Những kỹ thuật trồng, chăm sóc cây chanh dây
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng
tăng về diện tích trồng Chanh
dây (mác mác hay lạc tiên) và
giúp bà con nông dân hiểu thêm
về loại cây trồng này. Chúng tôi
xin giới thiệu quy trình kỹ thuật
trồng và chăm sóc, bón phân hợp
lý cho cây Chanh dây để đạt hiểu
quả cao hơn.
I. Yêu cầu khí hậu đất đai:
Cây chanh dây nói chung không kén đất, nhưng tốt nhất là chọn đất
thoát nước tốt, không để đọng nước. Đất có thành phần cơ giới nhẹ, tầng
canh tác sâu >50 cm, độ mùn trên 1% và pH 5,5-6. Ở vùng đất bằng
phẳng, ấm áp, ẩm ướt, chanh dây phát triển rất tốt.
Chanh dây đòi hỏi khí hậu ấm và ẩm, lượng mưa trung bình từ 1.600mm
trở lên, phân bố đều, đặc biệt trong thời kỳ ra hoa ít bị mưa bão. Nhiệt
độ thích hợp từ 16 – 30oC, không có sương muối.
Giống quả tím thích hợp vùng á nhiệt đới, cao độ 1000-1200m so mặt
biển cho chất lượng quả tốt. Ngược lại giống quả vàng thích hợp vùng
nhiệt đới, độ cao <600m.
II. Kỹ thuật trồng
1. Nhân giống:
Hiện nay tại Lâm Đồng chủ yếu sử dụng giống quả tím (Đài nông F1),
khả năng tự thụ phấn cao, ít biến dị, có thể nhân giống bằng hạt. Để
tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, tuyến trùng và khả năng sinh trưởng
phát triển người ta dùng giống quả tím ghép lên gốc ghép là giống quả
vàng. Giống phải sạch bệnh, cây giống có đỉnh sinh trưởng (ngọn) mập
khỏe, bộ rễ rậm, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
2. Chuẩn bị đất trồng:
Cây Chanh dây trồng được trên mọi địa hình. Thích hợp với các loại đất
thoáng xốp, giàu chất hữu cơ như: Đất thịt nhẹ, đất đỏ Bazan … Đất quá
chua hoặc quá kiềm cũng ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triến của cây.
- Làm sạch cỏ dại, cào san cho mặt đất bằng phẳng.
- Trên các địa hình đất dốc nên làm các rãnh thoát nước tránh rửa trôi,
xói mòn.
- Đào hố kích thước 60 x 60 x 60cm, bỏ lớp đất mặt 1 bên. Bón vôi 0,5
kg/hố sau đó tiến hành bón lót phân chuồng 10-15kg + 0,5 kg lân/hố.
Trộn đều với lớp đất mặt.
3. Mật độ khoảng cách trồng:
Tùy theo điều kiện đất đai và khả năng thâm canh, có thể trồng các mật
độ:
400cây/ha: khoảng cách 5x 5m
500cây/ha: khoảng cách 5x 4 m
625 cây/ha: khoảng cách 4x4 m
4. Làm giàn:
Do là loài cây leo nên cần làm giàn. Có thể làm theo kiểu giàn mướp
hoặc kiểu chữ T. Giàn kiểu chữ T chanh dây phát triển tốt hơn do ánh
sáng tiếp xúc bề mặt tán lớn, hạn chế nấm bệnh. Nên làm giàn cao 1,8-
2m với các trụ tre, gỗ hoặc bê tông, bên trên căng lưới thép với khoảng
cách ô vuông 40 x 40cm cho cây leo.
5. Kỹ thuật trồng
- Ở Lâm Đồng có thể trồng được quanh năm nhưng thời điểm trồng thích
hợp nhất là vào giữa và cuối mùa mưa.
- Phân bón lót như phân chuồng hoai, phân vi sinh, phân Đạm, Lân,
NPK … theo liều lượng thích hợp trộn đều với lớp đất mặt vào trong hố.
- Dùng dao sắc cắt bầu nilong, đặt cây con xuống giữa hố, lấp đất nhẹ
xung quanh gốc. Sau trồng cần tưới nước nhẹ để giữ ẩm (nếu không có
mưa).
