L I NÓI ĐỜUẦ
Ngày nay, ng d ng c a tin h c trong vi c qu n lý d ng nh không cònứ ụ ủ ọ ệ ả ườ ư
xa l v i các doanh nghi p, các công ty. L i ích mà các ph n m m qu n lý đemạ ớ ệ ợ ầ ề ả
l i khi n ta không th không th a nh n tính hi u qu c a nó.ạ ế ể ừ ậ ệ ả ủ
Ch ng trình qu n lý hàng hoá và công n là m t trong nh ng công vi cươ ả ợ ộ ữ ệ
t ng đi ph c t p đòi h i nhi u th i gian và công s c. Khi qu n lý đòi h i sươ ố ứ ạ ỏ ề ờ ứ ả ỏ ự
chính xác tuy t đi trong tính toán, c p nh t thông tin m t cách nhanh chóng, đệ ố ậ ậ ộ ể
th c thi n đc đi u đó s giúp ng i qu n lý ti t ki m đc th i gian, côngự ệ ượ ề ẽ ườ ả ế ệ ượ ờ
s c cũng nh hi u qu cao trong công vi c. Là nh ng sinh viên đc trang bứ ư ệ ả ệ ữ ượ ị
nh ng ki n th c c a nghành thông tin qu n lý v i nh ng ki n th c đã ti p thu vàữ ế ứ ủ ả ớ ữ ế ứ ế
v n d ng lý thuy t đó vào công vi c th c ti n là xây d ng ph n m m qu n lýậ ụ ế ệ ự ễ ự ầ ề ả
hàng hoá và công n t i Công ty ợ ạ CP XK §¤NG NAM A HAMIC¤
Qua m t th i gian phân tích, nghiên c u và bám sát th c t em đã n m b tộ ờ ứ ự ế ắ ắ
đc công vi c c th c a ch ng trình. K t h p v i lý thuy t đã h c tr ngượ ệ ụ ể ủ ươ ế ợ ớ ế ọ ở ườ
v i nhu c u thi t th c c a ch ng trình cùng v i s giúp đ và h ng d n t nớ ầ ế ự ủ ươ ớ ự ỡ ướ ẫ ậ
tình c a th y giáo ủ ầ Tr n M nh Tu n. ầ ạ ấ Em đã xây d ng đc ch ng trình ự ượ ươ X©y
dng Qu n lý ảb¸n hµng và công n trên môi tr ng h qu n tr c s d li uợ ườ ệ ả ị ơ ở ữ ệ
Microsoft Access.
M c dù đã có nh ng c g ng, cùng v i s giúp đ c a các th y cô giáoặ ữ ố ắ ớ ự ỡ ủ ầ
nh ng do th i gian có h n, trình đ chuyên môn, ki n th c và kinh nghi m cònư ờ ạ ộ ế ứ ệ
non tr nên ch ng trình không tránh kh i nh ng thi u sót. Em r t mong nh nẻ ươ ỏ ữ ế ấ ậ
đc s đóng góp ý ki n c a các th y cô giáo, c a b n bè đ em có th hoànượ ự ế ủ ầ ủ ạ ể ể
thi n h n v m t ki n th c và ti p t c nghiên c u phát tri n ch ng trình.ệ ơ ề ặ ế ứ ế ụ ứ ể ươ
Em xin chân thành c m n!ả ơ
Sinh viên
TR¢N V¡N §ÞNH
1
CH NG 1: C S D LI UƯƠ Ơ Ở Ữ Ệ
1.1 - KHÁI NI M C B N V H C S D LI UỆ Ơ Ả Ề Ệ Ơ Ở Ữ Ệ
C s d li u là t p h p các d li u có m i quan h v i nhau đc l uơ ở ữ ệ ậ ợ ữ ệ ố ệ ớ ượ ư
tr trong máy tính theo m t quy đnh nào đó, và đc s d ng cho m t s đôngữ ộ ị ượ ử ụ ộ ố
