1. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
Giáo d c m m non là c s đu tiên c a s phát tri n nhân cách. Tr emụ ầ ơ ở ầ ủ ự ể ẻ
là nh ng công dân c a th gi i ngày mai và cũng là ni m vui, ni m t hào c aữ ủ ế ớ ề ề ự ủ
m i con ng i chúng ta. Vì th vi c b o v chăm sóc giáo d c tr là tráchỗ ườ ế ệ ả ệ ụ ẻ
nhi m không ch đi v i gia đình và nhà tr ng mà là c a toàn xã h i. Chínhệ ỉ ố ớ ườ ủ ộ
vì v y mà chúng ta ph i có nh ng bi n pháp h u hi u đ chăm sóc giáo d cậ ả ữ ệ ữ ệ ể ụ
tr nh m t o ra nh ng con ng i phát tri n toàn di n. Không nh ng th màẻ ằ ạ ữ ườ ể ệ ữ ế
còn hình thành cho tr nh ng cái hay, cái đp và bi t t o ra nh ng cái đp ẻ ữ ẹ ế ạ ữ ẹ ở
xung quanh, hình thành, cũng c , phát tri n và m r ng nh n th c cho tr vố ể ở ộ ậ ứ ẻ ề
th gi i xung quanh.ế ớ
Khám phá khoa h c có vai trò tích c c trong s phát tri n nh n th c c aọ ự ự ể ậ ứ ủ
tr . Giúp tr đc th c hành tr i nghi m, đc ho t đng cùng nhau, h pẻ ẻ ượ ự ả ệ ượ ạ ộ ợ
tác, chia s gi a cô và tr , gi a tr v i tr . Ho t đng cá nhân k t h p v iẻ ữ ẻ ữ ẻ ớ ẻ ạ ộ ế ợ ớ
ho t đng nhóm có tác d ng to l n trong vi c phát tri n trí thông minh, khạ ộ ụ ớ ệ ể ả
năng suy nghĩ và s giao ti p tích c c c a tr .ự ế ự ủ ẻ
Khám phá khoa h c t o đc s h ng thú, kích thích s tò mò t nhiênọ ạ ượ ự ứ ự ự
c a tr v th gi i xung quanh, giúp tr nh n th c đc m i s v t luôn thayủ ẻ ề ế ớ ẻ ậ ứ ượ ọ ự ậ
đi và s thay đi này liên quan đn nhau. Ta th hình dung, n u tâm h n trổ ự ổ ế ử ế ồ ẻ
th thi u đi s ti p xúc th gi i xung quanh, thi u s khám phá khoa h c thìơ ế ự ế ế ớ ế ự ọ
làm sao có th phát tri n tr c m xúc và có thái đ thân thi n v i môiể ể ở ẻ ả ộ ệ ớ
tr ng xung quanh, mong mu n tham gia và c m nh n đc v môi tr ngườ ố ả ậ ượ ề ườ
thiên nhiên và môi tr ng xã h i. Tr bi t yêu quý, chăm sóc c cây hoa lá,ườ ộ ẻ ế ỏ
con v t, bi t gi gìn đ dùng, đ ch i, bi t yêu quý kính tr ng m i ng i,ậ ế ữ ồ ồ ơ ế ọ ọ ườ
th ng yêu nh ng nh n b n.ươ ườ ị ạ
Ngoài ra khám phá khoa h c giúp tr phát tri n ngôn ng thông qua vi cọ ẻ ể ữ ệ
tr miêu t và gi i thích nh ng gì tr khám phá đc.ẻ ả ả ữ ẻ ượ
