PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ
Tên đề tài: “Biện pháp giúp trẻ 25-36 tháng tuổi hứng thú tham gia hoạt
động tạo hình trong trường mầm non”
I. Lý do chọn đề tài
Hoạt động tạo hình là loại hình nghệ thuật gắn bó với con người và trở
thành nhu cầu không thể thiếu. Hoạt động tạo hình phản ánh cuộc sống con
người bằng những hình ảnh, màu sắc, phản ánh niềm vui, nỗi buồn, khát vọng,
ước mơ của con người.
Đối với trẻ mầm non, hoạt động tạo hình có vai trò vô cùng quan trọng,
đó là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ,
quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm và giúp trẻ có một thế giới kỳ diệu đầy cảm
xúc. Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như
khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy
và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp.
Trẻ mầm non dễ xúc cảm, ngây thơ trong sáng nên rất dễ tiếp xúc với thế giới
muôn màu sắc, và đó chính là điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện: Thể chất,
nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm quan hệ xã hội và thẩm mĩ,…
Đặc biệt hơn đối với trẻ 25-36 tháng, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật có
nhiều màu sắc, hay một bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi ngộ
nghĩnh… Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được nảy
sinh ngay từ tuổi ấu thơ. Nhưng cũng với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi
25 -36 tháng, trẻ chưa nhận biết đúng màu sắc, trẻ chưa có kĩ năng cầm bút di
màu, tô màu, chấm màu, dán …hay khả năng cảm thụ cái đẹp, ý tưởng tạo ra cái
đẹp và yêu cái đẹp. Với sự hướng dẫn của người lớn, đứa trẻ dần hình thành và
hoàn thiện các kỹ năng tạo hình của mình. Ngoài môi trường gia đình thì trường
mầm non chính là môi trường có điều kiện, cơ hội lớn để tổ chức tốt hoạt động
tạo hình cho trẻ. Ở trường mầm non, hoạt động tạo hình được tổ chức thông qua
các hoạt động hằng ngày, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, trẻ dần hình thành các
kỹ năng tạo hình như: Phân biệt màu sắc, hình dạng, lắp ghép, cách ngồi, cách
cầm bút, cách sử dụng đất, cách tô màu, cách xoay tròn, ấn bẹt... các kỹ năng tạo
hình mà cô giáo hình thành cho trẻ sẽ là những kinh nghiệm hoàn thiện khả năng
hoạt động thực tiễn của trẻ, nhưng phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và đặc
điểm cá nhân của trẻ, đảm bảo tính vừa sức, nhưng vẫn giúp trẻ hứng thú tham
gia hoạt động, phát huy tối đa khả năng hoạt động tạo hình ở trẻ. Do đó, việc tổ
chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi 25 – 36 tháng ở trường mầm non là rất
cần thiết. Chính vì những yếu tố đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện
pháp giúp trẻ 25-36 tháng tuổi hứng thú tham gia hoạt động tạo hình trong
trường mầm non” làm đề tài viết sáng kiến kinh nghiệm.
II. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 25 -36 tháng tuổi.
2. Phạm vi nghiên cứu: Lớp nhà trẻ D3.
3. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023.
III. Mục đích nghiên cứu
Giúp giáo viên có những phương pháp ,biện pháp cải tiến, sáng tạo để giúp
trẻ làm quen với hoạt động tạo hình một cách gần gũi, thiết thực và dễ dàng
nhất.
Giúp trẻ phát triển năng khiếu thẩm mỹ và tạo điều kiện để phát triển toàn
diện về nhân cách cho trẻ,
Giúp trẻ hứng thú hơn và có kỹ năng hơn trong hoạt động tạo hình.
PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở khoa học
1. Cơ sở lý luận:
Hoạt động tạo hình là một dạng hoạt động nghệ thuật nhằm giúp trẻ nhận
biết và phản ánh thế giới xung quanh thông qua những hình tượng nghệ thuật
nhưng chỉ dừng lại ở mức độ nhằm thỏa mãn nhu cầu, ý thích và phù hợp với
khả năng của trẻ. Hoạt động này là một dạng hoạt động có sản phẩm đặc trưng
của trẻ mầm non.
