TR(cid:1132)(cid:1248)NG (cid:264)(cid:1188)I H(cid:1232)C C(cid:1194)N TH(cid:1130) KHOA NÔNG NGHI(cid:1226)P & SINH H(cid:1232)C (cid:1260)NG D(cid:1256)NG

LÊ NG(cid:1232)C NH(cid:1198)N

(cid:54)(cid:1264) D(cid:1256)NG PHÂN H(cid:1266)U C(cid:1130) VI SINH S(cid:1190)N XU(cid:1192)T

(cid:55)(cid:1262) RÁC TH(cid:1190)I CH(cid:1254) NÔNG THÔN TRONG

MÔ HÌNH TR(cid:1238)NG C(cid:1190)I TÙA X(cid:1188)I

(cid:55)(cid:1188)I T(cid:1228)NH H(cid:1200)U GIANG

Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p Ngành: NÔNG H(cid:1232)C

(cid:38)(cid:1195)n Th(cid:1131), 2009

1

TR(cid:1132)(cid:1248)NG (cid:264)(cid:1188)I H(cid:1232)C C(cid:1194)N TH(cid:1130) KHOA NÔNG NGHI(cid:1226)P & SINH H(cid:1232)C (cid:1260)NG D(cid:1256)NG

Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p Ngành: NÔNG H(cid:1232)C

Tên (cid:255)(cid:1221) tài:

(cid:54)(cid:1264) D(cid:1256)NG PHÂN H(cid:1266)U C(cid:1130) VI SINH S(cid:1190)N XU(cid:1192)T

(cid:55)(cid:1262) RÁC TH(cid:1190)I CH(cid:1254) NÔNG THÔN TRONG

MÔ HÌNH TR(cid:1238)NG C(cid:1190)I TÙA X(cid:1188)I

(cid:55)(cid:1188)I T(cid:1228)NH H(cid:1200)U GIANG

Giáo viên h(cid:753)(cid:867)ng d(cid:819)n: Sinh viên th(cid:889)c hi(cid:847)n: ThS. D(cid:1133)(cid:1131)ng Minh Lê Ng(cid:1233)c Nh(cid:1199)n

MSSV: 3052676 (cid:47)(cid:1247)p: Nông H(cid:1233)c K31

(cid:38)(cid:1195)n Th(cid:1131), 2009

2

TR(cid:1132)(cid:1248)NG (cid:264)(cid:1188)I H(cid:1232)C C(cid:1194)N TH(cid:1130)

B(cid:1244) KHOA NÔNG NGHI(cid:1226)P VÀ SINH H(cid:1232)C (cid:1260)NG D(cid:1256)NG

B(cid:1244) MÔN B(cid:1190)O V(cid:1226) TH(cid:1268)C V(cid:1200)T

Ch(cid:1261)ng nh(cid:1201)n (cid:255)ã ch(cid:1193)p thu(cid:1201)n lu(cid:1201)n v(cid:259)n v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1221) tài:

S(cid:1264) D(cid:1256)NG PHÂN H(cid:1266)U C(cid:1130) VI SINH S(cid:1190)N XU(cid:1192)T

T(cid:1262) RÁC TH(cid:1190)I CH(cid:1254) NÔNG THÔN TRONG

MÔ HÌNH TR(cid:1238)NG C(cid:1190)I TÙA X(cid:1188)I

T(cid:1188)I T(cid:1228)NH H(cid:1200)U GIANG

Do sinh viên LÊ NG(cid:1232)C NH(cid:1198)N th(cid:1269)c hi(cid:1227)n và (cid:255)(cid:1221) n(cid:1189)p.

Kính trình h(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng ch(cid:1193)m lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p xem xét.

C(cid:1195)n Th(cid:1131), ngày ….. tháng ..... n(cid:259)m 2009

Cán b(cid:1245) h(cid:1133)(cid:1247)ng d(cid:1199)n

i

Th.s D(cid:1132)(cid:1130)NG MINH

TR(cid:1132)(cid:1248)NG (cid:264)(cid:1188)I H(cid:1232)C C(cid:1194)N TH(cid:1130)

NÔNG NGHI(cid:1226)P VÀ SINH H(cid:1232)C (cid:1260)NG D(cid:1256)NG

B(cid:1244) MÔN B(cid:1190)O V(cid:1226) TH(cid:1268)C V(cid:1200)T

H(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng ch(cid:1193)m lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p (cid:255)ã ch(cid:1193)p thu(cid:1201)n lu(cid:1201)n v(cid:259)n v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1221) tài:

“S(cid:1264) D(cid:1256)NG PHÂN H(cid:1266)U C(cid:1130) S(cid:1190)N XU(cid:1192)T T(cid:1262) RÁC TH(cid:1190)I

CH(cid:1254) NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH TR(cid:1238)NG

C(cid:1190)I TÙA X(cid:1188)I T(cid:1188)I T(cid:1228)NH H(cid:1200)U GIANG”

Do sinh viên: LÊ NG(cid:1232)C NH(cid:1198)N th(cid:1269)c hi(cid:1227)n và b(cid:1191)o v(cid:1227) tr(cid:1133)(cid:1247)c h(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng ngày…..

tháng….. n(cid:259)m 2009.

Lu(cid:1201)n v(cid:259)n (cid:255)ã (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c h(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng ch(cid:1193)p thu(cid:1201)n và (cid:255)ánh giá (cid:1251) m(cid:1261)c:……………………

Ý ki(cid:1219)n h(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng: ………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………………..

C(cid:1195)n Th(cid:1131), ngày ….. tháng ….. n(cid:259)m 2009

DUY(cid:1226)T KHOA Ch(cid:1259) t(cid:1231)ch h(cid:1245)i (cid:255)(cid:1239)ng

ii

Tr(cid:1133)(cid:1251)ng khoa Nông Nghi(cid:1227)p và Sinh H(cid:1233)c (cid:1260)ng D(cid:1257)ng

L(cid:1248)I CAM (cid:264)OAN

Tôi xin cam (cid:255)oan (cid:255)ây là công trình nghiên c(cid:1261)u c(cid:1259)a b(cid:1191)n thân. Các s(cid:1237) li(cid:1227)u, k(cid:1219)t

qu(cid:1191) trình bày trong lu(cid:1201)n v(cid:259)n là trung th(cid:1269)c và ch(cid:1133)a t(cid:1263)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ai công b(cid:1237) trong b(cid:1193)t kì

lu(cid:1201)n v(cid:259)n nào tr(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)ây.

Tác gi(cid:1191) lu(cid:1201)n v(cid:259)n

(ký tên)

iii

Lê Ng(cid:1233)c Nh(cid:1199)n

LÝ L(cid:1230)CH CÁ NHÂN

iv

Sinh viên: Lê Ng(cid:1233)c Nh(cid:1199)n Sinh ngày 23 tháng 09 n(cid:259)m 1987 T(cid:1189)i xã Tr(cid:1133)(cid:1249)ng An, th(cid:1231) xã V(cid:429)nh Long, t(cid:1229)nh V(cid:429)nh Long. Con Ông: Lê Ng(cid:1233)c (cid:1196)n Và Bà: Lê Th(cid:1231) C(cid:1197)m Vân (cid:264)ã t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p t(cid:1189)i tr(cid:1133)(cid:1249)ng Ph(cid:1241) thông trung h(cid:1233)c L(cid:1133)u V(cid:259)n Li(cid:1227)t, th(cid:1231) xã V(cid:429)nh Long, t(cid:1229)nh V(cid:429)nh Long, n(cid:259)m 2005. Vào tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:264)(cid:1189)i h(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131) n(cid:259)m 2005, theo ngành Nông H(cid:1233)c, khóa 31. T(cid:1237)t nghi(cid:1227)p K(cid:1275) s(cid:1133) Nông Nghi(cid:1227)p chuyên nghành Nông H(cid:1233)c n(cid:259)m 2009.

L(cid:1248)I C(cid:1190)M T(cid:1188)

Kính dâng ba m(cid:1213) nh(cid:1267)ng ng(cid:1133)(cid:1249)i su(cid:1237)t (cid:255)(cid:1249)i t(cid:1201)n t(cid:1257)y vì chúng con, xin c(cid:1191)m (cid:1131)n

nh(cid:1267)ng ng(cid:1133)(cid:1249)i thân (cid:255)ã giúp (cid:255)(cid:1253), (cid:255)(cid:1245)ng viên con trong su(cid:1237)t th(cid:1249)i gian qua.

Thành th(cid:1201)t bi(cid:1219)t (cid:1131)n th(cid:1195)y D(cid:1133)(cid:1131)ng Minh, k(cid:1275) s(cid:1133) Lê Ph(cid:1133)(cid:1247)c Th(cid:1189)nh, k(cid:1275) s(cid:1133)(cid:3)(cid:264)ào Th(cid:1231)

H(cid:1239)ng Xuy(cid:1219)n (cid:255)ã t(cid:1201)n tình h(cid:1133)(cid:1247)ng d(cid:1199)n, giúp (cid:255)(cid:1253) và (cid:255)(cid:1245)ng viên em trong su(cid:1237)t th(cid:1249)i gian

làm và hoàn thành lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p.

Chân thành c(cid:1191)m t(cid:1189) th(cid:1195)y c(cid:1237) v(cid:1193)n h(cid:1233)c t(cid:1201)p Ph(cid:1189)m Hoàng Oanh và Võ Công

Thành, cùng toàn th(cid:1223) quý th(cid:1195)y cô khoa Nông Nghi(cid:1227)p và Sinh h(cid:1233)c (cid:1261)ng d(cid:1257)ng vì

nh(cid:1267)ng ki(cid:1219)n th(cid:1261)c mà quý th(cid:1195)y cô (cid:255)ã truy(cid:1221)n d(cid:1189)y cho em trong su(cid:1237)t th(cid:1249)i gian h(cid:1233)c t(cid:1201)p

t(cid:1189)i tr(cid:1133)(cid:1249)ng. (cid:264)ây s(cid:1217) là hành trang v(cid:1267)ng ch(cid:1203)c giúp em b(cid:1133)(cid:1247)c vào (cid:255)(cid:1249)i.

G(cid:1251)i l(cid:1249)i c(cid:1191)m (cid:1131)n (cid:255)(cid:1219)n các anh ch(cid:1231) và các b(cid:1189)n sinh viên làm (cid:255)(cid:1221) tài (cid:1251) B(cid:1245) môn

B(cid:1191)o v(cid:1227) Th(cid:1269)c v(cid:1201)t, cùng các b(cid:1189)n Nông H(cid:1233)c khóa 31 (cid:255)ã (cid:255)óng góp, (cid:255)(cid:1245)ng viên và giúp

v

(cid:255)(cid:1253) tôi trong su(cid:1237)t th(cid:1249)i gian h(cid:1233)c t(cid:1201)p và th(cid:1269)c hi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1221) tài

(cid:48)(cid:1256)C L(cid:1256)C

Trang

Lý l(cid:1231)ch cá nhân iv

L(cid:1249)i c(cid:1191)m t(cid:1189) v

M(cid:1257)c l(cid:1257)c vi

Danh sách b(cid:1191)ng viii

Danh sách hình viii

Tóm l(cid:1133)(cid:1255)c ix

1 M(cid:1250)(cid:3)(cid:264)(cid:1194)U

2 CH(cid:1132)(cid:1130)NG 1: (cid:47)(cid:1132)(cid:1254)C KH(cid:1190)O TÀI LI(cid:1226)U

1.1 (cid:54)(cid:1131) l(cid:1133)(cid:1255)c v(cid:1221) cây c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 2

1.1.1. (cid:264)(cid:1211)c (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m chung c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 2

1.1.2. (cid:264)(cid:1211)c tính m(cid:1245)t s(cid:1237) gi(cid:1237)ng c(cid:1191)i 2

1.1.3 K(cid:1275) thu(cid:1201)t tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 2

1.1.4 Sâu b(cid:1227)nh h(cid:1189)i chính trên c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 3

3 1.2. Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) và h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh

4 1.2.1 Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) và h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh

6 1.2.2 M(cid:1245)t s(cid:1237) vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c b(cid:1241) sung vào (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259)

1.2.3 M(cid:1245)t s(cid:1237) v(cid:1193)n (cid:255)(cid:1221) g(cid:1211)p ph(cid:1191)i khi s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) 7

1.3. Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn 7

1.3.1 M(cid:1245)t s(cid:1237) khái ni(cid:1227)m v(cid:1221) rau an toàn 7

1.3.2 Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn 7

1.3.3 Tình hình s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn 8

1.4. Vai trò c(cid:1259)a (cid:71)(cid:1133)(cid:1253)ng ch(cid:1193)t (N - P - K) (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i cây rau 8

1.4.1. Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t (cid:255)(cid:1189)m (N) 8

1.4.2. Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t lân (P) 9

1.4.3. Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t kali (K)

9 10

CH(cid:1132)(cid:1130)NG 2: PH(cid:1132)(cid:1130)NG TI(cid:1226)N VÀ PH(cid:1132)(cid:1130)NG PHÁP 2.1 Thí ngi(cid:1227)m 1: Kh(cid:1191)o sát kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân h(cid:1259)y rác (cid:255)ô th(cid:1231) c(cid:1259)a ch(cid:1259)ng n(cid:1193)m 10 Trichoderma

vi

2.1.1 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng ti(cid:1227)n thí nghi(cid:1227)m 10

2.1.2 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp thí nghi(cid:1227)m 10

10 2.2 Thí nghi(cid:1227)m 2: Kh(cid:1191)o sát (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác th(cid:1191)i ch(cid:1255) nông thôn (cid:255)(cid:1219)n s(cid:1269) sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng, phát tri(cid:1223)n và n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i. 2.2.1 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng ti(cid:1227)n thí nghi(cid:1227)m 10

2.2.2 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp thí nghi(cid:1227)m 11

13 CH(cid:1132)(cid:1130)NG 3: K(cid:1218)T QU(cid:1190) VÀ TH(cid:1190)O LU(cid:1200)N

3.1 Thí nghi(cid:1227)m 1: Kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân h(cid:1259)y rác ch(cid:1255) c(cid:1259)a ch(cid:1259)ng n(cid:1193)m Trichoderma 13

3.2 Thí nghi(cid:1227)m 2:Ghi nh(cid:1201)n t(cid:1241)ng quát ru(cid:1245)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 14

3.3 Tình hình sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 14

3.3.1 Chi(cid:1221)u cao cây 14

3.3.2 (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán 15

3.3.3 S(cid:1237) lá xanh 16

3.4 Thành ph(cid:1195)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t và n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i 16

3.4.1 Sinh kh(cid:1237)i khô 16

3.4.2 Tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1133)(cid:1131)i toàn cây (g) 17

3.4.3 N(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (t(cid:1193)n/ha) 17

3.5 T(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t (%) 17

3.6 Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) 18

20 Ch(cid:1133)(cid:1131)ng 4: K(cid:1218)T LU(cid:1200)N VÀ (cid:264)(cid:1220) NGH(cid:1230)

4.1 K(cid:1219)t lu(cid:1201)n 20

4.2 (cid:264)(cid:1221) ngh(cid:1231) 20

21 TÀI LI(cid:1226)U THAM KH(cid:1190)O

vii

PH(cid:1256) CH(cid:1132)(cid:1130)NG: CÁC B(cid:1190)NG PHÂN TÍCH ANOVA

DANH SÁCH B(cid:1190)NG

T(cid:1269)a b(cid:1191)ng Trang B(cid:1191)ng

11 2.1 Cách bón và li(cid:1221)u l(cid:1133)(cid:1255)ng phân bón hoá h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo (kg/ha)

3.1 (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua 15 các giai (cid:255)o(cid:1189)n sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng

3.2 (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa 15 x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng

3.3 (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên s(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các 16 giai (cid:255)o(cid:1189)n sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng

3.4 17 Các ch(cid:1229) tiêu v(cid:1221) t(cid:1273) l(cid:1227) cây ch(cid:1219)t, n(cid:259)ng su(cid:1193)t và thành ph(cid:1195)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

3.5 Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) mô hình tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang 18

DANH SÁCH HÌNH

12

Hình Tên hình Trang

13

(cid:54)(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1239) b(cid:1237) trí thí nghi(cid:1227)m 1

2

19

Bi(cid:1223)u (cid:255)(cid:1239) v(cid:1221) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) và chi(cid:1221)u cao (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) t(cid:1189)i th(cid:1231) xã Ngã B(cid:1191)y, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang

19

3 M(cid:1199)u rác ch(cid:1255)

19

4 (cid:55)(cid:1133)(cid:1247)i ch(cid:1219) ph(cid:1197)m Tricô-(cid:264)HCT

19

5 (cid:264)(cid:1237)ng (cid:1259) h(cid:1267)u c(cid:1131) hoàn ch(cid:1229)nh

19

6 C(cid:1191)i b(cid:1231) sâu (cid:259)n (cid:255)(cid:1233)t t(cid:1193)n công

19

7 M(cid:1199)u c(cid:1191)i 35 NSKC

viii

8 Thu ho(cid:1189)ch c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

Lê Ng(cid:1233)c Nh(cid:1199)n, 2009. “S(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác th(cid:1191)i ch(cid:1255) nông thôn trong mô hình tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang”. Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p k(cid:1275) s(cid:1133) Nông H(cid:1233)c, khoa Nông Nghi(cid:1227)p & Sinh H(cid:1233)c (cid:1260)ng D(cid:1257)ng, tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:264)(cid:1189)i h(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131). Cán b(cid:1245) h(cid:1133)(cid:1249)ng d(cid:1199)n: Th.S D(cid:1133)(cid:1131)ng Minh.

_________________________________________________________________

TÓM L(cid:1132)(cid:1254)C

(cid:264)(cid:1221) tài “S(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác th(cid:1191)i ch(cid:1255) nông thôn trong mô hình tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang” nh(cid:1205)m tìm ra công th(cid:1261)c phân thích h(cid:1255)p nh(cid:1193)t cho cây c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i v(cid:1247)i ngu(cid:1239)n phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c t(cid:1201)n d(cid:1257)ng t(cid:1263) ngu(cid:1239)n rác th(cid:1191)i h(cid:1267)u c(cid:1131) (th(cid:1269)c v(cid:1201)t) (cid:1251) các ch(cid:1255) nông thôn (cid:255)(cid:1223)(cid:3)(cid:1259) cung c(cid:1193)p cho vùng tr(cid:1239)ng rau. Thí nghi(cid:1227)m th(cid:1269)c hi(cid:1227)n t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c b(cid:1237) trí theo th(cid:1223) th(cid:1261)c kh(cid:1237)i hoàn toàn ng(cid:1199)u nhiên g(cid:1239)m 5 nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, 4 l(cid:1195)n l(cid:1211)p l(cid:1189)i. Di(cid:1227)n tích m(cid:1243)i lô 12 m2, t(cid:1241)ng di(cid:1227)n tích 240 m2, di(cid:1227)n tích cách ly gi(cid:1267)a các lô thí nghi(cid:1227)m là 2 m2 . Các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (NT) g(cid:1239)m:

- NT 1: (cid:264)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng (bón theo nông dân 85N - 62P2O5 - 15K2O). - NT 2: Bón theo khuy(cid:1219)n cáo 59N - 32P2O5 - 46K2O. - NT 3: Khuy(cid:1219)n cáo + 10 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh. - NT 4: 1/2 Khuy(cid:1219)n cáo + 10 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh. - NT 5: 1/2 Khuy(cid:1219)n cáo + 15 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh.