1.1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Nh chúng ta đc bi t vi c khám phá khoa h c là m t ho t đng giúpư ượ ế ệ ọ ộ ạ ộ
tr m m non khám phá th gi i xung quanh mình thông qua vi c ti p xúc v iẻ ầ ế ớ ệ ế ớ
môi tr ng xung quanh, đ t đó tr khám phá s v t hi n t ng môiườ ể ừ ẻ ự ậ ệ ượ ở
tr ng xung quanh và có thái đ tích c c v i môi tr ng.ườ ộ ự ớ ườ
Khám phá khoa h c bao g m các k năng t duy, quan sát, suy lu n, dọ ồ ỹ ư ậ ự
đoán, phân lo i, đo l ng, tr i nghi m...b i vì môi tr ng cho tr ho t đngạ ườ ả ệ ở ườ ẻ ạ ộ
là n i có ngu n thông tin phong phú, khuy n khích tr ho t đng, và có ýơ ồ ế ẻ ạ ộ
nghĩa giúp tr tìm tòi, khám phá, nh ng đi u m i l c a tr trong cu c s ngẻ ữ ề ớ ạ ủ ẻ ộ ố
đ t đó ki n th c k năng c a tr đc c ng c và b sung.ể ừ ế ứ ỹ ủ ẻ ượ ủ ố ổ
1
Khám phá khoa h c t o đi u ki n cho tr lĩnh h i các bi u t ng kháiọ ạ ề ệ ẻ ộ ể ựơ
quát v s v t hi n t ng, hi u đc m i quan h và s ph thu c l n nhauề ự ậ ệ ượ ể ượ ố ệ ự ụ ộ ẫ
gi a chúng. Vì v y khi t ch c cho tr khám phá khoa h c m t cách đúngữ ậ ổ ứ ẻ ọ ộ
đn, tr không nh ng lĩnh h i tri th c v s v t hi n t ng xung quanh, màắ ẻ ữ ộ ứ ề ự ậ ệ ượ
còn h c đc cách th c ti p c n đi t ng, cách th c khám phá b n ch t c aọ ượ ứ ế ậ ố ượ ứ ả ấ ủ
s v t, hi n t ng trong môi tr ng xung quanh. Nh đó các quá trình tâm lý,ự ậ ệ ượ ườ ờ
các ph m ch t trí tu và ngôn ng c a tr ngày càng phát tri n và hoàn thi n.ẩ ấ ệ ữ ủ ẻ ể ệ
Chính quá trình nh n th c th gi i khách quan đó t o đi u ki n đ phát tri nậ ứ ế ớ ạ ề ệ ể ể
th ch t, th m m , đo đc và lao đng cho tr . Góp ph n tích c c cho trể ấ ẩ ỹ ạ ứ ộ ẻ ầ ự ẻ
lĩnh h i nh ng tri th c sau này.ộ ữ ứ
Đi v i tr l a tu i m m non, tuy nh n th c c a tr ch a cao nh ngố ớ ẻ ở ứ ổ ầ ậ ứ ủ ẻ ư ư
t khi tr m i ch p ch ng b c đi, tr đã có nhu c u ti p xúc v th gi iừ ẻ ớ ậ ữ ướ ẻ ầ ế ề ế ớ
xung quanh. Tr thích đc ho t đng v i đ v t, đ ch i, ti p xúc v i thiênẻ ượ ạ ộ ớ ồ ậ ồ ơ ế ớ
nhiên c cây hoa lá... thích ti p xúc giao l u v i ng i l n, thích tìm hi u vỏ ế ư ớ ườ ớ ể ề
b n thân, m i ng i trong gia đình và xã h i. ả ọ ườ ộ
T nh n th c trên, đúng ừ ậ ứ th gi i xung quanh là c m t kho tàng đa d ngế ớ ả ộ ạ
