Nghiên cứu tài nguyên du lịch nhân văn phục
vụ phát triển du lịch ở Bình Thuận
Lê Thị Kim Phượng
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch
Người hướng dẫn: TS. Trần Thúy Anh
Năm bảo vệ: 2013
Abstract. Làm rõ các khái niệm có liên quan đến đề tài như du lịch, tài nguyên du lịch
bao gồm cả tài nguyên du lịch tự nhiên và du lịch nhân văn. Vai trò củ du lịch đối với
sự phát triển kinh tế - xã hội Bình Thuận. Làm rõ thực trạng của việc khai thác và bảo
tồn các tài nguyên nhân văn vật thể và phi vật thể tại Bình Thuận. Định hướng các giải
pháp để bảo tồn và phát triển các tài nguyên nhân văn phục vụ cho du lịch.
Keywords. Du lịch; Phát triển Du lịch; Du lịch nhân văn.
4
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................................... 6
I. Lý do chọn đề tài ........................................................................................................... 6
II. Lịch sử nghiên cứu đề tài ............................................................................................... 7
III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn ............................................................ 9
IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ............................................................ 9
V. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn ............................................... 10
VI. Những đóng góp mới về khoa học của luận văn .......................................................... 11
VII. Kết cấu của luận văn ................................................................................................. 11
Chương 1. TỔNG QUAN LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BÌNH THUẬN ......... 12
NỘI DUNG ...................................................................................................................... 13
Chương 1: TỔNG QUAN LÝ LUẬN .............................................................................. 13
VÀ KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BÌNH THUẬN .................................................................... 13
1.1. Khái niệm .................................................................................................................. 13
1.1.1. Du li
ch .................................................................................................................... 13
1.1.2. Tài nguyên du lịch .................................................................................................. 15
1.2. Các loại tài nguyên du li
ch ......................................................................................... 16
1.2.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên ..................................................................................... 16
1.2.1.1. Địa hình ............................................................................................................... 16
1.2.1.2. Biển ..................................................................................................................... 16
1.2.1.3. Thế giới động thực vật ......................................................................................... 17
1.2.2. Tài nguyên du lịch nhân văn ................................................................................... 18
1.3. Vai trò của tài nguyên du lịch đối với sự phát triển du lịch ......................................... 23
1.4. Kinh nghiệm khai thác tài nguyên du lịch nhân văn phục vụ phát triển du lịch ở một số
nước trên thế giới và ở Việt Nam……………………………………………………23
1.5. Khái quát về tỉnh Binh Thuâ
n .................................................................................... 28
1.5.1. Môi trường tư nhiên ................................................................................................ 28
1.5.2. Môi trường xa hôi ................................................................................................... 30
1.6. Vị trí của ngành du lịch đối với sự phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội tỉnh Bình
Thuận ............................................................................................................................... 32
Tiểu kết ........................................................................................................................... 33
Chương 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH NHÂN VĂN TINH
BÌNH THUẬN ................................................................................................................. 34
2.1. Quá trình hình thành và phát triển ngành du lịch tỉnh Bình Thuận .............................. 34
2.2. Nguồn tài nguyên để phat triên du lịch tỉnh Bình Thuận ............................................. 38
2.2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên ...................................................................................... 38
2.2.2 Tài nguyên du lịch nhân văn .................................................................................... 41
2.2.2.1. Các di tích lịch sử văn hoá ................................................................................... 41
2.2.2.2. Các lễ hội ............................................................................................................ 48
2.2.2.3 Làng ngh truyn thng ........................................................................................ 51
2.2.2.4 Ẩm thực ................................................................................................................ 53
2.2.2.5 Văn nghệ dân gian ................................................................................................ 55
2.2.2.6. Các đi tượng dân tộc học ................................................................................... 56
2.3. Vai tro cua tài nguyên du li
ch nhân văn đôi vơi sư phat triên du li
ch tinh Binh Thuâ
n 56
2.4. Thực trạng của việc sử dụng tài nguyên du lịch nhân văn để phát triển du lịch tỉnh
Bình Thuận ...................................................................................................................... 57
Formatted: Font: Not Bold
5
2.5. Đánh giá chung về hiệu quả khai thác – sử dụng, đầu tư nguồn tài nguyên du lịch nhân
văn Bình Thuận. ............................................................................................................... 66
2.5.1 Đánh giá chung v hiệu quả khai thác – sử dụng ..................................................... 66
2.5.2. Đánh giá chung v hiệu quả đầu tư ........................................................................ 71
Tiểu kết ............................................................................................................................ 74
Chương 3: TÀI NGUYÊN DU LỊCH NHÂN VĂN ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LI
CH ............ 75
TỈNH BÌNH THUẬN ....................................................................................................... 75
3.1. Định hướng phát triển ................................................................................................ 75
3.1.1 Tạo dựng các sản phẩm du lịch mang tính “đặc sản” .............................................. 75
3.1.2. Nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm ...................................................... 77
3.1.3 Xây dựng các quần thể du lịch độc đáo và đa dạng mang đậm sắc thái địa phương . 77
3.2. Giải pháp về khai thác và đầu tư tài nguyên du lịch nhân văn phục vụ phát triển du lịch
Bình Thuận. ..................................................................................................................... 79
3.2.1. Giải pháp v phi hợp liên ngành trong quản lý và khai thác tài nguyên………..82
3.2.2. Giải pháp v đầu tư……………………………………………………………………. 82
3.2.3. Giải pháp v bảo tồn và tôn tạo ............................................................................. 81
3.2.4. Giải pháp v công tác xúc tiến và quảng bá du lịch ................................................ 82
3.2.5. Giải pháp xây dựng các chương trình, sự kiện văn hóa đặc thù..........................87
3.2.6. Xây dựng nguồn nhân lực ....................................................................................... 85
Tiểu kết ............................................................................................................................ 88
KẾT LUẬN ...................................................................................................................... 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………... ……89
PHỤ LỤC………………………………………………………………………………….94
92
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ngô Kim Anh (2000), Quan hệ du lịch - văn hoá và triển vọng ngành du lịch Việt
Nam, Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, số 2, tr. 10 - 12.