K(cid:1219)t qu(cid:1191) cho th(cid:1193)y: - Giai (cid:255)o(cid:1189)n thu ho(cid:1189)ch chi(cid:1221)u cao cây không khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê cùng v(cid:1247)i t(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t và sinh kh(cid:1237)i khô/100g t(cid:1133)(cid:1131)i.(cid:3)(cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán cao nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng (46,28 cm), nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón theo khuy(cid:1219)n cáo th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (42,85 cm). C(cid:458)ng v(cid:1247)i hai nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c trên s(cid:1237) lá có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê (cid:1251) m(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a 5% cao nh(cid:1193)t (7,85 lá/cây) và th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (7,53 lá/cây)

ix

- V(cid:1221) (cid:81)(cid:259)ng su(cid:1193)t, có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t ý ngh(cid:429)a v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, (cid:81)(cid:259)ng su(cid:1193)t cao nh(cid:1193)t (19 t(cid:1193)n/ha) là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân, th(cid:1193)p nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón theo khuy(cid:1219)n cáo (16,1 t(cid:1193)n/ha). Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón theo khuy(cid:1219)n cáo c(cid:1245)ng v(cid:1247)i 10 t(cid:1193)n HCVS tuy không khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê so v(cid:1247)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng nh(cid:1133)ng (cid:255)em l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) cao nh(cid:1193)t (15.989.483 VN(cid:264)/ha).

(cid:48)(cid:1250)(cid:3)(cid:264)(cid:1194)U

Ô nhi(cid:1225)m môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng luôn là v(cid:1193)n (cid:255)(cid:1221) nan gi(cid:1191)i trên th(cid:1219) gi(cid:1247)i nói chung và Vi(cid:1227)t Nam nói riêng. (cid:264)(cid:1211)c bi(cid:1227)t, tình tr(cid:1189)ng v(cid:1261)t rác th(cid:1207)ng xu(cid:1237)ng sông di(cid:1225)n ra ph(cid:1241) bi(cid:1219)n t(cid:1189)i nhi(cid:1221)u (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m ch(cid:1255)(cid:3)(cid:1251) (cid:255)(cid:1239)ng b(cid:1205)ng sông C(cid:1265)u Long. Nhi(cid:1221)u ngu(cid:1239)n rác th(cid:1191)i t(cid:1263) các lo(cid:1189)i rau, c(cid:1259) và qu(cid:1191) b(cid:1231) nhi(cid:1221)u ng(cid:1133)(cid:1249)i tuôn th(cid:1207)ng xu(cid:1237)ng sông, nhìn (cid:255)âu c(cid:458)ng th(cid:1193)y rác (cid:255)ó chính là hình (cid:1191)nh quen thu(cid:1245)c c(cid:1259)a nông thôn Vi(cid:1227)t Nam và (cid:255)ã góp ph(cid:1195)n h(cid:1259)y ho(cid:1189)i môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng s(cid:1237)ng c(cid:1259)a chúng ta.

Bên c(cid:1189)nh (cid:255)ó, s(cid:1269) l(cid:1189)m d(cid:1257)ng phân bón, thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227) th(cid:1269)c v(cid:1201)t (BVTV)… c(cid:1259)a nông dân (cid:255)ã làm cho (cid:255)(cid:1193)t (cid:255)ai ngày càng suy thoái và ô nhi(cid:1225)m. Chính s(cid:1269) suy gi(cid:1191)m v(cid:1221) ch(cid:1193)t l(cid:1133)(cid:1255)ng môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng làm cho (cid:255)(cid:1249)i s(cid:1237)ng cây tr(cid:1239)ng ngày càng l(cid:1227) thu(cid:1245)c vào phân hóa h(cid:1233)c và thu(cid:1237)c BVTV (Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131) và Lê V(cid:259)n H(cid:1133)ng, 2004). (cid:264)(cid:1211)c bi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i các cây rau ng(cid:1203)n ngày nh(cid:1193)t là các lo(cid:1189)i rau (cid:259)n lá thì t(cid:1201)p quán canh tác s(cid:1265) d(cid:1257)ng d(cid:1133) th(cid:1263)a phân bón (nh(cid:1133) phân urea) (cid:255)ã (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng x(cid:1193)u (cid:255)(cid:1219)n ph(cid:1197)m ch(cid:1193)t, gây hi(cid:1227)n t(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1239)n d(cid:1133) nitrate trong rau màu mà khi con ng(cid:1133)(cid:1249)i (cid:259)n vào m(cid:1245)t l(cid:1133)(cid:1255)ng v(cid:1133)(cid:1255)t m(cid:1261)c cho phép s(cid:1217)(cid:3)(cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng (cid:255)(cid:1219)n s(cid:1261)c kh(cid:1235)e (Bùi Cách Tuy(cid:1219)n và ctv., 1998). Tuy nhiên khi s(cid:1265) d(cid:1257)ng cân (cid:255)(cid:1237)i các lo(cid:1189)i phân N, P, K c(cid:458)ng nh(cid:1133) k(cid:1219)t h(cid:1255)p phân h(cid:1267)u c(cid:1131) cho cây tr(cid:1239)ng thì hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate trong rau s(cid:1217)(cid:3)(cid:1251) m(cid:1261)c an toàn cho phép (Nguy(cid:1225)n Thanh Bình, 2001). Ngoài ra phân h(cid:1267)u c(cid:1131) còn có tác d(cid:1257)ng duy trì (cid:255)(cid:1245) màu m(cid:1253) cho (cid:255)(cid:1193)t, giúp (cid:255)(cid:1193)t gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m, h(cid:1189)n ch(cid:1219) b(cid:1227)nh h(cid:1189)i…(Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131), 2004).

Dù bi(cid:1219)t vai trò to l(cid:1247)n c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) nh(cid:1133)ng nông dân c(cid:1259)a ta nh(cid:1193)t là nông dân vùng (cid:255)(cid:1239)ng b(cid:1205)ng sông C(cid:1265)u Long ((cid:264)BSCL) l(cid:1189)i không thích s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vì chuyên ch(cid:1251) không thu(cid:1201)n l(cid:1255)i, ngu(cid:1239)n phân khó tìm (Võ Th(cid:1231) G(cid:1133)(cid:1131)ng và Tr(cid:1195)n Bá Linh, 2002). Nh(cid:1133)ng n(cid:1219)u ng(cid:1133)(cid:1249)i dân bi(cid:1219)t t(cid:1201)n d(cid:1257)ng các ph(cid:1257) ph(cid:1197)m trong nông nghi(cid:1227)p, rác ch(cid:1255), rác sinh ho(cid:1189)t, c(cid:1235), phân chu(cid:1239)ng,…(cid:255)(cid:1223)(cid:3)(cid:1259) phân t(cid:1189)i ch(cid:1243) thì v(cid:1193)n (cid:255)(cid:1221) s(cid:1217) tr(cid:1251) nên d(cid:1225) dàng h(cid:1131)n.

1

T(cid:1263)(cid:3) (cid:255)ó (cid:255)(cid:1221) tài “S(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác th(cid:1191)i ch(cid:1255) nông thôn trong mô hình tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang” là r(cid:1193)t c(cid:1195)n thi(cid:1219)t nh(cid:1205)m khuy(cid:1219)n khích nông dân s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) trong canh tác và gi(cid:1191)i quy(cid:1219)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ph(cid:1195)n nào v(cid:1221) ô nhi(cid:1225)m môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng nông thôn Vi(cid:1227)t Nam.

CH(cid:1132)(cid:1130)NG 1: L(cid:1132)(cid:1254)C KH(cid:1190)O TÀI LI(cid:1226)U

1.1 S(cid:1131) l(cid:1133)(cid:1255)c v(cid:1221) cây c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

Tên khoa h(cid:1233)c: Brassica rapa L. var.amplexicaulis, h(cid:1233) th(cid:1201)p t(cid:1269): Brassicaceae

(còn g(cid:1233)i là: c(cid:1191)i làm d(cid:1133)a, c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i).

Cây thân th(cid:1191)o, h(cid:1205)ng niên, cao (cid:255)(cid:1219)n 1 mét, thân nh(cid:1209)n ho(cid:1211)c h(cid:1131)i có lông. Lá có b(cid:1213)

to, lá phía d(cid:1133)(cid:1247)i x(cid:1217) sâu, trên x(cid:1217) r(cid:1245)ng.

Loài Trung Qu(cid:1237)c (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c nh(cid:1201)p tr(cid:1239)ng kh(cid:1203)p n(cid:1131)i. Th(cid:1249)i gian sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng t(cid:1263) 90 - 100 ngày, nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) thích h(cid:1255)p cho quá trình sinh

tr(cid:1133)(cid:1251)ng và phát tri(cid:1223)n 8 - 22oC.

Ngoài vi(cid:1227)c dùng lá n(cid:1193)u canh ho(cid:1211)c làm d(cid:1133)a (cid:259)n, ng(cid:1133)(cid:1249)i ta còn dùng lá (cid:255)(cid:1203)p ngoài

tr(cid:1231) ung th(cid:1259)ng, h(cid:1189)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c dùng (cid:255)(cid:1223) tr(cid:1231) m(cid:1257)n nh(cid:1233)t.

1.1.2 (cid:264)(cid:1211)c tính m(cid:1245)t s(cid:1237) gi(cid:1237)ng c(cid:1191)i

- C(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (c(cid:1259)a Công ty gi(cid:1237)ng Cây Tr(cid:1239)ng Mi(cid:1221)n Nam): Sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng m(cid:1189)nh, ch(cid:1237)ng ch(cid:1231)u t(cid:1237)t, thích nghi r(cid:1245)ng. Phi(cid:1219)n lá ng(cid:1203)n, b(cid:1213) và gân to, b(cid:1203)p cu(cid:1245)n (cid:255)(cid:1221)u, to và ch(cid:1211)t nh(cid:1193)t là khi tr(cid:1239)ng trong (cid:255)(cid:76)(cid:1221)u ki(cid:1227)n khí h(cid:1201)u mát m(cid:1215). C(cid:1191)i b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u cu(cid:1245)n b(cid:1203)p t(cid:1263) 25 ngày sau khi tr(cid:1239)ng và thu ho(cid:1189)ch 15 ngày sau khi cu(cid:1245)n b(cid:1203)p.

- C(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i MORAKOT 90 Hai M(cid:458)i Tên (cid:264)(cid:1235) (Công ty gi(cid:1237)ng (cid:264)ông Tây): Có (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:255)(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1221)u cao, ch(cid:1231)u nhi(cid:1227)t t(cid:1237)t, có th(cid:1223) tr(cid:1239)ng v(cid:1247)i m(cid:1201)t (cid:255)(cid:1245) dày. Gi(cid:1237)ng này cho n(cid:259)ng su(cid:1193)t cao, b(cid:1245) lá g(cid:1233)n, b(cid:1203)p cu(cid:1245)n l(cid:1247)n; ph(cid:1197)m ch(cid:1193)t ngon, không có v(cid:1231)(cid:3)(cid:255)(cid:1203)ng và n(cid:1239)ng.

- C(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i BAUSIN (Công ty gi(cid:1237)ng cây tr(cid:1239)ng Nông H(cid:1267)u): Thân lá ng(cid:1203)n,

cu(cid:1245)n b(cid:1203)p l(cid:1247)n, ph(cid:1197)m ch(cid:1193)t ngon, dùng (cid:255)(cid:1223) xào, n(cid:1193)u canh hay làm d(cid:1133)a mu(cid:1237)i.

1.1.3 K(cid:1275) thu(cid:1201)t tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

(http://sokhcn.bariavungtau.gov.vn/).

Theo s(cid:1251) Nông nghi(cid:1227)p và Phát tri(cid:1223)n Nông thôn C(cid:1195)n Th(cid:1131), ngày 1/2/2008

- Th(cid:1249)i v(cid:1257): C(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i có th(cid:1223) tr(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c quanh n(cid:259)m; tr(cid:1239)ng vào mùa n(cid:1203)ng th(cid:1133)(cid:1249)ng cho n(cid:259)ng su(cid:1193)t cao h(cid:1131)n vào mùa m(cid:1133)a. Th(cid:1249)i gian tr(cid:1239)ng thích h(cid:1255)p th(cid:1133)(cid:1249)ng vào tháng 12 - 1 d(cid:1133)(cid:1131)ng l(cid:1231)ch.

- Chu(cid:1197)n b(cid:1231)(cid:3) (cid:255)(cid:1193)t: Có th(cid:1223) tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i trên nhi(cid:1221)u lo(cid:1189)i (cid:255)(cid:1193)t khác nhau. Tuy

nhiên (cid:255)(cid:1193)t c(cid:1195)n ph(cid:1191)i t(cid:1131)i x(cid:1237)p, không b(cid:1231) ng(cid:1201)p úng. + Líp tr(cid:1239)ng: R(cid:1245)ng 1 m, cao 10 - 15 cm. + X(cid:1265) lý (cid:255)(cid:1193)t: Tr(cid:1133)(cid:1247)c khi gieo tr(cid:1239)ng, s(cid:1265) d(cid:1257)ng vôi b(cid:1245)t (500 - 600 kg/ha) r(cid:1191)i (cid:255)(cid:1221)u

trên m(cid:1211)t líp và x(cid:1247)i tr(cid:1245)n (cid:255)(cid:1221)u.

- X(cid:1265) lý h(cid:1189)t gi(cid:1237)ng: Tr(cid:1133)(cid:1247)c khi tr(cid:1239)ng nên x(cid:1265) lý b(cid:1205)ng các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c nh(cid:1133) Rovral,

Aliette ho(cid:1211)c Benlate C. L(cid:1133)(cid:1255)ng thu(cid:1237)c 5g/100g h(cid:1189)t gi(cid:1237)ng.

2

+ Gieo h(cid:1189)t trên líp (cid:1133)(cid:1131)ng (cid:255)(cid:1219)n khi cây con (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c 18 - 19 ngày, l(cid:1133)(cid:1255)ng h(cid:1189)t gi(cid:1237)ng c(cid:1195)n 20 g/100 m2. C(cid:1195)n t(cid:1133)(cid:1247)i n(cid:1133)(cid:1247)c th(cid:1201)t (cid:1133)(cid:1247)t, có pha phân DAP (30g/10 lít n(cid:1133)(cid:1247)c) tr(cid:1133)(cid:1247)c khi nh(cid:1241) cây con ra tr(cid:1239)ng.

- M(cid:1201)t (cid:255)(cid:1245) tr(cid:1239)ng: Kho(cid:1191)ng cách tr(cid:1239)ng cây cách cây, hàng cách hàng là 40 x 40 cm. - Ch(cid:259)m sóc: T(cid:1133)(cid:1247)i n(cid:1133)(cid:1247)c gi(cid:1267)(cid:3)(cid:255)(cid:1259)(cid:3)(cid:1197)m t(cid:1263) khi gieo (cid:255)(cid:1219)n khi thu ho(cid:1189)ch, không (cid:255)(cid:1223) cho

líp c(cid:1191)i b(cid:1231) khô hay b(cid:1231) ng(cid:1201)p úng.

- Thu ho(cid:1189)ch: (cid:264)(cid:1191)m b(cid:1191)o (cid:255)(cid:1259) th(cid:1249)i gian cách ly sau khi phun các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c BVTV

theo quy(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh.

1.1.4 Sâu b(cid:1227)nh h(cid:1189)i chính trên c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

Sâu (cid:259)n t(cid:1189)p (Spodoptera litura Fabricius): Theo Ph(cid:1189)m Th(cid:1231) Nh(cid:1193)t (2000) sâu non phát tri(cid:1223)n thích h(cid:1255)p vào lúc có nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) và (cid:1197)m (cid:255)(cid:1245) cao, sâu c(cid:1203)n phá m(cid:1189)nh vào lúc ban (cid:255)êm nh(cid:1133)ng khi có ánh n(cid:1203)ng sâu chui xu(cid:1237)ng (cid:255)(cid:1193)t ho(cid:1211)c d(cid:1133)(cid:1247)i tán lá khô và c(cid:1235) d(cid:1189)i (cid:255)(cid:1223)(cid:3) (cid:1197)n n(cid:1193)p (Võ Thanh Tùng, 2005). Các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c th(cid:1133)(cid:1249)ng dùng nh(cid:1133) Cyperan 25EC, Karate 2.5EC, Regent 800WG,… (Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Ba và ctv., 1999).

Sâu xanh (cid:259)n (cid:255)(cid:1233)t (Crocidolomia binotalis Zeller):(cid:3)(cid:264)ây là lo(cid:1189)i sâu có m(cid:1261)c gây h(cid:1189)i r(cid:1193)t cao và (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng (cid:255)(cid:1219)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t, do sâu có th(cid:1223)(cid:3) (cid:259)n tr(cid:1257)i lá hay (cid:255)(cid:1261)t ng(cid:1233)n (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Hu(cid:484)nh và Lê Th(cid:1231) Sen, 2004). S(cid:1265) d(cid:1257)ng các lo(cid:1189)i n(cid:1193)m ký sinh nh(cid:1133) n(cid:1193)m Metarhizium anisopliae, n(cid:1193)m Beauveria bassiana, n(cid:1193)m Paecilomyces sp,(cid:171)(cid:255)(cid:1223) phòng tr(cid:1231) loài sâu này (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n T(cid:1247)i, 2008).

B(cid:1233) nh(cid:1191)y (Phyllotreta striolata Fabricius): (cid:264)ây là loài côn trùng gây h(cid:1189)i ch(cid:1259) y(cid:1219)u trên rau c(cid:1191)i h(cid:1233) Th(cid:1201)p T(cid:1269) (cid:1251) n(cid:1133)(cid:1247)c ta và nhi(cid:1221)u n(cid:1133)(cid:1247)c trên th(cid:1219) gi(cid:1247)i (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Hu(cid:484)nh và Lê Th(cid:1231) Sen, 2004). Thành trùng có kh(cid:1191) n(cid:259)ng nh(cid:1191)y xa và bay r(cid:1193)t nhanh, c(cid:1203)n th(cid:1259)ng lá c(cid:1191)i thành nh(cid:1267)ng l(cid:1243)(cid:3)(cid:255)(cid:1221)u (cid:255)(cid:1211)n trên kh(cid:1203)p m(cid:1211)t lá. S(cid:1265) d(cid:1257)ng các ch(cid:1219) ph(cid:1197)m n(cid:1193)m Metarhizium anisopliae có kh(cid:1191) n(cid:259)ng h(cid:1189)n ch(cid:1219) b(cid:1233) nh(cid:1191)y, các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c Hopsan, Polytrin, Sherzol,… Chú ý phun thu(cid:1237)c vào lúc chi(cid:1221)u t(cid:1237)i có hi(cid:1227)u qu(cid:1191) cao h(cid:1131)n.