ng i s d ng... H có th c p nh p s li u c a mình vào máy, l u tr , x lýườ ử ụ ọ ể ậ ậ ố ệ ủ ư ữ ử
ph c v theo yêu c u c a mình. C s d li u đc thành l p t các t p tin cụ ụ ầ ủ ơ ở ữ ệ ượ ậ ừ ậ ơ
s d li u đ d qu n lý và khai thác, m i t p tin c s d li u bao g m cácở ữ ệ ể ễ ả ỗ ậ ơ ở ữ ệ ồ
m u tin ẫ(Record) ch a m t s thông tin v đi t ng.ứ ộ ố ề ố ượ
Ph n ch ng trình đ có th x lý, thay đi d li u đc g i là H qu nầ ươ ể ể ử ổ ữ ệ ượ ọ ệ ả
tr c s d li u (Database management system). H qu n tr c s d li u cóị ơ ở ữ ệ ệ ả ị ơ ở ữ ệ
m t nhi m v r t quan tr ng, nó đc coi nh là m t b di n d ch (ộ ệ ụ ấ ọ ượ ư ộ ộ ễ ị Interpreter)
v i ngôn ng b c cao, nh m giúp cho ng i s d ng có th dùng đc h th ngớ ữ ậ ằ ườ ử ụ ể ượ ệ ố
mà không nh t thi t ph i bi t t ng t n các thu t toán, cũng nh là cách l u tr ,ấ ế ả ế ườ ậ ậ ư ư ữ
bi u di n d li u trong máy tính nh th nào. Vi c t ch c m t h th ng thôngể ễ ữ ệ ư ế ệ ổ ứ ộ ệ ố
tin hay xây d ng m t c s d li u cho m t ngành khoa h c ho c m t ngànhự ộ ơ ở ữ ệ ộ ọ ặ ộ
kinh t nào đó càng ngày càng tr nên thông d ng, có th phân lo i nh sau:ế ở ụ ể ạ ư
- T ch c thông tin trong các bài toán khoa h c kĩ thu t.ổ ứ ọ ậ
- Kho d li u trong h th ng thông tin qu n lý.ữ ệ ệ ố ả
- T ch c d li u có c u trúc ph c t p nh các d li u đa lý.ổ ứ ữ ệ ấ ứ ạ ư ữ ệ ị
- C s d li u trong các h th ng h tr công nghi p, h trơ ở ữ ệ ệ ố ỗ ợ ệ ỗ ợ
gi ng d y.ả ạ
- T ch c thông tin đa ph ng ti n, x lý tri th c.ổ ứ ươ ệ ử ứ
1.1.1. ng d ng trong các bài toán khoa h c kĩ thu tỨ ụ ọ ậ
Các bài toán này có thu t toán khó, th ng thì không đòi h i công c t tậ ườ ỏ ụ ố
nh t v t ch c d li u. Tuy nhiên, trong các bài toán ph c t p h n, v i nhi uấ ề ổ ứ ữ ệ ứ ạ ơ ớ ề
d li u trung gian thì cách t ch c d li u h p lý là đi u không th không nghĩữ ệ ổ ứ ữ ệ ợ ề ể
đn.ế
2
1.1.2. C s d li u trong qu n lýơ ở ữ ệ ả
Công tác qu n lý không c n thu t toán ph c t p, nh ng đòi h i x lýả ầ ậ ứ ạ ư ỏ ử
nhi u d li u. Kh i l ng l n thông tin c n đc t ch c có khoa h c đ ti nề ữ ệ ố ượ ớ ầ ượ ổ ứ ọ ể ệ
cho quá trình x lý. Hình dung nh con ng i ta v i kh i l ng thông tin v aử ư ườ ớ ố ượ ừ
ph i còn bao quát đc, ch quá nhi u thông tin không có t ch c làm sao màả ượ ứ ề ổ ứ
