BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
PHẠM THỊ NGÂN
TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC CHO VAY LẠI VỐN NƯỚC NGOÀI CỦA
CHÍNH PHỦ TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
M TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 9340201
HÀ NỘI - 2026
2
Công trình đã hoàn thành
tại Học viện Ngân hàng
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS., TS. Trần Việt Dũng
2. TS. Lê Ngọc Lân
Phản biện 1: …………………………………………………
…………………………………………………
Phản biện 2: …………………………………………………
…………………………………………………
Phản biện 3: …………………………………………………
…………………………………………………
Luận án s được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án
cấp Học viện, họp tại Học viện Ngân hàng
Vào hồi ….. giờ ……, ngày . tháng . năm 20....
thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia
và Thư viện Học viện Ngân hàng
3
M ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, phù hợp với Chiến
lược Phát triển kinh tế hội 10 năm 2021 - 2030 được Đại hội Đảng lần thứ
XIII thông qua, Chiến lược phát triển VDB đến năm 2020, tầm nhìn đến năm
2030, Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 28/10/2023 của Thủ tướng Chính phủ
phê duyệt Phương án cấu lại, định hướng hoạt động của VDB giai đoạn
2023 2027, việc tiếp tục hoàn thiện chế cho vay lại vốn vay nước ngoài
của Chính phủ tại VDB đang trở nên cấp thiết đòi hỏi cần sự nghiên cứu,
đánh giá lại tổng thể các nội dung nghiệp vụ công việc đã đang triển
khai để từ đó rút ra bài học tìm kiếm các giải pháp thiết thực, đồng bộ,
hiệu quả. Để giải quyết vấn đề, tác giả đã chọn đề tài:Tăng cường công tác
cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt
Nam làm đề tài nghiên cứu cho luận án.
2. Tổng quan nghiên cứu
2.1. Nghiên cứu quốc tế
2.1.1. Về quản lý vốn nước ngoài của Chính phủ
Các nghiên cứu học thuật quốc tế đã đề cập sâu rộng đến vai trò của vốn
nước ngoài trong chiến lược quản điều hành kinh tế của chính
phủ, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển. Tùy theo loại hình vốn bao gồm
đầu trực tiếp nước ngoài, hỗ trợ phát triển chính thức, kiều hối các
Chính phủ cách tiếp cận chế quản khác nhau nhằm tối ưu hóa
hiệu quả kinh tế - xã hội hạn chế rủi ro phthuộc. Một số nghiên cứu:
Acheampong (2019); Ehigiamusoe Lean (2019); Mowlaei (2018); Araki
(2007); Kim, Kim và Kim (2013); Lin và Lin (2017)...
2.1.2. Về hoạt động của ngân hàng phát triển
Nhiều nghiên cứu quốc tế đã khẳng định vai trò trung tâm của ngân hàng
phát triển (NHPT) trong việc huy động sử dụng nguồn vốn nước ngoài
phục vụ các mục tiêu tăng trưởng bền vững. Một số nghiên cứu: Asian
Development Bank (1999); Hüseyin Öztürk cộng sự (2010); Petr I.
Tolmachev cộng sự (2019); Tony Addison, Oliver Morrissey & Finn Tarp
(2017); Jin, Sang Ki & Oh, Cheol H (2012); Antonio Tujan Jr (2009)...
2.1.3. Về hoạt động cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ
Tiếp cận và quản lý nguồn vốn vay nước ngoài thông qua các NHPT đã trở
thành công cụ tài chính quan trọng của các Chính phủ trong việc thực hiện
các mục tiêu tăng trưởng, phát triển bền vững ổn định mô. Một s
nghiên cứu: Wang (2017, 2019); Luna-Martinez Vicente (2012); Prada
(2014); Mertens & Thiemann (2019)...
4
2.1.4. Về các nhân tố ảnh hưởng đến cho vay lại
Hoạt động cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ đóng vai trò quan
trọng trong việc truyền dẫn nguồn lực tài chính từ các tổ chức quốc tế vào
nền kinh tế trong nước, thông qua chế tài chính trung gian c NHPT.
Một số nghiên cứu: Kwak cộng sự, 2022; Rahman & Kim, 2023; Tan và
cộng sự (2024); Lee và Park (2022); Nguyen và cộng sự, 2023; Choudhury &
Hassan, 2022; Zhang và cộng sự (2023)...
2.2. Các nghiên cứu trong nước
Một số nghiên cứu về cho vay lại vốn nước ngoài ca Chính phủ tại NHPT
VDB: Trương Thị Hoài Linh (2012); Đặng Hùng (2013); Trần Thị
Lưu Tâm (2019); Nguyễn Anh Tuấn (2022); Bộ Tài chính [4]; Nguyễn Thị
Thuý Lan [55].
