PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
Trẻ em là niềm tự hào lớn của mỗi gia đình, là chủ nhân tương lai của đất
nước, là nền tảng vững chắc cho xã hội Việt Nam “ Trẻ em hôm nay, thế giới
ngày mai ”. Để đạt được điều đó thì việc chăm sóc giáo dục trẻ phải có sự chung
tay góp sức của nhà trường, gia đình và xã hội. Nhưng trước sự phát triển mạnh
mẽ không ngừng của nền kinh tế hiện nay thì rất nhiều các bậc phụ huynh có rất
ít thời gian để quan tâm đến con cái, chính vì vậy trẻ hay thu mình và rất ít khi
giao tiếp với thế giới bên ngoài. Điều này làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát
triển nhận thức, tình cảm và sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là hầu hết
trẻ không có vốn kỹ năng sống. Vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là
điều rất cần thiết để giúp trẻ khám phá thế giới tâm hồn mình một cách có định
hướng, khiến trẻ biết quý trọng bản thân, nuôi dưỡng những giá trị sống nền
tảng và hình thành những kỹ năng sống tích cực trong trẻ, giúp trẻ cân bằng
cuộc sống trên 4 lĩnh vực : Thể trạng, tâm hồn, trí tuệ, tinh thần. Từ đó xây dựng
cho trẻ những kỹ năng sống hòa nhập với thế giới xung quanh. Ở mỗi lứa tuổi
thì trẻ cần có những sự tác động khác nhau đến kỹ năng sống của trẻ. Chăm sóc
và giáo dục trẻ từ lứa tuổi mầm non chính là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện
về cả thể chất lẫn tinh thần, là nền tảng giúp cho quá trình học tập lâu dài của trẻ
sau này.
Là Giáo viên trực tiếp đứng lớp 5 tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa
tuổi tôi đang giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi việc giáo dục kỹ năng sống là giúp
trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khác nhau mà quyết định
phải xuất phát từ trẻ, vì thế học phải hết sức gần gũi với cuộc sống, nội dung
phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ, trẻ cần có điều kiện để
cọ sát, các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành và áp
dụng. Trẻ phải được thảo luận theo nhóm, theo cặp, phải được động não, sắm
vai, tranh luận và phân tích tình huống, trẻ phải biết thích nghi, thể hiện cảm
xúc, có khả năng hòa nhập, tự giải quyết vấn đề một cách tự lập. Đó chính là
1
tiền đề gieo mầm hạt giống nhằm hình thành kỹ năng sống cho trẻ. Song tôi thấy
thực tế tại trường tôi thì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa được chú trọng
nên trẻ lớp tôi hoàn toàn chưa có những kỹ năng cơ bản ấy. Là một giáo viên
trực tiếp đứng lớp 5 – 6 tuổi tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để có một
phương pháp truyền đạt đến trẻ những kỹ năng sống tốt nhất và dạy dưới hình
thức nào?
Qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu, nhận thức được sâu sắc, ý nghĩa vai
trò quan trọng của các kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên việc
giáo dục kỹ năng sống chưa trở thành một môn học với một giáo trình chuẩn,
được áp dụng trong nhà trường. Với trái tim người mẹ thứ hai trong năm học
2018- 2019 đã thôi thúc tôi lựa chọn thực hiện đề tài “ Một số biện pháp dạy
kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non”.
Mục đích tôi nghiên cứu “Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ
5-6 tuổi trong trường Mầm non”, nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng
động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của
trẻ” nhằm củng cố, rèn luyện cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản thông qua các
hoạt động học, chơi, hoạt động ăn , ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu
quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo
dục nói chung.
2. SKKN với những giải pháp được trình bày khác với những giải pháp cũ
trước đây.
Các giải pháp cũ “ Một số
biện pháp dạy kỹ năng sống
cho trẻ 5-6 tuổi trong trường
Mầm non”.
Các giải pháp mới “ Một số biện pháp dạy kỹ
năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm
non”.
- Giáo viên sử dụng các
phương tiện đàm thoại, trò
chuyện, giải thích… để giáo
dục kỹ năng sống cho trẻ.
- Gợi ý trẻ nhớ các hình ảnh,
- Giúp trẻ có hiểu biết, có hành vi ứng xử
giao tiếp đúng đối với các mối liên quan trực
tiếp đến cuộc sống hàng ngày của trẻ ở mức độ
đơn giản, hình thành kỹ năng tự phục vụ bản
thân, mọi người xung quanh biết ứng xử trong
2
và sự kiện bằng lời nói, câu
hỏi của giáo viên còn dài chưa
cụ thể và không gần gũi với
kinh nghiệm sống của trểm,
chưa phát huy được tính tích
cực của trẻ.
gia đình, ở trường lớp và với môi trường tự
nhiên – xã hội…
+ Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của
quản lí và giáo viên trong việc giáo dục lkỹ
năng sống cho trẻ Mầm non, giữ gìn và phát
huy truyền thống của người Việt trong giao
tiếp ứng xử, xây dựng người Việt Nam văn
minh, lịch sự.
