BI N PHÁP GIÁO D C TR CÁ BI T L P M U GIÁO 5-6 TU I
1. Lý do ch n bi n pháp.
Chúng ra sinh ra và l n lên ai cũng mu n có m t cu c s ng p no, h nh
phúc, đc s ng trong tình yêu th ng c a gia đình, ng i thân và b n bè, nh t làượ ươ ườ
đi v i tr m m non tình yêu th ng đó ph i đc quan tâm m t cách đúng m c. ươ ượ
Song có bi t bao nhiêu tr có tu i th không tr n v n hay vì cu c s ng m u sinhế ơ ư
c a b m mà quên đi s quan tâm chăm sóc các cháu. Có nh ng tr có đi u ki n
s ng t t cha m quá nuông chi u nên tr tr thành nh ng tr khó b o. Xu th đó ế
ngày càng gia tăng d n đn có r t nhi u tr có tính cách khác bi t khi đn tr ng ế ế ườ
m m non. Nh chúng ta đã bi t: M i đa tr là m t cá th , nh ng nét cá tính c a ư ế
tr b t đu hình thành t khi còn r t nh d i s nh h ng tr c ti p c a môi ướ ưở ế
tr ng gia đình. Khi đn tu i M u giáo thông th ng các bé th hi n tính cách,ườ ế ườ
tình c m c a mình m t cách khác nhau. Th c t cho th y trong m t đi u ki n s ng ế
nh nhau nh ng có nh ng bé r t ngoan và có nh ng bé r t b ng b nh m c dù cácư ư ướ
cháu có th đc yêu th ng, quan tâm, chăm sóc gi ng nhau... Bên c nh đó còn có ượ ươ
nh ng tr m côi cha m , ph i s ng v i ông bà thi u đi s quan tâm chăm sóc c a ế
b m đã khi n tr b thi u h t tinh th n và v t ch t d n đn tr b t k , b ng ế ế ế ướ
b nh... nên chúng ta th ng g i nh ng tr đó là tr cá bi t. Thông th ng thì các ườ ườ
cháu cá bi t th hi n s b ng b nh ch đn gi n là vì th y mình không b ng các ướ ơ
b n nên mu n làm nh v y đ thu hút s quan tâm c a cô giáo ho c m i ng i. ư ườ
M c tiêu c a giáo d c M m non là ph i giáo d c tr m t cách toàn di n, t t c
các tr đu ph i đc đi x công b ng n u chúng ta không may t o ra m t l ượ ế
h ng tr ngay t ban đu thì h u qu khôn l ng. Trong th c t tr ng m m ườ ế ườ
non h u nh năm nào, l p nào cũng có nh ng tr cá bi t, các tr đó nh h ng ư ưở
không nh đn công tác chăm soc giáo d c c a nhà tr ng n u ta không giáo d c ế ườ ế
t t. V y chúng ta ph i chăm sóc d y d tr cá bi t nh th nào đ các cháu hòa ư ế
nh p v i b n bè?. Bi t ngoan ngoãn vâng l i, trong sáng, h n nhiên phát tri n t t ế
v m i m t? đây là v n đ không ph i ngày m t ngày hai mà là c m t quá trình
chăm sóc yêu th ng d y gi . Theo tôi nó r t khó nh ng không ph i là không làmươ ư
đc n u ta bi t yêu th ng chăm sóc các cháu có k ho ch, có tình th ng vàượ ế ế ươ ế ươ
trách nhi m hay nói cách khác là “cô giáo ph i nh m hi n, là ng i m th hai ư ườ
c a tr T xu t phát trên tôi đã ch n “Bi n pháp giáo d c tr cá bi t l p
m u giáo 5-6 tu i " đ chia s v i các đng chí đng nghi p v i mong mu n góp
ph n nh bé c a mình vào công tác chăm sóc, nuôi d ng giáo d c tr đc bi t là ưỡ
đi v i tr cá bi t.
1
Trong quá trình giáo d c tr tôi đã đc s quan tâm giúp đ c a nhà tr ng, ượ ườ
đng nghi p, gia đình đã t o cho tôi m i đi u ki n đ tôi hoàn thành nhi m v .
