Nguyên nhân khiến trẻ bị viêm tai giữa?
Viêm tai giữa là bệnh khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhưng thường không được phát hiện
kịp thời bởi những biểu hiện của bệnh khá nhỏ, và luôn khiến cha mẹ chủ quan.
Vậy nguyên nhân và dấu hiệu giúp cha mẹ nhận biết trẻ bị viêm tai giữa là gì?
Viêm tai giữa (VTG) ở trẻ nhỏ được xếp vào nhóm bệnh viêm đường hô hấp trên.
Đây là một trong những bệnh rất thường gặp ở bên trong tai trẻ em, đặc biệt là trẻ
dưới 3 tuổi với nhiều hậu quả xấu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời,
bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm hoặc để lại di chứng nặng nề, rất khó
khắc phục, ảnh hưởng đến sức nghe của trẻ. Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời,
đúng đắn, đóng vai trò quyết định trong tiên lượng bệnh, phòng ngừa biến chứng
và các hậu quả lâu dài đối với trẻ.
Tai được chia làm 3 phần: Tai ngoài, tai giữa và tai trong
1. Tai ngoài:
Gồm vành tai và ống tai ngoài.
Viêm tai giữa là bệnh rất thường gặp ở bên trong tai trẻ em.
2. Tai giữa:
Gồm màng tai và một hốc xương gọi là hòm tai. Màng tai (còn gọi là màng nhĩ –
tympanic membrane) là một màng mỏng hình bầu dục, lõm ở giữa, nằm hơi
nghiêng ra sau, ngăn cách hoàn toàn ống tai ngoài và tai giữa, bịt lên hòm tai như
màng trống bịt vào tang trống. Màng tai tuy có lớp xơ ở giữa tương đối chắc,
nhưng lại rất dễ bị phá hủy gây thủng khi có viêm nhiễm hoặc ứ đọng dịch trong
tai giữa.
Màng tai cũng dễ bị rách thủng khi có các chấn thương cơ học (chọc, ngoáy vào
tai), chấn thương áp lực (lặn sâu, bị tát vào tai, sức ép do bom đạn…) hoặc chấn
thương âm. Tai giữa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cơ chế sinh lý nghe,
nhất là hệ thống màng nhĩ – xương con. Bất kỳ một trục trặc nào trong hệ thống
này (thủng màng nhĩ, cứng khớp giữa các xương con, tiêu hỏng 1 trong các xương
con, ứ đọng dịch trong hòm tai…) đều gây nên gián đoạn sự dẫn truyền sóng âm
vào tai trong và dẫn đến nghe kém hoặc điếc.
3. Tai trong:
Chính là đầu mối thần kinh tiếp nhận các tín hiệu âm thanh truyền qua dây thần
kinh thính giác lên não, và nhờ đó mà người ta nghe được. Tai trong nằm trong
một hốc xương có hình xoắn 2 vòng rưỡi nên gọi là ốc tai.
Viêm tai giữa ở trẻ em thường là viêm cấp do nhiễm trùng hoặc ứ đọng dịch trong
hòm tai mà thành. Do đặc điểm giải phẫu và sinh lý của trẻ em có nhiều điểm khác
biệt với người lớn, nên trẻ em thường hay bị VTG cấp hơn:
- Trẻ em hay bị viêm mũi họng, vi khuẩn sẽ từ các ổ viêm này lan lên tai gây nên
VTG.
- Ở trẻ em, vòi nhĩ (vòi Ơ-xtat ), nối hòm tai và họng mũi) ngắn hơn, khẩu kính lớn
hơn ở người lớn nên vi khuẩn và các chất xuất tiết ở mũi họng rất dễ lan lên tai
giữa, nhất là khi em bé nằm ngửa thì tai sẽ ở vị trí thấp hơn mũi họng, nếu em bé
khóc, vòi nhĩ sẽ mở rộng thêm làm cho các chất xuất tiết ở mũi họng theo đó chảy
vào hòm tai.
- Hệ thống niêm mạc đường hô hấp (niêm mạc mũi họng, niêm mạc hòm tai, niêm
mạc khí phế quản…) ở trẻ em rất nhạy cảm, rất dễ phản ứng với những kích thích
hóa, lý và cơ học bằng hiện tượng xuất tiết dịch, làm cho dịch ứ đọng nhiều trong
hòm tai gây VTG. VTG cấp ở trẻ nhỏ có thể gây thủng màng nhĩ, làm tiêu xương,
gián đoạn chuỗi xương con… ảnh hưởng đến sức nghe của trẻ. Trẻ bị nghe kém,
nhất là từ khi chưa phát triển lời nói, sẽ dẫn đến rối loạn ngôn ngữ (nói ngọng, nói
không rõ âm, từ…) làm giảm sút nghiêm trọng chất lượng giao tiếp xã hội sau này
của trẻ.
Nặng hơn nữa là những biến chứng nhiễm trùng, nhiều khi ảnh hưởng đến tính
mạng: VTG cấp có thể dẫn đến những biến chứng sọ não cực kỳ nguy hiểm như
viêm màng não, áp xe não do tai, viêm tắc tĩnh mạch bên, do viêm nhiễm lan từ
trần hòm tai lên não hoặc gây liệt dây thần kinh mặt (dây số VII). Chính vì vậy khi
phát hiện trẻ em viêm tai giữa cần đến ngay các BS chuyên khoa để điều trị kịp
thời. Tất cả các trẻ em bị sốt không rõ nguyên nhân, những trẻ nhỏ bị tiêu chảy và
nôn… đều phải được khám kỹ càng về tai mũi họng để có thể phát hiện sớm được
bệnh VTG cấp.