xem h t đc.ế ượ
1.1.3. Các ngành khoa h c không ph i là công ngh thông tinọ ả ệ
Thí d nh v t lý, hoá h c, sinh h c, ngôn ng ... cũng có các nhu c u c nụ ư ậ ọ ọ ữ ầ ầ
l u tr , x lý d li u. Các c s d li u riêng bi t này mang nh ng đc tínhư ữ ử ữ ệ ơ ở ữ ệ ệ ữ ặ
riêng c a t ng ngành. Các d li u v đa lý, bao g m các b ng s , các nh, cácủ ừ ữ ệ ề ị ồ ả ố ả
ph ng pháp truy nh p đn các kho d li u... c n đc t ch c và x lý h p lý.ươ ậ ế ữ ệ ầ ượ ổ ứ ử ợ
Các d li u đa lý, đa ch t, th y văn, môi tr ng... th ng đòi h i các ph ngữ ệ ị ị ấ ủ ườ ườ ỏ ươ
ti n nh có dung l ng l n và đc x lý trên các b x lý đc bi t đ đm b oệ ớ ượ ớ ượ ử ộ ử ặ ệ ể ả ả
t c đ cao.ố ộ
1.1.4. T ch c l u tr và x lý d li uổ ứ ư ữ ử ữ ệ
Vi c t ch c l u tr và x lý d li u cũng có nhu c u trong các ng d ngệ ổ ứ ư ữ ử ữ ệ ầ ứ ụ
có s d ng h chuyên gia, ng i máy, x lý các quá trình công nghi p. H n n a,ử ụ ệ ườ ử ệ ơ ữ
trong đ án máy tính các th h sau này, c s d li u có v trí đáng k . Riêng về ế ệ ơ ở ữ ệ ị ể ề
nhu c u này, c s d li u c n có kh năng c gi i hoá vi c tìm ki m thông tinầ ơ ở ữ ệ ầ ả ơ ớ ệ ế
nh c ch suy lu n t đng. V n đ th i gian th c trong c s d li u đcờ ơ ế ậ ự ộ ấ ề ờ ự ơ ở ữ ệ ượ
gi quy t đ phù h p v i các h th ng công nghi p, th i gian có th đc thả ế ể ợ ớ ệ ố ệ ờ ể ượ ể
hi n trong c s d li u thông qua hai cách:ệ ơ ở ữ ệ
- Th i gian t ng đi h qu n tr c s d li u, liên quan đn thay điờ ươ ố ệ ả ị ơ ở ữ ệ ế ổ
tr ng thái c a c s d li u.ạ ủ ơ ở ữ ệ
- Th i gian tuy t đi c a môi tr ng đc mô t trong c s d li u, liênờ ệ ố ủ ườ ượ ả ơ ở ữ ệ
quan đn tr ng thái c a môi tr ng.ế ạ ủ ườ
Ki n th c v c s d li u còn đc dùng đ t ch c c s tri th c, thi tế ứ ề ơ ở ữ ệ ượ ể ổ ứ ơ ở ứ ế
l p h th ng câu h i, ch n mô hình trong h th ng h tr gi ng d y, hay trongậ ệ ố ỏ ọ ệ ố ỗ ợ ả ạ
công ngh d y h c.ệ ạ ọ
1.1.5. ng d ng trong h th ng đa ph ng ti nỨ ụ ệ ố ươ ệ
3
Vi c xây d ng c s d li u đa ph ng ti n không th không đ c pệ ự ơ ở ữ ệ ươ ệ ể ề ậ
giao di n ng i dùng trong c s d li u, đ c p các nghiên c u v quan h vàệ ườ ơ ở ữ ệ ề ậ ứ ề ệ
s ki n, đ c p vi c t ch c các câu h i cho ng i s d ng. Ng i ta nh nự ệ ề ậ ệ ổ ứ ỏ ườ ử ụ ườ ậ
th y không có ngôn ng nào là đc bi t quan tr ng và u đi m tr i h n h n,ấ ữ ặ ệ ọ ư ể ộ ơ ẳ