2.3. Khoảng trống nghiên cứu
Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào đánh gtác động của các
dòng vốn nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng, hoặc xóa
đói giảm nghèo, trong khi chưa đi sâu vào phân tích cơ chế vận hành, quản lý
và giám sát quá trình cho vay lại vốn nước ngoài.
Còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu vchế phối hợp giữa Chính phủ
NHPT, trong đó NHPT với cách đơn vị trung gian tài chính, hiệu
quả của hoạt động cho vay lại giữ vai trò rất quan trọng.
Các nội dung như tiêu chí lựa chọn dự án cho vay lại, chế định giá rủi
ro, hình phân cấp quản giữa trung ương địa phương, hay cơ chế thu
hồi và tái sử dụng vốn còn thiếu vắng trong các nghiên cứu thực chứng.
Chưa có công trình nào làm rõ ảnh hưởng của các yếu tố nội tại của NHPT
như năng lực tài chính, chất lượng nhân lực, hệ thống công nghệ, hay mức độ
minh bạch trách nhiệm giải trình đối với hiệu quả cho vay lại. Cũng chưa
có nghiên cứu nào phân tích sự tương tác giữa các yếu tố này với môi trường
pháp lý, năng lực thể chế, điều kiện kinh tế vĩ trong nước để hình
thành một mô hình tổng thể về quản lý và vận hành vốn vay lại.
Do đó, lựa chọn nghiên cứu đề tài này cần thiết nhằm bsung luận cứ
khoa học thực tiễn cho việc hoàn thiện chế cho vay lại vốn nước ngoài
của Chính phủ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm an toàn tài
chính quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Hthống hoá và hoàn thiện các vấn đề luận về quản hoạt động cho
vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ; phân tích, đánh giá làm thực
trạng quản cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ tại VDB, đưa ra
những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế, tồn tại cùng các nguyên nhân
của hạn chế, tồn tại; đề xuất các giải pháp tăng cường công tác cho vay lại
5
vốn nước ngoài của Chính phủ tại VDB trong bối cảnh mới.
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài
Phạm vi: hoạt động cho vay lại vốn nước ngi của Cnh phủ tại VDB giai
đoạn 2012 - 2024. Các đề xuất, kiến ngh cho giai đoạn sau cơ cấu lại sau năm
2027; Đối tượng: hoạt động cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ các
Ngân hàng Phát triển.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
5.1. luận: Hệ thống các sở lý luận vNHPT, nguồn vốn nước ngoài
của Chính phủ và cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ.
5.2. Thực tiễn: Phân tích và đánh giá thực trạng chế hoạt động cho
vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ tại VDB; Nhận định kết quđạt được;
chỉ ra hạn chế, tồn tại; đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động
cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ tại VDB.
6. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp lôgic - biện chứng, phương pháp phân tích - tổng hợp, thống
kê, so sánh...; kết hợp giữa luận và thực tiễn; Thực hiện thăm dò, khảo sát
thực tế để phân tích định tính, định lượng bằng mô hình kinh tế lượng.
7. Một số đóng góp mới
Nhận diện, luận chứng nhiều kiến nghị các giải pháp mang tính thực
tiễn góp phần cải thiện công tác cho vay lại vốn nước ngoài của Chính phủ
tại VDB, như: xây dựng chế cho vay lại theo chuẩn mực; cơ chế tín dụng
kết hợp đa nguồn tài trợ, trong đó trích lập dự phòng rủi ro phù hợp sự
chủ động của ngân hàng; đầu phát triển CNTT, hỗ trợ khách hàng... trong
đó thiết kế xây dựng phần mềm quản cho vay lại; thực hiện cấu lại
ngân hàng phục vụ theo hướng đổi, hoàn thiện hình quản trị tTrụ sở
chính đến Chi nhánh/Sở giao dịch với các bộ phận quản chuyên trách
nghiệp vụ cho vay lại và có kết nối với bộ phận quản trị rủi ro, quản lý khách
hàng đảm bảo vận hành theo thông lệ...
8. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mđầu, kết lun, danh mục các tài liu tham kho các phụ
lục, luận án được chia thành 03 chương:
Chương 1. sở luận về ngân ng phát triển cho vay lại nguồn vốn
c ngi của Chính ph
Chương 2. Thực trạng cho vay lại vốn nước ngoài của Cnh phtại Ngân
ng Pt triển Việt Nam
Chương 3. Giải pháp ng ờng công tác cho vay lại vốn ớc ngoài của
Chính phủ ti tại Nn ng Pt trin Vit Nam