53
Chѭѫng 4
CHҬNĈOÁN HÌNH ҦNH Hӊ TIM MҤCH
I. Các kӻ thuұt chҭnÿoán hình ҧnh tim mҥch
Mөc tiêu hӑc tұp
1. Trình bày ÿѭӧc vai trò, vӏ trí cӫa các phѭѫng pháp CĈHA ÿӕi vӟi tim và mҥch máu lӟn.
2. Ghi nhӟ các mӕc giҧi phүu cӫa bóng tim, các ÿѭӡng kính hӳu dөng cӫa tim trên phim X
quang và siêu âm.
1. KͿ thut khám X quang tim mch
1.1. Kӻ thuұt
-Ĉӕi vӟi các kӻ thuұt chөp quy ѭӟc, vӏ trí cӫa tim càng sát phim càng tӕt.
- Chөp tim khoҧng cách tiêu ÿiӇm - phim > 1,5m (télécoeur).
- Muӕn xem các cung tim phía sau phҧi cho bӋnh nhân uӕng baryt vào thӵc quҧn.
- Chөp phim trong khi bӋnh nhân hít vào.
- Chөp nhӳng buӗng tim vӟi 4 tѭ thӃ kinh ÿiӇn
- Chөp buӗng tim và mҥch máu chӑn lӑc phҧi làm kӻ thuұt thông tim.
- Các kӻ thuұt khám Siêu âm, Cҳt lӟp vi tính, Cӝng hѭӣng tӯ tim và mҥch máu.
1.2. Bӕn tѭ thӃ kinh ÿiӇn và giҧi phүu X quang
1.2.1. Tѭ thӃ thҷng: Các buӗng tim chӗng lên nhau tҥo nên nhӳng bӡ (phҧi, trái). Trên mӛi bӡcó các cung.
Bӡ phҧi: + Cung trên: Tƭnh mҥch chӫ trên, ÿoҥn lên quai ĈMC ӣ ngѭӡi già.
+ Cung dѭӟi: Tâm nhƭ phҧi.
Bӡ trái : + Cung trên: Quai ĈMC.
+ Cung giӳa: Ĉӝng mҥch phәi.
+ Cung dѭӟi: Tâm thҩt trái.
1.2.2. Tѭ thӃ nghiêng: chӫ yӃuÿӇ xem bӡ trѭӟc, sau
Bӡ trѭӟc: + Cung trên: Quai ĈMC.
+ Cung dѭӟi: Tâm thҩt phҧi.
Bӡ sau: + Tâm nhƭ trái 1/3 trên.
+ Tâm thҩt trái 2/3 dѭӟi.
+ Cӱa sә chӫ phәi.
1.2.3. Tѭ thӃ chӃch trѭӟc phҧi: Là tѭ thӃ cӫa 4 buӗng tim.
1.2.4. Tѭ thӃ chӃch trѭӟc trái: Là tѭ thӃÿӇ xem quai ÿӝng mҥch chӫ, cӱa sә chӫ phәi.
54
Hình 1: Các bӡ và các cung tim tѭ thӃ thҷng
Hình 2: Các bӡ và các cung tim tѭ thӃ nghiêng trái
T
Tƭƭn
nh
hm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫt
tr
rê
ên
n
ĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫ
N
N
h
h
ƭ
ƭ
p
p
h
hҧҧi
i
T
Th
hҩҩ
t
t
p
p
h
hҧҧi
iĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hp
ph
hәәi
i
T
Ti
iӇӇu
un
nh
hƭƭt
tr
rá
ái
i
T
Th
h
ҩ
ҩ
t
t
t
t
r
rá
ái
i
D
Dҥҥd
dà
ày
y
ĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hp
ph
hәәi
i
T
Th
hҩҩt
tp
ph
hҧҧi
i
N
Nh
hƭƭt
tr
rá
ái
i
T
Th
hҩҩt
tt
tr
rá
ái
i
C
Cӝӝt
ts
sӕӕn
ng
gn
ng
gӵӵc
c
T
Tƭƭn
nh
hm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫd
dѭѭӟӟi
i
D
Dҥҥd
dà
ày
y
55
Hình 3: Các bӡ và các cung tim tѭ thӃ chӃch trѭӟc phҧi
Hình 4: Các bӡ và các cung tim tѭ thӃ chӃch trѭӟc trái
1.3. Các ÿѭӡng kính cӫa tim
1.3.1. Ĉѭӡng kính dӑc L: Ĉѭӡng kính tӯ D o G’ là ÿѭӡng kính trөc xuyên tӯÿáy ÿӃnÿӍnh
cӫa tim (L | 13 - 14 cm).
* L nói lên sӵ tѭѫng quan cӫa tim vӟi lӗng ngӵc và ә bөng.
- L làm mӝt góc D vӟiÿѭӡng thҷng ÿӭng.
C
Cӝӝt
ts
sӕӕn
ng
gn
ng
gӵӵc
c
N
Nh
hƭƭt
tr
rá
ái
i
N
Nh
hƭƭp
ph
hҧҧi
iĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hp
ph
hәәi
i
T
Th
hҩҩt
tp
ph
hҧҧi
i
D
Dҥҥd
dà
ày
y
T
Tƭƭn
nh
hm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫd
dѭѭӟӟi
i
ĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hc
ch
hӫӫĈĈӝӝn
ng
gm
mҥҥc
ch
hp
ph
hәәi
i
T
Ti
iӇӇu
un
nh
hƭƭp
ph
hҧҧi
i
T
Th
hҩҩt
tp
ph
hҧҧi
i
C
Cӝӝt
ts
sӕӕn
ng
gn
ng
gӵӵc
c
N
Nh
hƭƭt
tr
rá
ái
i
T
Th
hҩҩt
tt
tr
rá
ái
i
D
Dҥҥd
dà
ày
y
56
- Ӣ ngѭӡi bình thѭӡng D # 45o.
