Nhân gi ng h ng xiêm (sa pô chê) b ngố ồ ằ
ph ng pháp chi t cànhươ ế
H ng xiêm là lo i cây cóồ ạ nhi u nh a nên khó nhânề ự
gi ng. N u gieo h t ph i m t 7 - 8 năm sau cây m i cho trái. Theo thíố ế ạ ả ấ ớ
nghi m c a Tr ng Đ i h c Nông nghi p I Hà N i giâm cành cây con sinhệ ủ ườ ạ ọ ệ ộ
tr ng r t ch m, kém hi u qu . Vi t Nam, hi n nay ch ph bi n m tưở ấ ậ ệ ả Ở ệ ệ ỉ ổ ế ộ
ph ng pháp nhân gi ng duy nh t là chi t cành. ươ ố ấ ế
Tuy nhiên ph ng pháp này có nh c đi m là h s nhân gi ng không caoươ ượ ể ệ ố ố
do trên m t cây ch có th l y m t s cành nh t đ nh (kho ng 10 nhánh m tộ ỉ ể ấ ộ ố ấ ị ả ộ
l n chi t); n u chi t nhi u s làm h n ch s sinh tr ng c a cây m .ầ ế ế ế ề ẽ ạ ế ự ưở ủ ẹ
Th i v chi t: ờ ụ ế th ng chi t cành h ng xiêm vào đ u mùa khô kho ng thángườ ế ồ ầ ả
12 – 3 d ng l ch (đ k p tr ng vào đ u mùa m a), khi lá chuy n sang màuươ ị ể ị ồ ầ ư ể
xanh đ m c a màu lá bánh t và ng ng l n (kích th c b ng kích th c cácậ ủ ẻ ừ ớ ướ ằ ướ
lá già) m i ti n hành khoanh v ; 7-10 ngày sau m i bó b u chi t.ớ ế ỏ ớ ầ ế
V th i đi m chi t cành, c n ti n hành vào nh ng ngày tr i n ng ráo, ít nh tề ờ ể ế ầ ế ữ ờ ắ ấ
có hai, ba ngày n ng đ nh a cây không b loãng, v t c t mau khô, cànhắ ể ự ị ế ắ
chi t không m t nhi u nh a.ế ấ ề ự
Ch n cành chi t: ọ ế Ch n cành nh ng cây cho năng su t cao, qu ng t vàọ ở ữ ấ ả ọ
ch n cành không quá già, đ ng kính 1,5-2 cm (c ngón tay cái ho c tay trọ ườ ỡ ặ ỏ
là v a). Nên ch n nh ng cành có t 2 - 3 nhánh tr lên đ sau khi c t đemừ ọ ữ ừ ở ể ắ
tr ng thì cây đã có t 2 - 3 cành, cây m i nhanh phát tri n và cho trái. Nh ngồ ừ ớ ể ữ
cây đã cho trái 3-4 năm, ch n cành ngoài tán không còi và không b sâuọ ị
b nh, không ch n nh ng cành d i tán th p và cành v t. Chi u dài cànhệ ọ ữ ở ướ ấ ượ ề
chi t nên t 1,0 - 1,2m. Ch n cành chi t t t, chi t đúng th i v và k thu tế ừ ọ ế ố ế ờ ụ ỹ ậ
chi t t tế ố cành chi t s ra r sau 3 - 4 tháng.ế ẽ ễ
H n h p bó b u: ỗ ợ ầ Nguyên li u đ bó b u bao g m: bao nilon tr ng, đ tệ ể ầ ồ ắ ấ
mùn, r bèo tây ho c r m r khô h i m c. Đ t mùn l y t m ng, ao hễ ặ ơ ạ ơ ụ ấ ấ ừ ươ ồ
không có cát, v t lên ph i khô và đ p nh . R bèo tây ch l y ph n r đớ ơ ậ ỏ ễ ỉ ấ ầ ễ ể
nguyên không c t khúc, ph i khô qua nhi u n ng. Ho c có th s d ng v tắ ơ ề ắ ặ ể ử ụ ậ
li u chi t là r l c bình, b t x d a, r m (tr n đ t sình) hay tro tr u… ệ ế ễ ụ ộ ơ ừ ơ ộ ấ ấ
Thao tác chi t: ếsau khi ch n cành dùng dao s c khoanh b l p v thân 1ọ ắ ỏ ớ ỏ
đo n dài 3 - 5 cm (b ng hai đ t tay), c o s ch l p vạ ằ ố ạ ạ ớ ỏ đ n t n g . Khi bóc vế ậ ỗ ỏ
có r t nhi u nh a ti t ra, đ cành chi t không b m t nhi u nh a, l y bôngấ ề ự ế ể ế ị ấ ề ự ấ
s ch ho c gi s ch qu n kín ph n trên v t c t, làm cho cây không li n m chạ ặ ẻ ạ ấ ầ ế ắ ề ạ
v n chuy n nh a sau này, đ cành chi t mau ra r . C o v xong dùng daoậ ể ự ể ế ễ ạ ỏ
r ch vào v mí trên ch khoanh t 2 – 4 đ ng, dài 0,2 – 0,5 cm giúp tăngạ ỏ ở ỗ ừ ườ
kh năng t o r , sau đó đ 7 - 10 ngày cho ráo nh a r i m i bó b u. ả ạ ễ ể ự ồ ớ ầ
Tr c khi bó b u ướ ầ nên bôi thêm vào cành chi t (ch thành mép khoanh vế ỗ ỏ
phía trên c a cành chi t khi khoanh v ) ủ ế ỏ ch t kích thích ra rấ ễ. Có th s d ngể ử ụ
