Luận án Tiến sĩ: Yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm khu vực đồng bằng sông Hồng

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp trở thành ưu tiên hàng đầu. Năng suất lao động (NSLĐ) đóng vai trò then chốt, phản ánh hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào như vốn, công nghệ và đặc biệt là năng lực quản lý, không chỉ riêng lao động. Mặc dù Việt Nam đã đạt được những cải thiện về NSLĐ, tốc độ tăng trưởng vẫn chưa đáp ứng mục tiêu đề ra và còn khoảng cách đáng kể so với các nước trong khu vực. Ngành sản xuất, chế biến thực phẩm tại Đồng bằng sông Hồng, với tiềm năng lớn nhưng NSLĐ còn hạn chế, cần được nghiên cứu sâu rộng. Luận án này nhằm mục tiêu phân tích thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nâng cao NSLĐ cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực kinh tế và quản trị kinh doanh; sinh viên, nghiên cứu sinh; các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm; và các nhà hoạch định chính sách kinh tế.

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động (NSLĐ) của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm (DNSXCBTP) tại khu vực Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH), một khu vực kinh tế trọng điểm. Luận án xây dựng một khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu toàn diện, trong đó NSLĐ là biến phụ thuộc, chịu tác động của năm biến độc lập chính: Vốn, Chất lượng lao động, Nghiên cứu và Phát triển (R&D), Năng lực quản lý của nhà quản trị cấp trung, và Quy mô của doanh nghiệp. Điểm mới của nghiên cứu là việc làm rõ và bổ sung vai trò của năng lực quản lý ở cấp độ quản trị trung gian vào mô hình lý thuyết về NSLĐ. Về phương pháp luận, nghiên cứu kết hợp chặt chẽ phương pháp định tính thông qua phỏng vấn sâu chuyên gia và nhà quản lý, cùng phương pháp định lượng dựa trên khảo sát 260 DNSXCBTP tại ĐBSH trong giai đoạn 2018-2024. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm Excel và SPSS 26 để kiểm định các giả thuyết và đo lường mức độ tác động. Kết quả chỉ ra rằng tất cả năm yếu tố độc lập đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến NSLĐ, với năng lực quản lý của nhà quản trị cấp trung có tác động mạnh mẽ nhất. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị cụ thể, phù hợp với định hướng quy hoạch vùng đến năm 2030, nhằm hỗ trợ các DNSXCBTP và các nhà hoạch định chính sách cải thiện NSLĐ, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững trong khu vực và cả nước.