Nhược thị
(Amblyopia)
Nhược thị là một thuật ngữ y học dùng để chỉ sự kém phát triển về mặt
chức năng của cơ quan thị giác xảy ra ở trẻ em. Trẻ bị nhược thị có thị lực kém ở
một hoặc hai bên mắt nhưng có thể chữa khỏi nếu như được chẩn đoán sớm và
điều trị đúng.
1. Nguyên nhân:
- Do lác mắt là thường gặp nhất.
- Do các tật khúc xạ ở mắt như: cận thị, viễn thị, loạn thị, lệch khúc xạ.
- Do các bệnh ở mắt như: sụp mi bẩm sinh, đục thể thuỷ tinh bẩm sinh,
sẹo giác mạc…
2. Triệu chứng:
Nhược thị biểu hiện bằng thị lực kém ở một hoặc hai bên mắt. Mắt gọi
là nhược thị khi mà thị lực dưới 7/10 sau khi đã chỉnh kính tối ưu hoặc khi chênh
lệch thị lực giữa hai mắt là trên 2/10 mà sự giảm thị lực này không kèm theo bệnh
lí thực thể nào hoặc nếu có thì mức độ giảm thị lực đó không tương xứng với mức
độ bệnh lí đi kèm.
Ngoài ra trẻ có thể hay nheo mắt, nghiêng đầu vẹo cổ khi nhìn, đôi khi
có nhức đầu nhức mắt. Cũng có thể thấy được các bệnh ở mắt gây ra nhược thị
như: lác, sụp mi, đục thể thuỷ tinh…
3. Chẩn đoán:
Phát hiện trẻ bị nhược thị không phải dễ dàng. Nếu trẻ bị lác hoặc có
những bất thường tại mắt thì bố mẹ bệnh nhân có thể dễ dàng nhận thấy được và
đưa trẻ đi khám. Việc kiểm tra thị lực được thực hiện bởi các thày thuốc nhãn
khoa sẽ khẳng định được trẻ có bị nhược thị hay không cũng như mức độ của
nhược thị. Tuy nhiên nhiều khi nhược thị không được phát hiện ra do không có
biểu hiện khác thường nào nhất là khi chỉ bị một bên mắt và trẻ không có biểu hiện
về thị lực kém cũng như không than phiền gì và dễ dàng thích nghi với điều kiện
thị lực đó. Vì vậy điều quan trọng là cần có sự quan tâm, chú ý của các bậc cha mẹ
đối với con em mình và nên cho trẻ đi khám mắt theo định kỳ một cách có hệ
thống để có thể phát hiện sớm và can thiệp kịp thời những vấn đề về mắt.
4. Điều trị:
Mục đích điều trị là mang lại thị lực tốt nhất có thể được cho mắt bị
nhược thị từ đó cho phép trẻ có thể sử dụng đồng thời hai mắt và là cơ sở cho sự
phát triển hoàn thiện thị giác hai mắt. Để đạt được mục đích đó, ngoài điều trị
nguyên nhân các bệnh tại mắt ra thì việc điều trị nhược thị chủ yếu là kích thích sử
dụng mắt nhược thị bằng các phương pháp khác nhau như đeo kính, bịt mắt lành,
tập chỉnh quang hay phẫu thuật… tuỳ theo chỉ định của thày thuốc với từng trường
hợp cụ thể. Điều trị nhược thị phải được tiến hành càng sớm càng tốt. Các yếu tố
quyết định thành công của điều trị là sự hiểu hiết và phối hợp của các bậc phụ
huynh, tuổi của trẻ, mức độ nhược thị cũng như các bệnh mắt kèm theo. Ngoài ra
cũng cần nhớ rằng nhược thị sau khi đã điều trị khỏi vẫn cần phải theo dõi lâu dài
đề phòng nhược thị tái phát.
BS. Đỗ Quang Ngọc