B(cid:1227)nh th(cid:1237)i nh(cid:458)n, do vi khu(cid:1197)n Erwinia carotovora xâm nh(cid:1201)p qua v(cid:1219)t th(cid:1133)(cid:1131)ng. Theo Võ Thanh Tùng (2005), b(cid:1227)nh th(cid:1133)(cid:1249)ng t(cid:1193)n công (cid:1251) ph(cid:1195)n g(cid:1237)c r(cid:1225) ho(cid:1211)c các lá già bên d(cid:1133)(cid:1247)i khi cây giáp tán nên khó phát hi(cid:1227)n, có th(cid:1223) phát hi(cid:1227)n s(cid:1247)m nh(cid:1249) lá trên cây b(cid:1227)nh có tri(cid:1227)u ch(cid:1261)ng héo và t(cid:1133)(cid:1131)i l(cid:1189)i vào bu(cid:1241)i chi(cid:1221)u. V(cid:1219)t b(cid:1227)nh phát tri(cid:1223)n nhanh, lan r(cid:1245)ng và c(cid:1191)i b(cid:1231) th(cid:1237)i nh(cid:458)n, có mùi hôi khó ch(cid:1231)u, gi(cid:1247)i h(cid:1189)n gi(cid:1267)a mô b(cid:1227)nh và mô kh(cid:1235)e phân bi(cid:1227)t rõ ràng. (cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i bi(cid:1227)n pháp phòng tr(cid:1231)

- Không nên tr(cid:1239)ng d(cid:1195)y trong mùa m(cid:1133)a. - Luân canh thích h(cid:1255)p. - Nh(cid:1241) và tiêu h(cid:1259)y các cây b(cid:1231) b(cid:1227)nh (cid:255)(cid:1223) tránh lây lan. - Phun thu(cid:1237)c s(cid:1247)m khi b(cid:1227)nh ch(cid:1247)m xu(cid:1193)t hi(cid:1227)n, có th(cid:1223) s(cid:1265) d(cid:1257)ng các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c g(cid:1237)c

(cid:255)(cid:1239)ng nh(cid:1133): Copper zinc 85WP, Coc 85WP, Kasuran 47WP,…

1.2 Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) và h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh a. Hi(cid:1227)n nay, phân h(cid:1267)u c(cid:1131) có m(cid:1245)t s(cid:1237) khái ni(cid:1227)m nh(cid:1133) sau:

3

-Phân h(cid:1267)u c(cid:1131): Là tên g(cid:1233)i chung c(cid:1259)a các lo(cid:1189)i phân (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) v(cid:1201)t li(cid:1227)u h(cid:1267)u c(cid:1131) nh(cid:1133) các d(cid:1133) th(cid:1263)a th(cid:1269)c v(cid:1201)t, r(cid:1131)m r(cid:1189), các lo(cid:1189)i phân chu(cid:1239)ng, phân rác và phân xanh (Nguy(cid:1225)n Công Vinh, 2002; (cid:264)(cid:1243) Th(cid:1231) Ren và Ngô Ng(cid:1233)c H(cid:1133)ng, 2004).

- Phân vi sinh: Là các ch(cid:1219) ph(cid:1197)m có ch(cid:1261)a các vi sinh v(cid:1201)t s(cid:1237)ng có ho(cid:1189)t l(cid:1269)c cao (cid:255)ã (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c tuy(cid:1223)n ch(cid:1233)n. Theo Lê V(cid:259)n Tri (2003) thì thông qua ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1245)ng c(cid:1259)a nó t(cid:1189)o ra ch(cid:1193)t dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng cho (cid:255)(cid:1193)t và cây tr(cid:1239)ng và làm cây phát tri(cid:1223)n t(cid:1237)t h(cid:1131)n.

- Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh: Là s(cid:1191)n ph(cid:1197)m cao c(cid:1193)p h(cid:1131)n so v(cid:1247)i phân h(cid:1267)u c(cid:1131) do (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c b(cid:1241) sung thêm m(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i vi sinh v(cid:1201)t h(cid:1267)u ích nh(cid:1133) vi sinh v(cid:1201)t c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1189)m, vi sinh v(cid:1201)t phân gi(cid:1191)i lân khó tan, vi sinh v(cid:1201)t kích thích t(cid:259)ng tr(cid:1133)(cid:1251)ng cây tr(cid:1239)ng, vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1237)i kháng… (Ph(cid:1189)m Thanh Hà và ctv., 2003; (cid:264)(cid:1243) Th(cid:1231) Ren và Ngô Ng(cid:1233)c H(cid:1133)ng, 2004).

- Phân ph(cid:1261)c h(cid:1255)p h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh: Là lo(cid:1189)i phân có (cid:255)(cid:1195)y (cid:255)(cid:1259) thành ph(cid:1195)n phân vi sinh, phân h(cid:1267)u c(cid:1131), phân vi l(cid:1133)(cid:1255)ng và phân vô c(cid:1131) (N-P-K). Phân có hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng dinh (cid:71)(cid:1133)(cid:1253)ng cao có th(cid:1223) dùng bón lót và bón thúc (Lê V(cid:259)n Tri, 2003). b. Tình hình phát tri(cid:1223)n và s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131):

- Trên th(cid:1219) gi(cid:1247)i: (cid:49)(cid:259)m 1970, (cid:1251) Nam Phi ng(cid:1133)(cid:1249)i ta (cid:255)ã s(cid:1191)n xu(cid:1193)t phân h(cid:1267)u c(cid:1131) t(cid:1263) lân t(cid:1269) nhiên nghi(cid:1221)n m(cid:1231)n và amonium cacbonat. Theo Lê V(cid:259)n Tri (2003) Trung Qu(cid:1237)c (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xem là n(cid:1133)(cid:1247)c có truy(cid:1221)n th(cid:1237)ng s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) lâu (cid:255)(cid:1249)i nh(cid:1193)t v(cid:1247)i các ngu(cid:1239)n phân ch(cid:1259) y(cid:1219)u là phân chu(cid:1239)ng, r(cid:1131)m r(cid:1189), phân xanh, khô d(cid:1195)u t(cid:1133)(cid:1131)ng,… t(cid:1133)(cid:1131)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1131)ng 9,8 tri(cid:1227)u t(cid:1193)n NPK nguyên ch(cid:1193)t/n(cid:259)m. N(cid:259)m 1982, (cid:1251) M(cid:1275)(cid:3)(cid:255)ã s(cid:1191)n xu(cid:1193)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c kho(cid:1191)ng 100 tri(cid:1227)u t(cid:1193)n/n(cid:259)m t(cid:1263) bùn c(cid:1237)ng, mùn c(cid:1133)a, vôi và (cid:255)á phosphate, (cid:1251)(cid:3)(cid:264)ài Loan thì phân h(cid:1267)u c(cid:1131) b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) n(cid:259)m 1986 t(cid:1263) than bùn, mùn c(cid:1133)a và lân t(cid:1269) nhiên (Juang,1996).

- (cid:1250) Vi(cid:1227)t Nam: Theo (cid:1133)(cid:1247)c tính c(cid:1259)a (cid:264)(cid:1243)(cid:3)(cid:264)ình Thu(cid:1201)n và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1245) (2001) n(cid:1219)u gom h(cid:1219)t l(cid:1133)(cid:1255)ng phân t(cid:1263) gia súc (cid:1251) Vi(cid:1227)t Nam thì h(cid:1205)ng n(cid:259)m có th(cid:1223) cung c(cid:1193)p cho m(cid:1243)i hecta canh tác kho(cid:1191)ng 11,7 t(cid:1193)n phân chu(cid:1239)ng. Hi(cid:1227)n nay, trong t(cid:1241)ng s(cid:1237) ch(cid:1193)t dinh (cid:71)(cid:1133)(cid:1253)ng cung c(cid:1193)p cho cây tr(cid:1239)ng thì phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)óng góp kho(cid:1191)ng 25% và các lo(cid:1189)i phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng ph(cid:1241) bi(cid:1219)n (cid:1251) Vi(cid:1227)t Nam th(cid:1133)(cid:1249)ng là phân chu(cid:1239)ng chi(cid:1219)m 65 - 70%, phân xanh 18 - 20%, than bùn và bùn 3 - 4%, phân rác (cid:1259) 6 - 7% và các lo(cid:1189)i khác 4 - 5% ((cid:264)(cid:1243) (cid:264)ình Thu(cid:1201)n và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1245), 2001). Riêng (cid:1251) Mi(cid:1221)n Nam thì nông dân không có thói quen s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) (Lê V(cid:259)n Tr(cid:1231), 2000; (cid:264)(cid:1243)(cid:3)(cid:264)ình Thu(cid:1201)n và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1245), 2001; Võ Th(cid:1231) G(cid:1133)(cid:1131)ng và Tr(cid:1195)n Bá Linh, 2002). Theo Lê V(cid:259)n Tri (2003) (cid:1251) Vi(cid:1227)t Nam phân vi sinh c(cid:1237)(cid:3) (cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1189)m, phân gi(cid:1191)i lân (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c nghiên c(cid:1261)u b(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)(cid:1195)u t(cid:1263) nh(cid:1267)ng n(cid:259)m 1960. (cid:49)(cid:259)m 1980 b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u th(cid:1265) nghi(cid:1227)m các lo(cid:1189)i phân vi sinh v(cid:1201)t cho cây (cid:255)(cid:1201)u nành, (cid:255)(cid:1201)u xanh và (cid:255)(cid:1201)u ph(cid:1245)ng v(cid:1247)i các ch(cid:1219) ph(cid:1197)m nh(cid:1133) vinada, vinaga, vidafo…

1.2.1 Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) và h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh

a. (cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1193)t tr(cid:1239)ng

4

- Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh c(cid:1191)i thi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c nhi(cid:1221)u tính ch(cid:1193)t v(cid:1201)t lý (cid:255)(cid:1193)t nh(cid:1133) sau: M(cid:1245)t là, k(cid:1219)t qu(cid:1191) c(cid:1259)a Trình Công T(cid:1133) (2006) khi nghiên c(cid:1261)u v(cid:1221)(cid:3)(cid:255)(cid:1193)t bazan m(cid:1193)t s(cid:1261)c s(cid:1191)n xu(cid:1193)t cho cây th(cid:1193)y ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) làm t(cid:259)ng (cid:255)(cid:1245) x(cid:1237)p (cid:255)(cid:1193)t t(cid:1263) 59% lên (cid:255)(cid:1219)n 63,4%; Hai là, làm (cid:87)(cid:259)ng kh(cid:1191) n(cid:259)ng gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m và th(cid:1193)m n(cid:1133)(cid:1247)c c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t. Theo Jo (1990) khi t(cid:259)ng 1% ch(cid:1193)t h(cid:1267)u (cid:70)(cid:1131) thì kh(cid:1191) n(cid:259)ng gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t lúa t(cid:259)ng 1,7% và (cid:1251)(cid:3)(cid:255)(cid:1193)t d(cid:1237)c lên 2,5%; Ba là làm t(cid:259)ng

nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t, do có màu s(cid:1197)m nên phân h(cid:1267)u c(cid:1131) th(cid:1133)(cid:1249)ng h(cid:1193)p thu toàn b(cid:1245) l(cid:1133)(cid:1255)ng b(cid:1261)c x(cid:1189) m(cid:1211)t tr(cid:1249)i t(cid:1247)i nó làm nhi(cid:1227)t t(cid:259)ng cao nhanh ((cid:264)(cid:1243) Th(cid:1231) Ren và Ngô Ng(cid:1233)c H(cid:1133)ng, 2004); B(cid:1237)n là, làm gi(cid:1191)m xói mòn (cid:255)(cid:1193)t, theo k(cid:1219)t qu(cid:1191) c(cid:1259)a Ph(cid:1189)m Ti(cid:1219)n Hoàng (2003) cho th(cid:1193)y ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) c(cid:458)ng có kh(cid:1191) n(cid:259)ng h(cid:1189)n ch(cid:1219) s(cid:1269) r(cid:1265)a trôi, xói mòn (cid:255)(cid:1193)t nh(cid:1249) kh(cid:1191) n(cid:259)ng g(cid:1203)n k(cid:1219)t các h(cid:1189)t (cid:255)(cid:1193)t c(cid:1259)a ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) t(cid:1189)o thành các (cid:255)oàn l(cid:1189)p làm cho (cid:255)(cid:1193)t tr(cid:1251) nên có c(cid:1193)u trúc.

- Ngoài ra phân h(cid:1267)u c(cid:1131) c(cid:458)ng c(cid:1191)i thi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c nhi(cid:1221)u hóa tính (cid:255)(cid:1193)t:(cid:3)(cid:264)i(cid:1221)u hòa dinh (cid:71)(cid:1133)(cid:1253)ng trong (cid:255)(cid:1193)t, làm t(cid:259)ng hi(cid:1227)u qu(cid:1191) s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân (cid:255)(cid:1189)m. Khi bón (cid:255)(cid:1189)m kèm v(cid:1247)i phân chu(cid:1239)ng thì (cid:255)(cid:1221)u cho th(cid:1193)y tích l(cid:458)y (cid:255)(cid:1189)m khá h(cid:1131)n so v(cid:1247)i bón (cid:255)(cid:1189)m không có phân chu(cid:1239)ng (Trình Công T(cid:1133), 2006); C(cid:1191)i thi(cid:1227)n tình tr(cid:1189)ng ch(cid:1193)t lân trong (cid:255)(cid:1193)t, phân h(cid:1267)u c(cid:1131) có th(cid:1223) làm gi(cid:1191)m s(cid:1269) c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh lân c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t. Thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1237)t ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) trong (cid:255)(cid:1193)t b(cid:1205)ng H2O2 c(cid:1259)a Trình Công T(cid:1133) (2006) cho th(cid:1193)y kh(cid:1191) n(cid:259)ng c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh lân c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t t(cid:259)ng v(cid:1233)t lên; Hoàn tr(cid:1191) l(cid:1189)i các các nguyên t(cid:1237) vi l(cid:1133)(cid:1255)ng cho (cid:255)(cid:1193)t, theo Nguy(cid:1225)n M(cid:1275) Hoa và Cao Ng(cid:1233)c (cid:264)i(cid:1227)p (2006) phân h(cid:1267)u c(cid:1131) cung c(cid:1193)p toàn di(cid:1227)n các nguyên t(cid:1237) vi l(cid:1133)(cid:1255)ng và các vitamin cho (cid:255)(cid:1193)t. Tuy nhiên n(cid:1219)u bón quá nhi(cid:1221)u phân h(cid:1267)u c(cid:1131) cho (cid:255)(cid:1193)t s(cid:1217) làm gi(cid:1191)m (cid:255)(cid:1245) h(cid:1267)u d(cid:1257)ng c(cid:1259)a các nguyên t(cid:1237) vi l(cid:1133)(cid:1255)ng, nh(cid:1133)(cid:3)(cid:255)(cid:1193)t than bùn và (cid:255)(cid:1193)t lúa ch(cid:1261)a h(cid:1131)n 3% C h(cid:1267)u (cid:70)(cid:1131) cây tr(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1221)u b(cid:1231) thi(cid:1219)u k(cid:1217)m (Phan Th(cid:1231) Công, 2005).

- Gi(cid:1267) cân b(cid:1205)ng qu(cid:1195)n th(cid:1223) vi sinh v(cid:1201)t trong (cid:255)(cid:1193)t: Theo Lê V(cid:259)n Tri (2003) cho r(cid:1205)ng phân bón n(cid:1221)n nông nghi(cid:1227)p h(cid:1267)u c(cid:1131) ph(cid:1191)i (cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o là cân (cid:255)(cid:1237)i ngu(cid:1239)n dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng gi(cid:1267)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) và phân vô c(cid:1131) bên c(cid:1189)nh thì ph(cid:1191)i cung c(cid:1193)p cho cây tr(cid:1239)ng nh(cid:1267)ng vi sinh v(cid:1201)t h(cid:1267)u ích. Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131) và Lê V(cid:259)n H(cid:1133)ng (2004) c(cid:458)ng (cid:255)ã ch(cid:1261)ng minh (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c r(cid:1205)ng trong (cid:255)(cid:76)(cid:1221)u ki(cid:1227)n (cid:255)(cid:1193)t giàu ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) thì qu(cid:1195)n th(cid:1223) vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1237)i kháng s(cid:1217) phát tri(cid:1223)n phong phú (cid:255)(cid:1259) s(cid:1261)c kh(cid:1237)ng ch(cid:1219) vi sinh v(cid:1201)t gây b(cid:1227)nh và kìm hãm (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c vi sinh v(cid:1201)t gây b(cid:1227)nh d(cid:1133)(cid:1247)i ng(cid:1133)(cid:1253)ng gây h(cid:1189)i kinh t(cid:1219). b. (cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i cây tr(cid:1239)ng

- Cung c(cid:1193)p dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng tr(cid:1269)c ti(cid:1219)p cho cây tr(cid:1239)ng: Trong phân h(cid:1267)u c(cid:1131) có ch(cid:1261)a (cid:255)(cid:1195)y (cid:255)(cid:1259) các d(cid:1189)ng dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng (cid:255)a l(cid:1133)(cid:1255)ng, trung l(cid:1133)(cid:1255)ng, vi l(cid:1133)(cid:1255)ng và các enzyme kích thích sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng cây tr(cid:1239)ng nên s(cid:1217) là ngu(cid:1239)n cung c(cid:1193)p dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng tr(cid:1269)c ti(cid:1219)p cho cây tr(cid:1239)ng (Ph(cid:1189)m Ti(cid:1219)n Hoàng, 2003; Nguy(cid:1225)n M(cid:1275) Hoa và Cao Ng(cid:1233)c (cid:264)(cid:76)(cid:1227)p, 2006).

- Gi(cid:1191)m b(cid:1227)nh h(cid:1189)i cho cây tr(cid:1239)ng: Khi (cid:255)(cid:1193)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bón nhi(cid:1221)u phân h(cid:1267)u c(cid:1131) thì các b(cid:1227)nh h(cid:1189)i t(cid:1263)(cid:3)(cid:255)(cid:1193)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ki(cid:1223)m soát do môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng s(cid:1237)ng giàu h(cid:1267)u c(cid:1131) không là (cid:255)i(cid:1221)u ki(cid:1227)n thu(cid:1201)n l(cid:1255)i cho m(cid:1195)m b(cid:1227)nh phát tri(cid:1223)n (Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131), 2004).