6. Quy trình bón phân
Áp dụng quy trình bón phân chuyên dùng cho cây Chanh dây của Công
ty cổ phần Bình Điền Lâm Đồng
Bón lót: Ngoài số lượng phân chuồng, Lân, Vôi theo tập quán cần bón
theo quy trình sau: 1,5 – 2 kg phân Hữu cơ Chanh Dây Đầu trâu + 0,1 –
0,2 kg NPK 15-9-13+TE Đầu trâu chuyên chanh dây/cây.
Bón thúc: Từ khi trồng đến cây con 2 tháng tuổi: Bón: 0,1 – 0,2 kg
NPK 15-9-13+TE Đầu trâu chuyên chanh dây / cây cho mỗi lần bón.
Tháng bón 2 lần.
Từ 2 tháng tuổi đến 6 tháng tuổi: Bón 0,2 – 0,3 kg NPK 15-9-13+TE
Đầu trâu chuyên chanh dây / cây cho mỗi lần bón. Tháng bón 2 lần.
Chanh dây thời kỳ kinh doanh: Bón 0,1 – 0,2 kg NPK 15-9-13+TE
Đầu trâu chuyên chanh dây / cây cho mỗi lần bón, kết hợp 0,5 – 1 kg
phân Hữu cơ chanh dây Đầu trâu / cây. Tháng bón 2 lần.
7. Chế độ chăm sóc
Tưới nước
Cây chanh dây là loại cây cần độ ẩm cao, lượng nước nhiều và thường
xuyên vì vậy thường tưới 2 ngày 1 lần, nhất là vào mùa khô cần tưới
lượng nước nhiều hơn sẽ giúp cho cây ra chồi, ra hoa và đậu quả liên
tục, yêu cầu nước nhiều ở giai đoạn làm trái và phát triển trái nếu thiếu
nước sẽ làm rụng hoa, trái hoặc trái teo lại.
Cắt tỉa, tạo tán
Việc cắt tỉa tạo tán nên làm thường xuyên tạo ra các cành thứ cấp mới
phân bố đều trên mặt giàn giúp cho cây ra hoa đậu trái được tốt hơn.
Khi cây đã lên giàn cần tạo hình, tỉa cành thường xuyên, đặc biệt là tỉa
bớt lá vào thời kỳ mùa mưa vừa để hạn chế nấm bệnh phát triển gây hại
đồng thời nhằm ức chế sinh trưởng, giúp cho cây ra nhiều nụ, đậu nhiều
trái.
Việc cắt tỉa được tiến hành thường xuyên. Sau thu hoạch cắt hết tất cả
các cành trên mặt giàn đã cho trái. Để lại thân và các cành từ mặt đất tới
giàn. Sau đó cây sẽ ra chồi mới, phân cành cấp 2, 3 và các cành quả.
Nếu chanh dây không được đốn tỉa hoàn toàn vào cuối năm, sang năm sẽ
ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và phát triển, đặc biệt làm hạn chế
đến năng suất.
Phòng trừ sâu bệnh
Bệnh hại:
- Chanh dây thường gặp một số bệnh như bệnh đốm nâu (brown spot) là
loại bệnh phổ biến nhất, do nấm Alternaria passiflorae gây nên, bệnh
ghẻ (scab) do nấm Cladosporium horbarum, bệnh đốm do Septoria gây
nên.
- Bệnh đốm vi khuẩn do vi khuẩn Pseudomonas passiflorae;
Bệnh sần sùi: Gây ra bởi nấm Septoria passiflorae.
Bệnh phấn trắng: gây ra bởi nấm Sclerotinia sclerotiorum
Phòng trừ: Đối với các bệnh do nấm gây ra có thể dùng các lọai thuốc:
Daconil, Derosal, Tilt, Ridomil Gold... Bệnh sần sùi, phấn trắng Có thể
sử dụng các loại thuốc Viaphos 80BTN, carbenzim 50HP Vicuron
250SC, Workup 9SL
Bệnh do vi khuẩn: dùng các lọai thuốc gốc đồng, New Kasuran,
Starner...
Sâu hại: