159
KỸ THUẬT KIỂM SO T TƯ THẾ VÀ VẬN ĐỘNG
CHO NGƯỜI BỆNH PARKINSON
I. ĐẠI CƢƠNG
Rối loạn tư thế là triệu chứng thường gặp ở người bệnh Parkinson, đặc biệt là tư
thế gập/ngả người ra trước, hậu quả của rối loạn tư thế ở người bệnh Parkison gây hạn
chế tầm nhìn, khó khăn khi ăn, nói, giảm khả năng đi lại và tăng nguy cơ ng . Các kỹ
thuật kiểm soát tư thế là cần thiết đối với người bệnh Parkinson để cải thiện chức năng
sinh hoạt cũng như nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
II. CHỈ ĐỊNH
Người bệnh Parkinson giai đoạn I đến IV (theo Hoehn & Yahr Scale).
Người bệnh hiểu và hợp tác được.
III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Người bệnh Parkinson đang mắc các bệnh lý nội khoa cấp tính chưa kiểm
soát được.
Bệnh Parkinson giai đoạn V.
IV. CHUẨN BỊ
1. Ngƣời thực hiện
Kỹ thuật viên phục hồi chức năng, bác sĩ phục hồi chức năng.
2. Ngƣời bệnh
Giải thích cho người bệnh mục đích của bài tập.
3. Phƣơng tiện
Giường tập, ghế tựa (phần tựa thấp ngang đỉnh xương bả vai), thảm, gối mỏng
mật độ chắc.
V. CÁC BƢỚC TIẾN HÀNH
1. Kỹ thuật kéo cằm ra sau
Mục đích bài tập: kỹ thuật này chống lại tư thế đầu cúi gập ra phía trước ở người
bệnh Parkinson.
Bƣớc 1:
160
Kỹ thuật viên làm bài tập mẫu tư thế ngồi và tư thế nằm sau đó đưa người bệnh
vào ghế /giường tập.
Bƣớc 2:
Thực hiện bài tập:
Tư thế nằm: nằm ngửa trên giường đệm không lún, kê gối ở vị trí xương chẩm,
không đặt gối ở cột sống cổ.
Yêu cầu người bệnh kéo đầu ra phía sau sao cho tạo ra 2 cằm, lúc này có cảm
giác đầu ép xuống gối (thể hiện qua độ lún gối), người bệnh có thể tự hướng dẫn cử
động bằng cách đặt 2 ngón tay ở trước cằm, giữ ở tư thế 2 giây sau đó thư gi n. Lặp lại
8 - 15 lần/chuỗi tập, mỗi buổi tập 4 - 5 chuỗi.
Tư thế ngồi: tốt nhất là ngồi trước gương, ngồi ghế có tựa phần lưng. Người
bệnh cũng làm thực hiện các động tác như tạo ra 2 cằm bằng cách kéo đầu ra phía sau.
2. Kỹ thuật kéo xƣơng bả vai
Mục đích: nhằm giảm độ cong/gù vùng bả vai.
Bƣớc 1:
Kỹ thuật viên làm bài tập mẫu sau đó hướng dẫn tư thế đúng khi tập.
Bƣớc 2:
Thực hiện bài tập.
Người bệnh ngồi thẳng lưng nhất có thể, khuỷu tay gập 90o, cánh tay áp sát thân,
kéo 2 khuỷu về phía sau thân lúc này 2 xương bả vai kéo gần sát cột sống, cố gắng kéo
cho vai càng phẳng càng tốt, giữ ở tư thế này 2 - 5 giây sau đó thư giãn. Lặp lại động tác
từ 8 - 15 lần/chuỗi, mỗi buổi tập 4 - 5 chuỗi tập, xen kẽ với các kỹ thuật khác.
161
3. Kỹ thuật ƣỡn ngực
Mục đích: nhằm giảm độ gù vùng lưng cao.
Bƣớc 1
Kỹ thuật viên hướng dẫn tư thế đúng khi tập và thực hiện bài tập mẫu trước, sau
đó sẽ hướng dẫn người bệnh tập cụ thể.
Bƣớc 2 :
Thực hiện bài tập
Người bệnh ngồi dựa lưng trên ghế có phần tựa thấp dưới đỉnh của xương bả
vai, 2 tay người bệnh cài vào nhau về đặt phía sau đầu.
Ưỡn ngực ra trước đồng thời mở rộng khuỷu ra sau và ra 2 bên, mặt của người
bệnh hướng lên trần nhà, giữ 3 - 5 giây sau đó thư giãn.
Lặp lại động tác từ 8 - 15 lần/ 1chuỗi tập sau đó chuyển sang bài tập khác, rồi
lặp lại 3 - 4 chuỗi tập như trên.
1. Chú ý luôn thở đều trong khi tập, tránh nín thở trong khi tập.
2. Tăng dần số lần tập và chuỗi tập để tránh mệt và mỏi cơ.
Thời gian tập 1 buổi từ 15 - 20 phút tùy theo tình trạng người bệnh.
VI. THEO DÕI
Tiến bộ về kiểm soát tư thế của người bệnh.
Có thể xuất hiện mỏi cơ sau tập.
VII. TAI BIẾN VA XỬ TRÍ
Xử trí đau mỏi cơ: thư giãn, nghỉ ngơi, có thể xem xét giảm cường độ tập (chuỗi
tập và số lần tập).