1/26
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
Tuổi ấu thơ là quãng thời gian quan trọng và quý giá của mỗi người. Sự phát
triển và trải nghiệm của trẻ trong giai đoạn này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc
sống tương lai của trẻ.Trong giai đoạn này, nhiều bộ phận quan trọng của trẻ phát
triển như não bộ, vận động, ngôn ngữ, tính cách...Sự phát triển của trẻ được thể
hiện từ việc chưa biết làm gì khi sinh ra đến khi biết ngẩng đầu, lật người, ngồi, bò
rồi biết đi, rất nhiều bước tiến quan trọng đó đều hình thành trong vòng một đến hai
năm. Trẻ không trưởng thành một cách bị động mà chúng luôn chủ động phát triển
và hoàn thiện bản thân.
Hiện nay, việc dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non là mục tiêu rất cần thiết và
quan trọng vì nhân cách của con trẻ là do cha mẹ, do các nhà giáo dục xây lên, viết
lên từ những viên gạch nhỏ thành một “Thành trì” vững chắc, bền vững theo thời
gian chứ không phải là thói quen tạm thời. Tuy nhiên, dạy kỹ năng sống cho trẻ
như thế nào lại là vấn đề cần đặt ra những câu hỏi. Có thể từ “Kỹ năng sống” còn
rất mới mẻ, nên chúng ta hay quan trọng hóa vấn đề mà không để ý rằng, ở nhà, ở
trường, ở lớp trẻ vẫn được rèn luyện “ Kỹ năng sống” cơ bản một cách rất tự nhiên
mà ta không để ý. Những kỹ năng sống đó đã phần nào ảnh hưởng tới quá trình
hình thành nhân cách của trẻ sau này. Trẻ em sinh ra là một cá thể tách biệt, trẻ lớn
lên và phát triển không ngừng qua từng giai đoạn, ở mỗi giai đoạn trẻ lại có những
nhu cầu riêng cần được thỏa mãn, trẻ rất nhạy cảm trong ứng xử, muốn được khẳng
định mình, muốn được độc lập trong các hoạt động. Bên trong đứa trẻ có một tiềm
năng rất phong phú mà ta chưa nhìn thấy được, qua quá trình tương tác với môi
trường xung quanh, chúng sẽ tự học hỏi, sáng tạo và kiến tạo bản thân mình. Trong
ba năm đầu sự tiếp nhận của trẻ là tiếp nhận vô thức, sự tiếp nhận này giống như
chụp ảnh, những hình ảnh tiếp nhận được sẽ khắc sâu trong não bộ, rất khó xóa bỏ.
Trong giai đoạn này cái mà trẻ cần đó chính là một môi trường sống tốt, người lớn
hãy tạo cơ hội để trẻ được trải nghiệm, ngày nay, nhiều gia đình có điều kiện nên
rất nuông chiều và cưng nựng con trẻ, họ thuê người giúp việc và để người giúp
việc làm hết mọi việc của trẻ, khiến trẻ không có cơ hội học các kỹ năng sống. Hãy
để cho trẻ tự khám phá và rèn luyện các kỹ năng cơ bản trong sinh hoạt hàng ngày,
trẻ có thể tự chăm sóc bản thân, giữ gìn môi trường xung quanh, kiểm soát vận
động và có những hành vi văn minh
Là một giáo viên đang công tác trong ngành học mầm non đã được 7 năm, tôi
nhận thấy việc dạy trẻ kỹ năng sống cho trẻ cũng đã được giáo viên đưa vào trong
2/26
các hoạt động hàng ngày của trẻ tuy nhiên còn chưa được hiệu quả cao đối với trẻ
nhà trẻ, chưa thường xuyên đưa vào hoạt động có chủ đích. Do đó, đứa trẻ khi tiếp
nhận và thực hiện các kỹ năng cũng chưa được sâu kỹ và chuẩn xác. Chính vì vậy
năm học 2016 - 2017 tôi đã mạnh dạn chọn đề “Một số biện pháp dạy kỹ năng
sống cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non”
3/26
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CỞ SỞ LÝ LUẬN
“ Bàn tay đưa nôi là bàn tay thống trị thế giới”