5

- (cid:55)(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t cây tr(cid:1239)ng: (cid:49)(cid:259)ng su(cid:1193)t cây tr(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xem là th(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)o (cid:255)(cid:1245) phì nhiêu c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t, khi (cid:255)(cid:1193)t có (cid:255)(cid:1245) phì nhiêu cao thì n(cid:259)ng su(cid:1193)t s(cid:1217) cao (Nguy(cid:1225)n Xuân H(cid:1191)i, 2000). H(cid:1195)u h(cid:1219)t các thí nghi(cid:1227)m v(cid:1221) phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3) (cid:255)(cid:1221)u làm t(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t cây tr(cid:1239)ng. Theo Lâm Tú Minh và ctv., (2003) bón phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1217) làm tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng cây t(cid:259)ng h(cid:1131)n so v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng ch(cid:1229) s(cid:1265) d(cid:1257)ng NPK là 33% (cid:1251) m(cid:1239)ng t(cid:1131)i và 10% (cid:1251) rau c(cid:1191)i xanh. - Gi(cid:1191)m chi phí (cid:255)(cid:1195)u t(cid:1133) và t(cid:259)ng l(cid:1255)i nhu(cid:1201)n: Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) có tác d(cid:1257)ng c(cid:1191)i thi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1245) phì nhiêu (cid:255)(cid:1193)t, nâng cao hi(cid:1227)u qu(cid:1191) s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân bón, gi(cid:1191)m thi(cid:1223)u s(cid:1265) d(cid:1257)ng thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227)

th(cid:1269)c v(cid:1201)t nên góp ph(cid:1195)n làm gi(cid:1191)m chi phí (cid:255)(cid:1195)u t(cid:1133), t(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t d(cid:1199)n (cid:255)(cid:1219)n t(cid:259)ng l(cid:1255)i nhu(cid:1201)n (Ph(cid:1189)m V(cid:259)n To(cid:1191)n, 2003). K(cid:1219)t qu(cid:1191) c(cid:1259)a (cid:264)ào Châu Thu và ctv., (2005) (cid:1251) các công th(cid:1261)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh có chi phí (cid:255)(cid:1195)u t(cid:1133) cao h(cid:1131)n so v(cid:1247)i ch(cid:1229) s(cid:1265) d(cid:1257)ng (cid:255)(cid:1131)n thu(cid:1195)n phân hóa h(cid:1233)c t(cid:1263) 4,8 - 8 tri(cid:1227)u (cid:255)(cid:1239)ng/ha nh(cid:1133)ng lãi thu(cid:1195)n thu (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1189)i cao h(cid:1131)n t(cid:1263) 14 - 19 tri(cid:1227)u (cid:255)(cid:1239)ng/ha nh(cid:1249) vào n(cid:259)ng su(cid:1193)t t(cid:1241)ng và n(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m (cid:87)(cid:259)ng.

1.2.2 M(cid:1245)t s(cid:1237) vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c b(cid:1241) sung vào (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259)

- Trichoderma:

Theo Gams và Biselt (1989, trích b(cid:1251)i Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1189)c 2002) n(cid:1193)m Trichoderma có phân b(cid:1237) r(cid:1245)ng kh(cid:1203)p n(cid:1131)i trong (cid:255)(cid:1193)t, trong g(cid:1243) m(cid:1257)c, chúng có môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng s(cid:1237)ng r(cid:1245)ng th(cid:1133)(cid:1249)ng t(cid:1201)p trung (cid:1251) t(cid:1195)ng h(cid:1267)u c(cid:1131) hay t(cid:1195)ng m(cid:1211)t. Là nh(cid:1267)ng vi sinh v(cid:1201)t nh(cid:1133)ng chúng có kh(cid:1191) n(cid:259)ng t(cid:1239)n t(cid:1189)i (cid:1251) nh(cid:1267)ng n(cid:1131)i hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng oxy r(cid:1193)t th(cid:1193)p. Trichoderma s(cid:1237)ng ho(cid:1189)i sinh (cid:255)(cid:1239)ng th(cid:1249)i còn ký sinh trên n(cid:1193)m gây b(cid:1227)nh cây tr(cid:1239)ng, chúng góp ph(cid:1195)n tích c(cid:1269)c trong vi(cid:1227)c chuy(cid:1223)n hóa ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) t(cid:1189)o (cid:255)(cid:1245) phì cho (cid:255)(cid:1193)t và giúp duy trì ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1245)ng s(cid:1191)n xu(cid:1193)t c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1239)ng ru(cid:1245)ng.

Trichoderma là n(cid:1193)m ho(cid:1189)i sinh nên trong h(cid:1227) sinh thái vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1193)t Trichoderma (cid:255)óng vai trò quan tr(cid:1233)ng trong vi(cid:1227)c phân h(cid:1259)y d(cid:1133) th(cid:1263)a th(cid:1269)c v(cid:1201)t c(cid:1191) trong (cid:255)(cid:1193)t, nhi(cid:1221)u loài Trichoderma spp. phân h(cid:1259)y t(cid:1237)t ngu(cid:1239)n cellulose (Harman, 1996; Kredics và ctv., 2003).

Kh(cid:1191) n(cid:259)ng ti(cid:1219)t enzyme và tác d(cid:1257)ng (cid:255)(cid:1237)i kháng c(cid:1259)a n(cid:1193)m Trichoderma. Trong quá trình tác (cid:255)(cid:1245)ng lên n(cid:1193)m gây b(cid:1227)nh, ngoài tác d(cid:1257)ng ký sinh, c(cid:1189)nh tranh th(cid:1261)c (cid:259)n v(cid:1247)i n(cid:1193)m gây b(cid:1227)nh (Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Thu(cid:1195)n và ctv., 2000), Trichoderma còn ti(cid:1219)t enzyme ng(cid:259)n c(cid:1191)n s(cid:1269) xâm nh(cid:1201)p và gây b(cid:1227)nh c(cid:1259)a n(cid:1193)m gây h(cid:1189)i cây tr(cid:1239)ng (Cao C(cid:1133)(cid:1249)ng và ctv., 2003; Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Thu(cid:1195)n và ctv., 2000). - Vi sinh v(cid:1201)t c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1189)m t(cid:1269) do:

Theo Nguy(cid:1225)n Ng(cid:1233)c Quyên và ctv., (2000) trong nhóm này có các loài nh(cid:1133) Azotobacter, Clostridium, Arthrobacter, vi khu(cid:1197)n lam,…chúng là nh(cid:1267)ng vi sinh v(cid:1201)t s(cid:1237)ng t(cid:1269) do có kh(cid:1191) n(cid:259)ng t(cid:1241)ng h(cid:1255)p khí tr(cid:1249)i thành (cid:255)(cid:1189)m riêng cho c(cid:1131) th(cid:1223). Sau khi ch(cid:1219)t, (cid:79)(cid:1133)(cid:1255)ng (cid:255)(cid:1189)m trong c(cid:1131) th(cid:1223) chúng l(cid:1189)i (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c phóng thích ra làm giàu cho (cid:255)(cid:1193)t. Hi(cid:1227)n nay, các ch(cid:1259)ng vi sinh v(cid:1201)t này (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ch(cid:1233)n l(cid:1233)c và s(cid:1191)n xu(cid:1193)t thành các ph(cid:1219) ph(cid:1197)m (cid:255)(cid:1189)m sinh h(cid:1233)c v(cid:1247)i tên g(cid:1233)i nh(cid:1133) Azozin, Azotobacter… - Vi sinh v(cid:1201)t phân gi(cid:1191)i lân khó tan:

6

Các loài vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bi(cid:1219)t (cid:255)(cid:1219)n v(cid:1247)i vai trò hòa tan nh(cid:1267)ng h(cid:1255)p ch(cid:1193)t lân vô (cid:70)(cid:1131), khó tiêu thành d(cid:1189)ng d(cid:1223) tiêu h(cid:1131)n cho cây tr(cid:1239)ng: Bacillus, Pseudomonas, Penicillium, Aspergillus…(Nguy(cid:1225)n Ng(cid:1233)c Quyên và ctv., 2000). Theo Lê V(cid:259)n Tri (2003) hi(cid:1227)u su(cid:1193)t s(cid:1265) d(cid:1257)ng lân b(cid:1251)i cây tr(cid:1239)ng không v(cid:1133)(cid:1255)t quá 25%, bón phân ch(cid:1261)a vi sinh v(cid:1201)t phân gi(cid:1191)i phân lân nh(cid:1205)m góp ph(cid:1195)n thúc (cid:255)(cid:1197)y quá trình phân gi(cid:1191)i lân h(cid:1267)u c(cid:1131), vô c(cid:1131) khó tiêu d(cid:1225) tiêu (cid:255)(cid:1223) cây tr(cid:1239)ng h(cid:1193)p thu. K(cid:1219)t qu(cid:1191) c(cid:1259)a Cao Ng(cid:1233)c (cid:264)(cid:76)(cid:1227)p (2005) t(cid:1133)(cid:1247)i

dung d(cid:1231)ch lên men vi khu(cid:1197)n Pseudomonas spp. hòa tan lân giúp t(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t lúa, (cid:255)(cid:1201)u nành và ti(cid:1219)t ki(cid:1227)m phân bón.

1.2.3 M(cid:1245)t s(cid:1237) v(cid:1193)n (cid:255)(cid:1221) g(cid:1211)p ph(cid:1191)i khi s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131)

- Cung c(cid:1193)p dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng ch(cid:1201)m: Dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng trong phân h(cid:1267)u c(cid:1131) ch(cid:1259) y(cid:1219)u (cid:1251) d(cid:1189)ng h(cid:1267)u c(cid:1131) vì v(cid:1201)y (cid:255)(cid:1223) cung c(cid:1193)p cho cây tr(cid:1239)ng c(cid:1195)n ph(cid:1191)i thông qua ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1245)ng phân gi(cid:1191)i c(cid:1259)a vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1223) t(cid:1189)o thành nh(cid:1267)ng h(cid:1255)p ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131), vô c(cid:1131) h(cid:1267)u hi(cid:1227)u cho cây tr(cid:1239)ng (Võ Th(cid:1231) (cid:42)(cid:1133)(cid:1131)ng và Tr(cid:1195)n Bá Linh, 2002). M(cid:1245)t ví d(cid:1257) cho th(cid:1193)y phân chu(cid:1239)ng có tác d(cid:1257)ng ch(cid:1201)m h(cid:1131)n phân hóa h(cid:1233)c. Trong v(cid:1257)(cid:3)(cid:255)(cid:1195)u, m(cid:1245)t t(cid:1193)n phân chu(cid:1239)ng làm t(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t t(cid:1263) 30 - 40 kg lúa nh(cid:1133)ng m(cid:1245)t t(cid:1193)n phân (cid:255)(cid:1189)m nguyên ch(cid:1193)t có th(cid:1223) làm t(cid:259)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c t(cid:1263) 10 - 12 t(cid:1193)n lúa ((cid:264)(cid:1243) Th(cid:1231) Thanh Ren và Ngô Ng(cid:1233)c H(cid:1133)ng, 2004).

- Ch(cid:1261)a (cid:255)(cid:1245)c t(cid:1237) gây h(cid:1189)i cây tr(cid:1239)ng: S(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c (cid:1259) t(cid:1263) rác và bùn c(cid:1237)ng thành ph(cid:1237) th(cid:1133)(cid:1249)ng chúa các nguyên t(cid:1237) kim lo(cid:1189)i n(cid:1211)ng gây (cid:255)(cid:1245)c cho cây tr(cid:1239)ng và s(cid:1261)c kh(cid:1235)e c(cid:1259)a con ng(cid:1133)(cid:1249)i (Sung, 1990). Theo Nguy(cid:1225)n (cid:264)(cid:259)ng Ngh(cid:429)a và ctv. (2005) trong quá trình phân gi(cid:1191)i h(cid:1267)u c(cid:1131) n(cid:1219)u g(cid:1211)p (cid:255)(cid:76)(cid:1221)u ki(cid:1227)n y(cid:1219)m khí th(cid:1133)(cid:1249)ng sinh ra các h(cid:1255)p ch(cid:1193)t r(cid:1133)(cid:1255)u và axit h(cid:1267)u c(cid:1131) nh(cid:1133) Etylic, Butyric, CH4, H2S… nh(cid:1267)ng ch(cid:1193)t này n(cid:1219)u tích l(cid:458)y nhi(cid:1221)u thì gây (cid:255)(cid:1245)c cho b(cid:1245) r(cid:1225), làm r(cid:1225) kém phát tri(cid:1223)n và th(cid:1237)i (cid:255)en. Tuy nhiên nh(cid:1267)ng khó kh(cid:259)n (cid:255)ó có th(cid:1223) kh(cid:1203)c ph(cid:1257)c khi phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)ã (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c (cid:1259) hoai.

- C(cid:1195)n kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng l(cid:1247)n gây khó kh(cid:259)n cho v(cid:1201)n chuy(cid:1223)n và s(cid:1265) d(cid:1257)ng: Theo (cid:264)(cid:1243)(cid:3)(cid:264)ình Thu(cid:1201)n và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1245) (2001) cho th(cid:1193)y bón 11,7 t(cid:1193)n phân chu(cid:1239)ng/ha ch(cid:1229) cung c(cid:1193)p (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c 41,5 kg N; 20,5 kg P2O5; 41,1 kg K2O. Do ch(cid:1261)a ít dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng nên dù bón v(cid:1247)i l(cid:1133)(cid:1255)ng cao 20 - 40 t(cid:1193)n/ha thì v(cid:1199)n ph(cid:1191)i bón thêm các lo(cid:1189)i phân vô c(cid:1131) khác (cid:255)(cid:1223) có th(cid:1223)(cid:3) (cid:255)(cid:1189)t n(cid:259)ng su(cid:1193)t cao và ch(cid:1193)t l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1237)t (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Th(cid:1203)ng và Tr(cid:1195)n Kh(cid:1203)c Thi, 1996). Kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng v(cid:1201)n chuy(cid:1223)n l(cid:1247)n là tr(cid:1251) ng(cid:1189)i l(cid:1247)n nh(cid:1193)t khi(cid:1219)n nông dân ng(cid:1189)i s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) (Võ Th(cid:1231) G(cid:1133)(cid:1131)ng và Tr(cid:1195)n Bá Linh, 2002).

1.3 Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn

1.3.1 M(cid:1245)t s(cid:1237) khái ni(cid:1227)m v(cid:1221) rau an toàn

- Rau an toàn: Là lo(cid:1189)i rau khi (cid:255)(cid:1219)n tay ng(cid:1133)(cid:1249)i tiêu dùng thì các ch(cid:1229) tiêu v(cid:1221) thu(cid:1237)c hóa h(cid:1233)c, nitrate, kim lo(cid:1189)i n(cid:1211)ng và vi sinh v(cid:1201)t gây b(cid:1227)nh ph(cid:1191)i (cid:1251) d(cid:1133)(cid:1247)i m(cid:1261)c cho phép (Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Ba, 2006).

- Rau h(cid:1267)u c(cid:1131): (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1191)n su(cid:1193)t theo ph(cid:1133)(cid:1131)ng th(cid:1261)c dùng phân h(cid:1267)u c(cid:1131), n(cid:1133)(cid:1247)c s(cid:1189)ch (cid:255)(cid:1223) (cid:87)(cid:1133)(cid:1247)i, trên (cid:255)(cid:1193)t không b(cid:1231) ô nhi(cid:1225)m và không s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân hóa h(cid:1233)c và thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227) th(cid:1269)c v(cid:1201)t, hay nói cách khá là rau s(cid:1191)n xu(cid:1193)t hoàn toàn không s(cid:1265) d(cid:1257)ng hóa ch(cid:1193)t nông nghi(cid:1227)p.

1.3.2 Vai trò c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn

7

- Giúp gi(cid:1191)m hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate trong rau: phân h(cid:1267)u c(cid:1131) giúp gi(cid:1191)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1133)(cid:1255)ng phân hóa h(cid:1233)c ph(cid:1191)i s(cid:1265) d(cid:1257)ng nên giúp gi(cid:1191)m l(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate trong rau màu. (cid:1250) rau m(cid:1239)ng (cid:87)(cid:1131)i bón h(cid:1267)u c(cid:1131) sinh h(cid:1233)c làm gi(cid:1191)m l(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate t(cid:1263) 245,2 mg/kg xu(cid:1237)ng còn 21,5

mg/kg t(cid:1261)c làm gi(cid:1191)m (cid:255)(cid:1219)n 91,3% so v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng ch(cid:1229) s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân hóa h(cid:1233)c, (cid:1251) rau c(cid:1191)i xanh gi(cid:1191)m (cid:255)(cid:1219)n 79,1% (cid:255)ã góp ph(cid:1195)n t(cid:1189)o ra s(cid:1191)n ph(cid:1197)m s(cid:1189)ch và an toàn cho ng(cid:1133)(cid:1249)i s(cid:1265) d(cid:1257)ng (Lâm Tú Minh và ctv., 2003).

- Gi(cid:1191)m d(cid:1133) l(cid:1133)(cid:1255)ng thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227) th(cid:1269)c v(cid:1201)t: phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh có vai trò làm gi(cid:1191)m thi(cid:1227)t h(cid:1189)i do b(cid:1227)nh và tuy(cid:1219)n trùng nên h(cid:1189)n ch(cid:1219) s(cid:1265) d(cid:1257)ng thu(cid:1237)c BVTV cho rau. K(cid:1219)t qu(cid:1191) thí nghi(cid:1227)m c(cid:1259)a (cid:264)ào Châu Thu và ctv., (2005) trên cà chua cho th(cid:1193)y (cid:1251) các công th(cid:1261)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) thì m(cid:1261)c (cid:255)(cid:1245) nhi(cid:1225)m b(cid:1227)nh s(cid:1133)(cid:1131)ng mai (cid:1251) m(cid:1261)c nh(cid:1213) (+) (cid:75)(cid:1131)n so v(cid:1247)i công th(cid:1261)c bón (cid:255)(cid:1131)n l(cid:1215) phân hóa h(cid:1233)c (++).

- Gi(cid:1191)m hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng kim lo(cid:1189)i n(cid:1211)ng: ph(cid:1261)c h(cid:1255)p h(cid:1267)u c(cid:1131)-vô c(cid:1131) trong (cid:255)(cid:1193)t giúp ng(cid:259)n c(cid:1191)n kh(cid:1191) n(cid:259)ng (cid:255)(cid:1239)ng hóa kim lo(cid:1189)i n(cid:1211)ng c(cid:1259)a cây tr(cid:1239)ng giúp cho các s(cid:1191)n ph(cid:1197)m nông nghi(cid:1227)p tr(cid:1251) nên s(cid:1189)ch h(cid:1131)n (V(cid:458) Ti(cid:1219)n Khang và L(cid:1133)u H(cid:1239)ng M(cid:1199)n, 2000).

