LUẬN VĂN:
Phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến
lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế
nhiều thành phần định hướng XHCN
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
Hơn 20 năm qua, trong thời kỡ đổi mới, vấn đề phát triển nền kinh tế nhiều
thành phần được coi là một nhu cầu tất yếu đối với Việt Nam. Từ nhận thức đúng đắn
về thời kỡ quỏ độ, Đảng đó quyết định đổi mới nền kinh tế, coi nền kinh tế nhiều thành
phần là đặc trưng của thời kỡ quỏ độ. Đại hội VI đó vận dụng đúng đắn quan điểm của
Lênin về kinh tế nhiều thành phần. Chính Lênin cũng cho rằng tên nước Cộng hoà xó
hội chủ nghĩa là để khẳng định hướng tiến lên chứ điều đó chưa có nghĩa là nền kinh tế
của ta đó hoàn toàn là kinh tế xó hội chủ nghĩa. Vỡ vậy, ở nước ta cần thiết phải có
nhiều thành phần kinh tế phát triển bỡnh đẳng trước pháp luật, đó là yêu cầu khách
quan. Đại hội VI khẳng định nước ta có các thành phần: kinh tế xó hội chủ nghĩa bao
gồm khu vực quốc doanh và khu vực tập thể; kinh tế tiểu sản xuất hàng hóa; kinh tế tư
bản tư nhân; kinh tế tư bản nhà nước; kinh tế tự nhiên, tự túc tự cấp. Đại hội IX bổ
sung thêm một thành phần nữa là kinh tế 100% vốn nước ngoài. Trong quá trỡnh đổi
mới, 20 năm qua, Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài
chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Trong đó, kinh tế tư nhân
là một bộ phận giữ vai trũ cực kỡ quan trọng trong cơ cấu này.
Kinh tế tư nhân không chỉ có tiếng nói quyết định đến sức mạnh kinh tế của hầu
hết các quốc gia mà cũn trở thành một lực lượng kinh tế có ý nghĩa chớnh trị toàn cầu.
Phỏt triển khu vực kinh tế tư nhân cũng có nghĩa là bảo tồn tính đa dạng phong phú
của đời sống kinh tế, xem nó như là nguồn gốc của mọi sự phát triển.
Ngày nay sở hữu tư nhân đó phỏt triển lờn một trỡnh độ mới về chất, quy mô sở hữu
của nhiều công ty ngày càng đồ sộ và nhiều công ty tạo ra lượng tài sản có giá trị lớn
hơn cả GDP của một số quốc gia. Cùng với quá trỡnh phỏt triển kinh tế, nhõn loại
càng ngày càng sỏng tạo ra nhiều loại hỡnh sở hữu mới. Ngoài sở hữu tài sản hữu
hỡnh, người ta không chỉ sở hữu những tài sản vô hỡnh như các nhón hiệu hàng húa,
bớ quyết cụng nghệ mà cũn sở hữu cả khụng gian ảo trờn mạng Internet và tài sản ảo
là những thông tin đang tràn ngập trên mạng thông tin toàn cầu. Trong nền kinh tế thị
trường mở, quốc gia nào có nền kinh tế tư nhân tham gia nhiều nhất, đầy đủ nhất và
sâu sắc nhất vào nền kinh tế toàn cầu thỡ quốc gia đó sẽ càng có ưu thế trong cạnh
tranh. Trên thực tế, kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước cùng tồn tại trong một thế giới
ngày nay, thế nhưng kinh tế tư nhân lại tỏ ra năng động, có sức sống hơn và phát triển
mạnh mẽ hơn. . Đó là do kinh tế tư nhân có sự tương thích rất cao với kinh tế thị
trường, đặc biệt là tính chất mở cửa thị trường ngày càng tăng, sự hợp tác và cạnh
tranh quốc tế đũi hỏi cỏc thực thể kinh tế phải rất linh hoạt và tự chủ trong hoạt động
kinh doanh, điều này vốn là nhược điểm của kinh tế nhà nước Thực tế cho thấy kinh tế
tư nhân có vai trũ đắc lực tạo ra sự phát triển của xó hội, tạo cho mỗi cỏ nhõn vụ số cơ
hội có việc làm để khẳng định mỡnh, để mưu cầu cuộc sống và hạnh phúc, tức là góp
phần tạo ra con người với nhiều phẩm chất tốt đẹp hơn. Phát triển kinh tế, suy cho
cùng không phải là mục tiêu mà chỉ là phương tiện. Mục tiêu tối thượng của nhân loại
là xó hội phỏt triển, con người phát triển. Có thể nói rằng kinh tế tư nhân là một
phương tiện quan trọng để con người có cơ hội hoàn thiện mỡnh trong quỏ trỡnh phát
triển hướng thiện của nhân loại. Con người đó sỏng tạo ra và quyết định lựa chọn kinh
tế tư nhân để phát triển, nhưng đồng thời kinh tế tư nhân lại là môi trường tốt để con
người tự thân phát triển, con người có cơ hội tự hoàn thiện vỡ sự phỏt triển của chính
nó và thông qua đó phát triển toàn xó hội. Túm lại, kinh tế tư nhân là hỡnh thức kinh
tế tự nhiờn của quỏ trỡnh phỏt triển xó hội, tồn tại và phỏt triển ngoài ý muốn chủ
quan của con người, chừng nào con người cũn cần đến kinh tế tư nhân như là một
phương tiện hữu hiệu để xây dựng và kiến tạo cuộc sống của mỡnh, thỡ kinh tế tư
nhân cũn tồn tại như một hành trang của con người trong tiến trỡnh đi tới tương lai.