Câu danh ngôn nổi tiếng trên thế giới đã làm cho biết bao nhiêu người phải
suy nghĩ. Bản thân tôi, khi nghe câu danh ngôn này, trong lòng cũng tràn ngập
nhiều cảm xúc. Là một giáo viên dù đã gần 7 năm công tác , dù rất tán đồng và coi
trọng việc giáo dục là đặc biệt quan trọng song thực sự tôi vẫn còn lúng túng khi
tìm hiểu xem nó đặc biệt quan trọng ở chỗ nào, cũng như chưa thực sự dành nhiều
thời gian để tìm hiểu xem làm sao để tạo ra một thế giới học mà chơi thật bổ ích
cho trẻ được phát huy hết tố chất sẵn có. Ở Việt Nam hiện nay, trên thực tế nhiều
trường dường như chỉ quan niệm dạy kiến thức chưa dành nhiều thời gian vào việc
dạy trẻ thái độ ứng xử các mối quan hệ đó là (quan hệ với con người, với thiên
nhiên), vì vậy có rất nhiều điều trong cuộc sống mà trẻ không được học. Vậy để trẻ
có những kỹ năng sống tốt phù hợp với cuộc sống bên ngoài, thế giới xung quanh,
ngay từ lứa tuổi mầm non trẻ cần được các cô giáo cung cấp những kỹ năng sống,
những kỹ năng tự phục vụ đơn giản qua các hoạt động hàng ngày của trẻ ở lớp,
được bố mẹ dạy thường xuyên ở tại gia đình của trẻ.
Nếu ngay từ nhỏ đứa trẻ được quan tâm và có được những kĩ năng sống cần
thiết sẽ tạo cho đứa trẻ có được một tâm lý tự tin, mạnh dạn khi tham gia vào các
hoạt động. Mặt khác nếu như đứa trẻ có kiến thức, có thái độ tích cực trong các
hoạt động cũng mới chỉ đảm bảo được một nửa của sự thành công, một nửa còn lại
là do những kĩ năng cần cho cuộc sống mà chúng ta gọi là kĩ năng sống đem lại. Vì
những kĩ năng đó sẽ giúp biến những kiến thức thành hành động cụ thể, những thói
quen tốt như: tự giác làm việc của mình có trình tự, chăm chú hoàn thành công
việc của mình. Tuy nhiên những phẩm chất và thói quen tốt ấy không thể hình
thành trong trẻ một sớm một chiều, những thói quen, khả năng và phẩm chất tốt
này đều là các nhân tố hình thành tính cách sẽ theo trẻ suốt cuộc đời, đồng thời
quyết định đến tương lai của trẻ. Do đó khi giáo dục trẻ ngoài việc truyền thụ tri
thức cho trẻ, thì cần dạy trẻ học tập và rèn luyện những thói quen, khả năng và
phẩm chất cá nhân tốt, điều đó sẽ giúp đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách
sau này của đứa trẻ.
4/26
II. CỞ SỞ THỰC TIỄN
1. Đặc điểm chung.
Là một giáo viên đang thực hiện nhiệm vụ chăm sóc nuôi dạy trẻ tại trường
mầm non đã được công nhận chuẩn quốc gia cấp độ I, lá cờ đầu thành phố năm học
2013 – 2014; bằng khen của Thủ tướng Chính Phủ năm 2014. Ngôi trường đã có
nhiều thành tích với sự nỗ lực cố gắng của cô và trò.
Năm học 2016 -2017 trường được Phòng Giáo dục và Đào tạo chọn làm điểm
kiến tập chuyên đề kỹ năng tự phục vụ.
Trường khang trang, sạch đẹp với đầy đủ các phòng ban chức năng, có nhiều
khu vui chơi cho trẻ, khu cho trẻ vận động đặc biệt là có 1 phòng kỹ năng thực
hành cuộc sống với đầy đủ đồ dùng, đồ chơi hiện đại. Chính vì vậy việc đổi mới
hơn nữa hình thức dạy và học, nâng cao chất lượng thực hiện chương trình giáo
dục mầm non đặc biệt là giáo dục kỹ năng sống ngay từ lứa tuổi nhà trẻ được nhà
trường đưa lên hàng đầu
Năm học 2016- 2017 tôi được Ban Giám Hiệu phân công dạy trẻ lớp nhà trẻ
D1 lứa tuổi 24-36 tháng. Năm nay, lớp nhà trẻ D1 gồm có 52 cháu trong đó có: 27
học sinh nam và 25 học sinh nữ.