1.3.3 Tình hình s(cid:1191)n xu(cid:1193)t rau an toàn

Theo th(cid:1237)ng kê c(cid:1259)a AVRDC (2006) trong n(cid:259)m 2006, di(cid:1227)n tích tr(cid:1239)ng rau c(cid:1259)a th(cid:1219) gi(cid:1247)i t(cid:259)ng bình quân là 2,8% so v(cid:1247)i các lo(cid:1189)i cây khác: cây (cid:259)n qu(cid:1191) là 1,75%, cây l(cid:1193)y d(cid:1195)u là 1,47%, cây l(cid:1193)y c(cid:1259) là 0,44%,… Trong (cid:255)ó, Trung Qu(cid:1237)c là n(cid:1133)(cid:1247)c có di(cid:1227)n tích tr(cid:1239)ng rau (cid:87)(cid:259)ng nhanh nh(cid:1193)t (cid:255)(cid:1189)t 6% và (cid:1192)n (cid:264)(cid:1245) 3%. Châu Á hi(cid:1227)n nay có kho(cid:1191)ng 500 nghìn ha (cid:255)(cid:1193)t canh tác nông nghi(cid:1227)p h(cid:1267)u c(cid:1131) ch(cid:1259) y(cid:1219)u là (cid:1251) Trung Qu(cid:1237)c, (cid:1192)n (cid:264)(cid:1245), Hàn Qu(cid:1237)c. Hi(cid:1227)n t(cid:1189)i, ch(cid:1133)(cid:1131)ng trình tr(cid:1239)ng rau s(cid:1189)ch, rau an toàn (cid:255)ang phát tri(cid:1223)n r(cid:1195)m r(cid:1245) trong c(cid:1191) n(cid:1133)(cid:1247)c: ch(cid:1133)(cid:1131)ng trình h(cid:1255)p tác gi(cid:1267)a Ti(cid:1221)n Giang và thành ph(cid:1237) H(cid:1239) Chí Minh (cid:255)(cid:1223) xây d(cid:1269)ng vùng rau an toàn 500 ha (cid:255)(cid:1223) cung c(cid:1193)p cho th(cid:1231) tr(cid:1133)(cid:1249)ng. Ch(cid:1133)(cid:1131)ng trình “Hu(cid:1193)n luy(cid:1227)n nông dân s(cid:1191)n xu(cid:1193)t và xây d(cid:1269)ng mô hình rau an toàn theo h(cid:1133)(cid:1247)ng GAP” (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c th(cid:1269)c hi(cid:1227)n (cid:1251) 22 t(cid:1229)nh phía Nam và 6 t(cid:1229)nh phía B(cid:1203)c b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u th(cid:1269)c hi(cid:1227)n t(cid:1263) 2006 - 2008 (http://ppd.gov.vn),... Trên th(cid:1231) tr(cid:1133)(cid:1249)ng c(cid:458)ng (cid:255)ã có các công ty cung c(cid:1193)p rau s(cid:1189)ch, rau h(cid:1267)u c(cid:1131) uy tín nh(cid:1133) Hà N(cid:1245)i Organic, công ty TNHH Thiên Hùng, công ty Golden Garden…

1.4 Vai trò c(cid:1259)a (cid:71)(cid:1133)(cid:1253)ng ch(cid:1193)t (N - P - K) (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i cây rau

1.4.1 Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t (cid:255)(cid:1189)m (N)

8

(cid:264)(cid:1189)m r(cid:1193)t c(cid:1195)n thi(cid:1219)t cho cây rau phát tri(cid:1223)n thân lá, vi(cid:1227)c cung c(cid:1193)p (cid:255)(cid:1189)m (cid:255)(cid:1195)y (cid:255)(cid:1259) (cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o s(cid:1269) sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng m(cid:1189)nh và ph(cid:1197)m ch(cid:1193)t rau ngon. (cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i các lo(cid:1189)i rau (cid:259)n lá nh(cid:1133) rau c(cid:1191)i, rau d(cid:1221)n, rau mu(cid:1237)ng,… thì lo(cid:1189)i phân (cid:255)(cid:1189)m c(cid:1195)n h(cid:1131)n các lo(cid:1189)i rau khác. Tuy nhiên, không nên bón quá nhi(cid:1221)u và l(cid:1189)i bón quá ch(cid:1201)m vào lúc thu ho(cid:1189)ch s(cid:1217) làm cho cây rau sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng quá m(cid:1189)nh, v(cid:1237)ng l(cid:1237)p, d(cid:1225) sâu b(cid:1227)nh và khó b(cid:1191)o qu(cid:1191)n (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Th(cid:1203)ng và Tr(cid:1195)n Kh(cid:1203)c Thi, 1996). Nên k(cid:1219)t thúc bón phân (cid:255)(cid:1189)m (cid:1251) th(cid:1249)i (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m 6 - 7 ngày tr(cid:1133)(cid:1247)c khi thu ho(cid:1189)ch (cid:255)(cid:1223)(cid:3) (cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o rau có m(cid:1261)c nitrate (cid:1251) ng(cid:1133)(cid:1253)ng an toàn cho phép (Nguy(cid:1225)n Thanh Bình, 2001).

1.4.2 Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t lân (P)

Lân là thành ph(cid:1195)n quan tr(cid:1233)ng trong (cid:255)(cid:1239)i s(cid:1237)ng cây tr(cid:1239)ng, là thành ph(cid:1195)n trong các acid nhân, các enzim, tham gia v(cid:1201)n chuy(cid:1223)n n(cid:259)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng,… (Nguy(cid:1225)n B(cid:1191)o V(cid:1227) và Nguy(cid:1225)n Huy Tài, 2004). Lân kích thích quá trình (cid:255)(cid:1215) nhanh, n(cid:1191)y ch(cid:1239)i, thúc(cid:3)(cid:255)(cid:1197)y ra hoa s(cid:1247)m và nhi(cid:1221)u, (cid:255)(cid:1211)c bi(cid:1227)t lân r(cid:1193)t c(cid:1195)n thi(cid:1219)t cho các lo(cid:1189)i rau (cid:259)n c(cid:1259), qu(cid:1191) nh(cid:1133) khoai tây, cà chua, cà r(cid:1237)t,... (Trung tâm UNESCO ph(cid:1241) bi(cid:1219)n ki(cid:1219)n th(cid:1261)c và v(cid:259)n hóa giáo d(cid:1257)c c(cid:1245)ng (cid:255)(cid:1239)ng, 2005). Nh(cid:1133)ng (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i rau (cid:259)n lá v(cid:1199)n c(cid:1195)n bón phân lân (cid:255)(cid:1223)(cid:3)(cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o cân (cid:255)(cid:1237)i ngu(cid:1239)n dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng và giúp phát huy (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c h(cid:1219)t hi(cid:1227)u qu(cid:1191) phân (cid:255)(cid:1189)m (Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Th(cid:1203)ng và Tr(cid:1195)n Kh(cid:1203)c Thi, 1996).

1.4.3 Vai trò c(cid:1259)a ch(cid:1193)t kali (K)

9

Kali (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bi(cid:1219)t (cid:255)(cid:1219)n nh(cid:1133) là nguyên t(cid:1237) c(cid:1259)a ch(cid:1193)t l(cid:1133)(cid:1255)ng, làm t(cid:259)ng kh(cid:1191) n(cid:259)ng ch(cid:1237)ng ch(cid:1231)u c(cid:1259)a cây tr(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i tác (cid:255)(cid:1245)ng không có l(cid:1255)i t(cid:1263) bên ngoài, giúp cây c(cid:1261)ng cáp ít (cid:255)(cid:1243) ngã, t(cid:259)ng kh(cid:1191) n(cid:259)ng ch(cid:1231)u h(cid:1189)n, ch(cid:1231)u úng,… (Nguy(cid:1225)n B(cid:1191)o V(cid:1227) và Nguy(cid:1225)n Huy Tài, 2004). (cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i cây rau c(cid:1195)n chú ý cân (cid:255)(cid:1237)i gi(cid:1267)a các ngu(cid:1239)n (cid:255)(cid:1189)m, lân, kali (cid:255)(cid:1223) giúp rau (cid:87)(cid:259)ng n(cid:259)ng su(cid:1193)t, ch(cid:1193)t l(cid:1133)(cid:1255)ng nh(cid:1193)t là giúp gi(cid:1191)m hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate trong rau (Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Ba, 2006).

CH(cid:1132)(cid:1130)NG 2: PH(cid:1132)(cid:1130)NG TI(cid:1226)N VÀ PH(cid:1132)(cid:1130)NG PHÁP

2.1 Thí ngi(cid:1227)m 1: Kh(cid:1191)o sát kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân h(cid:1259)y rác (cid:255)ô th(cid:1231) c(cid:1259)a ch(cid:1259)ng n(cid:1193)m Trichoderma

M(cid:1257)c (cid:255)ích thí nghi(cid:1227)m: T(cid:1201)n d(cid:1257)ng ngu(cid:1239)n rác th(cid:1191)i h(cid:1267)u c(cid:1131) (th(cid:1269)c v(cid:1201)t) t(cid:1263) các ch(cid:1255) nông

thôn (cid:255)(cid:1223)(cid:3)(cid:1259) phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh cung c(cid:1193)p cho vùng tr(cid:1239)ng rau t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

2.1.1 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng ti(cid:1227)n thí nghi(cid:1227)m

* Th(cid:1249)i gian và (cid:255)(cid:1231)a (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m - Th(cid:1249)i gian th(cid:1269)c hi(cid:1227)n: Tháng 11/2008(cid:3)(cid:255)(cid:1219)n tháng 01/2009. - (cid:264)(cid:1231)a (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m: Thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c th(cid:1269)c hi(cid:1227)n t(cid:1189)i th(cid:1231) xã Ngã B(cid:1191)y, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang. * V(cid:1201)t li(cid:1227)u thí nghi(cid:1227)m - Ch(cid:1219) ph(cid:1197)m TriCô - (cid:264)HCT. - Rác ch(cid:1255) nông thôn ((cid:255)ã ph(cid:1131)i héo): rau màu, trái cây… - (cid:39)(cid:1133) th(cid:1263)a th(cid:1269)c v(cid:1201)t ((cid:255)ã ph(cid:1131)i héo): r(cid:1131)m, c(cid:1235), lá cây... - Vi khu(cid:1197)n c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1189)m, hòa tan lân và vi khu(cid:1197)n kh(cid:1265) mùi. - T(cid:1193)m b(cid:1189)t b(cid:1205)ng nh(cid:1269)a, tre, nhi(cid:1227)t k(cid:1219), thùng t(cid:1133)(cid:1247)i, cu(cid:1237)c…

2.1.2 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp thí nghi(cid:1227)m

* B(cid:1237) trí thí nghi(cid:1227)m - D(cid:1269)ng khung (2,0 m x 1,5 m x 1,5 m) và có bao b(cid:1189)t nh(cid:1269)a xung quanh. - Ch(cid:1193)t v(cid:1201)t li(cid:1227)u (rác ch(cid:1255), r(cid:1131)m r(cid:1189) và c(cid:1235)) theo t(cid:1263)ng l(cid:1247)p dày kho(cid:1191)ng 20 - 30 cm (th(cid:1269)c v(cid:1201)t) và 15 - 20 cm (phân chu(cid:1239)ng) trong (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) (v(cid:1201)t li(cid:1227)u khô (cid:255)(cid:1223) l(cid:1247)p d(cid:1133)(cid:1247)i, (cid:1133)(cid:1247)t l(cid:1247)p trên).

- (cid:55)(cid:1133)(cid:1247)i n(cid:1133)(cid:1247)c v(cid:1263)a (cid:255)(cid:1259)(cid:3)(cid:1197)m và nén d(cid:1217) ch(cid:1211)t. - (cid:55)(cid:1133)(cid:1247)i n(cid:1193)m TriCô -(cid:3)(cid:264)HCT (30 g/m3) lên t(cid:1263)ng l(cid:1247)p. - Ph(cid:1259) và chèn k(cid:1273) b(cid:1189)t nh(cid:1269)a (cid:255)(cid:1223) gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m. - Vun b(cid:1221) m(cid:1211)t (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) thành mô cao tránh (cid:255)(cid:1233)ng n(cid:1133)(cid:1247)c. - Vào tu(cid:1195)n th(cid:1261) 4, khi (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) h(cid:1189) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) còn kho(cid:1191)ng 400C, t(cid:1133)(cid:1247)i b(cid:1241) sung vi khu(cid:1197)n

c(cid:1237)(cid:3)(cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1189)m và hòa tan lân.

* Ch(cid:1229) tiêu theo dõi Sau khi b(cid:1237) trí ti(cid:1219)n hành (cid:255)o chi(cid:1221)u cao và nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) l(cid:1195)n th(cid:1261) nh(cid:1193)t, sau (cid:255)ó

l(cid:1193)y ch(cid:1229) tiêu tu(cid:1195)n/l(cid:1195)n (trong 8 tu(cid:1195)n)

2.2 Thí nghi(cid:1227)m 2: Kh(cid:1191)o sát (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác th(cid:1191)i ch(cid:1255) nông thôn (cid:255)(cid:1219)n s(cid:1269) sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng, phát tri(cid:1223)n và n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i.

M(cid:1257)c (cid:255)ích thí nghi(cid:1227)m: (cid:264)ánh giá (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác

th(cid:1191)i nông thôn lên s(cid:1269) sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng, phát tri(cid:1223)n và n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i.

2.2.1 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng ti(cid:1227)n thí nghi(cid:1227)m

10

* Th(cid:1249)i gian và (cid:255)(cid:1231)a (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m thí nghi(cid:1227)m - Th(cid:1249)i gian th(cid:1269)c hi(cid:1227)n: T(cid:1263) tháng 02/2009 (cid:255)(cid:1219)n tháng 5/2009.

-(cid:3) (cid:264)(cid:1231)a (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m: Câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh

H(cid:1201)u Giang.

* V(cid:1201)t li(cid:1227)u thí nghi(cid:1227)m - Gi(cid:1237)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i c(cid:1259)a công ty gi(cid:1237)ng (cid:264)ông Tây. - Phân bón: NPK 16-16-8, urea, clorua kali - Nguyên li(cid:1227)u: Ngu(cid:1239)n phân h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)ã (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c (cid:1259) t(cid:1263) thí nghi(cid:1227)m 1. - Cu(cid:1237)c, bao (cid:255)(cid:1269)ng…

2.2.2 Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp thí nghi(cid:1227)m

* B(cid:1237) trí thí nghi(cid:1227)m

Thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c b(cid:1237) trí theo th(cid:1223) th(cid:1261)c kh(cid:1237)i hoàn toàn ng(cid:1199)u nhiên g(cid:1239)m 5

nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, 4 l(cid:1195)n l(cid:1211)p l(cid:1189)i. Các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c g(cid:1239)m:

- NT 1: (cid:264)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng (bón theo nông dân 85N - 62P2O5 - 15K2O). - NT 2: Bón theo khuy(cid:1219)n cáo 59N - 32P2O5 - 46K2O. - NT 3: Khuy(cid:1219)n cáo + 10 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh. - NT 4: 1/2 Khuy(cid:1219)n cáo + 10 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh. - NT 5: 1/2 Khuy(cid:1219)n cáo + 15 t(cid:1193)n/ha phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh.

* Cách tr(cid:1239)ng

- Làm (cid:255)(cid:1193)t: (cid:264)(cid:1193)t (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c cu(cid:1237)c x(cid:1247)i lên ph(cid:1131)i khô 14 ngày tr(cid:1133)(cid:1247)c khi tr(cid:1239)ng. - Líp r(cid:1245)ng 1 m, cao 10 cm. - Chu(cid:1197)n b(cid:1231) cây gi(cid:1237)ng: cây gi(cid:1237)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c gieo s(cid:1209)n trên líp. -(cid:55)(cid:1133)(cid:1247)i n(cid:1133)(cid:1247)c, gi(cid:1267)(cid:3)(cid:255)(cid:1259)(cid:3)(cid:1197)m: t(cid:1263) khi gieo (cid:255)(cid:1219)n khi thu ho(cid:1189)ch, không (cid:255)(cid:1223) cho líp c(cid:1191)i b(cid:1231)

-Phòng tr(cid:1263) sâu b(cid:1227)nh th(cid:1133)(cid:1249)ng g(cid:1211)p: b(cid:1233) nh(cid:1191)y, sâu (cid:259)n t(cid:1189)p, sâu t(cid:1131), ru(cid:1239)i (cid:255)(cid:1257)c lá, b(cid:1227)nh

khô hay úng ng(cid:1201)p... Th(cid:1133)(cid:1249)ng xuyên làm c(cid:1235) líp (cid:255)(cid:1223) h(cid:1189)n ch(cid:1219) sâu b(cid:1227)nh.

héo cây con, b(cid:1227)nh th(cid:1237)i nh(cid:458)n do vi khu(cid:1197)n.

-Thu ho(cid:1189)ch: (cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o (cid:255)(cid:1259) th(cid:1249)i gian cách ly sau khi phun các lo(cid:1189)i thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227)

th(cid:1269)c v(cid:1201)t theo qui (cid:255)(cid:1231)nh.

(cid:37)(cid:1191)ng 2.1: Cách bón và li(cid:1221)u l(cid:1133)(cid:1255)ng phân bón hoá h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo (kg/ha)

Ngày Cách bón

(áp d(cid:877)ng cho nghi(cid:847)m th(cid:881)c 2, 3 và nghi(cid:847)m th(cid:881)c 4, 5 ch(cid:849) bón 1/2 so v(cid:867)i l(cid:753)(cid:875)ng phân trên, riêng phân (cid:75)(cid:887)u c(cid:751) vi sinh bón lót cùng v(cid:867)i 16-16-8. Nghi(cid:847)m th(cid:881)c 1 bón phân hoá h(cid:853)c theo nông dân).

11

Bón lót 7 NSKC 15 NSKC 22 NSKC Urea - 10 30 10 Lo(cid:1189)i phân bón 16 - 16 - 8 100 20 40 40 KCL - - 20 30 r(cid:1191)i (cid:87)(cid:1133)(cid:1247)i (cid:87)(cid:1133)(cid:1247)i (cid:87)(cid:1133)(cid:1247)i, r(cid:1191)i

5

4

2

4

Rep 1 Rep 3 Rep 4 Rep 2

2

5

5

1

4

3

1

3

1: Nông dân (85 - 62 - 15)

T(cid:1241)ng di(cid:1227)n tích 240 m2 Di(cid:1227)n tích m(cid:1243)i lô 12 m2 2 5 Ghi chú:

3

1

3

2

3: Khuy(cid:1219)n cáo + 10 t(cid:1193)n HC

90 m 2 2: Khuy(cid:1219)n cáo (59 - 32 - 46 )

1

2

4

5

4: 1/2 K.Cáo + 10 t(cid:1193)n HC

5: 1/2 K.Cáo + 15 t(cid:1193)n HC

12 m

Hình 1: (cid:54)(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1239) b(cid:1237) trí thí nghi(cid:1227)m

* Ch(cid:1229) tiêu theo dõi

- Ch(cid:1229) tiêu t(cid:259)ng tr(cid:1133)(cid:1251)ng + Chi(cid:1221)u cao cây: (cid:264)o t(cid:1263) m(cid:1211)t (cid:255)(cid:1193)t (cid:255)(cid:1219)n (cid:255)(cid:1229)nh sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng trên 10 cây cho m(cid:1243)i

nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c. Ghi nh(cid:1201)n 7 ngày/l(cid:1195)n (cid:255)(cid:1219)n khi thu ho(cid:1189)ch.

