Luận văn
Hoàn thiện hạch toán chi phí sản xuất
và tính giá thành sản phẩm xây lắp
tại công ty Tây Hồ - Bộ quốc phòng
Lời mở đầu
Trong những năm qua đất nước ta thực hiện đường lối phát triển kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa và có những biến đổi sâu sắc, phát triển mạnh mẽ, hoà nhập với nền
kinh tế thế giới. Trong bối cảnh đó, các ngành sản xuất phát triển mạnh mẽ và
cạnh tranh gay gắt. Do vậy, để tồn tại và phát triển các doanh nghiệp sản xuất
phải không ngừng thực hiện các biện pháp giảm chi phí, hạ giá thành sản
phẩm mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm nhằm nâng cao khả năng cạnh
tranh trên thị trường.
Đặc biệt trong ngành sản xuất xây lắp, đây là một ngành sản xuất vật
chất vô cùng quan trọng tạo cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Hiện nay
các doanh nghiệp xây lắp hoạt động chủ yếu theo hình thức đấu thầu, do đó
mà việc giảm chi phí hạ giá thành sản phẩm là vô cùng quan trọng, giúp cho
doanh nghiệp có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trong ngành.
Để giảm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm thì công tác hạch
toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp giữ
một vai trò quan trọng. Chính vì vậy các doanh nghiệp sản xuất ngày nay
không ngừng hoàn thiện công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm đặc biệt là đối với các doanh nghiệp xây lắp có những đặc thù sản
xuất rất phức tạp.
Nhận thức được điều này em đã chọn đề tài “Hoàn thiện hạch toán
chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty Tây Hồ -
Bộ quốc phòng” trong khoá luận tốt nghiệp của mình.
Kết cấu của khoá luận em chia làm 3 phần:
Phần I: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.
Phần II: Thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm xây lắp tại công ty Tây Hồ - Bộ quốc phòng.
Phần III: Phương hướng hoàn thiện hạch toán chi phí sản xuất và
tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty Tây Hồ.
Phần 1: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất
và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp
I. Đặc điểm sản xuất xây lắp có ảnh hưởng đến công tác kế toán chi
phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp
Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất
công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên
đó là một nghành sản xuất công nghiệp đặc biệt. Sản phẩm của các đơn vị xây
lắp là các công trình đã xây dựng, lắp đặt hoàn thành có thể đưa vào sử dụng
phục vụ sản xuất và đời sống.
Sản phẩm xây lắp có đặc điểm riêng biệt khác với ngành sản xuất khác
và do đó ảnh hưởng đến công tác chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
xây lắp. Sản xuất xây lắp có những đặc điểm sau:
- Sản phẩm xây lắp mang tính chất riêng lẻ: mỗi sản phẩm xây lắp đều
yêu cầu về mặt thiết kế mỹ thuật, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng khác
nhau, do đó mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu về tổ chức quản lý, tổ chức
thi công và biện pháp thi công phù hợp với đặc điểm từng công trình cụ thể
nhằm mang lại hiệu quả cao trong việc sản xuất thi công và bảo đảm cho sản
xuất được liên tục. Do sản phẩm xây lắp có tính đơn chiếc nên các công trình
khác nhau thì chi phí sản xuất thi công cũng khác nhau. Việc tập hợp chi phí
sản xuất, tính giá thành và xác định kết quả thi công xây lắp cũng được tính
cho từng sản phẩm xây lắp riêng biệt.
- Sản phẩm xây lắp có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn, thời gian thi
công tương đối dài, vì vậy khi lập kế hoạch xây dựng cơ bản phải thận trọng,
nêu rõ các yêu cầu về vật tư, tiền vốn, nhân công đồng thời việc quản lý theo
dõi quá trình sản xuất thi công phải chặt chẽ, đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm,
bảo đảm chất lượng thi công công trình. Do thời gian thi công tương đối dài
nên kỳ tính giá thành thường không xác định hàng tháng như trong các ngành
sản xuất công nghiệp khác mà được xác định theo thời điểm khi công trình,
hạng mục công trình hoàn thành hay thực hiện bàn giao thanh toán theo giai
đoạn quy ước tuỳ theo kết cấu đặc điểm kỹ thuật và khả năng về vốn của đơn
vị xây lắp.
- Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận
với chủ đầu tư từ trước (giá đấu thầu), do đó tính chất hàng hoá của sản phẩm
thể hiện không rõ (vì việc quy định giá cả, người mua, người bán có trước khi
xây dựng thông qua hợp đồng giao nhận thầu...)
- Sản phẩm xây lắp có thời gian sử dụng tương đối dài, do đó các sai lầm
trong quá trình thi công thường khó sửa chữa, phải phá đi làm lại gây ra lãng
phí , để lại hậu quả có khi rất nghiêm trọng, lâu dài và khó khắc phục. Chính
vì vậy trong quá trình thi công đòi hỏi phải thường xuyên kiểm tra giám sát
chất lượng công trình.
- Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất
(xe máy, thiết bị thi công, người lao động...) phải di chuyển theo địa điểm đặt
sản phẩm. Do đó khi chọn địa điểm xây dựng thì phải nghiên cứu, khảo sát
thật kỹ về các điều kiện kinh tế, địa chất, thuỷ văn và các yêu cầu về phát
triển kinh tế, văn hoá, xã hội trước mắt cũng như lâu dài vì khi đã hoàn thành
thi công công trình thì không thể di dời. Các công trình đặt ở các địa điểm
khác nhau nên khi thi công một công trình khác thì sẽ phát sinh các chi phí
như điều động nhân công, máy móc thi công...Do vậy các đơn vị xây lắp
thường sử dụng lực lượng lao động thuê ngoài tại chỗ nơi thi công công trình
nhằm giảm bớt các chi phí khi di dời.
- Sản xuất xây lắp ở một mức độ nào đó mang tính chất thời vụ do
thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện môi trường,
thiên nhiên, thời tiết. Vì vậy, cần tổ chức quản lý lao động, vật tư chặt chẽ,
đảm bảo thi công nhanh, đúng tiến độ khi điều kiện môi trường, thời tiết
thuận lợi. Trong điều kiện thời tiết không thuận lợi ảnh hưởng đến chất lượng
thi công thì có thể phát sinh các khối lượng công trình phải phá đi làm lại và
các thiệt hại phát sinh do ngừng sản xuất, do đó doanh nghiệp cần có kế
hoạch điều độ cho phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành.
Do đặc điểm của sản xuất xây lắp như trên ảnh hưởng đến tổ chức công
tác kế toán trong đơn vị xây lắp thể hiện chủ yếu ở nội dung, phương pháp
trình tự hạch toán chi phí sản xuất, phân loại chi phí, cơ cấu giá thành xây lắp.
II. Đặc điểm hạch toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp
1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất xây lắp
Chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp là toàn bộ chi phí về lao động sống
và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất và cấu thành nên giá
thành của sản phẩm xây lắp.
Theo khoản mục tính giá thành thì chi phí sản xuất ở đơn vị xây lắp bao
gồm:
- Chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp
- Chi phí nhân công trực tiếp
- Chi phí sử dụng máy thi công
- Chi phí sản xuất chung
2. Đối tượng hạch toán và phương pháp kế toán chi phí sản xuất xây lắp
2.1. Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất
Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất là đối tượng để tập hợp chi phí sản
xuất, là phạm vi giới hạn mà các chi phí sản xuất cần được tổ chức tập hợp
theo đó.
Trong công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất thì việc xác định đối
tượng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên cần thiết. Để xác định đối
tượng tập hợp chi phí sản xuất thì phải căn cứ vào đặc điểm phát sinh chi phí
và công dụng của chi phí trong sản xuất. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
có thể là toàn bộ quy trình công nghệ hay từng giai đoạn, từng quy trình công
nghệ riêng biệt tùy theo cơ cấu tổ chức sản xuất, yêu cầu và trình độ quản lý
kinh tế, yêu cầu hạch toán kinh tế nội bộ của doanh nghiệp. Tuỳ theo quy
trình công nghệ sản xuất, đặc điểm của sản phẩm , yêu cầu của công tác tính