Kỹ Thuật Nuôi Rắn Ri
Voi
GIỚI THIỆU VÈ RẮN RI VOI
Hình minh họa
- Rắn ri voi (ri tượng) có tên khoa học là Enhydris Bocourti, thuộc loài rắn
nước, nhưng chúng to hơn các loài rắn nước khác, có con nặng tới 7- 8 kg.
Đặc biệt, thịt rắn ri voi thơm và tỷ lệ thịt trên một đơn vị trọng lượng cơ thể
cao hơn nhiều so với các loài rắn nước khác. Vì vậy, chúng luôn là một đối
tượng khoái khẩu đối với thực khách, nhất là dân nhậu.
- Ở khu vực đồng bàng sông Cửu Long trước đây xuất hiện rắn ri voi rất
nhiều, do khí hậu ấm áp, thích hợp với điều kiện sinh sống và phát triển của
các loài rắn nước, trong đó có loài rắn ri voi. Nhiệt độ thích hợp cho sự sống
và phát triển của rắn từ 23 -32°c, rắn sống ở vùng nước ngọt không thích
vùng nước lợ.
- Rắn ri voi không có nọc độc, nhưng rất nguy hiểm vì bản tính hung dữ và
khả năng phản xạ rất nhanh khi gặp con mồi hoặc kẻ thù. Vì vậy, bà con
nuôi rắn phải hết sức chú ý tới đặc điểm này nhằm đề phòng chúng tấn công,
vì khi chúng tấn công thì rất khó tránh khỏi bị cắn. vết cắn của chúng vừa
sâu vừa buốt làm máu ra nhiều. Hơn nữa, răng rắn bị gẫy và nằm ngay trong
vết cắn, cần gắp răng rắn ra và sát trùng để tránh bị nhiễm trùng. Rắn tấn
công và ăn cả những con mồi lớn hơn chúng 1,5 lần, do miệng của chúng có
thể há rộng rất lớn, vì xương hàm trên và hàm dưới ở rắn không ngoắc vào
với nhau. Miệng cứ giãn ra mãi và con mồi bị nuốt dần vào bụng.
Con mồi bị nuốt tới đâu, ta nhìn thấy rõ tới đó. Sau khi nuốt xong con mồi,
rắn sẽ tìm nơi kín đáo ẩn nấp nằm chờ tiêu hóa con mồi, có khi nó nằm tới
cả tuần. Khi con mồi đã được tiêu hết nó mới tiếp tục đi tìm mồi mới. Nhiều
nghiên cứu cho thấy, rắn tiêu hóa con mồi trong môi trường nước nhanh hơn
trên cạn, vì vậy khi nuôi rắn ri voi cần hạn chế nhốt chúng ở trên cạn. Rắn ri
voi thường bắt mồi về đêm, chúng cũng dễ dàng thích ứng với điều kiện cho
ăn vào ban ngày khi nuôi nhốt. Thức ăn chính của rắn ri voi là các loại cá da
trơn. Đôi khi, do quá thiếu thức ăn, rắn ăn cả các loại cá có vẩy.
Ở miền Nam nước ta, rắn ri voi hoạt động mạnh vào mùa hè và mùa thu.
Mùa này chúng ăn rất khỏe, lớn nhanh. Nhưng tới mùa đông và mùa xuân
thì chúng ăn ít đi hoặc không ăn, loài rắn này có thể nhịn ăn tới 9 tháng
(nhưng phải có nước uống đầy đủ). Tuy nhiên, chúng vẫn sống bình thường
do cơ thể sử dụng lượng mỡ tích lũy được từ mùa hè.
- Trong quá trình sinh trưởng và phát triển, rắn phải lột xác để lớn lên. Lúc
nhỏ, rắn lột xác định kỳ khoảng 28 - 30 ngày một lần. Sau 2 tuồi, chu kỳ lột
xác của chúng dài hơn, khoảng từ 35 - 45 ngày/lần. Mùa hè và mùa thu, rắn
lột xác đều đặn. Nhưng vào mùa đông và mùa xuân, chúng lột xác thất
thường hơn. Trước lúc lột xác, rắn bỏ ăn, lầm lì, hung dừ. Da của chúng
chuyển sang màu trắng đục. Mất rắn mờ dần đi, nhìn kém, ít hoạt động hơn
và loanh quanh tìm chỗ để lột xác.
- Sau khi lột xác xong, rắn mang trên mình một bộ da mới sáng bóng và
mềm mại. Nó thích leo lên bờ để sưởi nẳng vào đầu giờ sáng (từ 7 - 9h).