+ S(cid:1237) lá: (cid:255)(cid:1219)m s(cid:1237) lá trên 10 cây cho m(cid:1243)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c. Ghi nh(cid:1201)n 7 ngày/l(cid:1195)n (cid:255)(cid:1219)n

khi thu ho(cid:1189)ch.

+ (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán: Dùng th(cid:1133)(cid:1247)c dây (cid:255)o theo hình ch(cid:1267) th(cid:1201)p trên 10 cây cho

m(cid:1243)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c sau (cid:255)ó l(cid:1193)y trung bình. Ghi nh(cid:1201)n 7 ngày/l(cid:1195)n (cid:255)(cid:1219)n khi thu ho(cid:1189)ch.

- Ch(cid:1229) tiêu n(cid:259)ng su(cid:1193)t và thành ph(cid:1195)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t + Tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1133)(cid:1131)i toàn cây: m(cid:1243)i lô cân 10 cây ng(cid:1199)u nhiên sau (cid:255)ó qui v(cid:1221)

tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng 1cây (g).

+ N(cid:259)ng su(cid:1193)t: thu ho(cid:1189)ch toàn nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, cân tr(cid:1133)(cid:1247)c và sau phân lo(cid:1189)i (cid:255)(cid:1223) có

(cid:81)(cid:259)ng su(cid:1193)t t(cid:1241)ng và n(cid:259)ng su(cid:1193)t thành ph(cid:1197)m (rau bán (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c).

+ Sinh kh(cid:1237)i khô: C(cid:1191)i (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1193)y (cid:1251) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) 1050C trong 4 - 8 gi(cid:1249)(cid:3)(cid:255)(cid:1219)n tr(cid:1233)ng

(cid:79)(cid:1133)(cid:1255)ng không (cid:255)(cid:1241)i r(cid:1239)i quy v(cid:1221) v(cid:1201)t ch(cid:1193)t khô/100 g c(cid:1191)i t(cid:1133)(cid:1131)i.

- T(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t: (cid:255)(cid:1219)m s(cid:1237) cây con ch(cid:1219)t trên m(cid:1243)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c r(cid:1239)i qui v(cid:1221) %. - Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) + T(cid:1241)ng chi: Chi phí cây gi(cid:1237)ng, phân bón, thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227) th(cid:1269)c v(cid:1201)t, công lao (cid:255)(cid:1245)ng. + T(cid:1241)ng thu nh(cid:1201)p = N(cid:259)ng su(cid:1193)t thành ph(cid:1197)m x Giá bán t(cid:1189)i th(cid:1249)i (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m thu ho(cid:1189)ch

+ L(cid:1255)i nhu(cid:1201)n = T(cid:1241)ng thu - T(cid:1241)ng chi

* Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp x(cid:1265) lý s(cid:1237) li(cid:1227)u

S(cid:1237) li(cid:1227)u (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c x(cid:1265) lý b(cid:1205)ng ph(cid:1195)n m(cid:1221)m Excel và th(cid:1237)ng kê b(cid:1205)ng ch(cid:1133)(cid:1131)ng trình

12

Irristat for DOS.

CH(cid:1132)(cid:1130)NG 3: K(cid:1218)T QU(cid:1190) TH(cid:1190)O LU(cid:1200)N

3.1 Thí nghi(cid:1227)m 1: Kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân h(cid:1259)y rác ch(cid:1255) c(cid:1259)a ch(cid:1259)ng n(cid:1193)m Trichoderma

Sau khi b(cid:1237) trí th(cid:1223) tích th(cid:1269)c c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) là 4,35 m3, k(cid:1219)t thúc quá trình (cid:1259) phân

khi rác ch(cid:1255)(cid:3)(cid:255)ã hoai m(cid:1257)c thì th(cid:1223) tích còn l(cid:1189)i là 1,95 m3.

oC

%

7 0

6 0

6 0

5 0

u

5 0

a

s

4 0

n

(cid:1195)

m (cid:1191) i

4 0

u t

g

(cid:1245)

(cid:1259)

3 0

(cid:255) t

g

m á t

n

(cid:1227) i

3 0

(cid:1237)

h

(cid:255)

N

o

2 0

a

c

2 0

u

(cid:1221) i

h

1 0

1 0

C

0

0

1

2

3

4

5

6

7

8

T u (cid:1195) n s a u k h i (cid:1259)

N h i (cid:1227) t (cid:255) (cid:1245)

% c h i (cid:1221) u c a o (cid:255) (cid:1237) n g (cid:1259) g i (cid:1191) m q u a t á m t u (cid:1195) n

Qua hình 2 cho th(cid:1193)y, sau khi (cid:1259)(cid:3)(cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c m(cid:1245)t tu(cid:1195)n nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) t(cid:259)ng lên 42oC và ti(cid:1219)p t(cid:1257)c t(cid:259)ng cho các tu(cid:1195)n k(cid:1219) ti(cid:1219)p, nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) cao nh(cid:1193)t vào tu(cid:1195)n th(cid:1261) (cid:81)(cid:259)m (54oC), sau (cid:255)ó b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u gi(cid:1191)m d(cid:1195)n tu(cid:1195)n th(cid:1261) tám 36oC. Khi nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259)(cid:3)(cid:255)(cid:1189)t kho(cid:1191)ng 54oC có kh(cid:1191) n(cid:259)ng di(cid:1227)t m(cid:1245)t s(cid:1237) m(cid:1195)m b(cid:1227)nh th(cid:1269)c v(cid:1201)t có trong rác rau c(cid:1191)i. Nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:1259)(cid:3)(cid:255)(cid:1189)t m(cid:1261)c yêu c(cid:1195)u nên (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) nhanh chóng hoai và hoai (cid:255)(cid:1221)u. V(cid:1221) chi(cid:1221)u cao (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) thì gi(cid:1191)m liên t(cid:1257)c t(cid:1263) tu(cid:1195)n th(cid:1261) nh(cid:1193)t t(cid:1247)i tu(cid:1195)n th(cid:1261) tám, lúc rác (cid:255)ã hoai m(cid:1257)c thì (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) ch(cid:1229) còn l(cid:1189)i kho(cid:1191)ng 1,95 m3. Chi(cid:1221)u cao (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) càng gi(cid:1191)m nhanh khi nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) càng cao (nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) (cid:87)(cid:259)ng lên 54oC chi(cid:1221)u cao gi(cid:1191)m 44,8%). Sau tám tu(cid:1195)n (cid:1259) phân chi(cid:1221)u cao (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259)(cid:3)(cid:255)ã gi(cid:1191)m 57,2% so v(cid:1247)i ban (cid:255)(cid:1195)u. Qua (cid:255)ó cho th(cid:1193)y kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân h(cid:1259)y c(cid:1259)a n(cid:1193)m Trichoderma (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i rác ch(cid:1255) (cid:255)(cid:1189)t hi(cid:1227)u qu(cid:1191) cao.

13

Hình 2: Bi(cid:1223)u (cid:255)(cid:1239) v(cid:1221) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) và chi(cid:1221)u cao (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) t(cid:1189)i th(cid:1231) xã Ngã B(cid:1191)y, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

3.2 Thí nghi(cid:1227)m 2: Ghi nh(cid:1201)n t(cid:1241)ng quát v(cid:1221) ru(cid:1245)ng c(cid:1191)i

Trên các n(cid:1221)n (cid:255)(cid:1193)t thí nghi(cid:1227)m tr(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)ó (cid:255)(cid:1221)u (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng (cid:255)(cid:1223) tr(cid:1239)ng m(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i rau nh(cid:1133): d(cid:1133)a leo, kh(cid:1241) qua, bí (cid:255)ao,… Gi(cid:1237)ng c(cid:1191)i (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c gieo s(cid:1189) trên líp sau 15 ngày (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c nh(cid:1241) và c(cid:1193)y ra ru(cid:1245)ng thí nghi(cid:1227)m.

Các cây c(cid:1191)i sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng t(cid:1133)(cid:1131)ng (cid:255)(cid:1237)i (cid:255)(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1221)u gi(cid:1267)a các m(cid:1261)c phân bón (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng. Tuy nhiên, do l(cid:1231)ch bón phân c(cid:1259)a nông dân s(cid:1247)m h(cid:1131)n nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c khuy(cid:1219)n cáo t(cid:1263) 1 - 2 ngày và có s(cid:1265) d(cid:1257)ng thêm phân bón qua lá nên nhìn chung lá c(cid:1191)i xanh s(cid:1201)m (cid:75)(cid:1131)n các công th(cid:1261)c còn l(cid:1189)i.

Thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c th(cid:1269)c hi(cid:1227)n trong mùa n(cid:1203)ng (tháng 1-3 dl) nên n(cid:1211)ng v(cid:1221) công ch(cid:259)m sóc và (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng (cid:255)(cid:1219)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i b(cid:1251)i (cid:255)ây ch(cid:1133)a ph(cid:1191)i là th(cid:1249)i (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m thích h(cid:1255)p cho mùa v(cid:1257) tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i. (cid:264)(cid:1211)c bi(cid:1227)t, lúc g(cid:1195)n thu ho(cid:1189)ch do thi(cid:1219)u n(cid:1133)(cid:1247)c nên ph(cid:1191)i dùng máy b(cid:1131)m (cid:255)(cid:1223) t(cid:1133)(cid:1247)i làm lá c(cid:1191)i b(cid:1231) dính bùn (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng (cid:255)(cid:1219)n ch(cid:1193)t l(cid:1133)(cid:1255)ng c(cid:1191)i. Ng(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1189)i vào th(cid:1249)i (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m này giá thành c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i th(cid:1133)(cid:1249)ng cao h(cid:1131)n các tháng khác trong n(cid:259)m (2.000- 2.500 (cid:255)/kg so v(cid:1247)i 500 - 1.000 (cid:255)/kg).

(cid:264)(cid:1237)i v(cid:1247)i các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c có s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh thì giai (cid:255)o(cid:1189)n sau khi c(cid:1193)y cây nhanh l(cid:1193)y l(cid:1189)i s(cid:1261)c h(cid:1131)n do phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh làm t(cid:259)ng kh(cid:1191) n(cid:259)ng gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m và th(cid:1193)m n(cid:1133)(cid:1247)c c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t. Theo k(cid:1219)t qu(cid:1191) thí nghi(cid:1227)m c(cid:1259)a Jo (1990) khi t(cid:259)ng 1% ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131) thì kh(cid:1191) n(cid:259)ng gi(cid:1267)(cid:3)(cid:1197)m c(cid:1259)a (cid:255)(cid:1193)t lúa t(cid:259)ng 1,7% và (cid:1251)(cid:3)(cid:255)(cid:1193)t d(cid:1237)c lên 2,5%.

V(cid:1221) sâu b(cid:1227)nh thì c(cid:1191)i c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i ch(cid:1231)u (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng n(cid:1211)ng nh(cid:1193)t là sâu (cid:259)n lá và b(cid:1233) nh(cid:1191)y nên (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c phun thu(cid:1237)c (cid:255)(cid:1231)nh k(cid:484) hàng tu(cid:1195)n và cách ly 15 ngày tr(cid:1133)(cid:1247)c khi thu ho(cid:1189)ch c(cid:1191)i. B(cid:1227)nh th(cid:1237)i nh(cid:458)n (vi khu(cid:1197)n Erwinia carotovora) không xu(cid:1193)t hi(cid:1227)n trong quá trình canh tác.

3.3 Tình hình sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

3.3.1 Chi(cid:1221)u cao cây

14

K(cid:1219)t qu(cid:1191) b(cid:1191)ng 3.1, cho th(cid:1193)y giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 7 và 14 NSKC chi(cid:1221)u cao cây không khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê, có th(cid:1223) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n này cây con m(cid:1247)i ph(cid:1257)c h(cid:1239)i sau khi c(cid:1193)y ra ru(cid:1245)ng. Giai (cid:255)o(cid:1189)n 21 - 28 NSKC chi(cid:1221)u cao cây t(cid:259)ng nhanh nh(cid:1193)t (cid:1251) t(cid:1193)t c(cid:1191) các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c và (cid:255)(cid:1211)c bi(cid:1227)t (cid:1251) nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân (7,1 cm), có l(cid:1217) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n này v(cid:1263)a k(cid:1219)t thúc quá trình bón phân hóa h(cid:1233)c nên cây t(cid:1201)p chung dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng phát tri(cid:1223)n t(cid:1237)i (cid:255)a thân lá. Sau (cid:255)ó chi(cid:1221)u cao cây có d(cid:1193)u hi(cid:1227)u t(cid:259)ng tr(cid:1133)(cid:1251)ng ch(cid:1201)m tr(cid:1251) l(cid:1189)i do (cid:255)ây là giai(cid:3)(cid:255)o(cid:1189)n chu(cid:1197)n b(cid:1231) vào b(cid:1203)p, (cid:255)(cid:76)(cid:1221)u này phù h(cid:1255)p v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1211)c tính c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u cu(cid:1245)n b(cid:1203)p t(cid:1263) 25 NSKC (công ty gi(cid:1237)ng Cây Tr(cid:1239)ng Mi(cid:1221)n Nam). T(cid:1263) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 21 NSKC (cid:255)(cid:1219)n lúc thu ho(cid:1189)ch phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh (cid:255)ã b(cid:1203)t (cid:255)(cid:1195)u t(cid:1235) ra có hi(cid:1227)u qu(cid:1191) cao, có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng, tuy nhiên (cid:255)(cid:1237)i gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh thì không có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê.

(cid:37)(cid:1191)ng 3.1: (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n sinh

tr(cid:1133)(cid:1251)ng

Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n phát tri(cid:1223)n (cm)

Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c

7NSKC

14NSKC 21NSKC 28NSKC 35NSKC 42NSKC

10,25 ab 13,85 a 19,23 b 26,33 bc 28,13 b

Nông dân (85-62-15) 30,13 b Khuy(cid:1219)n cáo (59-32-46) 9,75 b 13,45 a 18,55 b 25,35 c 28,10 b 29,75 b 10,40 ab 13,93 a 20,68 a K.Cáo +10 t/ha HC 1/2 K.Cáo + 10 t/ha HC 10,28 ab 15,10 a 21,43 a 1/2 K.Cáo + 15 t/ha HC 10,60 a 15,05 a 21,45 a

26,75 ab 27,50 ab 27,73 a

31,55 a 30,35 ab 30,68 ab

30,10 a 30,10 a 29,13 a

(cid:48)(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a

4,4

7,9

3,8

3,1

2,1

2,7

CV (%)

Trong cùng m(cid:865)t c(cid:865)t nh(cid:887)ng s(cid:857) có ch(cid:887) theo sau gi(cid:857)ng nhau thì không khác bi(cid:847)t th(cid:857)ng kê. ns: không khác bi(cid:847)t qua phân tích th(cid:857)ng kê; *: khác bi(cid:847)t (cid:871) múc ý ngh(cid:429)a 5%; **: khác bi(cid:847)t (cid:871) m(cid:881)c ý ngh(cid:429)a 1%.

ns ns ** ** ** ns

3.3.2 (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán

Qua phân tích th(cid:1237)ng kê cho th(cid:1193)y (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân. B(cid:1191)ng 3.2, cho th(cid:1193)y nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón (cid:255)(cid:1131)n thu(cid:1195)n phân hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo s(cid:1217) có (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (42,85 cm vào ngày thu ho(cid:1189)ch). (cid:1250) các th(cid:1249)i (cid:255)(cid:76)(cid:1223)m sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng khác nhau có s(cid:1269) bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng khác nhau nh(cid:1133)ng nhìn chung c(cid:458)ng gi(cid:1237)ng nh(cid:1133) chi(cid:1221)u cao cây thì (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán không khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê (cid:1251) các m(cid:1261)c phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh khác nhau. T(cid:1263) 28 - 35 NSKC (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán có d(cid:1193)u hi(cid:1227)u t(cid:259)ng tr(cid:1133)(cid:1251)ng ch(cid:1201)m th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (cid:1251) nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c 30 - 16 - 23 + 15 t(cid:1193)n HCVS và cao nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng v(cid:1247)i nông dân, b(cid:1251)i (cid:255)ây là giai (cid:255)o(cid:1189)n phát tri(cid:1223)n b(cid:1203)p.

(cid:37)(cid:1191)ng 3.2: (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai

(cid:255)(cid:82)(cid:1189)n sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng

Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c

7NSKC

14NSKC 21NSKC

28NSKC 35NSKC

42NSKC

28,70 c 38,18 c 28,88 c 38,73 c 30,28 bc 39,97 b 31,05 ab

41,23 a

40,97 bc 46,28 a 40,65 c 42,85 c 41,90 abc 45,50 ab 42,55 a

44,55 bc

Nông dân (85-62-15) 15,83 b 19,73 bc Khuy(cid:1219)n cáo (59-32-46) 14,93 c 19,20 c K.Cáo +10 t/ha HC 16,48 a 21,28 ab 1/2 K.Cáo + 10 t/ha HC 15,73 b 21,93 a 1/2 K.Cáo + 15 t/ha HC 16,03 ab 22,23 a

32,35 a

41,65 a

42,23 ab

43,95

bc

(cid:48)(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a

**

**

**

**

*

**

CV (%)

2,2

4,9

3,9

1,7

2,0

2,4

Trong cùng m(cid:865)t c(cid:865)t nh(cid:887)ng s(cid:857) có ch(cid:887) theo sau gi(cid:857)ng nhau thì không khác bi(cid:847)t th(cid:857)ng kê. ns: không khác bi(cid:847)t qua phân tích th(cid:857)ng kê; *: khác bi(cid:847)t (cid:871) múc ý ngh(cid:429)a 5%; **: khác bi(cid:847)t (cid:871) m(cid:881)c ý ngh(cid:429)a 1%.

15

(cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)o(cid:1189)n phát tri(cid:1223)n (cm)

3.3.3 S(cid:1237) lá xanh

(cid:1250) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 7 NSKC, qua b(cid:1191)ng 3.3 cho ta th(cid:1193)y s(cid:1237) lá c(cid:1191)i không có khác bi(cid:1227)t gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, b(cid:1251)i vì (cid:255)ây là giai (cid:255)o(cid:1189)n cây con m(cid:1247)i (cid:255)em ra c(cid:1193)y nên cây ch(cid:1133)a ph(cid:1257)c h(cid:1239)i và m(cid:1243)i cây trung bình t(cid:1263) 4 - 5 lá.