- Ӣ ngѭӡi gҫy cao D < 45o.
- Ӣ phө nӳ mұp thҩpD >45o.
Hình 5: các ÿѭӡng kính cӫa tim
1.3.2. Ĉѭӡng kính ÿáy B
Là ÿѭӡng D’G, ÿáy cӫa tim chӫ yӃu là 2 nhƭ (B | 9,5 - 10,5 cm).
1.3.3. Ĉѭӡng kính ngang H
Tәng sӕ cӫa 2 ÿoҥn mG và mD tӯ 12 – 13,5 cm là ÿѭӡng kính cӫa nhƭ phҧi và thҩt trái. Ngѭӡi
ta dùng nó ÿӇ tính chӍ sӕ tim lӗng ngӵc.
ICP hay QCP (quotient coeur - poumon)= H/Th.
Th: ÿѭӡng kính tӕiÿa cӫa lӗng ngӵc, bình thѭӡng chӍ sӕ này là 50%.
1.3.4. Ĉѭӡng kính ĈMC (nӕtĈMC): 40 - 50 mm o 20 tuәi
60 - 70 mm o 60 tuәi
Tҩt cҧ các ÿѭӡng kính trên còn tùy thuӝc vào thӇ tҥng cӫa bӋnh nhân: chiӅu cao, tuәi, giӟi,
biên ÿӝ hô hҩp, tѭ thӃÿӭng hay nҵm, huyӃt áp kǤ tâm thu hay tâm trѭѫng. Các ÿѭӡng kính
này chӍ bҩt thѭӡng khi nó không tѭѫng xӭng vӟi thӇ tҥng cӫa bӋnh nhân ÿó.
2. Các kͿ thut hình nh ct lp tim mch
2.1. Siêu âm tim
Là mӝt trong nhӳng kӻ thuұt hình ҧnh chӫ lӵcÿӕi vӟi hӋ tuҫn hoàn hiӋn nay, vӟi tҩt cҧ các
kiӇu (Mode) 2D, TM, ÿһc biӋt là siêu âm Doppler xung, Doppler liên tөc, Doppler màu nên
ÿãÿánh giá ÿѭӧc hình thái và chӭc năng cӫa tim khá ÿҫyÿӫ.
Mӝt sӕ các kích thѭӟc cӫa buӗng tim, van trên siêu âm:
57
-Kích thѭӟc cӫa thҩt trái trên Siêu âm: LVPW = 6-12mm; buӗng thҩt trái: LVED = 39-56
mm. Vách liên thҩt IVS = 6-12mm
-Kích thѭӟc cӫa thҩt phҧi trên Siêu âm: RVED = < 30mm
-ChӍ sӕ co hӗi thҩt trái: FS (Fractional shortening) = 0,25-0,42
-Kích thѭӟc cӫa lә van 2 lá >16mm.
-Kích thѭӟc cӫaĈMC: 20-37mm, ĈMP trên Siêu âm
2.2. Cҳt lӟp vi tính (CLVT)
Vӟi nhӳng máy CLVT ÿa lӟp cҳt, làm giҧm thӡi gian tҥoҧnh < 1 giây, ÿã cho phép tҥoÿѭӧc
nhӳng hình ҧnh cӫa buӗng tim và mҥch máu trong không gian 2 chiӅu, 3 chiӅu, 4 chiӅu và ѭu
viӋt hѫn cҧ siêu âm và cӝng hѭӣng tӯ là ÿánh giá ÿѭӧc tӍ lӋÿóng vôi ӣ trong mҥch vành, giúp
ích cho viӋc nong mҥch hay ÿһt stent.
2.3. Cӝng hѭӣng tӯ (CHT)
Cùng vӟi CLVT, CHT cNJng ÿã có nhӳng tiӃn bӝ mӟi trong tҥoҧnh: nhanh hѫn, rõ hѫn, ÿһc
biӋt là các phҫn mӅm cho phép tái tҥo nhӳng ҧnh hàng loҥt các buӗng tim và mҥch máu
(MRA), ÿã thay thӃÿѭӧc các phѭѫng pháp chөp buӗng tim và mҥch máu cәÿiӇn.
Ngoài ra vӟi phѭѫng pháp chөp mҥch kӻ thuұt sӕ hiӋnÿҥi còn giúp cho viӋc can thiӋp mҥch
rҩt hiӋu quҧ, tránh ÿѭӧc các ÿҥi phүu thuұt.
3. Các hình nh bt th˱ng ca bóng tim
3.1. Bҩt thѭӡng do tѭѫng quan
- Ĉҧo ngѭӧc phӫ tҥng: tim phҧi.
- Tràn khí màng phәi (1)
- U trung thҩt, U phәi cҥnh trung thҩt (2)
- Gù vҽo cӝt sӕng (3)
- Dày dính màng phәi (4)
- Xѫ phәi, xҽp phәi (5)
- BӋnh béo phì (6)
- Hѫi nhiӅu trong ruӝt (7)
- Cә chѭӟng (8)
- Phө nӳ có thai (9)
(1), (2), (3), (4), (5): các bӋnh phәi cӝt sӕng.
(1), (2) : tim biӃn dҥng.
(3), (4), (5): tim bӏ kéo.
(6), (7), (8), (9): tim bӏÿҭy.
3.2. Tim nhӓ