Nhận thức được điều này, nghị quyết TW5 đó chỉ rừ “phỏt triển kinh tế tư nhân
là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng
XHCN, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh
tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế
quốc tế”. Theo Báo cáo chính trị của ban chấp hành TW Đảng khóa IX, Nhà nước ta
chủ trương phát triển mạnh các loại hỡnh doanh nghiệp của tư nhân, xoá bỏ mọi rào
cản, tạo tâm lý xó hội và mụi trường kinh doanh thuận lợi cho các loại hỡnh doanh
nghiệp của tư nhân phát triển không hạn chế quy mô trong mọi ngành nghề, lĩnh vực,
kể cả các lĩnh vực sản xuất kinh doanh quan trọng của nền kinh tế mà pháp luật không
cấm. Như vậy có thể thấy rằng, cho đến nay, Đảng và Nhà nước đó khẳng định: sự tồn
tại của kinh tế tư nhân không những là sự tồn tại khách quan mà chúng ta phải chấp
nhận, mà trong bối cảnh hiện nay, sự tồn tại đó đang đóng một vai trũ quan trọng trong
sự nghiệp phỏt triển kinh tế.
Trong khuôn khổ bài tiểu luận này, em xin được đi sâu tập trung vào một số nội
dung về những vấn đề chung về kinh tế tư nhân, thực trạng của kinh tế tư nhân và đề
xuất một số giải pháp thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân.
B. NỘI DUNG
I. Những vấn đề lí luận về kinh tế tư nhân.
1. Quan niệm và đặc điểm của kinh tế tư nhân.
Kinh tế tư nhân là khái niệm chỉ khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm các hình
thức tổ chức sản xuất kinh doanh thuộc nhóm các thành phần kinh tế tư nhân. Tiêu
thức cơ bản để xác định một thành phần kinh tế, một hình thức tổ chức sản xuất nào đó
có thuộc kinh tế tư nhân hay không là quan hệ sản xuất, trước hết là quan hệ sở hữu.
Theo đó kinh tế tư nhân là một khu vực kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản
xuất (hoặc vốn) với các hình thức tổ chức kinh doanh như doanh nghiêp, công ty cổ
phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp doanh, các cơ sở kinh tế cá thể, tiểu
chủ và bộ phận các doanh nghiệp của nước ngoài đầu tư vào Việt Nam.
Kinh tế tư nhân không phải là một thành phần kinh tế mà là phạm trù để chỉ
nhóm thành phần kinh tế vừa có những đặc trưng chung, lại vừa có bản chất khác
nhau. Có thể xem xét kinh tế tư nhân trên các quan hệ kinh tế cơ bản sau đây:
Quan hệ sở hữu: Kinh tế tư nhân thể hiện quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản
xuất(hoặc vốn) cũng như phần của cải vật chất được tạo ra từ tư liêu sản xuất(hay vốn)
đó. Nó bao gồm sở hữu tư nhân nhỏ, là sở hữu của những người lao động tự do, sản
xuất ra sản phẩm nhờ lao động của chính mình và các thành viên trong gia đình(như
thợ thủ công cá thể, tiểu thương, các hộ nông dân…) và sở hữu tư nhân lớn của các
nhà sản xuất kinh doanh trong nước và nước ngoài đầu tư ở Việt Nam.
Quan hệ quản lý: Xuất phát từ quan hệ sở hữu của kinh tế tư nhân, quan hệ quản
lý của khu vực kinh tế này gồm các quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ và
quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn. Quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân
nhỏ là quan hệ dựa trên sự tự tổ chức, điều hành hay tổ chức, điều hành, phân công
việc trong nội bộ gia đình, giữa các thành viên gia đình với nhau. Quan hệ quản lý dựa
trên sở hữu tư nhân lớn là quan hệ quản lý giữa chủ thể quản lý với đối tượng quản lý
và khách thể quản lý, giữa người quản lý với người bị quản lý.
Quan hệ phân phối: Trong kinh tế tư nhân, quan hệ phân phối dựa trên cơ sở
các loại hình sở hữu tư nhân khác nhau. Đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh mà
người sở hữu đồng thời là người trực tiếp lao động, không thuê mướn nhân công, thì
phân phối kết quả sản xuất là tự phân phối trong nội bộ chủ thể kinh tế đó. Còn đối với
các cơ sở sản xuất kinh doanh lớn, chủ sở hữu tư liệu sản xuất (hay vốn) sử dụng lao
động của lao động làm thuê thì phân phối kết quả sản xuất căn cứ vào sở hữu giá trị,
tức là giá trị sức lao động của lao động làm thuê và sở hữu tư bản. Trong các chế độ
chính trị xã hội khác nhau thì quan hệ phân phối của kinh tế tư nhân cũng có sự khác
biệt nhất định.
Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhân là một trong những nhân tố có tác
động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Song, nếu để tự phát, không định hướng cho
khu vực kinh tế tư nhân thì tất yếu sẽ dẫn đến tác động tiêu cực, gây nên sự bất ổn định
về kinh tế xã hội. Vì vậy, cần xác định rõ những xu hướng phát triển của kinh tế tư
