Những con số “quái dị” trên thị trường chứng
khoán
Những mức giá không tưởng
Giá chứng khoán ở mức nào thì khiến nhà đầu tư phải thốt lên “ồ rẻ quá”?
Rất khó để xác định vì đắt rẻ phụ thuộc nhiều yếu tố. Tuy nhiên mức giá để
nhà đầu tư phải ngạc nhiên bất ngờ thì lại dễ: TYA trên sàn HoSE ở mức
6.400 đồng/cổ phiếu đã là thấp nhất, hay chứng chỉ quỹ MAFPF1 giá 4.500
đồng/cổ phiếu? TRI nổi tiếng một thời vì lỗ tới mức thành viên hội đồng
quản trị phải góp tiền để giúp trả nợ hiện cũng có giá 6.600 đồng/cổ phiếu.
Vậy đã bao giờ nhà đầu tư nghe nói đến mức giá 2.500 đồng/cổ phiếu? Mức
giá “cố tình cũng không bịa ra được” này đã là của một cổ phiếu đăng ký
giao dịch trên sàn UPCoM. Hãy tưởng tưởng một bát phở cũng có thể mua
được 10 cổ phiếu!
Mức giá thấp bất ngờ này là của SCO, cổ phiếu của Công ty Cổ phần Công
nghiệp thủy sản. SCO chào sàn ngày 17/9 với giá 2.500 đồng/cổ phiếu. Sau
đó được “thổi” lên mức 2.700 đồng/cổ phiếu vào ngày 27/9 và hiện đang ở
mức 3.700 đồng/cổ phiếu sau 4 phiên kịch trần liên tục.
Ngày chào sàn, SCO cũng được định giá theo sổ sách khoảng 12.285
đồng/cổ phiếu, nhưng chỉ cần vài giao dịch thất thường của nhà đầu tư trong
một ngày “khó ở” cũng khiến cả doanh nghiệp lẫn số đông cổ đông còn lại
lao đao.
Vậy giá cổ phiếu bao nhiêu thì là cao?
Nếu tính theo thị giá thì DHG tại HoSE có giá 114.000 đồng/cổ phiếu. SQC
tại HNX có giá 89.000 đồng/cổ phiếu. Nếu tính trên cơ sở P/E thì cả hai sàn
khoảng 25 mã trên 50 lần, tức là nếu theo trường phái đầu tư, ai bỏ tiền vào
để hưởng các dòng lợi nhuận sinh ra trong tương lai của doanh nghiệp thì
phải đến khi Hà Nội kỷ niệm 1.050 năm Thăng Long mới thu hồi được vốn!
Giá cổ phiếu phụ thuộc vào độ nóng lạnh của thị trường là điều ai cũng hiểu.
HSC trên sàn HNX có thể coi là một “hóa thạch” của những ngày tháng
“điên cuồng” vì chứng khoán những năm 2006, 2007. HSC giã biệt sàn
HNX với mức giá 179.400 đồng/cổ phiếu sau nhiều năm đóng băng vì
không có giao dịch.
Nỗi đau thanh khoản
Số đông cho rằng thị giá hàng ngày của các cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao
dịch là kết quả của sự gặp nhau của cung và cầu, hay nói một cách hàn lâm
hơn là thị trường định giá cổ phiếu như vậy. Nếu thế thì lý do “định giá” các
mức ở “trên trời” hay “đồ bỏ” ở trên cũng là hợp lý?
Hãy tưởng tượng một doanh nghiệp có mức vốn thực 42 tỉ đồng nhưng giá
trị vốn hóa chỉ có 15,5 tỉ đồng. Doanh nghiệp này có 4 đơn vị thành viên với
cả xí nghiệp đóng tàu, cảng biển, lắp ráp máy móc… và 6 tháng đầu năm
2010 công bố doanh thu 170,74 tỉ đồng, giá trị tài sản 222,35 tỉ đồng, lợi
nhuận sau thuế 4,86 tỉ đồng (kế hoạch năm nay 9,53 tỉ đồng). Đó là chưa kể
đến mức vốn chủ sở hữu tại thời điểm 30.6.2010 được ghi nhận tới 49,94 tỉ
đồng. Riêng nhà cửa, kiến trúc còn lại trị giá gần 24,2 tỉ đồng, cộng thêm giá
trị các phương tiện vận tải gần 3,9 tỉ đồng. Vậy mức định giá của thị trường
như vậy có hợp lý?
Không hiểu khi khách hàng, đối tác sẽ nghĩ gì về uy tín, thương hiệu của
một doanh nghiệp mà giá cổ phiếu chỉ có vài ngàn đồng lẻ? Cánh cửa huy
động vốn của doanh nghiệp trên thị trường chắc chắn đã đóng chặt vì không
biết doanh nghiệp phải phát hành với giá bao nhiêu?
Các nghiệp vụ điều chỉnh phát hành có thể đưa thị giá cổ phiếu về bằng mức
một que kem! Cung cầu trên thị trường đã làm nên hiện tượng “tréo ngoe”
này và từ doanh nghiệp đến cổ đông phải chấp nhận. Nhưng rõ ràng đó là sự
định giá ở một mức phải nói rất “quái dị”!
“Đau” nhất có lẽ phải là các doanh nghiệp tham gia góp vốn vào. Không
hiểu bảng kế toán sẽ phải ghi nhận khoản trích lập dự phòng giảm giá đầu tư
bao nhiêu?
Nguyên nhân chính của mức giá khó hiểu trên là tính thanh khoản quá thấp.
SCO lên sàn UPCoM trong một ngày không hề đẹp: chỉ có đúng 500 cổ
phiếu được giao dịch. UPCoM cũng giống HNX, không có giá tham chiếu vì
đề cao tính thị trường. Tuy nhiên liệu chỉ với một người mua và một người
bán thì tính thị trường có thực sự tồn tại?
Thực tế việc xác định giá SCO bao nhiêu là hợp lý còn có nhiều vấn đề.
Nhưng chỉ cần một phép tính đơn giản: một đại gia bỏ ra khoảng 15 tỉ đồng,
thâu tóm doanh nghiệp rồi đem “mổ thịt”, bán hóa giá hết cả tài sản có lẽ
cũng có thể thu về món lời khá. Hãy tưởng tượng rằng, dù doanh nghiệp có
làm ăn thất bát thì vẫn còn đâu đó cả núi sắt, nhà cửa, xe cộ (hệ số nợ/tổng
tài sản vào khoảng 0,81 theo số liệu năm 2009). Đó là chưa kể đến việc có
thể cải thiện hiệu suất kinh doanh, đánh bóng thêm doanh nghiệp - một
nghiệp vụ rất phổ biến trên thị trường và là thế mạnh của nhiều tổ chức.
Dĩ nhiên việc ‘xẻ thịt” một doanh nghiệp là chưa từng có tiền lệ trên thị
trường chứng khoán Việt Nam và cũng có nhiều vướng mắc khác, nhưng
việc doanh nghiệp lên sàn như vậy thực sự mất đi tất cả những ý nghĩa đẹp
của một kênh dẫn vốn. Thông tin về doanh nghiệp gần như không có, nhà
đầu tư không có cơ sở tin cậy nào để định giá. Bản thân các tiêu chuẩn về
công bố thông tin, sự tham gia của các tổ chức trung gian cũng bị lãng quên.
Những yếu tố đó không phù hợp với thị trường chứng khoán, dù là “sàn”
nào đi nữa.