Nói chuyện giúp trẻ
sơ sinh phát triển
năng lực ngôn ngữ
- Giao tiếp là một hoạt động cơ bản và đặc trưng
của con người . Giao tiếp giúp trẻ phát triển trí tuệ
và các kĩ năng xã hội.
Giao tiếp là một hoạt động cơ bản và đặc trưng của
con người . Giao tiếp giúp trẻ phát triển trí tuệ và các
kĩ năng xã hội. Làm thế nào để người lớn giao tiếp tốt
với trẻ, giúp trẻ phát triển khi mà ngôn ngữ nói của trẻ
còn hạn chế. Sau đây là những lời khuyên dành cho
quý phụ huynh.
Nói chuyện với trẻ và tìm hiểu ngôn ngữ cử chỉ
của trẻ
Ngay từ khi mới sinh ra, người lớn đã giao tiếp với trẻ
như là một người hiểu biết, tuy rằng trẻ chưa có nhu
cầu giao tiếp: trò chuyện, hỏi trẻ, âu yếm trẻ.
Việc trò chuyện với trẻ không nhằm mục đích giúp
trẻ biết nói sớm, mà nhằm kích thích nhu cầu giao
tiếp của trẻ phát triển, giúp bộ não của trẻ thu nhận
các thông tin phong phú, đa dạng bên ngoài. Điều đó
sẽ góp phần hình thành ở trẻ hệ thống các phản xạ
có điều kiện, hình thành các mối liên hệ giữa âm
thanh ngôn ngữ với cử chỉ, điệu bộ, hình ảnh và động
tác…
Ví dụ, khi cho trẻ bú sữa, tay vừa cầm bình sữa cho
trẻ bú vừa nói “mẹ cho con bú sữa nhé! Cho con mẹ
mau lớn này!... Từ “ sữa” được lặp đi lặp lại nhiều lần
cùng với vị sữa trẻ cảm nhận, hình dáng màu sắc của
sữa mà trẻ nhìn sẽ được ghi nhớ.
Sau này, khi cơ quan phát âm phát triển, trẻ sẽ sử
dụng các thông tin đã thu nạp đó một cách dễ dàng
như trò chơi vậy. Dần dần, chính người lớn đã kích
thích nhu cầu giao tiếp của trẻ xuất hiện. Trẻ sẽ có
những phản ứng phù hợp đáp trả : nhìn chăm chú,
ngừng cử động , ngừng khóc khi người lớn cất tiếng
nói hay đến gần, cười, hóng chuyện, gẫu chuyện,
đưa mắt nhìn theo, hoặc ra những âm thanh đáp trả
lời trò chuyện của người lớn.
Mới đầu trẻ còn thụ động, nhưng dần dần trẻ chủ
động lôi kéo sự chú ý kích thích người lớn phải nói
chuyện, quan tâm đến trẻ : Đầu tiên bằng tiếng khóc,
bằng các cử chỉ giơ tay, nhoài người theo, đưa tay
chỉ đối tượng trẻ muốn lôi kéo…sau bằng các âm
thanh, tiếng kêu, cuối cùng là bằng lời nói.
Mặc dù chưa biết nói, nhưng trẻ hoàn toàn biết được
chúng muốn gì và chúng tìm cách biểu lộ, tức là tìm
cách giao tiếp với người lớn xung quanh để trẻ truyền
đạt những gì chúng muốn nói mà chưa nói được .
Mọi việc xảy ra ở thế giới xung quanh đều được
quan sát và ghi nhận. Trẻ dùng ngôn ngữ riêng để
diễn đạt nhận thức và cảm xúc của mình. Người ta
gọi những ngôn ngữ và cử chỉ mà trẻ sử dụng là
ngôn ngữ hình tượng.
Người lớn có nhiệm vụ tìm cách giải mã những thông
điệp trẻ muốn thể hiện, cố gắng hiểu xem chúng
muốn gì, sau đó diễn tả lại bằng ngôn ngữ nói.
Hay nói cách khác, người lớn học ngôn ngữ của trẻ ,
đồng thời giúp trẻ học ngôn ngữ của người lớn.
Sử dụng đồ chơi để giao tiếp với trẻ
Người lớn có thể dùng đồ chơi để giao tiếp và trò
chuyện với trẻ. Chính sự có mặt của người lớn làm
trẻ chú ý đến đồ chơi. Trẻ nhìn theo sự chuyển động
của đồ chơi , lắng nghe âm thanh, đưa tay quờ, chụp
lấy, trườn tới đồ chơi .
Dần dần, khi nghe người lớn hỏi : Búp bê đâu, ô tô
đâu? Trẻ đã có những phản ứng đáp trả. Các trò
chơi ú òa, trốn tìm , giấu đồ chơi rồi lại cho chúng
thình lình xuất hiện sẽ làm cho trẻ vô cùng thích thú.
Những con thú nhồi bông sẽ giúp hình thành và rèn
luyện ở trẻ những kĩ năng giao tiếp xã hội- cử chỉ âu
yếm: ôm ấp, vỗ về, ru ngủ, bế, cho ăn…
Sử dụng sách tranh để nói chuyện với trẻ
Khi trẻ được 2 tháng tuổi, chúng ta nên cho trẻ làm
quen với sách , giở sách cho trẻ xem khi ta bế trẻ trên
tay, đồng thời trò chuyện với trẻ.
Khi trẻ được 6 tháng tuổi, ta có thể vừa chỉ vào tranh
vừa nói chuyện, hoặc ta có thể hỏi trẻ câu hỏi:"