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 25-36 tháng tuổi, thì tạo hình
với trẻ 25-36 tháng tuổi giai đoạn đầu đơn giản chỉ là những đường nét lộn xộn,
không có ý nghĩa, trẻ di màu còn lệch ra ngoài nhiều vì bàn tay của trẻ còn chưa
thể đi theo hướng mà trẻ muốn do sự vận động của bàn tay, ngón tay còn vụng
về, chưa phát triển. Về màu sắc trẻ thường ít quan tâm tới màu sắc và thường vẽ
bằng bất kỳ loại bút màu nào mà trẻ tình cờ cầm được. Về khả năng liên tưởng,
liên hệ giữa các dấu hiệu của đối tượng được tri giác với các hình vẽ được thể
hiện ra trên giấy bằng các nét, các hình, hay bằng màu sắc mà trẻ sử dụng. Dần
dần, về cuối năm trẻ có khả năng thể hiện tưởng tượng tái tạo, biểu cảm bằng
cách sử dụng một số chấm, vạch, đường nét khác nhau bổ sung vào các hình do
người lớn vẽ hoặc hình vẽ do trẻ tình cờ tạo nên trước đó. Ví dụ: “Vẽ mưa rơi”,
“Vẽ tia nắng”, “Vẽ đường đi” “Dòng nước chảy” ....làm cho các nét vẽ hoàn
thiện hơn, hình tượng trọn vẹn hơn. Trẻ có thể điều khiển tay- mắt để xé, dán,
nặn, chắp ghép theo ý của mình.
2. Cơ sở thực tiễn
Trường mầm non nơi tôi công tác là trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia
đạt nhiều thành tích xuất sắc, chất lượng giáo dục không ngừng được nâng cao.
Trong các nội dung giáo dục cho trẻ mầm non thì nội dung giáo dục tình cảm xã
hội và thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình là nhiệm vụ quan trọng nên được
nhà trường quan tâm và chú trọng hơn.
Năm học 2022-2023 tôi được Ban giám hiệu phân công nhóm lớp 25-36
tháng D3 với 20 trẻ. Dựa vào tình hình thực tế khi dạy trẻ trên lớp tôi thấy trẻ
lớp tôi đa số trẻ còn nhỏ, còn chưa bạo dạn, khả năng tập trung chưa cao, không
thực sự hứng thú trong giờ hoạt động tạo hình, chưa tham gia hoạt động một
cách tích cực, kỹ năng tạo hình của trẻ còn nhiều hạn chế, sản phẩm tạo hình còn
chưa hoàn thiện.
Từ thực tế trên tôi thấy rất băn khoăn làm thế nào để cho trẻ lớp tôi bạo
dạn, tự tin, khả năng tập trung, kiên trì hơn trong hoạt động tạo hình. Vì vậy tôi
luôn xác định rõ trọng tâm của việc tạo hứng thú cho trẻ khi hoạt động tạo hình
là rất quan trọng và cần thiết. Là giáo viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chăm
sóc - giáo dục trẻ, bản thân tôi luôn ý thức cao, phải thực hiện yêu cầu giáo dục
theo quy định của ngành và sự chỉ đạo của nhà trường, quan tâm đến sự phát
triển toàn diện cho trẻ, qua đó tôi đã chú trọng đến việc giúp trẻ hứng thú tham
gia hoạt động tạo hình.
3. Khảo sát thực trạng
3.1. Thuận lợi
- Lớp nằm tại khu mới của trường nên cơ sở vật chất được sắm tương đối đầy đủ
phục vụ tốt cho hoạt động của trẻ .
- Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu về mọi mặt.
- Là giáo viên có nhiều nhiệt huyết, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm
cao.
- Các cháu khỏe mạnh, ngoan ngoãn.
3.2. Khó khăn
- Một số đồ dùng hiện đại phục vụ hoạt động tạo hình còn thiếu.
- 100% trẻ mới đi lớp, trẻ còn nhút nhát, chưa tự tin, đi lớp chưa chuyên cần.
- Đa số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của giáo dục thẩm mỹ trong
cuộc sống của trẻ nên chưa dành nhiều thời gian quan tâm phối hợp cùng cô.
- Nhận thức của các bậc phụ huynh còn chưa cao cho là lứa tuổi nhà trẻ việc
học tập chưa quan trọng.
3.3. Số liệu điều tra trước khi thực hiện
Để đề ra được các biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 25-36 tháng tuổi trong
hoạt động tạo hình có hiệu quả, ngay từ đầu năm học mới tôi đã đánh giá phân
loại khả năng tạo hình trong lớp tôi phụ trách để từ đó có những giải pháp trong
giảng dạy tốt hơn.
Bảng khảo sát đầu năm với số trẻ là 20 trẻ.
S
T
T
ND đánh giá
Số
trẻ
Kết quả
Trẻ đạt
Tỉ lệ
%
Trẻ chưa
đạt
Tỉ lệ %
1
Trẻ hứng thú tham gia
hoạt động tạo hình
20
3
15%
17
85%
2
Trẻ có kỹ năng tạo hình
20
1
5%
19
95%
3
Trẻ tạo được sản phẩm
tạo hình
20
0
0%
20
100%
Qua bảng khảo sát có thể thấy tỷ lệ % trẻ đạt được các tiêu chí trên là rất
thấp. Là một giáo viên luôn tâm huyết với nghề, với mong muốn kích thích sự
hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình và phát huy từ những thuận lợi sẵn có,
khắc phục một số khó khăn còn tồn tại. Tôi đã đưa ra một số biện pháp sau:
II. Biện pháp thực hiện
1. Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao chuyên môn và xây dựng kế hoạch thực
hiện các hoạt động tạo hình.