phong phú ch a đng nh ng đi u lý thú, nh ng n t ng sâu s c v thiênứ ự ữ ề ữ ấ ượ ắ ề
nhiên. Đ giúp tr lĩnh h i ki n th c m t cách h ng thú và th hi n đcể ẻ ộ ế ứ ộ ứ ể ệ ượ
tính ch đng, tích c c sáng t o, ham hi u bi t, thích khám phá tìm tòi v thủ ộ ự ạ ể ế ề ế
gi i xung quanh. ớtôi đã đi sâu nghiên c u, tìm m i bi n pháp đ giúp tr khámứ ọ ệ ể ẻ
phá khoa h c m t cách có hi u qu nh t. Chính vì l đó mà tôi ch n đ tàiọ ộ ệ ả ấ ẽ ọ ề
này. "M t s bi n pháp phát tri n nh n th c cho tr 5-6 tu i thông quaộ ố ệ ể ậ ứ ẻ ổ
ho t đng khám phá khoa h cạ ộ ọ ". Đ trao đi và rút ra kinh nghi m nh mể ổ ệ ằ
nâng cao nh n th c cho tr trong tr ng m m non.ậ ứ ẻ ườ ầ
2. Đi m m i c a đ tài.ể ớ ủ ề
Các bi n pháp gây h ng thú cho tr m u giáo trong các ho t đng khámệ ứ ẻ ẫ ạ ộ
phá khoa h c t i tr ng m m non. T đó giúp cho giáo viên th ng xuyênọ ạ ườ ầ ừ ườ
nghiên c u, tìm ra nh ng đi u m i l đ v n d ng vào quá trình chăm sóc,ứ ữ ề ớ ạ ể ậ ụ
giáo d c tr theo h ng ch đng, tích c c. Luôn l y tr làm v trí trung tâmụ ẻ ướ ủ ộ ự ấ ẻ ị
trong m i ho t đng.ọ ạ ộ
* Ph m vi áp d ng đ tài:ạ ụ ề
Căn c vào kh năng và đi u ki n c a b n thân tôi ch nghiên c u m tứ ả ề ệ ủ ả ỉ ứ ộ
s bi n pháp gây h ng thú cho tr m u giáo trong gi khám phá khoa h c vàố ệ ứ ẻ ẫ ờ ọ
ti n hành th c hi n t i tr ng m m non.ế ự ệ ạ ườ ầ
2. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ng n i dung c n nghiên c u:ự ạ ộ ầ ứ
2
Năm h c 2016 – 2017 b n thân tôi đc phân công d y l p m u giáo 5-ọ ả ượ ạ ớ ẫ
6 tu i, là m t giáo viên có đ kinh nghi m gi ng d y b n thân tôi v n g pổ ộ ủ ệ ả ạ ả ẫ ặ
nh ng thu n l i và khó khăn nh sau:ữ ậ ợ ư
* Thu n l i:ậ ợ
Đc s quan tâm c a nhà tr ng, nên c s v t ch t, trang thi t b , đượ ự ủ ườ ơ ở ậ ấ ế ị ồ
dùng, đ ch i góc ch i cho tr ho t đng đy đ, phong phú. Ngoài ra làồ ơ ở ơ ẻ ạ ộ ầ ủ
giáo viên trong l p th y đc t m quan tr ng c a ho t đng khám phá khoaớ ấ ượ ầ ọ ủ ạ ộ
h c nên b n thân tôi đã nghiên c u, tìm tòi làm đc r t nhi u đ ch i,ọ ả ứ ượ ấ ề ồ ơ
nguyên li u ph c v cho vi c khám phá c a tr . ệ ụ ụ ệ ủ ẻ
Các b c ph huynh h t s c nhi t tình, ng h t o đc ni m vui và tậ ụ ế ứ ệ ủ ộ ạ ượ ề ự
tin cho cô giáo.
