Lô Số 249
Về những hành động của Edward Bellingham chống lại William
Monkhouse Lee, và về lý do của sự hoảng sợ lớn lao của
Abercrombie Smith, thật là khó mà đưa ra một sự phán đoán dứt
khoát, chắc chắn là chúng ta đã có được sự tường thuật rõ ràng và
đầy đủ của chính ông Smith, điều mà Thomas Styles, tên đầy tớ
cha bề trên Plumptree Peterson hội viên của nghiệp đoàn trường
Đại học, và nhiều nhân chứng khác của vụ này, vụ nọ đã làm cho
vững chắc thêm. Tuy nhiên câu chuyện chỉ dựa trên một mình
Smith thôi, và hình như nhiều người lại muốn nghĩ rằng một bộ
óc mặc dù bề ngoài thì có vẻ lành mạnh cũng sẽ thấy bực bội về
một sự phiền nhiễu nhỏ nhặt, hơn là chịu chấp nhận rằng tiến
trình bình thường của tạo hóa có thể bị đảo lộn tại một trung tâm
của khoa học và ánh sáng như Đại học Oxford này. Nhưng khi ta
ngẫm nghĩ về những khúc quanh co và về sự hẹp hòi của cái tiến
trình bình thường ấy của tạo hóa, về nỗi khó khăn mà ta trải qua
để truy tìm nó bất kể mọi sự soi sáng của khoa học, và về các khá
năng lớn lao, khủng khiếp phát sinh một cách hỗn độn từ các
khoảng tối tăm bao quanh nó, người ta phải rất dũng cảm, ngay cả
rất liều lĩnh nữa, để đặt ra một giới hạn ở những con đường quanh
co mà trí tuệ của nhân loại có thể đi qua.
Trong một chái nhà ở nơi mà chúng ta sẽ gọi là Vieux College
tại Oxford, có một cái tháp rất cũ kỹ. Cái vòm nặng nề nằm trên
cái cửa mở ngỏ đã oằn xuống ở quãng giữa dưới sức nặng của
những tháng năm. Những tảng đá xám, bám đầy rêu được ghép lại
với nhau bởi những cây trường xuân và những nhánh liễu giống
như có một bà mẹ già đã thận trọng đưa chúng ra thử thách với
gió, mưa. Phía sau cái cửa là một cầu thang bằng đá leo cuốn
vòng tròn lên tới tầng thứ ba; những phiến đá lát của nó đã bị
khoét trũng xuống và trở thành xấu xí dưới những bước chân của
nhiều thế hệ những người đi tìm kiến thức. Cuộc sống đã lan tràn
ra như nước chảy dọc theo cái cầu thang xoáy trôn ốc này, và
cũng như nước, nó đã để lại những rãnh mòn nhẵn nhụi. Từ
những cậu học sinh đóng bộ chỉnh tề với chiếc áo dài lệt bệt thời
Plantagenet cho tới những chàng sinh viên mặc đồng phục trong
những năm vừa qua, một làn sóng mạnh mẽ của tuổi trẻ nước Anh
đã chảy qua nơi đây. Và bây giờ còn lại những gì của tất cả những
hy vọng dó, những cố gắng đó những nghị lực kinh khủng đó, nếu
không phải là một vài dòng chữ trên tấm mộ bia hoặc một nắm
bụi trong một quan tài nằm lây lất nơi nghĩa địa? Nhưng cái cầu
thang thầm lặng và bức tường già nua xám xịt còn được trang
hoàng bằng các huy hiệu thì vẫn tồn tại mãi;
Vào tháng 5 năm 1884, có ba chàng thanh niên chiếm ngụ ba
căn hộ nằm trên ba đầu cầu thang. Mỗi căn chỉ có một phòng
khách nhỏ và một phòng ngủ. Ở tầng trệt, những phòng nằm dưới
ba căn hộ đó được sử dụng theo cách một phòng như là hầm đựng
than củi, một phòng khác làm chỗ ở cho đầy tớ. Thomas Styles đã
làm việc cho ba chàng sinh viên cư ngụ ở bên trên đầu y. Ở bên
phải và bên trái là một dãy phòng lớp học và văn phòng, quá tốt
để cho những người ở thuê cái tháp cũ kỹ tận dụng được một sự
cô quạnh, rất quý giá cho những chàng trai chăm chỉ học hành.
Mà ba người cư ngụ hồi đó là những người rất chăm chỉ học
hành: Abercrombie Smith ở tầng thứ ba, Edward Bellingham ở
dưới, và William Monkhouse Lee ở tầng thứ nhất.
Đã mười giờ tối. Trời đêm sáng sủa Abercrombie Smith ngồi
lọt thỏm trong ghế bành, hai chân để lên khung che lò sưởi miệng
ngậm ống píp. Trong cái ghế bành thứ hai, cũng được kê một
cách không kém phần thoải mái, người bạn lâu năm Jephro Hastie
của anh ngồi uể oải ở phía bên kia lò sưởi. Cả hai người đều mặc
quần áo nỉ, vì họ đã chơi cả buổi tối trên sông; tuy nhiên chỉ cần
nhìn bộ mặt tỉnh táo với những nét cứng cỏi của họ cũng đoán
được rằng họ yêu thích không khí bao la với tất cả những gì là
khang kiện và cường tráng. Hastie là trưởng nhóm bơi lội ở
trường cao đẳng của anh; Smith là người chèo thuyền còn giỏi
hơn, nhưng viễn ảnh đen tối của một kỳ thi sắp tới đã tạm thời
cầm chân anh ở nhà, ngoại trừ mỗi tuần vài giờ do sự đòi hỏi của
sức khỏe. Một đống sách y khoa trên bàn, những mẩu xương rải
rác, những cái khuôn đúc, những bản khắc mô hình cơ thể cho
thấy tính chất các môn học của anh. Phía trên lò sưởi một cặp gậy
và những găng đánh bốc chỉ rõ bằng cách nào, với sự trợ giúp của
Hastie, anh đã giữ được thân hình khỏe mạnh. Họ đã hiểu biết
nhau rất nhiều: nhiều đến nỗi họ có thể ngồi yên một cách thanh
thản không nói năng gì với nhau, đây là một mức độ cao trong
tình bạn bè.
- Một chút whisky nhé! - Sau cùng, Abercrombie Smith đưa đề
nghị ra giữa hai làn khói thuốc lá - Rượu scoth thì ở trong bình,
còn rượu Irland thì ở trong chai.
- Không, cảm ơn. Tôi đang tập chèo thuyền. Tôi không uống
rượu khi tập luyện. Còn anh?
- Tôi làm việc cực nhọc. Tôi nghĩ không nên gây ra những sự
hỗn tạp.
Hastie gật đầu đồng ý. Họ lại chìm vào một sự yên lặng thoải
mái.
Sau đó một lát, Hastie hỏi:
- Smith này, hãy nói đi, anh có quen với hai anh chàng ở phía
dưới cầu thang của anh không?
- Khi chúng tôi gặp nhau thì chỉ gật đầu chào. Khô ng nói gì
hơn cả.