ngay c ngôn ng đ th . M t giao di n hi n th th ng đc ng i ta aả ữ ồ ị ộ ệ ể ị ườ ượ ườ ư
chu ng, v i kh năng:ộ ớ ả
+ Đa ra câu tr l i d i d ng hi n th nh đ th , l c đ, có tác d ngư ả ờ ướ ạ ể ị ư ồ ị ượ ồ ụ
nh n m nh tr c giác,ấ ạ ự
+ Có kh năng l a ch n thông tin nhanh m t cách t nhiên, và nhanh chóngả ự ọ ộ ự
+ Tìm ki m trong c s d li u theo ph ng th c con ng i đã quenế ơ ở ữ ệ ươ ứ ườ
thu c, ch ng h n theo cách tìm sách trong các t sách c a th vi n ộ ẳ ạ ủ ủ ư ệ
Trong s các giao di n ng i dùng, giao di n đa hình thái, giao di n dùngố ệ ườ ệ ệ
ngôn ng t nhiên đc quan tâm và nay cũng có nhi u k t qu t t đp.ữ ự ượ ề ế ả ố ẹ
Tuy không đc xây d ng nh h th ng tri th c hay h chuyên gia, c sượ ự ư ệ ố ứ ệ ơ ở
d li u có th mô t và x lý các tri th c. M t th h m i c a các c s d li uữ ệ ể ả ử ứ ộ ế ệ ớ ủ ơ ở ữ ệ
suy di n, các tri th c x lý đc th hi n d i các d ng:ễ ứ ử ượ ể ệ ướ ạ
1. Tri th c t ng quát nh các lu t và s ki n,ứ ổ ư ậ ự ệ
2. Các đi u ki n thay đi, ho c kích ho t d li u,ề ệ ổ ặ ạ ữ ệ
3. Suy di n các thông tin có liên h v i các s ki n và lu t.ễ ệ ớ ự ệ ậ
Ngoài ra, ng i ta còn đ c p khía c nh v x lý các tri th c không đyườ ề ậ ạ ề ử ứ ầ
đ.ủ
* C s d li u đc thành l p t các t p tin c s d li u đ qu n lý vàơ ở ữ ệ ượ ậ ừ ậ ơ ở ữ ệ ể ả
khai thác. M i t p tin c s d li u bao g m các m u tin (Record) ch a m t sỗ ậ ơ ở ữ ệ ồ ẩ ứ ộ ố
thông tin v đi t ng.ề ố ượ
Nhu c u tích lũy và x lý các d li u đã n y sinh trong m i công vi c,ầ ử ữ ệ ả ọ ệ
trong m i ho t đng c a con ng i. M t cá nhân hay m t t ch c có th đãọ ạ ộ ủ ườ ộ ộ ổ ứ ể
nh m có m t h th ng x lý d li u, cho dù c ch ho t đng c a nó là thầ ộ ệ ố ử ữ ệ ơ ế ạ ộ ủ ủ
công và ch a t đng hoá.ư ự ộ
M t bài toán nh cũng c n đn d li u, nh ng không nh t thi t ph i qu nộ ỏ ầ ế ữ ệ ư ấ ế ả ả
lý các d li u này theo các ph ng pháp khoa h c. Do kh năng t ng h p c aữ ệ ươ ọ ả ổ ợ ủ
4
ng i x lý các, các d li u đc l y ra, đc x lý mà không v p ph i khóườ ử ữ ệ ượ ấ ượ ử ấ ả
khăn nào. Tuy nhiên khi bài toán có kích th c l n h n h n và s l ng d li uướ ớ ơ ẳ ố ượ ữ ệ
c n ph i x lý tăng lên nhanh thì e r ng t m bao quát c a con ng i bình th ngầ ả ử ằ ầ ủ ườ ườ