Đa s tr trong l p nhanh nh n, thông minh, ham thích đc khám phá. ố ẻ ớ ẹ ượ
Giáo viên luôn có s tìm tòi, sáng t o, nhi t tình trong gi ng d y, luôn tìmự ạ ệ ả ạ
cách kh c ph c nh ng khó khăn.ắ ụ ữ
C s v t ch t tr ng l p khang trang s ch đp có đ dùng, đ ch iơ ở ậ ấ ườ ớ ạ ẹ ồ ồ ơ
ph c v cho d y và h c, thu n l i cho quá trình th c hi n nhi u ho t đng.ụ ụ ạ ọ ậ ợ ự ệ ề ạ ộ
* Khó khăn:
Đ dùng, đ ch i cho tr đã có nh ng ch a đáp ng v i nhu c u h c t pồ ồ ơ ẻ ư ư ứ ớ ầ ọ ậ
c a tr trong giai đo n hi n nay.ủ ẻ ạ ệ
Kh năng t ch c các ho t đng cho tr quan sát, khám phá c a giáo viênả ổ ứ ạ ộ ẻ ủ
ch a đng đu, ch a phát huy h t kh năng nh n th c c a tr .ư ồ ề ư ế ả ậ ứ ủ ẻ
Kinh phí mua đ dùng, đ ch i, v t th t cho tr ho t đng còn h n ch .ồ ồ ơ ậ ậ ẻ ạ ộ ạ ế
2.2. Các gi i pháp: ả
2.2.1. Thi t k các ho t đng ngoài tr i mang tính m i l , h p d n:ế ế ạ ộ ờ ớ ạ ấ ẫ
Khám phá khoa h c không quá cao siêu nh m i ng i v n nghĩ, nó chọ ư ọ ườ ẫ ỉ
đn thu n là nh ng hi u bi t v th gi i xung quanh. V n đ c n thi t đâyơ ầ ữ ể ế ề ế ớ ấ ề ầ ế ở
là chính ng i giáo viên ph i tìm ra đc nh ng ho t đng khám phá phù h pườ ả ượ ữ ạ ộ ợ
v i tr , kích thích đc suy nghĩ c a tr , thu hút đc tr tham gia vào ho tớ ẻ ượ ủ ẻ ượ ẻ ạ
đng. Đ mang đn cho tr các ho t đng khám phá khoa h c thú v .ộ ể ế ẻ ạ ộ ọ ị
2.2.2.. T o c m xúc:ạ ả
Vào đu ho t đng, vi c t o c m xúc cho tr r t quan tr ng nh m gâyầ ạ ộ ệ ạ ả ẻ ấ ọ ằ
h ng thú ngay t đu đ lôi cu n tr vào đi t ng quan sát tìm hi u, tôi đãứ ừ ầ ể ố ẻ ố ượ ể
t o ra nhi u hình th c khác nhau, tích h p các môn h c khác nhau nh : có thạ ề ứ ợ ọ ư ể
3
t o c m xúc b ng cách dùng trò ch i, hay câu đ, ho c dùng tranh nh, môạ ả ằ ơ ố ặ ả
hình, hay bài th , đo n truy n, có khi là m t bài hát, ho c t o m t tình hu ngơ ạ ệ ộ ặ ạ ộ ố
nào đó… có th vào bài tr c ti p m t cách nh nhàng, có n i dung phù h pể ự ế ộ ẹ ộ ợ
v i đi t ng tr s p đc khám phá. Tu vào t ng lo i bài d y và t ng chớ ố ượ ẻ ắ ượ ỳ ừ ạ ạ ừ ủ
đ, tôi l a ch n đ dùng, đ ch i, tranh nh, v t th t, xây d ng mô hình, k tề ự ọ ồ ồ ơ ả ậ ậ ự ế
h p v i các th thu t s ph m, đ thu hút tr vào bài m t cách nh nhàng,ợ ớ ủ ậ ư ạ ể ẻ ộ ẹ
tho i mái, không gò bó, áp đt tr .ả ặ ẻ
2.2.3.. Ho t đng có m c đích h c t p.ạ ộ ụ ọ ậ