2. Trần Thúy Anh và các tác giả (2010), Ứng xử văn hóa trong du lịch, NXB Đại
học Quốc Gia, Hà Nội.
3. Trần Thúy Anh và các tác giả (2011), giáo trình “Du lịch văn hóa – những vấn đề
lý luận và nghiệp vụ”, NXB Giáo dục Việt Nam.
4. Bình Thuận 20 năm xây dựng và phát triển, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bình Thuận
(1995), Bình Thuận.
5. Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Bình Thuận, Công ty cổ phần sách – Dịch
vụ Văn hóa Bình Thuận (2002), Bình Thuận
6. Chân dung thủ đô resort, Cục Thống kê tỉnh Bình Thuận,– Số liệu du lịch 2005 –
2008.
7. Nguyễn Văn Dân (2009), Con người và văn hóa Việt Nam trong thời kỳ đổi mới
và hội nhập, NXB Khoa Học Xã Hội.
8. Huỳnh Thị Mỹ Đức (2002), Suy nghĩ về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong
hoạt động du lịch, Tạp chí Khoa học xã hội, số 6, tr. 82 - 85.
9. Cao Đức Hải (2000), Suy nghĩ về việc phát triển lễ hội dân gian trở thành lễ
hội văn hóa – du lịch địa phương,
10. Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 04, tr. 105 – 107.
11. Mai Khôi (2001), Văn hóa ẩm thực Việt Nam - Các món ăn miền Trung, Nxb
Thanh Niên Trẻ.
12. Đinh Trung Kiên (2001), Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch, NXB đại học Quốc
Gia, Hà Nội.
13. Nguyên Lân (2000), Tư
điên tiêng Viê
t, NXB Tông hơp, Thành phô Hô Chi
Minh
14. Ths. Trần Thị Thúy Lan và CN. Nguyễn Đình Quang (2005), Giáo trình Tổng
quan du lịch, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Nhà xuất bản Hà Nội.
93
15. Hoàng Lương (2011), Lễ hội truyền thống các dân tộc Việt Nam, NXB Thông
tin và truyền thông, Hà Nội.
16. Phạm Trung Lương (1997), Đánh giá tác động của môi trường trong phát
triển du lịch ở Việt Nam, Trung tâm KHTN & KHQG Hà nội.
17. Phạm Trung Lương chủ biên (2002), Tài nguyên môi trường du lịch Việt Nam,
NXB Giáo Dục, Hà Nội.
18. Phạm Trung Lương và các tác giả (2002), Tài nguyên môi trường du lịch Việt
Nam, NXB Giáo dục Hà Nội.
19. Nguyễn Xuân Lý (2011), Di tích, danh thắng Bình Thuận, Sở văn hóa thông
tin Bình Thuận.
20. Đổng Ngọc Minh và Vương Lôi Đình (2001), Kinh tế du lịch và du lịch học,
Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh.
21. Luật Du lịch Việt Nam (2005), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
22. Hoàng Phê (2005): Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn Ngữ học , NXB Từ điển
Bách Khoa, Hà Nội.
23. Lưu Quốc Sĩ và các tác giả (1996), Văn hóa du lịch (tập đề cương bài giảng và
tư liệu nghiên cứu về văn hóa du lịch), Trường đại học Văn Hóa, Hà Nội.
24. Báo cáo kết quả tình hình hoạt động lễ hội trên địa bàn tỉnh Bình Thuận sau
04 năm triển khai thực hiện kế hoạch 2597/ UBND – TH của UBND tỉnh Bình
Thuận, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch – Phòng Nghiệp vụ Văn hóa (2009),
Bình Thuận.
25. Báo cáo tổng kết công tác văn hóa, thể thao và du lịch năm 2011, triển khai
nhiệm vụ năm 2012,
26. Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Bình Thuận (tháng 2/2012), Bình Thuận.
27. Báo cáo tổng kết phong trào thi đua ngành văn hoá, thể thao và du lịch năm
2008,Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch (2009), Bình Thuận.
28. Giới thiệu dự án gọi vốn đầu tư nước ngoài, Sở kế hoạch đầu tư - UBND tỉnh
Bình Thuận(2002), Bình Thuận