Song b n thân tôi cũng g p không ít khó khăn đó là s c n tr t phía gia đình tr
100% ph huynh (nh ng ph huynh có tr cá bi t) không mu n con h là tr cá
bi t nên h không h p tác; 90% tr cá bi t đu là nh ng tr ít t p trung chú ý đn ế
các ho t đng;
Các lĩnh v c ho t đng c a tr ch đt đc 40% (PTTC;PTTC&QHXH; ượ
PTNN> PTNT) K năng s ng c a tr còn nhi u h n ch . ế
Nh ng tr cá bi t làm nh h ng r t l n đn ch t l ng giáo d c c a l p, ưở ế ượ
ch t l ng giáo d c ch đo 80% khi kh o sát đu năm. ượ
T th c tr ng trên tôi băn khoăn trăn tr đ đa ra bi n pháp giáo d c m t ư
cách tích c c v i m c đích:
2. M c đích bi n pháp:
Giúp giáo viên và cha m tr nh n th c đc t m quan tr ng trong vi c giáo ượ
d c tr cá bi t, hi u đc tâm sinh lý c a tr đ có nh ng bi n pháp giáo d c ượ
thích h p. Làm t t công tác ph i h p gi a gia đình, nhà tr ng và xã h i trong công ườ
tác chăm sóc giáo d c tr giúp tr phát tri n m t cách toàn di n, tr đc h c t p ượ
vui ch i và ho t đng v i các b n cùng trang l a. Bi t vâng l i cô giáo, yêuơ ế
th ng b n bè và phát tri n t t v m i m t.ươ
Giáo d c tr cá bi t s đem l i ngu n h nh phúc l n lao cho h , h yên tâm
khi g i con vào tr ng, các con đc hòa đng ngoan ngoãn bi t vâng l i và đi u ườ ượ ế
quan tr ng là tr đc tr v v i tu i th h n nhiên v n có nó. ượ ơ Góp ph n nâng cao
ch t l ng chăm sóc giáo d c tr m u giáo 5-6 tu i trong tr ng m m non. ượ ườ
3. Cách th c ti n hành. ế
Phát hi n tr cá bi t trong l p.
Đây là m t trong nh ng v n đ mà tôi cho là quan tr ng nh t b i chúng ta có
quan tâm đn tr phát hi n ra tr có nh ng đc đi m, tính cách khác th ng so v iế ườ
các b n trong l p đ chúng ta có ph ng pháp u n n n k p th i n u không phát ươ ế
hi n s m, thói quen x u tr thành thói quen thì r t khó can thi p mà có can thi p
thì hi u qu đt đc không cao.V i tôi vi c làm này không khó tuy nhiên ph i ượ
dành th i gian đ g n tr , ch i v i tr nh m t ng i b n, có lúc đa ra m t s ơ ư ườ ư
yêu c u, chia s nh ng th đ ch i mà tr thích. Hay qua các gi đón tr , tr tr ơ
đ n m b t đc m i quan h và tình c m gia đình đi v i tr , t ch c các ho t ượ
đng trong l p đ xem m c đ ti p thu c a tr nh th nào…T t c đó đu đc ế ư ế ượ
tôi l u l i nh t ký nh ng tr đc g i là “cá bi t” đ có ph ng pháp can thi p.ư ượ ươ
Nh v y b ng nhi u hình th c trên tôi đã có danh sách tr cá bi t đc x p theoư ượ ế
2
th t t n ng đn nh . Có th li t kê đ các đng chí hình dung đc tr cá bi t ế ượ
c a l p tôi là nh ng tr nh th nào. Ít nói, ít ti p xúc v i b n bè; Th ng xuyên ư ế ế ườ
đánh b n và tranh dành đ ch i c a nhau; Không t p trung chú ý khi tham gia các ơ
ho t đng; Tr có hoàn c nh đc bi t khó khăn.
Tìm hi u nguyên nhân.
Sau khi phát hi n đc nh ng tr cá bi t tôi ti n hành tìm hi u nguyên nhân ượ ế
vì sao tr có nh ng bi u hi n nh v y t đó đa ra các bi n pháp giáo d c phù ư ư
h p. Có nhi u cách ti p c n đ tìm hi u nguyên nhân, v i tôi tôi đã tìm hi u gia ế
đình các cháu đ cùng ph huynh bàn b c, tìm bi n pháp giáo d c cháu t t h n b i ơ
làm cha làm m ai cũng mu n cho con mình tr thành con ngoan trò gi i, đc cô ượ
giáo và m i ng i khen ng i.Tôi tìm đn nh ng thành viên trong ngôi nhà th nh t ườ ế
c a tr v i mong mu n tìm đc ti ng nói chung gi a gia đình và nhà tr ng. Đ ượ ế ườ
có đc nh ng thông tin cũng nh cách nhìn nh n c a ng i thân v tr vào cácượ ư ườ