Tr l a tu i m m non, ho t đng vui ch i là ho t đng ch đo. Trẻ ở ứ ổ ầ ạ ộ ơ ạ ộ ủ ạ ẻ
thông
qua h c mà ch i, ch i mà h c. Vì v y trong quá trình tri giác c a tr tôi l aọ ơ ơ ọ ậ ủ ẻ ự
ch n, v n d ng đa vào ti t h c các trò ch i sáng t o nh m kích thích, thuọ ậ ụ ư ế ọ ơ ạ ằ
hút tr mu n đc tham gia ho t đng. V i tr đi u mà làm cho tr t p trungẻ ố ượ ạ ộ ớ ẻ ề ẻ ậ
nh t là b t c ho t đng nào cũng c n có đ dùng tr c quan phù h p v i bàiấ ấ ứ ạ ộ ầ ồ ự ợ ớ
d y, v i ch đ và ph i đm b o tính an toàn, tính th m m và mang tínhạ ớ ủ ề ả ả ả ẩ ỹ
giáo d c cao.ụ
a. Th nghi m (G i c m xúc, thu hút vào ho t đng)ử ệ ợ ả ạ ộ
Tr c khi cho tr quan sát đi t ng giáo viên có th k m t đo nướ ẻ ố ượ ể ể ộ ạ
truy n, câu đ, bài hát ho c trò ch i... đ lôi cu n tr tham gia vào ho t đng.ệ ố ặ ơ ể ố ẻ ạ ộ
VD: Đ tài cho tr làm quen m t s lo i qu : Chanh, xoài, cam, nhãn.ề ẻ ộ ố ạ ả
Giáo viên cho tr ch i trò ch i: “ẻ ơ ơ Khám phá đi u bí m t"ề ậ
Chu n b : ẩ ị M t món sinh t xoài.ộ ố
M t h p đng chùm nhãn.ộ ộ ự
Khăn m t đã đc v t tinh d u cam vào.ặ ượ ắ ầ
M i 3 tr lên tham gia trò ch i, khi tr lên tham gia vào trò ch i tr s tờ ẻ ơ ẻ ơ ẻ ẽ ư
duy và ch n cho mình m t k t qu đúng sau đó nói cho c l p bi t. Giáo viênọ ộ ế ả ả ớ ế
và c l p cùng ki m tra l i k t qu và cho tr l y qu mà tr v a khám pháả ớ ể ạ ế ả ẻ ấ ả ẻ ừ
xong đa v nhóm c a mình quan sát và cùng nhau đa ra các ý ki n có liênư ề ủ ư ế
quan đn k t qu c a nhóm.ế ế ả ủ
b. Ho t đng khám phá:ạ ộ
Khi tr quan sát xong giáo viên m i t ng nhóm nêu lên các ý ki n, t ngẻ ờ ừ ế ừ
thành viên trong nhóm thay nhau đa ra các ý ki n. Sau đó m i nhóm khác.ư ế ờ
Khi các nhóm đã đa ra các ý ki n xong giáo viên và tr cùng ki m traư ế ẻ ể
k t qu c a t ng nhóm và b sung thêm các ý ki n khác và giáo viên cungế ả ủ ừ ổ ế
c p thêm ki n th c m i ngay đó cho tr .ấ ế ứ ớ ở ẻ
4
VD: Khi khám phá qu cam tr ch a phát hi n v qu cam có tinh d uả ẻ ư ệ ở ỏ ả ầ
cam dùng đ ch a b nh ho, g i đu, n u r u cam, kh mùi hôi t l nh...ể ữ ệ ộ ầ ấ ượ ử ở ủ ạ
giáo viên cho tr l y v v t vào n c khi l p màng m t n c xu t hi n vàẻ ấ ỏ ắ ướ ớ ở ặ ướ ấ ệ
cung c p cho tr l p màng n i trên m t n c chính là tinh d u cam.ấ ẻ ớ ổ ặ ướ ầ