(cid:1250) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 42 NSKC s(cid:1237) lá (cid:255)ã gi(cid:1191)m xu(cid:1237)ng so v(cid:1247)i 35 NSKC, th(cid:1193)p nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón (cid:255)(cid:1131)n thu(cid:1195)n phân hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo, nguyên nhân có th(cid:1223) là do giai (cid:255)o(cid:1189)n s(cid:1203)p thu ho(cid:1189)ch dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng trong cây (cid:255)ã gi(cid:1191)m nên m(cid:1245)t s(cid:1237) lá chân (cid:255)ã vàng và r(cid:1257)ng b(cid:1247)t ((cid:255)ây là (cid:255)(cid:1211)c tính c(cid:1259)a rau h(cid:1233) th(cid:1201)p t(cid:1269)). Tuy nhiên, các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c có s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh (v(cid:1247)i tính ch(cid:1193)t cung c(cid:1193)p dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng tr(cid:1269)c ti(cid:1219)p và ch(cid:1201)m cho cây tr(cid:1239)ng) nên vào giai (cid:255)o(cid:1189)n thu ho(cid:1189)ch này s(cid:1237) lá có gi(cid:1191)m nh(cid:1133)ng gi(cid:1191)m ít (cid:75)(cid:1131)n so v(cid:1247)i công th(cid:1261)c hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo. N(cid:1219)u so sánh v(cid:1247)i (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân 85N - 62P2O5 - 15K2O thì v(cid:1199)n không có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê, có th(cid:1223) do nông dân s(cid:1265) d(cid:1257)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng phân hóa h(cid:1233)c cao.

Ng(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1189)i v(cid:1247)i chi(cid:1221)u cao và (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán, s(cid:1237) lá c(cid:1191)i 35 NSKC là giai (cid:255)o(cid:1189)n (cid:87)(cid:259)ng tr(cid:1133)(cid:1251)ng t(cid:1237)i (cid:255)a. (cid:264)(cid:1211)c bi(cid:1227)t, nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón v(cid:1247)i 15 t(cid:1193)n h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê (cid:1251) m(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a 1% so v(cid:1247)i các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c còn l(cid:1189)i và có s(cid:1237) lá nhi(cid:1221)u nh(cid:1193)t 8,73 lá/cây.

B(cid:1191)ng 3.3: (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón lên s(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n

sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng

(cid:54)(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua các giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n phát tri(cid:1223)n

Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c

7NSKC 14NSKC

21NSKC 28NSKC 35NSKC 42NSKC

4,43 a 4,43 a 4,53 a 4,48 a

5,55 cd 6,98 c 8,03 b 5,32 d 7,03 bc 7,93 b 7,25 ab bc 5,70 7,45 a 5,90 ab

8,38 a 8,05 b

8,35 b 8,38 b b 8,48 8,52 b

7,77 a 7,53 b 7,85 a 7,75 a

Nông dân (85-62-15) Khuy(cid:1219)n cáo (59-32-46) K.Cáo +10 t/ha HC 1/2 K.Cáo + 10 t/ha HC 1/2 K.Cáo + 15 t/ha HC

4,53 a

6,03 a

7,38 a

8,32 a

8,73 a

7,80 a

(cid:48)(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a

CV (%)

1,7%

3,5%

2,0%

1,4%

1,4%

1,7%

Trong cùng m(cid:865)t c(cid:865)t nh(cid:887)ng s(cid:857) có ch(cid:887) theo sau gi(cid:857)ng nhau thì không khác bi(cid:847)t th(cid:857)ng kê.

ns: không khác bi(cid:847)t qua phân tích th(cid:857)ng kê; *: khác bi(cid:847)t (cid:871) múc ý ngh(cid:429)a 5%; **: khác bi(cid:847)t (cid:871) m(cid:881)c ý ngh(cid:429)a 1%.

ns ** ** ** ** *

3.4 Thành ph(cid:1195)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t và n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

3.4.1 Sinh kh(cid:1237)i khô

16

Qua b(cid:1191)ng 3.4 cho th(cid:1193)y sinh kh(cid:1237)i khô/100 g c(cid:1191)i t(cid:1133)(cid:1131)i gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c không có khác bi(cid:1227)t ý ngh(cid:429)a qua phân tích th(cid:1237)ng kê. T(cid:1263) k(cid:1219)t qu(cid:1191) trên, (cid:255)ã nói lên các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón trên không làm thay (cid:255)(cid:1241)i hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng v(cid:1201)t ch(cid:1193)t khô c(cid:1259)a c(cid:1191)i.

(cid:37)(cid:1191)ng 3.4: Các ch(cid:1229) tiêu v(cid:1221) t(cid:1273) l(cid:1227) cây ch(cid:1219)t, n(cid:259)ng su(cid:1193)t và thành ph(cid:1195)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c

Sinh kh(cid:1237)i khô/100g (cid:87)(cid:1133)(cid:1131)i 10.78 a

Tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng (cid:87)(cid:1133)(cid:1131)i toàn cây (g) 425,5 a

(cid:49)(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m (t/ha) 19,0 a

(cid:55)(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t (%) 3.00 a

b

b

10.75 a 10.55 a 10.78 a

358,0 446,0 a 400,3 ab

16,1 18,8 a 17,4 ab

0.68 b 0.95 b b 1.18

Nông dân (85-62-15) Khuy(cid:1219)n cáo (59-32-46) K.Cáo +10 t/ha HC 1/2 K.Cáo + 10 t/ha HC 1/2 K.Cáo + 15 t/ha HC

10.23 a

422,0 a

17,5 ab

0.93

b

(cid:48)(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a

CV (%)

Trong cùng m(cid:865)t c(cid:865)t nh(cid:887)ng s(cid:857) có ch(cid:887) theo sau gi(cid:857)ng nhau thì không khác bi(cid:847)t th(cid:857)ng kê.

ns: không khác bi(cid:847)t qua phân tích th(cid:857)ng kê; *: khác bi(cid:847)t (cid:871) múc ý ngh(cid:429)a 5%; **: khác bi(cid:847)t (cid:871) m(cid:881)c ý ngh(cid:429)a 1%.

ns 8,1 * 9,0 * 8,3 ns 82,1

3.4.2 Tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1133)(cid:1131)i toàn cây (g)

V(cid:1221) tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng toàn cây, qua b(cid:1191)ng 3.4 cho th(cid:1193)y có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê (cid:1251) m(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a 5% gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (cid:1251) nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón phân hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo (358,0 g). Tuy nhiên, so sánh gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c có bón phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh thì v(cid:1199)n không có khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê.

3.4.3 N(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (t(cid:1193)n/ha)

(cid:55)(cid:1133)(cid:1131)ng t(cid:1269) nh(cid:1133) tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1133)(cid:1131)i toàn cây, thì n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê (cid:1251) m(cid:1261)c ý ngh(cid:429)a 5%. Qua b(cid:1191)ng 3.4 cho ta th(cid:1193)y, n(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (16,1 t(cid:1193)n/ha) v(cid:1199)n là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón (cid:255)(cid:1131)n thu(cid:1195)n là phân hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo, cao nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng v(cid:1247)i nông dân (19 t(cid:1193)n/ha). Tuy nhiên, so sánh v(cid:1247)i các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c có s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh k(cid:1219)t h(cid:1255)p v(cid:1247)i phân hóa h(cid:1233)c thì n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a nông dân c(cid:458)ng không khác bi(cid:1227)t th(cid:1237)ng kê. Qua k(cid:1219)t qu(cid:1191) trên, cho th(cid:1193)y s(cid:1269) tác (cid:255)(cid:1245)ng (cid:255)áng k(cid:1223) t(cid:1263) vi(cid:1227)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh lên n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i.

Khi so sánh gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c có bón phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh v(cid:1247)i cùng (cid:255)i(cid:1221)u ki(cid:1227)n ch(cid:259)m sóc thì v(cid:1199)n không có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê. Qua (cid:255)ó, ta th(cid:1193)y gi(cid:1267)a 10 t(cid:1193)n và 15 t(cid:1193)n phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh không (cid:1191)nh (cid:75)(cid:1133)(cid:1251)ng (cid:255)(cid:1219)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t c(cid:1191)i, mà ch(cid:1229) ph(cid:1257) thu(cid:1245)c vào hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng phân vô c(cid:1131) (59-32-46 và 30-16-23).

3.5 T(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t (%)

17

Qua b(cid:1191)ng 3.4 cho th(cid:1193)y t(cid:1273) l(cid:1227) cây con ch(cid:1219)t tuy không có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t ý ngh(cid:429)a v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê nh(cid:1133)ng (cid:1251) nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân thì có s(cid:1237) cây con ch(cid:1219)t nhi(cid:1221)u nh(cid:1193)t chi(cid:1219)m 3% và th(cid:1193)p nh(cid:1193)t là 0,68% (cid:1251) nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón phân vô c(cid:1131) theo khuy(cid:1219)n cáo. S(cid:1269) khác bi(cid:1227)t này không ch(cid:1231)u tác (cid:255)(cid:1245)ng c(cid:1259)a các t(cid:1241) h(cid:1255)p phân bón mà ch(cid:1259) y(cid:1219)u cây con ch(cid:1219)t là do b(cid:1231) m(cid:1193)t s(cid:1261)c trong quá trình c(cid:1193)y ra ru(cid:1245)ng.

3.6 Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219)

Qua b(cid:1191)ng 3.5 cho th(cid:1193)y, nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c 59 - 32 - 46 + 10 t(cid:1193)n HCVS (cid:255)em l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) cao nh(cid:1193)t v(cid:1247)i l(cid:1255)i nhu(cid:1201)n thu (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c là 15.989.483 VN(cid:264), và nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân hóa h(cid:1233)c theo khuy(cid:1219)n cáo th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (10.605.000 VN(cid:264)) do n(cid:259)ng su(cid:1193)t thu (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c th(cid:1193)p h(cid:1131)n (16,1 t(cid:1193)n/ha). (cid:264)(cid:76)(cid:1221)u này cho th(cid:1193)y khi nông dân t(cid:1269)(cid:3)(cid:1259)(cid:3)(cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ngu(cid:1239)n phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh t(cid:1189)i ch(cid:1243) s(cid:1217) mang l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) cao.

(cid:37)(cid:1191)ng 3.5: Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) mô hình tr(cid:1239)ng c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang

Nông dân

K.Cáo

Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c

1/2 K.Cáo +10 t/ha HC

1/2 K.Cáo + 15 t/ha HC

K.Cáo + 10 t/ha HC

(85-62-15)

(59-32-46)

M(cid:1257)c l(cid:1257)c

2.793.103 3.000.000 775.862 2.793.103 4.460.000 775.862

16,1 2.000 19,0 2.000

Chi phí khác: công s(cid:887)a (cid:255)(cid:813)t, công tr(cid:859)ng c(cid:811)i, công x(cid:867)i (cid:255)(cid:813)t, công t(cid:753)(cid:867)i tiêu,…

18

Gi(cid:1237)ng Phân bón Thu(cid:1237)c BVTV Chi phí khác T(cid:1241)ng chi (VN(cid:264)) (cid:49)(cid:259)ng su(cid:1193)t (t/ha) Giá bán (VN(cid:264)/kg) T(cid:1241)ng thu (VN(cid:264)) L(cid:1255)i nhu(cid:1201)n (VN(cid:264)) 2.793.103 3.000.000 775.862 14.972.586 14.972.586 14.972.586 23.001.552 21.541.552 21.541.552 18,8 2.000 37.965.517 32.146.552 37.531.034 14.963.966 10.605.000 15.989.483 2.793.103 1.500.000 775.862 14.972.586 20.041.552 17,4 2.000 34.753.448 14.711.897 2.793.103 1.500.000 775.862 14.972.586 20.041.552 17,5 2.000 34.962.931 14.921.379

Hình 3: M(cid:1199)u rác ch(cid:1255) Hình 4: T(cid:1133)(cid:1247)i ch(cid:1219) ph(cid:1197)m Tricô-(cid:264)HCT

Hình 5: (cid:264)(cid:1237)ng (cid:1259) h(cid:1267)u c(cid:1131) hoàn ch(cid:1229)nh Hình 6: C(cid:1191)i b(cid:1231) sâu (cid:259)n (cid:255)(cid:1233)t t(cid:1193)n công

19

Hình 7: M(cid:1199)u c(cid:1191)i 35 NSKC Hình 8: Thu ho(cid:1189)ch c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i

CH(cid:1132)(cid:1130)NG 4: K(cid:1218)T LU(cid:1200)N VÀ (cid:264)(cid:1220) NGH(cid:1230)

4.1 K(cid:1219)t lu(cid:1201)n

- Sau tám tu(cid:1195)n nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:1259)(cid:3)(cid:255)(cid:1189)t m(cid:1261)c yêu c(cid:1195)u nên (cid:255)(cid:1237)ng (cid:1259) nhanh chóng hoai (cid:255)(cid:1221)u và (cid:255)(cid:1189)t th(cid:1223) tích 1,95 m3 so v(cid:1247)i ban (cid:255)(cid:1195)u là 4,35 m3, cho th(cid:1193)y ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp (cid:255)(cid:1189)t hi(cid:1227)u qu(cid:1191) cao.

- V(cid:1221) n(cid:259)ng su(cid:1193)t, có s(cid:1269) khác bi(cid:1227)t ý ngh(cid:429)a v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê gi(cid:1267)a các nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c, (cid:81)(cid:259)ng su(cid:1193)t cao nh(cid:1193)t (19 t(cid:1193)n/ha) là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng c(cid:1259)a nông dân, th(cid:1193)p nh(cid:1193)t là nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón theo khuy(cid:1219)n cáo (16,1 t(cid:1193)n/ha). Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c bón theo khuy(cid:1219)n cáo c(cid:1245)ng v(cid:1247)i 10 t(cid:1193)n HCVS tuy không khác bi(cid:1227)t v(cid:1221) th(cid:1237)ng kê so v(cid:1247)i nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1237)i ch(cid:1261)ng nh(cid:1133)ng (cid:255)em l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) cao nh(cid:1193)t (15.989.483 VN(cid:264)/ha). T(cid:1263) k(cid:1219)t qu(cid:1191) trên cho th(cid:1193)y vi(cid:1227)c (cid:1259) rác ch(cid:1255) làm phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh mang l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) cao.

4.2 (cid:264)(cid:1221) ngh(cid:1231) Nên có nhi(cid:1221)u nghiên c(cid:1261)u thêm v(cid:1221)(cid:3) (cid:1259) rác ch(cid:1255)(cid:3) (cid:255)(cid:1223) góp ph(cid:1195)n gi(cid:1267) v(cid:1227) sinh môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:255)(cid:1239)ng th(cid:1249)i t(cid:1201)n d(cid:1257)ng ngu(cid:1239)n d(cid:1133)(cid:1253)ng ch(cid:1193)t t(cid:1263) ph(cid:1219) ph(cid:1197)m th(cid:1269)c v(cid:1201)t t(cid:1189)i các ch(cid:1255)(cid:3)(cid:255)(cid:1223) ph(cid:1257)c v(cid:1257) trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t nông nghi(cid:1227)p.

20

Nên áp d(cid:1257)ng công th(cid:1261)c phân 59 - 32 - 46 + 10 t(cid:1193)n HCVS vì mang l(cid:1189)i hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) cao. (cid:264)ây là k(cid:1219)t qu(cid:1191) nghiên c(cid:1261)u b(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)(cid:1195)u nên c(cid:1195)n có nhi(cid:1221)u thí nghi(cid:1227)m trên c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i c(cid:458)ng nh(cid:1133) nh(cid:1267)ng cây tr(cid:1239)ng khác (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá phân h(cid:1267)u c(cid:1131) vi sinh s(cid:1191)n xu(cid:1193)t t(cid:1263) rác ch(cid:1255).

TÀI LI(cid:1226)U THAM KH(cid:1190)O

AVRDC, 2006. Vegetables are taking over the world www.avrdc.org/news Bùi Cách Tuy(cid:1219)n, Nguy(cid:1225)n Th(cid:1231) Vân Hà và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n S(cid:1131)n, 1998. Nghiên c(cid:1261)u hàm -) trên m(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i rau ph(cid:1241) bi(cid:1219)n trên m(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i rau ph(cid:1241) bi(cid:1219)n (cid:79)(cid:1133)(cid:1255)ng nitrate (NO3 t(cid:1189)i t(cid:1229)nh Lâm (cid:264)(cid:1239)ng. T(cid:1201)p san Khoa h(cid:1233)c k(cid:1275) thu(cid:1201)t nông lâm nghi(cid:1227)p Tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c Nông Lâm.

Cao Ng(cid:1233)c (cid:264)(cid:76)(cid:1227)p, 2005. (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a ch(cid:1259)ng vi khu(cid:1197)n n(cid:1237)t r(cid:1223) và vi khu(cid:1197)n Pseudomonas spp. trên lúa cao s(cid:1191)n tr(cid:1239)ng trên (cid:255)(cid:1193)t phù sa C(cid:1195)n Th(cid:1131). T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

(cid:264)ào Châu Thu, Nghiêm Th(cid:1231) Bích Hà, Nguy(cid:1225)n Ích Tân, Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Thiêm, Ph(cid:1189)m V(cid:259)n Tu(cid:1193)n và Tr(cid:1231)nh Th(cid:1231) Mai Dung, 2005. (cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a phân ch(cid:1219) bi(cid:1219)n t(cid:1263) rác th(cid:1191)y h(cid:1267)u c(cid:1131) sinh ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1219)n sinh tr(cid:1133)(cid:1251)ng, phát tri(cid:1223)n và n(cid:259)ng su(cid:1193)t cà chua (cid:264)ông Xuân 2004 - 2005. T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c k(cid:1275) thu(cid:1201)t nông nghi(cid:1227)p t(cid:1201)p III s(cid:1237) 3/2005.

(cid:264)(cid:1243)(cid:3)(cid:264)ình Thu(cid:1201)n và Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1245), 2001. T(cid:259)ng nhanh s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân bón trong quá

kh(cid:1261) và hi(cid:1227)n t(cid:1189)i. T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c (cid:255)(cid:1193)t s(cid:1237) 15/2001.

(cid:264)(cid:1243) Th(cid:1231) Thanh Ren và Ngô Ng(cid:1233)c H(cid:1133)ng, 2004. Phân h(cid:1267)u c(cid:1131). Giáo trình phì nhiêu

(cid:255)(cid:1193)t. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Harman, G.E., 1996. Trichoderma for biocontrol of plant pathogens: from basic research to comercialized production. Deparments of Horticultural Science and of Plant Pathology, Cornell University NYSASE. Cornell community cofenrence on biological control.

