SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
-----o0o----
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÁT HUY NĂNG LỰC HỌC SINH
TRONG TIẾT LUYỆN TẬP THAY THẾ TỪ NGỮ ĐỂ LIÊN KẾT CÂU
Phân môn : Luyện từ và câu
Cấp học : Tiểu học
Năm học 2016 - 2017
MÃ SKKN
MỤC LỤC
I. Đặt vấn đề
1
1. Lí do chọn đề tài
1
2. Mục đích nghiên cứu
2
3. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm
2
4. Phương pháp nghiên cứu
2
5. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
3
II. Nội dung
4
1. Chương trình Luyện từ và câu lớp 5
4
2. Thực trạng của tiết dạy Luyện từ và câu
5
a. Thuận lợi
5
b. Khó khăn
5
3. Các biện pháp phát huy năng lực cho học sinh
6
4. Cách thực hiện
6
4.1. Chuẩn bị của giáo viên
6
4.2. Chuẩn bị của học sinh
8
4.3. Tiến trình thực hiện tiết dạy
10
4.3.1. Kiểm tra bài cũ
10
4.3.2. Các hoạt động chính
10
a. Bài 1
10
b. Bài 2
12
c. Bài 3
15
4.3.3. Củng cố, dặn dò
18
5. Kết quả
18
III. Kết luận - Khuyến nghị
20
Phát huy năng lực học sinh trong tiết Luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu
- 1/20 -
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài:
Trong cuộc sống, Tiếng Việt là vốn ngôn ngữ phát triển toàn diện nhất, có khả
năng đáp ứng mọi nhu cầu giao tiếp trong xã hội. Tiếng Việt là tiếng nói phổ
thông của cả nước, có vai trò đặc biệt quan trọng trong cộng đồng người Việt
Nam nói chung và trong trường phổ thông nói riêng mà đặc biệt là trường tiểu
học. Bên cạnh đó, Luyện từ và câu là một trong những phân môn quan trọng góp
phần hình thành tri thức và kĩ năng diễn đạt cho học sinh ở nhà trường tiểu
học.Tuy nhiên, việc dạy Tiếng Việt nói chung và phân môn Luyện từ và câu nói
riêng còn nhiều băn khoăn và trăn trở bởi sự diễn đạt trong Tiếng Việt rất phong
phú và đa dạng. Đặc biệt là làm sao cho học sinh hiểu được nghĩa từ, rồi vận
dụng những từ đó để viết thành câu cho đúng, diễn đạt làm sao cho rõ ràng, các
câu liên kết chặt chẽ quả không phải dễ. Mục tiêu của phân môn này cần đạt
được:
- Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ và trang bị cho học sinh một số hiểu biết sơ
giản về từ, câu và văn bản.
- Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng dùng từ đặt câu và sử dụng các dấu câu.
- Bồi dưỡng cho học sinh thói quen dùng từ đúng, nói viết thành câu; Có ý thức
sử dụng ngôn ngữ vào trong giao tiếp.
Sau khi học phân môn này, học sinh sẽ ham học hỏi, vận dụng linh hoạt các
kiến thức Tiếng Việt đã học vào thực tế, các em sẽ chủ động trong cách dùng từ,
đặt câu và sẽ không sợ giao tiếp. Từ đó, các em sẽ yêu ngôn ngữ Tiếng Việt, yêu
quê hương đất nước, con người Việt Nam.
Trong thời gian gần đây, giáo dục nước ta đã có nhiều thay đổi. Theo thông tư
22, mục tiêu của giáo dục là trong quá trình dạy và học, giáo viên đóng vai trò tổ
chức, dẫn dắt, hướng dẫn học sinh thực hiện tìm hiểu kiến thức, lấy học sinh làm
trung tâm. Giáo viên sẽ đánh giá các em theo sự tiến bộ của học sinh, giúp phát
triển năng lực của các em qua các tiết học.
Vậy năng lực là gì? Dạy các bài Luyện từ và câu theo hướng phát triển năng
lực là như thế nào?
Sau quá trình tìm hiểu, tôi biết được rằng:
- Năng lực là khả năng mà cá nhân thể hiện khi tham gia một hoạt động nào đó ở
một thời điểm nhất định.
Phát huy năng lực học sinh trong tiết Luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu
- 2/20 -
- Năng lực của học sinh là khả năng làm chủ những hệ thống, kiến thức, kĩ năng,
thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành chúng một cách hợp lí vào thực hiện
thành công nhiệm vụ học tập và rèn luyện theo yêu cầu.