Đ kh c sâu ki n th c, giáo viên cho tr t ch n 2 đi t ng so sánh sể ắ ế ứ ẻ ự ọ ố ượ ự
gi ng và khác nhau d i hình th c 2 đi, nhóm ho c t p th l p.ố ướ ứ ộ ặ ậ ể ớ
Hai đi thi nhau đa ra các ý ki n mà không trùng l p v i ý ki n tr c,ộ ư ế ặ ớ ế ướ
đi nào nhi u ý ki n h n thì đi đó s chi n th ng.ộ ề ế ơ ộ ẽ ế ắ
Trong m t ti t cho tr khám phá khoa h c tôi thi t nghĩ không c n đaộ ế ẻ ọ ế ầ ư
nhi u đi t ng vào m t lúc mà gây nhàm chán v i tr , kéo dài th i gian,ề ố ượ ộ ớ ẻ ờ
ki n th c nhi u trong m t ho t đng s gây căng th ng cho tr . Vì th c nế ứ ề ộ ạ ộ ẽ ẳ ẻ ế ầ
ch n đi t ng v a ph i và khai thác sâu ki n th c sau, đó nh ng đi t ngọ ố ượ ừ ả ế ứ ữ ố ượ
khác tr b t g p tr s t mình khám phá, so sánh hay phân lo i, phân nhóm...ẻ ắ ặ ẻ ẽ ự ạ
Nh v y giúp tr phát tri n t duy, óc sáng t o và đc bi t tính t l p tr .ư ậ ẻ ể ư ạ ặ ệ ự ậ ở ẻ
2.2.4. L a ch n ho t đng khám phá khoa h c:ự ọ ạ ộ ọ
L a ch n ho t đng khám phá khoa h c là b c không th thi u đ phátự ọ ạ ộ ọ ướ ể ế ể
tri n nh n th c m t cách có h th ng cho tr l a tu i m u giáo. Ho t đngể ậ ứ ộ ệ ố ẻ ở ứ ổ ẫ ạ ộ
khám phá khoa h c có th ti n hành nhi u cách khác nhau. Có khi tr đcọ ể ế ề ẻ ượ
khám phá b ng cách s d ng nh ng giác quan đ tìm ra đc đi m, tính ch tằ ử ụ ữ ể ặ ể ấ
c a s v t hi n t ng, nh ng cũng có khi tr ph i th c hi n nh ng thíủ ự ậ ệ ượ ư ẻ ả ự ệ ữ
nghi m đ bi t đc s thay đi c a m i v t xung quanh.ệ ể ế ượ ự ổ ủ ọ ậ
Ví dụ: Khám phá khoa h c b ng giác quan.ọ ằ
Đ tài: Qu chanh. Ch đ: M t s lo i qu .ề ả ủ ề ộ ố ạ ả
* M c tiêu: Cho tr bi t m t s đc đi m, công d ng c a qu chanh.ụ ẻ ế ộ ố ặ ể ụ ủ ả
* Giáo viên ti n hành các b c nh sau:ế ướ ư
- Cho c l p đc c m, s (xúc giác) v qu chanh phát hi n ra r ngả ớ ượ ầ ờ ỏ ả ệ ằ
m t s qu chanh có v nh n, tr n nh ng có m t s qu chanh thì có v s nộ ố ả ỏ ẵ ơ ư ộ ố ả ỏ ầ
sùi.
- Cho tr dùng mũi (Kh u giác) ng i qu chanh đã b c t làm đôi xem cóẻ ứ ử ả ị ắ
mùi nh th nào?ư ế
- Cho tr dùng m t (th giác) đ quan sát xem qu chanh còn gi ng v iẻ ắ ị ể ả ố ớ
m t s qu nào khác, gi ng đc đi m gì?ộ ố ả ố ở ặ ể
- Cho tr n m (v giác) th xem chanh có v nh th nào?ẻ ế ị ử ị ư ế
- Cho c l p t pha cho mình m t c c n c chanh và u ng th . Sau đóả ớ ự ộ ố ướ ố ử
tr nêu ý ki n c a mình.ẻ ế ủ
5