Jo, I.S., 1990. Effect of organic fertilizer on soil physical properties and plant growth. Food and fertilizer technology center. Technical Bulletin No. 119. Juang, T.C., 1996. The manufacturing and application of organic compound fertilizers. Food and fertilizer technology center. Extention Bulletin 431. Lâm Tú Minh, Tr(cid:1195)n V(cid:259)n Tuân, Nguy(cid:1225)n Tu(cid:1193)n và Nguy(cid:1225)n Th(cid:1259)y Châu,2003. Nghiên c(cid:1261)u công ngh(cid:1227) s(cid:1191)n su(cid:1193)t phân bón vi sinh v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1131)n ch(cid:1259)ng và (cid:255)a ch(cid:1259)ng cho m(cid:1245)t s(cid:1237) cây tr(cid:1239)ng. H(cid:1245)i ngh(cid:1231) công ngh(cid:1227) sinh h(cid:1233)c toàn qu(cid:1237)c, Hà N(cid:1245)i 2003.

Lê V(cid:259)n Tri, 2003. Phân bón sinh h(cid:1233)c – nghiên c(cid:1261)u, s(cid:1191)n xu(cid:1193)t và kinh doanh. H(cid:1245)i

ngh(cid:1231) công ngh(cid:1227) sinh h(cid:1233)c toàn qu(cid:1237)c, Hà N(cid:1245)i 2003.

Nguy(cid:1225)n B(cid:1191)o V(cid:1227) và Nguy(cid:1225)n Huy Tài, 2004. Giáo trình dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng khoáng cây

tr(cid:1239)ng. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i h(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Nguy(cid:1225)n Công Vinh, 2002. H(cid:1235)i (cid:255)áp v(cid:1221)(cid:3) (cid:255)(cid:1193)t, phân bón và cây tr(cid:1239)ng. NXB Nông

Nghi(cid:1227)p Hà N(cid:1245)i.

Nguy(cid:1225)n (cid:264)(cid:259)ng Ngh(cid:429)a, Mai V(cid:259)n Quy(cid:1221)n, Nguy(cid:1225)n M(cid:1189)nh Chinh, 2005. (cid:264)(cid:1193)t v(cid:1247)i cây

21

tr(cid:1239)ng. NXB Nông Nghi(cid:1227)p thành ph(cid:1237) H(cid:1239) Chí Minh.

Nguy(cid:1225)n M(cid:1275) Hoa và Cao Ng(cid:1233)c (cid:264)(cid:76)(cid:1227)p, 2006. (cid:1258) phân h(cid:1267)u c(cid:1131). Tài li(cid:1227)u t(cid:1189)p hu(cid:1193)n cho

nông dân.

Nguy(cid:1225)n Ng(cid:1233)c Quyên, Ph(cid:1189)m V(cid:259)n To(cid:1191)n, Tr(cid:1195)n Tá Th(cid:1259)y và Nguy(cid:1225)n Thu Hà, 2000. Qu(cid:1273) gen vi sinh v(cid:1201)t nông nghi(cid:1227)p. T(cid:1189)p chí Nông nghi(cid:1227)p, Công nghi(cid:1227)p Th(cid:1269)c ph(cid:1197)m s(cid:1237) 1/2000.

Nguy(cid:1225)n Thanh Bình, 2001.(cid:1190)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng c(cid:1259)a phân (cid:255)(cid:1189)m vô c(cid:1131) và h(cid:1267)u c(cid:1131)(cid:3)(cid:255)(cid:1219)n n(cid:259)ng su(cid:1193)t và s(cid:1269) tích l(cid:458)y (cid:255)(cid:1189)m nitrate trên c(cid:1191)i ng(cid:1233)t Brassica integrifolia t(cid:1189)i C(cid:1195)n Th(cid:1131), v(cid:1257) xuân hè 2000. Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p (cid:264)(cid:1189)i h(cid:1233)c, Khoa Nông Nghi(cid:1227)p và SH(cid:1132)D, tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131), 2004. Gi(cid:1267) gìn cân b(cid:1205)ng sinh thái trong (cid:255)(cid:1193)t và chi(cid:1219)n l(cid:1133)(cid:1255)c IPM cho cây rau qu(cid:1191). K(cid:1219)t qu(cid:1191) nghiên c(cid:1261)u khoa h(cid:1233)c công ngh(cid:1227) rau qu(cid:1191) 2002-2003. Vi(cid:1227)n nghiên c(cid:1261)u cây (cid:259)n mi(cid:1221)n Nam. NXB Nông Nghi(cid:1227)p thành ph(cid:1237) H(cid:1239) Chí Minh. Nguy(cid:1225)n Th(cid:1131) và Lê V(cid:259)n H(cid:1133)ng, 2004. Gi(cid:1267) gìn cân b(cid:1205)ng sinh thái trong (cid:255)(cid:1193)t m(cid:1245)t s(cid:1237) bi(cid:1227)n pháp b(cid:1191)o v(cid:1227) cây tr(cid:1239)ng h(cid:1267)u hi(cid:1227)u. T(cid:1189)p chí Nông nghi(cid:1227)p và Phát tri(cid:1223)n nông thôn s(cid:1237) 5/2004.

Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n B(cid:1189)c, 2002. Kh(cid:1191)o sát s(cid:1269) phân h(cid:1259)y c(cid:1259)a n(cid:1193)m Trichoderma ssp. Trên m(cid:1245)t s(cid:1237) d(cid:1133) th(cid:1263)a th(cid:1269)c v(cid:1201)t. Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p k(cid:1275) s(cid:1133) nông h(cid:1233)c. Khoa Nông Nghi(cid:1227)p và SH(cid:1132)D. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Hu(cid:484)nh và Lê Th(cid:1231) Sen, 2004. Giáo trình côn trùng nông nghi(cid:1227)p, ph(cid:1195)n B: côn trùng gây h(cid:1189)i cây tr(cid:1239)ng chính (cid:1251)(cid:3)(cid:255)(cid:1239)ng b(cid:1205)ng sông C(cid:1265)u Long. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n Th(cid:1203)ng và Tr(cid:1195)n Kh(cid:1203)c Thi, 1996. S(cid:1241) tay ng(cid:1133)(cid:1249)i tr(cid:1239)ng rau. NXB Nông

Nghi(cid:1227)p Hà N(cid:1245)i.

Nguy(cid:1225)n V(cid:259)n T(cid:1247)i, 2008. Hi(cid:1227)u l(cid:1269)c c(cid:1259)a m(cid:1245)t s(cid:1237) thu(cid:1237)c b(cid:1191)o v(cid:1227) th(cid:1269)c v(cid:1201)t (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i sâu h(cid:1189)i chính trên c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i thành ph(cid:1237) C(cid:1195)n Th(cid:1131). Lu(cid:1201)n v(cid:259)n t(cid:1237)t nghi(cid:1227)p k(cid:1275) s(cid:1133) nông h(cid:1233)c. Khoa Nông Nghi(cid:1227)p và SH(cid:1132)D. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Nguy(cid:1225)n Xuân H(cid:1191)i, 2000. (cid:264)(cid:1193)t ngu(cid:1239)n tài nguyên (cid:255)ang b(cid:1231) thoái hóa. T(cid:1189)p chí Nông

Nghi(cid:1227)p, Công ngh(cid:1227) Th(cid:1269)c ph(cid:1197)m s(cid:1237) 8/2000.

Ph(cid:1189)m Thanh Hà, Nguy(cid:1225)n Th(cid:1231) Ph(cid:1133)(cid:1131)ng Chi, H(cid:1239) Kim Anh và Nguy(cid:1225)n Qu(cid:484)nh Mai, 2003. Ch(cid:1219) ph(cid:1197)m vi sinh v(cid:1201)t h(cid:1267)u ích (cid:255)(cid:1223) s(cid:1191)n xu(cid:1193)t th(cid:1269)c ph(cid:1197)m s(cid:1189)ch và b(cid:1191)o v(cid:1227) môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:255)(cid:1193)t tr(cid:1239)ng. H(cid:1245)i ngh(cid:1231) công ngh(cid:1227) sinh h(cid:1233)c toàn qu(cid:1237)c, Hà N(cid:1245)i 2003. Ph(cid:1189)m Ti(cid:1219)n Hoàng, 2003. Phân h(cid:1267)u c(cid:1131) trong h(cid:1227) th(cid:1237)ng qu(cid:1191)n lý dinh d(cid:1133)(cid:1253)ng t(cid:1241)ng h(cid:1255)p

cho cây tr(cid:1239)ng. T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c (cid:255)(cid:1193)t s(cid:1237) 18/2003.

22

Ph(cid:1189)m V(cid:259)n To(cid:1191)n, 2003. Kh(cid:1191) n(cid:259)ng s(cid:1265) d(cid:1257)ng h(cid:1243)n h(cid:1255)p vi sinh v(cid:1201)t làm phân bón cho m(cid:1245)t s(cid:1237) cây tr(cid:1239)ng nông nghi(cid:1227)p, công nghi(cid:1227)p và lâm nghi(cid:1227)p. H(cid:1245)i ngh(cid:1231) công ngh(cid:1227) sinh h(cid:1233)c toàn qu(cid:1237)c, Hà N(cid:1245)i 2003.

Phan Th(cid:1231) Công, 2005. Phân bón h(cid:1267)u c(cid:1131) và (cid:255)(cid:1193)t lúa. K(cid:1273) y(cid:1219)u h(cid:1245)i th(cid:1191)o khoa h(cid:1233)c, nghiên c(cid:1267)u và s(cid:1265) d(cid:1257)ng phân bón cho cây lúa (cid:1251) (cid:255)(cid:1239)ng b(cid:1205)ng sông C(cid:1265)u Long. NXB Nông Nghi(cid:1227)p thành ph(cid:1237) H(cid:1239) Chí Minh.

Sung, c.h., 1990. The use of organic fertilizer in crop production. Food and fertilizer

technology center. Newsletter 89.

Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Ba, 2006. Bài gi(cid:1191)ng môn rau s(cid:1189)ch. T(cid:1259) sách (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131). Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Kim Ba, Tr(cid:1195)n Th(cid:1231) Ba và Ph(cid:1189)m Th(cid:1231) H(cid:1239)ng Cúc, 1999. Giáo Trình Tr(cid:1239)ng Rau. B(cid:1245) môn Khoa H(cid:1233)c Cây Tr(cid:1239)ng. Khoa Nông Nghi(cid:1227)p và SHUD. Tr(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:264)(cid:1189)i H(cid:1233)c C(cid:1195)n Th(cid:1131).

Trình Công T(cid:1133), 2006. C(cid:1191)i thi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1245) phì nhiêu trên (cid:255)(cid:1193)t Bazan m(cid:1193)t s(cid:1261)c s(cid:1191)n su(cid:1193)t b(cid:1205)ng

ch(cid:1193)t h(cid:1267)u c(cid:1131). T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c (cid:255)(cid:1193)t s(cid:1237) 204/2006. Tr(cid:1239)ng rau an toàn theo h(cid:1133)(cid:1247)ng GAP. www.ppd.gov.vn Trung tâm UNESCO ph(cid:1241) bi(cid:1219)n ki(cid:1219)n th(cid:1261)c v(cid:259)n hóa và giáo d(cid:1257)c c(cid:1245)ng (cid:255)(cid:1239)ng, 2005.

Tr(cid:1239)ng cây rau (cid:1251) Vi(cid:1227)t Nam. NXB V(cid:259)n hóa dân t(cid:1245)c.

Võ Th(cid:1231) G(cid:1133)(cid:1131)ng và Tr(cid:1195)n Bá Linh, 2002. Hi(cid:1227)u qu(cid:1191) phân h(cid:1267)u c(cid:1131) Cropmaster (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i (cid:81)(cid:259)ng su(cid:1193)t lúa trên (cid:255)(cid:1193)t phù sa và (cid:255)(cid:1193)t phèn t(cid:1189)i C(cid:1195)n Th(cid:1131), V(cid:429)nh Long. T(cid:1189)p chí Khoa h(cid:1233)c (cid:255)(cid:1193)t s(cid:1237) 16/2002.

Kredics, L., Antal, Z., Manczinger, L., Szekres, A., Kevei, F., Nagy, E., 2003. Influence of environmental parameter on Trichoderma strains with biocontrol potential. Food Technol. Biotechnol. 41(1): 37 - 41.

23

http://ppd.gov.vn http://sokhcn.bariavungtau.gov.vn/tanhai/news_detail.asp?news_id=398&cat_id=7 7&page=1

PH(cid:1256) CH(cid:1132)(cid:1130)NG: CÁC B(cid:1190)NG PHÂN TÍCH ANOVA

CHI(cid:1220)U CAO

(cid:37)(cid:1191)ng 4: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 7 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do Giá tr(cid:1231) F

2.82 ns 1.92 ns

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.581 0.396 0.206

3 4 12 19 T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 1.742 1.582 2.466 5.790

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 4.4%

(cid:37)(cid:1191)ng 5: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 14 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau

an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do Giá tr(cid:1231) F

1,04 ns 1,76 ns

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 1,342 2,265 1,288

3 4 12 19 T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 4,025 9,060 15,452 28,537

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 7,9%

(cid:37)(cid:1191)ng 6: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 21 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau

an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do Giá tr(cid:1231) F

10.21 ** 11.55 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 6.137 6.941 0.601

3 4 12 19 T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 18.410 27.763 7.213 53.386

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 3.8%

(cid:37)(cid:1191)ng 7: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 28 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau

Giá tr(cid:1231) F (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

4.37 * 5.41 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 2.946 3.652 0.675

an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang. T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 8.838 14.607 8.097 31.542

3 4 12 19

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 3.1%

(cid:37)(cid:1191)ng 8: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 35 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau

an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

4.24 * 10.15 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 1.649 3.951 0.389

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 4.946 15.803 4.669 25.418

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 2.1%

(cid:37)(cid:1191)ng 9: Chi(cid:1221)u cao c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i qua (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 42 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau

an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

5.75 * 2.82 ns

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 3.782 1.858 0.658

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 11.346 7.433 7.899 26.678

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 2.7%

(cid:264)(cid:1132)(cid:1248)NG KÍNH TÁN

(cid:37)(cid:1191)ng 10: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 7 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

25.58 ** 10.68 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 3.060 1.278 0.120

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 9.181 5.112 1.436 15.729

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 2.2%

(cid:37)(cid:1191)ng 11: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 14 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245)

rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

11,29 ** 6,78 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 12,019 7,213 1,064

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 36,058 28,852 12,772 77,682

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 4,9%

(cid:37)(cid:1191)ng 12: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 21 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245)

rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

7.13 ** 6.78 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 9.819 9.344 1.378

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 29.458 37.375 16.537 83.370

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 3.9%

(cid:37)(cid:1191)ng 13: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 28 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245)

rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

2.16 ns 19.94 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.994 9.167 0.460

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 2.982 36.670 5.518 45.170

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 1.7%

(cid:37)(cid:1191)ng 14: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 35 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245)

rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng Giá tr(cid:1231) F

12.51 ** 3.66 *

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 9.097 2.658 0.727

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 27.292 10.633 8.723 46.648

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 2.0%

(cid:37)(cid:1191)ng 15: (cid:264)(cid:1133)(cid:1249)ng kính tán c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 42 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245)

rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

<1 6.38 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.075 7.100 1.113

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 0.226 28.400 13.352 41.977

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 2.4%

S(cid:1236) LÁ/CÂY

(cid:37)(cid:1191)ng 16: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 7 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p

1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

1.74 ns 1.76 ns

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.010 0.010 0.006

0.030 0.040 0.068 0.138 (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 1.7%

(cid:37)(cid:1191)ng 17: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 14 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng Giá tr(cid:1231) F

3,76 * 7,77 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0,149 0,309 0,040

0,448 1,235 0,477 2,160 (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng cv = 3,5%

(cid:37)(cid:1191)ng 18: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 21 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

7.69 ** 8.08 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.167 0.176 0.022

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.501 0.703 0.261 1.466

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 2.0%

(cid:37)(cid:1191)ng 19: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 28 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n(cid:3)(cid:255)(cid:1245)ng Giá tr(cid:1231) F

2.50 ns 11.77 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.033 0.157 0.013

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 0.100 0.628 0.160 0.888

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 1.4%

(cid:37)(cid:1191)ng 20: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 35 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

14.31 ** 6.47 **

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.198 0.090 0.014

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 0.594 0.358 0.166 1.118

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 1.4%

(cid:37)(cid:1191)ng 21: S(cid:1237) lá c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i (cid:1251) giai (cid:255)(cid:82)(cid:1189)n 42 ngày sau khi c(cid:1193)y t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn

(cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

1.86 ns 3.53 *

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.033 0.063 0.018

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 0.100 0.253 0.215 0.568

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 1.7%

(cid:49)(cid:258)NG SU(cid:1192)T VÀ THÀNH PH(cid:1194)N N(cid:258)NG SU(cid:1192)T

(cid:37)(cid:1191)ng 22: Sinh kh(cid:1237)i khô/ 100g c(cid:1191)i t(cid:1133)(cid:1131)i t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa,

huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

1.10 ns <1

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 0.812 0.226 0.740

2.437 0.903 8.885 12.226 (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 8.1%

(cid:37)(cid:1191)ng 23: T(cid:1273) l(cid:1227) cây ch(cid:1219)t c(cid:1259)a c(cid:1191)i tùa x(cid:1189)i t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh Hòa,

huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

2.69 ns 2.91 ns

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 3.285 3.549 1.220

9.854 14.197 14.639 38.690 (cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 82.1%

(cid:37)(cid:1191)ng 24: Tr(cid:1233)ng l(cid:1133)(cid:1255)ng t(cid:1133)(cid:1131)i c(cid:1259)a m(cid:1245)t cây c(cid:1191)i (g) t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p 1, xã

Th(cid:1189)nh Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Giá tr(cid:1231) F

9,50 ** 3,31 *

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 12831,250 4478,700 1351,167

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 38493,750 17914,800 16214,000 72622,550

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 9,0%

(cid:37)(cid:1191)ng 25: N(cid:259)ng su(cid:1193)t th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m (t(cid:1193)n/ha) t(cid:1189)i câu l(cid:1189)c b(cid:1245) rau an toàn (cid:1193)p 1, xã Th(cid:1189)nh

Hòa, huy(cid:1227)n Châu Thành, t(cid:1229)nh H(cid:1201)u Giang.

Giá tr(cid:1231) F T(cid:1241)ng bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng Ngu(cid:1239)n bi(cid:1219)n (cid:255)(cid:1245)ng

1,47 ns 3,40 *

Trung bình bình ph(cid:1133)(cid:1131)ng 3,197833 7,388250 2,173250

(cid:264)(cid:1245) t(cid:1269) do 3 4 12 19 9,593500 29,553000 26,079000 65,225500

L(cid:1211)p l(cid:1189)i (R) Nghi(cid:1227)m th(cid:1261)c (T) Sai s(cid:1237) T(cid:1241)ng Cv = 8,3%