m t s ch t kích thích ra rộ ố ấ ễ sau: Atonic 0,1%; Orgamin 1%; Na 2,4D 100ppm;
NAA 100ppm… Sau khi bôi đ khô thu c trong 10-15 phút m i ể ố ớ b t đ u ắ ầ bó
b u, cành chi t s nhanh ra r h n, t l ra r tăng 30-40%. ầ ế ẽ ễ ơ ỷ ệ ễ
Nên ph i l i l i v t li u bó b u nh : đ t và r bèo cho khô nh m tiêu di tơ ạ ạ ậ ệ ầ ư ấ ể ằ ệ
n m m c và khu n có h i. C n c o l i m t l n n a và lau khô đ đ m b oấ ố ẩ ạ ầ ạ ạ ộ ầ ữ ể ả ả
nh a cây không li n l i v t c t sau đó m i bó b u.ự ề ạ ế ắ ớ ầ
Cách ti n hành nh sau: R bèo ho c r m m c vu t th ng đem lăn vào đ tế ư ễ ặ ơ ụ ố ẳ ấ
mùn đã pha n c v i đ m 70 - 80% (n m thành n m không ch y n c quaướ ớ ộ ẩ ắ ắ ả ướ
k tay là t t). M i l n chi t ch c n hai b r bèo là v a, r bèo ch có tácẽ ố ỗ ầ ế ỉ ầ ộ ễ ừ ễ ỉ
d ng làm cho b u chi t b n dai, khi đã phân hu làm tăng đ mùn cho b uụ ầ ế ề ỷ ộ ầ
chi t. R bèo đã tr n đ t vu t th ng qu n quanh vào ngay v t c t. B u chi tế ễ ộ ấ ố ẳ ấ ế ắ ầ ế
bó l n đ u ch to b ng n m tay ng i l n, ho c v lon bia là đ . ầ ầ ỉ ằ ắ ườ ớ ặ ỏ ủ
Khi cành chi t ra r ph kín b u bó l n đ u, ti n hành bó l n th hai. L n bóế ễ ủ ầ ầ ầ ế ầ ứ ầ
b sung này dùng đ t bó nh l n đ u có tr n v i phân chu ng đã hoai m c.ổ ấ ư ầ ầ ộ ớ ồ ụ
Nguyên li u c n pha nhão h n đ kh i làm gãy r cây. L n bó này nh m bệ ầ ơ ể ỏ ễ ầ ằ ổ
sung th c ăn cho cành chi t đ c kho , b r phát tri n dài h n. Trong quáứ ế ượ ẻ ộ ễ ể ơ
trình chăm sóc b u chi t n u g p th i ti t khô h n thì ph i t i n c cungầ ế ế ặ ờ ế ạ ả ướ ướ
c p đ m cho b u chi t đ r phát tri n t t h n.ấ ộ ẩ ầ ế ể ễ ể ố ơ
Theo dõi: Cách 1 tháng/l n quan sát b u chi t và thêm n c đ đ m đầ ầ ế ướ ể ủ ẩ ể
r phát tri n t t h n (có th dùng ng chích đ b m n c vào b u). R cễ ể ố ơ ể ố ể ơ ướ ầ ắ
thu c sát trùng h t (Basudin, Furadan, …) n u có ki n phá ho i (nh t làố ạ ế ế ạ ấ
trong mùa m a).ư
C t cành chi t: ắ ế Sau khi chi t cành 60-90 ngày có th c t cành chi t. Lúcế ể ắ ế
này trong túi b u th y r m c nhi u, phân nhánh, r đâm ra kh i b u và cóầ ấ ễ ọ ề ễ ỏ ầ
màu vàng nâu. Dùng c a, dao hay kéo c t cành c t kho ng 3 - 5 cm bênư ắ ắ ả
d i cành. Không đem tr ng ngay mà dùng bùn r m qu n thêm ngoài b uướ ồ ơ ấ ầ
m t l p m ng (sau khi đã bócộ ớ ỏ l p v b c b ng gi y nilông) đ t cành chi tớ ỏ ọ ằ ấ ặ ế
d i giàn che, ph cát kín b u chi t và t i m,ướ ủ ầ ế ướ ẩ gi thêm kho ng 1 - 1,5ữ ả
tháng cho b r phát tri n hoàn ch nh và đ đ già m i đem đi tr ng. Ho cộ ễ ể ỉ ủ ộ ớ ồ ặ
giâm nhánh chi t trên li p giâm, trong b u đ t, b i tre, có cây ch ng đ gió,ế ế ầ ấ ộ ố ỡ
c t b t m t ph n lá non, đ n i mát và đem d n ra n ng đ n khi có đ t nonắ ớ ộ ầ ể ơ ầ ắ ế ọ
m i b ng đem tr ng. ớ ứ ồ Nh v y t l thành công kho ng 60%, nhi u h n soư ậ ỷ ệ ả ề ơ
v i c t nhánh r i đem tr ng ngay. N u ph i đem đi xa nên t aớ ắ ồ ồ ế ả ỉ b t lá cho đớ ỡ
c ng k nh và gi m b t s thoát h i n c.ồ ề ả ớ ự ơ ướ
Chú ý s a cành, t o tán cho cây con v n m. M i cây ch nên đ 1 cànhử ạ ở ườ ươ ỗ ỉ ể
chính và 2-3 cành ph cách b u chi t 35 – 40 cm ho c 50 cm. Ti p t c c tụ ở ầ ế ặ ế ụ ắ
t a cho cây con ngoài v n m đ t o dáng cân đ i, d thua ho ch và qu nỉ ườ ươ ể ạ ố ễ ạ ả
lý sâu b nh.ệ