gi đón tr , tr tr đ h i thăm, chia s v i ph huynh nh : nhà tr nh th ư ư ế
nào có th ng hay trò chuy n v i b m không? Anh(ch ) có dành nhi u th i gianườ
cho các cháu không?, cháu có th ng ch i v i b n bè trong xóm mình không? tôiườ ơ
tìm ra nh ng đi m t t c a cháu đ trao đi v i h . Trong quá trình trò chuy n
b ng s khéo léo c a mình tôi đã dùng nh ng l i nói khéo r ng: “Tr em nh m t ư
t gi y tr ng n u ng i l n v lên b c tranh đp thì nó s đp và ng c l i ế ườ ượ
ng i l n v nh ng nét ngu ch ngo c thì nó là b c tranh không đc đp” vì thườ ượ ế
chính ng i l n ph i c n th n trong m i hành vi, hành đng c a mình.ư
Sau khi ti p c n đc gia đình các cháu b ng nh ng vi c h ng ngày trao điế ượ
tr ng v i ph huynh v tính cách c a t ng tr . Tôi trao đi v i gia đình các ườ
cháu v các t ch t a nh nhàng tình c m, thích đc khen thích ng i khác quan ư ượ ườ
tâm, tính cách c a t ng cháu đc tôi trao đi c th v i t ng ph huynh. Nhìn ượ
chung các cháu có r t nhi u đi u đáng khen, r t ti c là có tr thích t do m t mình, ế
không hoà đng v i m i ng i, không ch u tham gia các ho t đng c a l p, có tr ườ
ch chú ý đ c p gi t đ c a b n khác, đánh tr m b n….Chính vì đi u đó đã kìm ướ
hãm s phát tri n năng l c c a các cháu. Thói quen đó bây gi đã tr thành “t t”
n u ch mình giáo viên mà thi u ph n ph i h p c a gia đình là r t khó. Vì v y r tế ế
c n đn s quan tâm giúp đ c a gia đình k t h p nhà tr ng, trong vi c giáo d c ế ế ườ
cháu. Tôi cũng phân tích v i ph huynh n u k t h p gi a nhà tr ng và gia đình thì ế ế ườ
ch c ch n cháu s ti n b r t nhi u. V i s kiên trì nh n n i không ng i khó, ế
ng i kh c a b n thân gia đình tr đã có nh ng suy nghĩ r t tích c c, đng hành
cùng nhà tr ng và đó cũng chính là đng l c giúp tôi thành công trong giáo d c trườ
cá bi t.
3
Can thi p s m nh ng tr cá bi t
N u chúng ta đã phát hi n ra tr cá bi t mà không can thi p s m thì s có l iế
r t nhi u v i các cháu. M c đích can thi p không ch d ng b n thân tr mà c
cu c s ng c a tr trong hoàn c nh gia đình và nhà tr ng chính vì l đó mà ngay t ườ
đu năm h c sau khi phát hi n, tìm ra nguyên nhân thì tôi s đa ra các bi n pháp ư
giáo d c tr s m không đ tr tr thành “t t” s r t khó khăn cho vi c giáo d c
tr sau này.
Khi cha m tr đã nh n ra đc con mình thu c tr cá bi t tôi đã cùng v i ượ
ph huynh đng hành trong vi c can thi p s m các b c trong can thi p s m đó là: ư
H ng d n ph huynh can thi p s m cho tr t i gia đình: Cha m là ng iướ ườ
giáo viên đu tiên, ng i tr c ti p chăm sóc tr t i nhà. Đi v i tr ít giao ti p cha ườ ế ế
m dành nhi u th i gian trò chuy n v i con, ch i v i con nhi u h n; đi v i ơ ơ
nh ng tr th ng hay tranh dành đ ch i v i b n cha m t p cho tr thói quen bi t ườ ơ ế
chia s cho tr ch i v i anh (ch ) ng i thân xung quanh mình, khéo léo khi mua ơ ườ
quà, s m đ cho các con đ giáo d c tr không tranh dành v i các anh, ch , em
trong gia đình. Khi tr đã có đng thái t t cha m ph i bi t đng viên khen tr k p ế
th i.
H ng d n các ho t đng cho tr tr ng m m non: B i ho t đng ướ ườ
tr ng m m non tr h c b ng ch i - ch i b ng h c. T ch c các ho t đng giáoườ ơ ơ
d c l y tr làm trung tâm đ thu hút tr tham gia ho t đng t o cho tr có đng c ơ
đúng đn trong h c t p, đng th i Tôi ph i đi m i ph ng pháp gi ng d y ph i ươ
làm sao đ các cháu c m th y tho i mái, h ng thú thích đc tham gia các ho t ượ
đng.
