ĐẠI HỌC QUOC GIA HA NỌI
TrRƯỜNC; DẠI HỌC KHOA MỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
» » t •
NGÔ THI XUÂN HÒNG
TÌM HIỂU NGUÒN TU LIỆU CHO
NGHIÊN CỨU VĂN HỌC TRUNG ĐẠI TRONG
LỊCH TRĨÈU TẠP AT CỦA NGỎ CAO LÃNG
LUẬN VÃN THẠC sĩ KHOA HỌC VĂN HỌC
• • • •
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60. 22. 34
Người hướng dần khoa học: PGS. TS Trần Nho Thìn
Hù Nội - 20 ì 1
ế
S D
n a\ dược hoan thành một cách thành còn g, ng oài sự
tí khòrm m ệi m oi cua hàn thân, tòi m uốn mri lời tri ân
gửi lứi cám ơn chân thành \à sâu sắc nhất tới
T h ìn - người đà hirứnụ dần tỏi rat tận tinh trong
hiện L u ậ n vàn.
tới tât ca các thã\ cò K h o a V á n
va N h ãn văn H à N ộ i, đã g iá n g
học và phương pháp luận
ày cũ n g như ưng dụn g nỏ
nuười thân đâ
qua.
Tim hit?II n«»uỏn tư liệu cho fiu hie II cứu \ỉìíì học trung dại trong
Lịch íriêu tạp ky cua N^ỏ ( ;ìo Lãng
MỤC LỤC
A. PHẢN MỞ DẦU........................................................................3
1. LÝ do chon dề tài...................................................................3
2. Lich sử nghicn cứu vân đê.......................................................6
3. Đối tưọng và phạm vi nghiên cửu
............................................
8
4. Phtrong pháp nghiên cứu
........................................................ 8
5. Cấu trúc của Luận văn........................................................... 9
I. PHÀN NỘI DUNG....................................................................10
CHƯƠNG 1. NGÔ CAO LÂNG VÀ L ỊC H T R ỈÈ V TẠP K Y
..............................
10
1.1. Bối cánh xã hội Việt Nam thế kỷ XVII - XVIII từ góc nhìn Văn
hóa
......................................................................................... 10
1.2. Tác giả và tác phẩm............................................................. 13
1.2.1 Ngô Cao Làn g ..........................................................................................................13
1.2.2 Lịclt triều tạp k y ......................................................................................................15
1.3 Quan điếm và phuoìig pháp chép sử của Ngô Cao Lãng trong
Lịch triều tạp kị'.............................................................................................................................18
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG THÚC ỦNG xử CỦA TRIÈU ĐÌNH ĐÓI VỚI
\ÃN HỌC (QUAN PHƯƠNG CHÍNH TI1ỎNG)...............................30
2.1 Đuòng lối khoa cử............................................................... 30
2.1. ỉ Cách ra dề th i..................................................................................................... 34
2.1.2 Những tiêu cực trong thi c ử .......................................................................... 49
2.1.3 Một số cải cách trong thi c u ...........................................................................62
2.2 Xưóng họa tho' ca trong đòi sống Văn học cung đình thòi vua Lê
chúa Trịnh (Quan điềm chính thống).............................................76
2.2.1 KhôníỊ ỊỊÌan Vàn học cung dinh .................................................................. 76
2.2.2 Xưởng họa thơ ca.................................................................................................. 80
2.2.2. Ị Chúa tặng thơ......................................................................................................84
w < Thị Xuân ỉ lồng Luận vởn Thạc s ĩ
T ì in hicu I1” IIÔI1 111' liỌu chu nghiên cứu \ án học trung (lại Irony
Lịch triều lạp ký cua Nj»ô ( ao L ã n jĩ
2.2.2.2 ỉic tôi làm thơ và xuồng họa th o .............................................................95
2 .2 .2 3 Th o' x ư ớ n g h oa cua s ử th â n ................................................................................ 1 01
2.2.2.4 Dôi sánh với Thư ca dãn íỊÌan - Lôi íniỊỊ Alt cua (lân ỊỊÌan
theo cách nhìn phi chinh thống..........................................................................104
CHƯƠNG 3. QUAN NIỆM VĂN HỌC THỜI VUA LÊ CllỦA TRỊNH
(GIŨ A THÉ KY XVII - HÉT THÊ KỶ XVIII)
...............................