khó có th qu n lý h t đc đy là không k đn m t s lo i d li u đc bi t,ể ả ế ượ ấ ể ế ộ ố ạ ữ ệ ặ ệ
chúng đòi h i đc qu n lý t t không ph i vì kích th c mà vì s ph c t p c aỏ ượ ả ố ả ướ ự ứ ạ ủ
b n thân chúng.ả
Lúc b t đu công tác t đng hoá x lý d li u, ng i ta s d ng các t pắ ầ ự ộ ử ữ ệ ườ ử ụ ệ
d li u n i ch a thông tin và dùng các ch ng trình đ tìm ki m, thao tác trênữ ệ ơ ứ ươ ể ế
các d li u c a t p đó. Đó ti n thân c a các h th ng c s d li u. Tuy nhiênữ ệ ủ ệ ề ủ ệ ố ơ ở ữ ệ
m t vài ng i hi u ch a chính xác v c s d li u; h coi các h qu n tr là cộ ườ ể ư ề ơ ở ữ ệ ọ ệ ả ị ơ
s d li u. Vi c coi các “t p d li u” là c s d li u ho c coi m t ph n m mở ữ ệ ệ ệ ữ ệ ơ ở ữ ệ ặ ộ ầ ề
nào cho phép x lý d li u nh h qu n tr c s d li u... là nhìn nh n khôngử ữ ệ ư ệ ả ị ơ ở ữ ệ ậ
chính xác. Đ hi u đy đ các khía c nh v h qu n tr c s d li u, ng i taể ể ầ ủ ạ ề ệ ả ị ơ ở ữ ệ ườ
c n đc trang b các khái ni m c b n.ầ ượ ị ệ ơ ả
T ch c vi c x lý d li u m t cách khoa h c đòi h i con ng i s d ngổ ứ ệ ử ữ ệ ộ ọ ỏ ườ ử ụ
c s d li u. Trên các h th ng máy l n cũng nh các máy vi tính, ph n m mơ ở ữ ệ ệ ố ớ ư ầ ề
qu n tr c s d li u ph i có nh ng đc tr ng đ ng i dùng có th phân bi tả ị ơ ở ữ ệ ả ữ ặ ư ể ườ ể ệ
nó v i ch ng trình thao tác đn gi n trên các d li u.ớ ươ ơ ả ữ ệ
H qu n tr c s d li u có ph ng pháp, công c đ l u tr , tìm ki m,ệ ả ị ơ ở ữ ệ ươ ụ ể ư ữ ế
s a đi và chuy n đi các d li u. Đó là các ch c năng đu tiên, đc th c hi nử ổ ể ổ ữ ệ ứ ầ ượ ự ệ
theo các thu t toán hoàn thi n, đm b o đc b o v và đm b o vi c th c hi nậ ệ ả ả ượ ả ệ ả ả ệ ự ệ
đt hi u qu .ạ ệ ả
H qu n tr c s d li u có giao di n s d ng cho phép ng i dùng liênệ ả ị ơ ở ữ ệ ệ ử ụ ườ
h v i nó. Nó cũng liên h v i các b nh ngoài qua giao di n, qua các l nh cácệ ớ ệ ớ ộ ớ ệ ệ
ngôn ng ng i / máy. Ng i s d ng dùng ngôn ng h i c s d li u đ khaiữ ườ ườ ử ụ ữ ỏ ơ ở ữ ệ ể
thác các ch c năng c a h qu n tr c s d li u. H qu n tr trao đi v i cácứ ủ ệ ả ị ơ ở ữ ệ ệ ả ị ổ ớ
t p c s d li u đang đc l u tr trên ph ng ti n nh .ệ ơ ở ữ ệ ượ ư ữ ươ ệ ớ
Mô t d li u đc xem nh vi c xác đnh tên, d ng d li u và tính ch tả ữ ệ ượ ư ệ ị ạ ữ ệ ấ
c a d li u. H qu n tr c s d li u khác h n v i h qu n lý các t p hay cácủ ữ ệ ệ ả ị ơ ở ữ ệ ẳ ớ ệ ả ệ
5