RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨCNGƯỜI THẦY THUỐC
VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA – PHẦN 1
I. TƯ DUY NGƯỜI THẦY THUỐC VÀ KỸ THUẬT MỚI
1. Khái niệm
Tư duy của người thầy thuốc là sự áp dụng có ý thức tư duy khoa học (bao
gồm tư duy chính trị, xã hội, triết học duy vật, nhân văn,...) với lý luận và thực
hành y học.
Yêu cầu người thầy thuốc phải hiểu rõ vị trí của con người trong xã hội, biết được
các yếu tố, các quy luật chi phối hoạt động con người. Biết được các quá trình xẩy
ra trong cơ thể, các chức năng hoạt động của bộ máy, các biến đổi của qua trình
hoạt động trong cơ thể,...
Tư duy thầy thuốc trong điều kiện khoa học công nghệ phát triển là quan tâm thực
sự vị trí của con người, con người là trung tâm, là động lực, là đối tượng,... quan
tâm đến con người là quan tâm đến sự đầu tư và phát triển xã hội, quan tâm con
người đó là đạo đức chân chính của khoa học.
2. Bản chất của chẩn đoán hiện đại
- Trong chẩn đoán hiện đại, con người (người bệnh) luôn là một quan tâm hàng
đầu, thầy thuốc phải biết con người trước mặt mình không chỉ là bênh ngoài mà cả
bên trong ở mọi mức độ từ mức độ khái quát đến cụ thể chi tiết (mức độ tế bào,
phân tử,...).
Ngoài ra phải biết con người trong hoàn cảnh xã hội thiên nhiên, tiền sử gia đình
bệnh tật,...
- Bản chất của chẩn đoán hiện đại về căn bản khác với cái mà người ta hiểu ở thế
kỷ 19: chẩn đoán trong thời đại chúng ta là chẩn đoán mang tính chất bệnh học và
sinh bệnh học (còn chẩn đoán thế kỷ 19 về căn bản là chẩn đoán triệu chứng học).
Thầy thuốc khi chẩn đoán và điều trị phải quan niệm bệnh nhân là một thể thống
nhất giữa cái chung và cái riêng.
- Hiện nay có nhiều quan niệm về chữa bệnh, hình thành 2 nguyên lý chữa bệnh
khác nhau về quan điểm:
+ Nguyên lý “chữa bệnh mà không chữa người bệnh”. Nguyên lý này nhấn mạnh
việc sử dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật, các trang bị máy móc cần thiết là
chính cộng với tay nghề người thầy thuốc. Nguyên lý này xem nhẹ vai trò con
người và đạo đức tâm lý người thầy thuốc.
Nguyên lý “chữa người bệnh mà không chữa bệnh” nguyên lý này có quan điểm
ngược
lại, nhấn mạnh vai trò con người vai trò người thầy thuốc với đạo đức tâm lý của
họ.
Nguyên lý đúng đắn nhất mà người thầy thuốc cần tuân theo là nguyên lý chung
có quan điểm :”có bệnh thì có bệnh nhân “ bệnh và người bệnh không thể tách rời,
thầy thuốc phải chữa bệnh cho bệnh nhân, quan niệm bệnh nhân là một thể thống
nhất giữa cái chung và cái riêng.
3. Dự kiến trong tư duy lâm sàng
- Trong chẩn đoán và điều trị thầy thuốc không nên có dự kiến trong tư duy lâm
sàng, không được nghĩ việc chẩn đoán với ý đồ trước dễ dẫn đến sai lầm.
Cần phải quan sát xem xét chẩn đoán toàn diện khách quan.
- Không nên đánh giá quá cao kết quả các xét nghiệm. Xét nghiệm chỉ mở rộng
khả năng chẩn đoán, chỉ có ý nghĩa giúp cho thầy thuốc tư duy quyết định.
Hãy bắt đầu tiếp xúc với bệnh nhân một cách khách quan toàn diện, biết rõ các xét
nghiệm và phương tiện khoa học, để soi sáng các vấn đề chẩn đoán, để quyết định
phương pháp chẩn đoán và điều trị phù hợp nhất.
4. Hỏi bệnh nhân và làm bệnh án
- Chẩn đoán là một công trình khoa học, làm bệnh án tốt sẽ giúp chẩn đoán tốt và
điều trị tốt.
- Làm bệnh án phải chú ý tâm lý, trình độ, hoàn cảnh của bệnh nhân, biết các mối
quan hệ của bệnh nhân, tiền sử bệnh nhân và những vấn đề liên quan. Hỏi để biết
là một nghệ thuật, không thể hỏi như sự chất vấn của quan tòa.
- Hỏi bệnh nhân làm bệnh án yêu cầu thầy thuốc phải vận dụng kiến thức, kỷ
năng, tư duy, thái độ vì khoa học cho con người là đa dạng, phong phú.
Chú ý khi vận dụng:
+ Không được đặt chỉ tiêu khám bệnh
+ Không lạm dụng kết quả xét nghiệm
+ Phải biết tư duy biện chứng
+ Không được lạm dụng trực giác của mình (chỉ sử dụng như là một kinh nghiệm
được tích
lũy trong quá trình hành nghề)
5. Sự phát triển khoa học kỹ thuật và đạo đức
- Chúng ta đang ở thời kỳ KHKT phát triển, với sự bùng nổ thông tin, với thành
tựu của tin học và máy tính, tiễn vọng sẽ giúp con người tiến xa hơn về mọi lĩnh
vực chẩn đoán, điều trị bệnh. Tuy nhiên dù có phát triển mạnh mẽ đến thế nào, thì
máy móc là sản phẩm của con người và bộ óc của nó sáng tạo nên phục vụ cho
chính con người. Máy móc không thể nào thay thế cho vị trí con người, ví trí
người thầy thuốc và nhất là thầy thuốc có đạo đức.
- “Không thể đặt dấu ngang bằng giữa bộ óc đang suy nghĩ với cái máy điện tử
làm công việc mà bộ óc giao phó” (Bergue).
- “Tôi tin chắc rằng, ta không cần một ông lang kỹ sư với máy móc (thước đo,
bảng
logarit) mà cần một thầy thuốc có lòng tốt, tế nhị, nhẫn nại, yêu nghề và yêu bệnh
nhân của mình” (Simolin).
- Máy móc và khoa học phát triển phải có tính nhân văn, không nên quan niệm
bệnh tật theo điều khiển học mà Drogendik (Bác học Đức) nói: “Bệnh tật là sự sai
lệch tiêu chuẩn, được phát hiện một cách khách quan hoặc có tính tiêu cực”
Dù máy móc trang bị có phát triển thì yếu tố tâm lý, xã hội, nhân văn và vai trò
thầy thuốc không thể bị xem nhẹ.
6. Khoa học kỹ thuật phát triển xuất hiện các quan niệm mới về đạo đức
- Khoa học kỹ thuật phát triển, cộng đồng thế giới đang đứng trước nhiều vấn đề
hoàn cầu, cần phải được cộng đồng giải quyết đó là các bệnh tật hiểm nghèo và
những quan niệm về nó, là môi trường bị phá hoại, là dân số bùng nổ,... mối lo