H u nh các cháu cá bi t là tr y u v m i m t, vì v y ph i có bi n pháp ư ế
gi ng d y, giáo d c riêng dành cho các cháu giúp các cháu nhanh chóng theo k p hoà
đng v i b n bè trong l p. Tôi đã quan tâm, chú ý t i t ng cháu nhi u h n trong ơ
các ho t đng, trò chuy n v i các cháu nh ng khi gi ch i hay gi ăn, ng , t o ơ
đi u ki n cho các cháu tr l i các câu h i trong các ti t h c. Thông qua các các câu ế
chuy n, các bài th , bài hát đ giáo d c tr ví d câu chuy n “Ba cô gái” cháu thích ơ
nhât v t nào? Vì sao cháu thích?…. G i ý cho các cháu cá bi t tr l i các câu h i
đàm tho i tìm hi u v n i dung câu chuy n cô khái quát cũng c n i dung đng
th i khuy n khích bi u d ng tinh th n c a tr t o đng l c cho tr phát huy ế ươ
h n… V i các ho t đng khác tôi cũng t o c h i cho tr chính vì th s tr thànhơ ơ ế
thói quen và các cháu r t chăm ch l ng nghe, tích c c ho t đng tham gia phát bi u
bài đc bi t là tr r t t tin, hòa đng và thích thú.V i cháu cá bi t t k tăng
c ng cho tr ch i các nhóm nhi u h n, trong quá trình ch i h tr tr bi t hòaườ ơ ơ ơ ế
đng cùng các b n. Ngoài ra tôi còn phân công cho các tr khác luôn ch i và giúp ơ
4
đ cho b n trong m i ho t đng. Các cháu có hoàn c nh đc bi t khó khăn tôi luôn
dành h t tình yêu th ng cho tr , g n g i tr nhi u h n, t ch c các phong tràoế ươ ơ
xây d ng qu tình th ng, t m áo mùa đông giúp tr v i đi ph n khó khăn đ đn ươ ơ ế
tr ng cùng các b n.ườ
T o c h i đ tr cá bi t đc tham gia ho t đng cùng các b n: ơ ượ
Nh chúng ta đã bi t, nhân cách c a m i con ng i đc hình thành và phátư ế ườ ượ
tri n trong ho t đng và giao l u.Con ng i s ng trong xã h i ph i hoà nh p m i ư ườ
quan h gi a ng i v i t nhiên, gi a ng i v i ng i. Thông qua các quan h ườ ườ ườ
này, toàn b các quan h giao l u phong phú đc n y sinh, chính trong ho t đng ư ượ
và giao l u, nhân cách con ng i đc hình thành. Tuy nhiên v i nh ng tr cá bi tư ườ ượ
thì các cháu ng i tham gia cùng các b n .Vì v y Tôi tăng c ng t o đi u ki n thu ườ
hút các cháu vào ho t đng v i các b n trong l p nh t là các b n có thành tích cao
trong h c t p .
Khi t ch c các ho t đng h c tôi chú ý nhi u h n v ho t đng giáo d c ơ
l y tr làm trung tâm, ngoài ho t đng chung hình th c cho tr ho t đng nhóm
cũng phát huy tác d ng. Tôi b trí xen k nh ng cháu cá bi t đó v i nh ng cháu
khá, gi i đ có s h tr l n nhau. V i ho t đng góc thì càng chú ý nhi u h n, tr ơ
có đi u ki n th hi n vai ch i nhi u h n các góc, giáo viên có đi u ki n h tr ơ ơ
cho tr , nh n xét quá trình ch i thông qua các góc ch i. Tôi cũng phân công cho các ơ ơ
cháu ngoan gi i có trách nhi m giúp đ b n đ tr thành đôi b n cùng ti n. M t ế
khác tôi còn khuy n khích đng viên cháu tham gia các ho t đng khác.ế
Nh ng tr cá bi t khi tham gia cùng các b n các nhóm ch i tôi ph i tìm ra ơ
đc s ti n b c a tr đ có hình th c đng viên giúp tr ti n b , cho tr đcượ ế ế ượ
c m hoa bé ngoan, tôi nh n xét nh ng m t ti n b đ các b n trong l p lăng nghe ế
và chia s . Tôi phân tích g i ý s ti n b c a các b n cá bi t.Ví d : Ho t đng góc ế
hôm nay b n “Nam” có s n ph m v ch a đc hoàn thành nh các b n khác ư ượ ư
nh ng so v i tr c thì các b n đã ngoan h n r t nhi u, c g ng h n r t nhi u chư ướ ơ ơ
c n nh ng chi ti t nh n a thôi là s n ph m c a b n s hoàn thi n gi ng nh các ế ư
b n khác, b n bi t vâng l i cô, bi t ch i cùng b n,…cô th y ban “Nam” ti n b ế ế ơ ế
r t nhi u và cho các cháu đc c m hoa bé ngoan d i s c vũ đng viên c a cượ ư
l p. Đc lên hoa bé ngoan các cháu s ph n kh i hăng hái đi h c và bi t s a ch a ượ ế
khuy t đi m c a mình. T nh ng tr ít nói, ng i ti p xúc sau quá trình tăng c ngế ế ườ
ho t đng nhóm, ho t đng v i các b n trong l p nh ng tr này đã ti n b r t rõ ế
r t đã tr thành các “th lĩnh” trong các nhóm ch i. Qu đúng nh l i Bác H kính ơ ư
yêu c a chúng ta đã nói “Hi n d ph i đâu là tính s n, ph n nhi u do giáo d c mà
nên”.
5