Luận văn
Phát triển dịch vụ ngân hàng điện
tử tại một số ngân hàng thương
mại cổ phần Việt Nam trên địa
bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay, mọi thành phần kinh tế
đều phải tự vươn lên để đủ sức cạnh tranh và hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế
giới. Đặc biệt, trong lĩnh vực ngân hàng, với cam kết mở cửa thị trường dịch vụ tài
chính ngân hàng vào năm 2010 là một thách thức rất lớn cho hệ thống các ngân hàng
thương mại Việt Nam mới chuyển đổi từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ
chế thị trường trong một thời gian không lâu. Khi sẽ phải đối đầu với những tập đoàn
tài chính đa quốc gia với tiềm lực tài chính khổng lồ, kỹ thuật, công nghệ hiện đại và
kinh nghiệm dạn dày hàng trăm năm.
Trong hoạt động ngân hàng hiện đại, việc ứng dụng công nghệ tin học tạo nên nền
tảng vật chất - kỹ thuật cho việc triển khai đa dạng các nghiệp vụ và dịch vụ ngân hàng
hiện đại, cung cấp các tiện ích mới thuận lợi cho người dân, cho doanh nghiệp. Nhận
thức rõ yêu cầu đó, ngành ngân hàng đã cố gắng ứng dụng công nghệ tin học trong
nhiều năm qua, đặc biệt là trong những năm gần đây với việc triển khai dự án Hiện đại
hóa ngân hàng và Hệ thống thanh toán do Ngân hàng Thế giới tài trợ và việc các ngân
hàng thương mại phải cơ cấu lại nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập thì tốc độ và hiệu quả
của việc ứng dụng công nghệ thông tin đã đẩy lên một mức độ cao hơn. Không nằm
ngoài xu thế chung đó, các Ngân hàng thương mại Việt Nam đang phấn đấu đuổi kịp
các ngân hàng tiên tiến trong việc đưa ra các tiện ích ngân hàng mới, đồng thời không
ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động của mình, đặc biệt chú trọng đến việc phát triển
các sản phẩm và các loại hình dịch vụ, trong đó có dịch vụ ngân hàng điện tử. Lợi ích
đem lại từ ngân hàng điện tử là rất lớn cho khách hàng, ngân hàng và cả cho nền kinh
tế nhờ vào những tiện ích, sự nhanh chóng và chính xác của các giao dịch điện tử.
Thực vậy, phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử là một trong những biện pháp để
tăng vị thế cạnh tranh của một ngân hàng trên thị trường. Ngoài việc xây dựng được
hình ảnh thân thiện gần gủi với các khách hàng, việc triển khai thành công dịch vụ
2
ngân hàng điện tử còn khẳng định sự tiên tiến trong áp dụng kỹ thuật công nghệ mới
của một ngân hàng, làm đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng truyền thống và
mở ra nhiều cơ hội mới cho ngân hàng.
Với mong muốn góp phần phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng
điện tử đủ sức cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài và đáp ứng nhu cầu ngày càng
đa dạng của khách hàng tác giả chọn đề tài: "Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử
tại một số ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trên địa bàn Thành Phố Hồ
Chí Minh" là đề tài khóa luận tốt nghiệp cao học kinh tế. Hy vọng đề tài sẽ góp phần
nhỏ giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam định hướng và có cơ sở giải quyết các
vấn đề về phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử trong giai đoạn tới.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu về chuẩn mực, nguyên tắc và lý luận cơ bản về hoạt động dịch vụ ngân
hàng điện tử.
Trình bày các luận cứ khoa học và thực tiễn về phát triển dịch vụ ngân hàng điện
tử nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn tới.
Điều tra, phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng điện tử của các ngân
hàng thương mại tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, thấy được những thuận lợi cũng
như khó khăn về phía khách hàng khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử cũng như về
phía ngân hàng khi cung ứng dịch vụ ngân hàng điện tử. Trên cơ sở đó đề xuất một số
giải pháp chủ yếu phát triển, đa dạng hóa kênh giao dịch về dịch vụ ngân hàng điện tử
nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt
Nam.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu các vấn đề liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử và các công nghệ
bổ trợ đi kèm trong ngân hàng.
3
Nghiên cứu thực trạng dịch vụ ngân hàng điện tử và công tác tổ chức, vận hành,
quản lý ứng dụng của các ngân hàng thương mại tại địa bàn TP. Hồ Chí Minh hiện nay,
những thuận lợi và rủi ro mà các ngân hàng có thể gặp phải khi cung ứng dịch vụ này.
Về không gian, đề tài nghiên cứu hoạt động của các ngân hàng tại địa bàn Thành
phố Hồ Chí Minh.
Về thời gian, giới hạn nghiên cứu của đề tài là hoạt động của các ngân hàng từ
năm 2004 đến năm 2008.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa vào kiến thức các môn học kinh tế, đặc biệt
là kiến thức các môn học chuyên ngành ngân hàng, đồng thời kết hợp với các kiến thức
được tìm hiểu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông.
Việc phân tích các số liệu dựa trên phương pháp thống kê lịch sử và phương pháp
tổng hợp, phân tích để đánh giá cách thức tổ chức hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử
của ngân hàng thương mại tại TP. HCM thời gian qua. Từ đó, phân tích xu thế phát
triển trong tương lai.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, các bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục, từ viết tắt, nội dung của luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về dịch vụ ngân hàng điện tử - Sự cần thiết phát triển dịch
vụ ngân hàng điện tử tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
Chương 2: Thực trạng cung ứng dịch vụ ngân hàng điện tử của các ngân hàng
thương mại Việt Nam
Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại các ngân hàng
thương mại Việt Nam
4
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ - SỰ CẦN
THIẾT PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI
CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
1.1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ
1.1.1. Lịch sử phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử
Ngày nay, thương mại điện tử đang là một xu thế phát triển tất yếu trên thế giới.
Thương mại điện tử đang phát triển nhanh, làm biến đổi sâu sắc các phương thức kinh
doanh, thay đổi hình thức, nội dung hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội của loài người.
Để thúc đẩy quá trình hội nhập, thu hút khách hàng cũng như giành giật cơ hội
trong kinh doanh, hầu hết các ngân hàng trên thế giới đang không ngừng tăng cường và
đưa ra các dịch vụ tiện lợi, nhanh gọn và được hỗ trợ mạnh mẽ bởi các công nghệ hiện
đại như máy giao dịch tự động (ATM), máy thanh toán tại các điểm bán hàng (POS),
mạng lưới cung cấp dịch vụ ngân hàng thông qua mạng điện thoại, máy tính cá nhân…
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông, của khoa
học kỹ thuật, của công nghệ mới như Internet, mạng điện thoại di động, Web…, mô
hình ngân hàng với hệ thống quầy làm việc, những tòa nhà cao ốc, giờ làm việc hành
chính 7, 8 giờ sáng đến 4, 5 giờ chiều (“brick and mortar” Banking) đang dần được cải
tiến và thay thế bằng mô hình ngân hàng mới – ngân hàng điện tử (“click and mortar”
Banking). Khẳng định bằng những thành công trong các năm qua, ngân hàng điện tử đã
có những bước phát triển vượt bậc và trở thành mô hình tất yếu cho hệ thống ngân
hàng trong thế kỷ 21.
Tại các nước đi đầu như Mỹ, các nước Châu Âu, Australia và tiếp sau đó là các
quốc gia và vùng lãnh thổ như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hồng Kông, Đài
Loan… các ngân hàng ngoài việc đẩy mạnh phát triển hệ thống thanh toán điện tử còn