1.1. Tự bồi dưỡng nâng cao chuyên môn
Để nâng cao chất lượng khi thực hiện chương trình GDMN nói chung và
tổ chức tốt hoạt động tạo hình cho trẻ nói riêng, tôi đã không ngừng học tập tự
bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho bản thân qua các hoạt động sau:
Tự nghiên cứu tài liệu qua sách vở, các phương tiện thông tin, báo,đài ,
tivi, tạp chí giáo dục mầm non (hay tại trang violet, kinhnghiemdayhoc.net.
Pinterest,….); Tiếp thu các lớp tập huấn ứng dụng các phương pháp tiến tiến tại
trường mầm non 20/10; xây dựng môi trường học tập lấy trẻ làm trung tâm,
nghiên cứu qua ngân hàng hình ảnh, nguồn tin tại trang Pinterest cài đặt sẵn trên
điện thoại để bồi dưỡng chuyên môn; Thảo luận chuyên môn qua sinh hoạt tổ,
học tập bạn bè, đồng nghiệp…( Hình ảnh 1)
Tham gia đầy đủ các buổi chuyên đề do sở, phòng, trường tổ chức, các
khóa học ứng dụng công nghệ thông tin, thiết kế các video, hình ảnh, âm thanh
để xây dựng tư liệu các hoạt động tạo hình cho trẻ.( Hình ảnh 2)
Với việc học hỏi và tự bồi dưỡng kiến thức của bản thân như vậy đã giúp
tôi tự tin hơn trong quá trình dạy trẻ, cung cấp cho trẻ nhiều kiến thức hơn và có
thêm nhiều phương pháp mới thu hút trẻ vào các hoạt động hơn.
1.2. Xây dựng kế hoạch thực hiện các hoạt động tạo hình:
Chất lượng của giờ hoạt động tạo hình, trẻ có hứng thú hoạt động để tạo
ra sản phẩm hay không. Phụ thuộc vào sự chuẩn bị cho trẻ về vốn hiểu biết, biểu
tượng, xúc cảm, tình cảm, đồng thời phụ thuộc lớn vào sự chuẩn bị về kỹ năng
tạo hình cho trẻ. Nhưng trẻ 25-36 tháng tuổi kỹ năng hoạt động tạo hình còn
chưa hoàn thiện, do sự tập trung chú ý chưa cao, các cơ tay còn yếu, chưa được
tiếp xúc chuẩn các kỹ năng tạo hình...
Ngay từ đầu năm học tôi đã căn cứ vào phiên chế, ngân hàng nội dung của
khối và nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo
dục mầm non; Nghiên cứu đặc điểm tâm - sinh lý, khả năng hoạt động của trẻ để
khai thác xem “ Trẻ muốn gì?”, “Trẻ thích gì?”, “Trẻ có thể làm được gì?”... Sau
khi thu thập đủ các nội dung của hoạt động tạo hình, tôi tiến hành lựa chọn các
nội dung tạo hình sao cho phù hợp với độ tuổi của trẻ, tiến hành sắp xếp theo hệ
thống để có thể dễ dàng sử dụng trong việc tổ chức giáo dục theo hướng tích
hợp. Vừa nhằm bồi dưỡng cho trẻ khả năng chuyên biệt của hoạt động tạo hình,
vừa phối hợp thực hiện các nhiệm vụ của các lĩnh vực giáo dục khác trong toàn
bộ chương trình chăm sóc- giáo dục trẻ. Ngoài ra, nội dung tạo hình cần phong
phú thống nhất giữa các hoạt động tạo hình như: Vẽ - nặn - xếp dán - chắp
ghép...
Với trẻ 25-36 tháng các kỹ năng mà tôi hướng tới để truyền đạt và rèn
luyện trẻ là các kỹ năng: Cầm bút tô màu, nặn, xé, xếp hình. Tôi tiến hành xây
dựng và đưa các kỹ năng vào từng tháng cho phù hợp đi từ dễ đến khó dần lên
với từng chủ đề sự kiện để rèn trẻ . Dưới đây là bảng lồng ghép các kỹ năng tạo
hình vào từng tháng của hoạt động tạo hình:
Thời
gian
Kỹ năng thực hiện
Tháng
9
- Làm quen với bút màu; Ôn luyện cách sử
dụng bút, giấy; Tập vẽ nhiều hình trên mặt
giấy;
Tập làm quen với kỹ năng ban đầu của hoạt
động nặn: Tập bóp đất, bứt, véo, không vứt
đất lung tung, bôi bẩn ra quần áo, lau tay
vào khăn.
- Phát triển các thao tác hoạt động với đồ
vật, Tạo hứng thú cho trẻ với các thao tác
tạo hình như: Lắp đặt, xếp cạnh nhau, chồng
lên nhau,...
Tháng
Rèn luyện sự cảm nhận màu sắc, kỹ năng tô