BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
VIỆN DINH DƯỠNG
TRƯƠNG HỒNG SƠN
HIỆU QUẢ CAN THIỆP CỘNG ĐỒNG BẰNG BỔ SUNG SỚM
ĐA VI CHẤT DINH DƯỠNG TRÊN PHỤ NỮ TẠI MỘT SỐ XÃ
THUỘC TỈNH KON TUM VÀ LAI CHÂU
LUẬN ÁN TIẾN SỸ DINH DƯỠNG
HÀ NỘI – 2012
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
VIỆN DINH DƯỠNG
TRƯƠNG HỒNG SƠN
HIỆU QUẢ CAN THIỆP CỘNG ĐỒNG BẰNG BỔ SUNG SỚM
ĐA VI CHẤT DINH DƯỠNG TRÊN PHỤ NỮ TẠI MỘT SỐ XÃ
THUỘC TỈNH KON TUM VÀ LAI CHÂU
LUẬN ÁN TIẾN SỸ DINH DƯỠNG
CHUYÊN NGÀNH: DINH DƯỠNG CỘNG ĐỒNG
MÃ SỐ: 62-72-03-03
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
Hướng dẫn 1: GS.TS. Nguyễn Công Khẩn
Hướng dẫn 2: PGS.TS. Phạm Văn Hoan
HÀ NỘI – 2012
iii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện.
Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực
và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả
Trương Hồng Sơn
iv
Lời cảm ơn
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Ban Giám đốc Viện Dinh dưỡng, Trung
tâm Đào tạo Dinh dưỡng và Thực phẩm, các Thầy Cô giáo đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình học tập.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Công
Khẩn, người Thầy tâm huyết đã dìu dắt tôi trong suốt nhiều năm và dành nhiều sự hỗ trợ,
định hướng cho tôi trong quá trình học tập.
Tôi xin bày tỏ lòng cám ơn chân thành tới Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Văn Hoan,
người Thầy đã tận tâm chỉ bảo và giành rất nhiều quan tâm giúp đỡ tôi trong thực hiện
luận án.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới Viện Dinh dưỡng, Ban Chỉ đạo Mục tiêu Quốc gia
Phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em và nhiều cán bộ thuộc các khoa phòng Viện dinh
dưỡng đã luôn ủng hộ và động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Sở y tế, Trung tâm sức khỏe sinh sản, Trung
tâm y tế dự phòng tỉnh Lai Châu, Kon tum và Chính quyền, các Trạm Y tế xã, cán bộ y tế,
cộng tác viên dinh dưỡng của 4 huyện Phong Thổ, Tam Đường (Lai châu) và Kon rẫy,
Dak Hà (Kon tum) đã nhiệt tình hỗ trợ và tạo mọi điều kiện cho tôi tiến hành nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn đến những người dân của các địa bàn nghiên cứu vì sự
nhiệt tình tham gia trong nghiên cứu này.
Tôi cũng xin được cám ơn Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Ninh và các cán bộ
Khoa Nghiên cứu Vi chất Dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng đã giúp đỡ tôi trong quá trình
triển khai các xét nghiệm sinh hoá của luận án và cho tôi nhiều ý kiến đóng góp quí báu.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đặc biệt tới Bác sỹ Hà Thị Việt Hòa, Bác sỹ Khoa Năng
Quyền, Thạc sỹ Nguyễn Đức Minh và các cán bộ phòng Chỉ đạo tuyến Viện Dinh dưỡng
đã vượt qua nhiều vất vả trong một thời gian dài và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình
triển khai can thiệp và thu thập số liệu tại thực địa.
Tôi cũng xin được cám ơn đến Bố Mẹ tôi, những người đã cho tôi cuộc sống, lòng
ham mê nghề nghiệp và tiến bước trên con đường trí thức. Cám ơn anh chị của tôi đã
luôn động viên tôi trong quá trình học tập.
Cuối cùng, tôi gửi tấm lòng cám ơn tới Vợ, con tôi, những người đã luôn chia sẻ,
ủng hộ và cho tôi những nhiệt huyết để tôi có thể hoàn thành luận án này.
v
MỤC LỤC
TRANG
LỜI CAM ĐOAN ………………………………………………………………. iii
LỜI CẢM ƠN…………………………………………………………………… iv
MỤC LỤC ……………………………………………………………………… v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT …………………………………………… ix
DANH MỤC BẢNG ……………………………………………………………. x
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ………………………………………………………… xi
DANH MỤC HÌNH …………………………………………………………….. xii
MỞ ĐẦU ……………………………………………………………………….. 1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU …………………………………………………….. 3
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1.1 THIẾU MÁU DINH DƯỠNG Ở PHỤ NỮ TUỔI SINH ĐẺ 4
1.1.1 Định nghĩa và đặc điểm thiếu máu ở phụ nữ tuổi sinh đẻ 4
1.1.2 Thực trạng thiếu máu dinh dưỡng của phụ nữ trên thế giới và Việt Nam 5
1.1.3 Các yếu tố nguy cơ gây thiếu máu 10
1.1.4 Hậu quả của thiếu máu dinh dưỡng 15
1.2 VAI TRÒ CỦA CÁC VI CHẤT TRONG PHÒNG CHỐNG THIẾU MÁU
DINH DƯỠNG Ở PHỤ NỮ TUỔI SINH ĐẺ
17
1.2.1 Vai trò của Sắt 17
1.2.2 Vai trò của Kẽm 19
1.2.3 Vai trò của Đồng 20
1.2.4 Vai trò của Acid folic 21
1.2.5 Vai trò của Vitamin B12 24
1.2.6 Vai trò của Vitamin B2 25
1.2.7 Vai trò của Vitamin B6 25
1.2.8 Vai trò của Vitamin A 26
1.2.9 Vai trò của Vitamin E 27
1.2.10 Vai trò của Vitamin C 28