Bởi thế, người giáo viên khi dạy theo hướng phát triển năng lực cần chú ý để
xây dựng bài cho phù hợp:
- Năng lực không chỉ là khả năng tái hiện tri thức, thông hiểu tri thức mà là khả
năng ứng dụng, vận dụng tri thức, kĩ năng học được để giải quyết những vấn đề
của cuộc sống đang đặt ra cho các em.
- Năng lực không chỉ là hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ mà là sự kết hợp hài
hòa của cả ba yếu tố này.
- Năng lực được hình thành, phát triển trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ
học tập ở trong và ngoài lớp học.
Chính vì vậy, người giáo viên sẽ:
- Huy động được mọi khả năng của từng học sinh để các em chủ động tự tìm tòi,
khám phá kiến thức.
- Giúp học sinh tự phát hiện ra các yêu cầu của bài hoặc cùng các bạn trong
nhóm, trong lớp dựa vào vốn hiểu biết, kiến thức đã học, tài liệu sưu tầm …để
tìm cách giải quyết vấn đề.
- Phát huy vốn hiểu biết sẵn có của mỗi học sinh, khả năng sở trường của các
em, từ đó định hướng các em đến với kiến thức mới nhẹ nhàng, dễ hiểu. Chính
điều này sẽ giúp các em hứng thú trong học tập.
Cho nên để dạy tốt, người giáo viên cần chủ động, sáng tạo, luôn biết tôn
trọng sự cố gắng, nỗ lực của học sinh. Hiểu được tầm quan trọng của tiết Luyện
từ và câu này, giúp các em hiểu sâu nội dung bài đặc biệt biết vận dụng các kiến
thức đó vào văn nói và viết hay trong giao tiếp một cách tự tin, chủ động. Chính
vì thế, tôi đã lựa chọn vấn đề để nghiên cứu:
“Phát huy năng lực học sinh trong tiết
Luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu”
2. Mục đích nghiên cứu:
Trong quá trình dạy tiết Luyện từ và câu này, tôi đưa ra được một số biện
pháp để phát huy năng lực, vốn kiến thức hiểu biết của học sinh.
3. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm:
Học sinh lớp 5 trong trường Tiểu học, năm học 2016-2017.
4. Phương pháp nghiên cứu:
a. Phương pháp phân tích: Phương pháp này tôi sử dụng để:
Phát huy năng lực học sinh trong tiết Luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu
- 3/20 -
- Tìm hiểu những quan điểm, lí luận trong các tài liệu khoa học, các văn bản, tài
liệu tập huấn của Bộ, của Ngành có liên quan nội dung dạy môn Tiếng Việt nói
chung và phân môn Luyện từ và câu nói riêng.
- Thu thập tài liệu như tìm hiểu sách giáo khoa, sách giáo viên, chuyên san, tạp
chí,…
- Thu thập tranh ảnh, vật thật, thông tin các nhân vật, đoạn phim… liên quan đến
nội dung của tiết học.
Từ đó, tôi sẽ lựa chọn nội dung dạy học cho phù hợp đối tượng học sinh để
đạt được hiệu quả cao trong tiết học.
b. Phương pháp khảo sát thực tế:
Phương pháp này tôi sử dụng để tìm hiểu, khảo sát khả năng hiểu từ, vận dụng
từ, đặt câu của học sinh trong quá trình học.Từ việc khảo sát tình hình thực tế
của học sinh, tôi sẽ thu thập các thông tin cần thiết có liên quan đến bài học, và
tôi chủ động chọn ra các nội dung phù hợp, đưa ra phương pháp giảng dạy học
đồng thời dự giờ đồng nghiệp các tiết Luyện từ và câu, so sánh, phân tích, đối
chiếu tìm ra cách dạy tốt hơn, hiệu quả nhất với học sinh.
c. Phương pháp thống kê:
Tôi dùng để tổng hợp các tư liệu đã thu thập được thông qua hoạt động học
tập, qua kết quả học sinh đạt được sau tiết học, từ đó tìm ra những ưu điểm hay
tồn tại để rút kinh nghiệm.
d. Phương pháp thực nghiệm:
Đây là phương pháp quan trọng nhất. Bởi vì thông qua các tiết dạy, người
giáo viên kiểm tra những nội dung đó khi cung cấp cho học sinh có phù hợp
không, đồng thời trong quá trình tiến hành bài giảng thì việc phát huy năng lực,
tính chủ động, sáng tạo của học sinh có thể thực hiện được không.Từ đó giáo
viên rút ra những nhận xét trong quá trình thực hiện của mình.
5. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
Từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 4 năm 2017