113
3.1 Thi ngôn chí
.................................................................. 117
5.2 Đc cao chữ Nôm và văn tho Nôm trong khoa cừ và trơng sáng
ác văn chưong.........................................................................124
KET LUẬN.................................................................................132
TẢI LIỆU THAM KHẢO............................................................. 135
DANH MỤC BẢNG BIẾU
•
Bảng 2.1: Cách ra đề thi trong các kì thi thòi vua Lê chúa Trịnh...........38
Bảig 2.2: Nhũng tiêu cực trong thi cử thòi Lê Trịnh
...........................
52
Bảig 2.3: Một số cải cách trong thi cử thòi Lc Trịnh
...........................
63
Ngt Thị Xuân llồtiự Luận vãn Thạc sĩ
A. PHẢN MO ĐÀU
1. LÝ do chọn đê tài
1 .1 . T ro n ụ ntihiõn cửu vãn học. nhât là văn học truim đại vòn dà xa c liú n ạ ta
vê thời g ia n , v iệc phục dựnu, lại đ ò i sônu văn học cua m ội lliừ i k ỳ nào dó nhừ
tư liệu c h i ch ép cu a ch ính ntiirời đươ nu thời là m ột n hiệ m vụ quan trọnu, aiú p
khác phục nhìrnư, hạn chê do SUN diễn, tườnti urợnẹ, íìán tihép cua ngirời hiện
đại và tiếp cận dược sự thực lịch sứ văn học. D o đó. nhừrm bộ sư, kê ca ch ín h
sư và dã sư có một ý n g h ĩa k h ô n 2, nhò s iú p nhà im hiên cưu phục dựng lại đời
sông văn học. Đ â y c h ín h là luận điêm có ý n ụ h ĩa then chôt. g iú p ch ú n g ta
hôm nay đ iề u ch in h cách nhìn ve vãn học sir.
Lịch triều tạp ky là một bộ dà sư - sư tư nhân - rất quý giá xét về
phươim diệ n tư liệ u văn học, có thể qua đó h iểu biết nhiều vấn đề củ a vãn học
sir trim lí đ ạ i, bố sun g ch o những h iếu biết về n hiề u mặt cua văn học V iệ t N am
trunụ d ạ i. từ quan niệm văn học đên quan n iệm thâm m ỹ, đời sô ng văn học,
vân đê ngôn ngừ văn tự củ a văn học. Đ ó là lý do q uan trọng dè ch ún g tôi lựa
chọn đê tài n ày.
1.2 . C h i tièt ghi chép tướng như tho áng qua trong Lịch triêu tạp ky lại cỏ g iá
trị lớn tưởnu như khó ngờ đôi với v iệ c hièu n h iêu hiện tượng văn học. T ro n g
thời đại pho n g k iê n , T u ồ n g được co i là côn g cụ có tác dụn g “g iá o hóa" tích
cực cua tầng lớp thong trị k h i truyên bá tư turơne (run g quân, dặc biệt là vào
buòi "xê c h iê u " cua chê độ phong k iê n , kh i m à các ngai vàng có n guy cơ lu n g
lay, im uv cơ bị thoán doạt thì chừ trun g càng phai được dê cao. V ớ i Lịch í riêu
tạp k)\ dù c h i là nhữ ng g h i chép b ỉn h thưởng vô q u y định phàm phụ c như:
"Ao mặc cua các hạng người trong dân gian đêu cỉù/ĩiỊ lình. lủ. vai, lụa... Khi
troiiịi lim/Hi* dàng có việc như lễ cầu phúc, ca hát và hội hừ thì cho phép íiùníỊ
l im hit'll nation tu liệu cho nghiên cửu vãn học tru 11«; dại Iro ny
Ị.ịch triêií rạp ki' cua Ngô ( ao l.ãn ịi
\ựò Tliị Xuân líồ iìỊ’ Luận vãn Thạc s ĩ