+ Lựa chọn nội dung, biện pháp và hình thức
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phù hợp với đặc
điểm lứa tuổi trẻ Mầm non
+ Xây dựng các hình thức tuyên truyền nhằm
nâng cao ý thức trách nhiệm của các bậc phụ
huynh và nhân dân về giáo dục kỹ năng cho trẻ
Mầm nonở nhà cũng như ngoài xã hội.
* Sáng kiến được áp dụng lần đầu thực tiên tại lớp 5 – 6 tuổi A Trường
Mầm non Nhân Thắng vào tháng 9/2018.
* Ưu điểm nổi bật của sáng kiến kinh nghiệm là:
- Trẻ đã hiểu được tầm quan trọng của kỹ năng sống là hình thành nhân cách cho
tất cả mọi người trong xã hội.
- Trẻ tiếp thu nhanh hơn và hiểu nhanh hơn về việc giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ. Trẻ được khám phá trải nghiệm thực tế và trực tiếp. Chính vì vậy, mà chúng
ta phải tạo dựng môi trường sống phù hợp với sự phát triển của trẻ thơ.
3. Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm để nâng cao chất lượng dạy và học
của ngành giáo dục nói chung và đơn vị trường Mầm non Nhân Thắng nói
riêng cụ thể ở các mặt sau:
* Đóng góp về mặt khoa học:
Bước đầu hình thành cho trẻ những thói quen, nề nếp về kỹ năng sống: Kỹ
năng giao tiếp, kỹ năng tự phục vụ….
3
* Kinh tế , xã hội.
- Với ngành giáo dục: Có thêm tài liệu tham khảo về giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ trong trường Mầm non được nhân rộng trong ngành và áp dụng vào
thực tế có hiệu quả.
- Với trường: Nâng cao thêm sự hiểu biết về chuyên đề giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ.
- Với bản thân: Có thêm nhiều kinh nghiệm trong cung cấp kiến thức và
hình thành những cảm xúc, những rung động tình cảm để trên cơ sở đó hình
thành những kỹ năng sống của trẻ một cách đúng chuẩn mực và tạo ra được
những mối quan hệ của trẻ với mọi người, mọi vật xung quanh:
+ Quan hệ của trẻ với môi trường xã hội.
+ Quan hệ của trẻ với môi trường thiên nhiên.
+ Quan hệ của trẻ với mọi người.
+ Truyền thống quê hương, dân tộc và quan hệ quốc tế.
4
PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên
của mỗi con người phải là "Tiên học lễ, hậu học văn" lễ phép là nét đẹp văn hoá
được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta thường
bàn luận. Trong thời đại hiện nay tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau nên đâu
đó vẫn còn nhiều câu chuyện thương tâm về đạo đức lễ giáo, kỹ năng sống của
con người, việc mà tôi và các bạn đã nghe và thấy trên thông tin đại chúng, trong
cuộc sống hằng ngày không phải là ít. Vậy làm thế nào để cho những câu chuyện
đó không còn đó là một câu hỏi lớn cho những ai vẫn còn đang băn khoăn, trăn
trở với…… Tuy niên không phải dân tộc nào cũng đề cao kỹ năng sống như yếu
tố thứ nhất của phẩm chất con người như dân tộc Việt Nam.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi là một phần rất quan trọng
trong nội dung giáo dục trẻ, là khâu đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ khác
biệt là tuổi mầm non. Vì vậy, trong mục tiêu giáo dục trẻ mầm non ghi rõ. Hình
thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ
nghĩa: Khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, phát triển hài hoà, giàu lòng yêu thương biết
quan tâm, nhường nhịn giúp mọi người, biết yêu thương và giữ gìn cái đẹp,
thông minh ham hiểu biết, thích khám phá và tìm tòi một số khả năng: Nhẹ
nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi.
Bên cạnh đó, nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế, có phụ huynh
thương chiều con quá mức thích gì chiều đấy, cũng có phụ huynh do công việc
bộn bề kiếm sống, có điều kiện về kinh tế nên giao hết việc chăm sóc cho người
giúp việc. Việc dạy trẻ trong trường Mầm non không còn được chú trọng con
em trẻ nhà chỉ tự do, tiếp xúc với môi trường chưa lành mạnh, trẻ còn đang nói
ngọng, chưa biết tự phục vụ bản thân và cách giao tiếp với bạn bè, cách lễ phép
với mọi người…. Trẻ 5 - 6 tuổi ở thời kỳ này phát triển về ngôn ngữ rất mạnh,
nhanh nhớ và nhanh quên. Nếu trẻ được giáo dục trong một môi trường lành
5