Lớp có 4 cô giáo yêu nghề, mến trẻ tận tình chăm sóc trẻ chu đáo. Có tinh
thần học tập nâng cao năng lực công tác, kỹ năng sư phạm.
2. Thuận lợi:
- Ban giám hiệu và tổ chuyên môn nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên
về mọi mặt và xây dựng mối quan hệ đoàn kết, thân ái trong tập thể giáo viên,
nhân viên và đặc biệt là sự quan tâm thường xuyên tới cô và trò
Được sự hướng dẫn nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường, tôi đã kết hợp
với giáo viên trong lớp xây dựng được ngân hàng nội dung phù hợp với độ tuổi
của trẻ và lồng ghép được một số kĩ năng sống ban đầu có thể hình thành cho trẻ
trong kế hoạch mình xây dựng. Trong quá trình thực hiện, trẻ thể hiện một số trạng
thái tích cực khi tham gia vào các hoạt động rèn kĩ năng sống.
Lớp học được trang bị đồ dùng, đồ chơi hiện đại. Đặc biệt là đồ dùng
Montessori.
Năm học 2015-2016, tôi được nhà trường tạo điều kiện tham gia các lớp bồi
dưỡng về dạy trẻ kỹ năng sống.
5/26
3. Khó khăn:
Trong những tháng đầu năm học chúng tôi nhận 100% cháu mới nên quá
trình làm quen với trẻ mất nhiều thời gian, trẻ mới đi học còn khóc nhiều, chưa
tham gia vào các hoạt động, đặc điểm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này còn hay ốm nên
hay nghỉ học vì vậy việc tham gia vào các hoạt động thường xuyên bị gián đoạn,
các nội dung rèn kĩ năng thì trẻ ít được tham gia vào các hoạt động thực hành, trải
nghiệm các kĩ năng sống.
Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều nên khi dạy kĩ năng sống cho trẻ
thì giáo viên gặp nhiều khó khăn.
Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn ít, việc lồng ghép nội dung giáo
dục kỹ năng sống vào các hoạt động cho trẻ còn chưa sâu, thiếu nhiều bài tập thực
hành. Vốn tài liệu mà giáo viên có thể tham khảo để dạy trẻ còn thiếu và chưa
phong phú.
III. CÁC BIỆN PHÁP.
1. Biện pháp 1: Khảo sát khả năng của trẻ.
Để việc xây dựng các bài kỹ năng sống giúp trẻ phát triển hiệu quả, thực sự
có chất lượng, đáp ứng được tình hình thực tế của lớp, phù hợp với khả năng của
học sinh lớp nhà trẻ là việc làm vô cùng cần thiết. Việc đánh giá chính xác thực
trạng sự phát triển của trẻ về nhận thức sẽ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về nhận thức,
kỹ năng, thái độ của học sinh lớp mình. Rồi từ đó cô giáo lựa chọn ra các đề tài kỹ
năng phù hợp với trẻ.
Bắt đầu từ tháng 9, tôi đã lên kế hoạch khảo sát trẻ (Qua việc theo dõi các
hoạt động trong ngày của trẻ, cùng với việc tổ chức cho trẻ tham gia một số hoạt
động ngoại khóa) bao gồm các nhóm kỹ năng khác nhau như: Nhóm kỹ năng giao
tiếp, nhóm kỹ năng thích nghi, nhóm kỹ năng tự bảo vệ, nhóm kỹ năng tự chăm sóc
bản thân.
Kết quả khảo sát đầu năm trẻ đạt được các mức độ sau:
Tổng số trẻ tham gia khảo sát: 35 trẻ
Nhóm kỹ năng
giao tiếp
Nhóm kỹ năng
thích nghi
Nhóm kỹ năng tự
bảo vệ
Nhóm KN tự chăm
sóc bản thân
T
K
TB
T
K
TB
T
TB
T
K
TB
5
14%
15
43%
15
43%
8
23%
12
34%
15
43%
6
17%
16
46%
5
14%
9
26%
21
60%