Khoảng 7-10 ngày sau da của chúng mới trở lại bình thường. Lúc này, chúng
bắt đầu ăn mạnh, lớn nhanh. Nhiệt độ, thời tiết và thức ăn ảnh hưởng lớn tới
tốc độ lớn của rắn. Rắn ri voi có thể sống được 10 năm. Nếu nuôi tốt, rắn có
thê nặng tới 7 - 9kg/con.
- Rắn ri voi là một loài động vật sống hoang dã rất phổ biến ở đồng bằng
sông Cửu Long. Nhưng từ khi mọi vùng đất nông nghiệp chuyên sang trồng
2 - 3 vụ lúa/năm cộng với việc săn bắt quá mức của người dân thì số lượng
rán giảm đi rất nhanh.
- Thịt rắn ri voi rất ngon, có thể chế biến nhiều món ăn bổ dường, giá rắn ri
voi hiện nay trên thị trường khá cao. Chính vì vậy mà mấy năm gần đây
nghề nuôi rắn ri voi phát triển khá mạnh trong các hộ gia đình ở các tỉnh
Vĩnh Long, Sóc Trăng, Hậu Giang... Rắn ri voi rất dễ nuôi, có thể nuôi trong
ao, trong vèo, trong bể hay lu khạp.
KỸ THUẬT NUÔI RẮN RI VOI
I. Chọn Con Giống
- Chọn loại con giống nhỏ, mới đẻ cỡ 50 con/kg, thường có vào khoảng
tháng 3 Âm lịch.
- Có thể bắt giống rắn con tự nhiên vào đầu mùa mưa. Rắn con được chăm
sóc riêng với mật độ 30 - 40 con/m .
- Chọn rắn Ri voi cha mẹ cỡ 0,4 - 0,6 kg/con trở lên. Mật độ nuôi từ 5 - 10
con/m2 . Nuôi dườns, chủng từ mùa khô, đầu mùa mưa rắn mang bầu, vào
thảng 4 - 5 dương lịch rắn mẹ đẻ ra rắn con, khoảng 50 con.
- Lưu ý: chọn rán phải đồng cờ, khoẻ mạnh, khôns có sẹo vết, loại bỏ nhừng
con bị gãy xương sống.
II. Hình Thức Nuôi
Rắn Ri voi tương đối dễ nuồi, có thể nuôi trong ao, mương vườn, bể, lu hay
khạp... Tùy vào điều kiện sẵn có để chọn cách nuôi và biện pháp chăm sóc,
nuôi dưỡng thích hợp nhất.
Bà con có thể tham khảo một số cách nuôi sau:
- Nuôi rắn trong bể xi măng, lu, khạp:
+ Đáy bể vả thành bể được trát láng xi măng.
+ Trong bể cho vào 0,1 - 0,2m đất thịt, đất bùn. Diện tích Vi bể được thả ỉục
bình, diện tích còn lại để trống là bãi để mồi cho rắn ăn, trong bể tùy nơi
rộng hẹp mà cho một số đống lá chuối khô, lá chuối có thể thả lên bè tre
hoặc can nhựa để lá chuối không bị ngập sâu vào nước.
+ Cho nước vào bể 0,2-0,3m, thả rắn vào nuôi.
- Nuôi trong ao:
+ Diện tích ao nên từ 50m trở lên. Sâu 1,3 - l,5m. Ao cần phải dọn bớt bùn
sình, cây cỏ thối mục. Lớp bùn đáy ao dày 10 - 20cm. Mặt ao, thả bèo hoặc
lục bình, rau muống, rau ngổ. Diện tích thả, chiếm không quá 4/5 diện tích
mặt ao. Bít chặt các hang mọi.
+ Dùng tấm chắn bọng thoát nước, bịt lưới kỹ, đặt cách đáy ao 0,3 m. Cặp
mé ao có thể dùng Fibroximăng phang khép khít vào nhau bao vòng quanh
mé ao. Tấm Fibroximang phải được cắm sâu dưới đáy ao, phía trên còn lại
so với mặt bờ mực nước cao nhất tối thiểu 0,5m. Tường Fibroximang được
cắm thẳng đứng, phía trên tường có lưới rộng 0,3m, dầy, chắn độ nghiêng
25° về phía trong để rắn không bò ra ngoài được.
+ Cần lưu ý không để bờ đất còn lại nhiều, rắn sẽ vào trú trong hang không
ra ăn, rắn chậm lớn. Thả lá chuối khô thành đống cao khỏi mặt nước 0,3 -
0,5m, lá chuối thả mé bờ. Neu mé bờ bị nước ngập, đóng bè chuối bè tre, thả
từng đống tàu lá chuối khô vào để rắn trú sau khi ăn, ít đánh nhau gây
thương tích, khoảng trống còn lại là nơi làm bãi cho rắn ăn, cho vào ao 0,5 -
0,8m.