Sáng kiến kinh nghiệm
Rèn đọc diễn cảm cho học
sinh qua phân môn Tập
đọc lớp 4 -5
1
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở
Tiểu học đã được các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lí chỉ đạo cũng như
giáo viên trực tiếp giảng dạy đặc biệt quan tâm.
Đổi mới phương pháp dạy học có thể hiểu tìm con đường ngắn nhất để đạt
chất lượng và hiệu quả cao. Con đường này không có sẵn, không bằng
phẳng mà đầy chông gai, khúc khuỷu, gập ghềnh với sự đan xen giữa cái
chung và cái riêng, cái cũ và cái mới. Vì vậy, đổi mới phương pháp dạy
học (PPDH) bao gồm cả hai mặt: Phải đưa vào các PPDH mới đồng thời
đồng thời tích cực phát huy những ưu điểm của PPDH truyền thống. Lý
luận dạy học đã khẳng định không có phương pháp vạn năng, đặc biệt
trong lĩnh vực giáo dục, yếu tố kinh nghiệm và sự kế thừa thể hiện khá
đậm nét (thuyết trình , vấn đáp là những phương pháp rất xưa cũ nhưng
hiện tại vẫ được sử dụng trong các tiết dạy với mức độ đậm nhạt khác
nhau). Đổi mới PPDH là sự kết hợp nhuần nhuyễn sáng tạo giữa kinh
nghiệm của giáo viên với những yếu tố mới của PPDH hiện đại. Với cách
nhìn từ phương pháp mới, giáo viên có thể thực hiện việc cải tiến PPDH
nói chung và môn Tiếng Việt lớp 5 nói riêng nhằm gây hứng thú học tập,
tạo niềm tin, niềm vui bằng sự hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ
năng sử dụng Tiếng Việt: nghe, nói, đọc, viết để học sinh giao tiếp. Thông
qua việc dạy Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy.
Tiếng Việt là tiếng ghi âm, nghĩa là viết như thế nào thì đọc như thế
ấy, có đọc được thì mới hiểu được nội dung. Vì thế phân môn Tập đọc có
vị trí đặc biệt trong chương trình Tiểu học. Nó đảm nhiệm việc hình thành
và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hàng đầu
của học sinhTiểu học đồng thời làm cơ sở, nền móng cho mọi sự phát
triển. Đọc trở thành nhiệm vụ cấp thiết của mỗi người đi học. Biết đọc con
người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần, từ đây họ biết tìm hiểu,
đánh giá cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội.
2
Nhờ đọc mà con người bày tỏ ý kiến của mình. Từ đó con người có
điều kiện tự học và hiểu biết các môn học khác. Như vậy có thể khẳng định
rằng đọc là cầu nối của mọi tri thức, của mọi môn học. Đọc chính là học,
học nữa, học mãi, đọc để tự học, học cả đời. Bởi vậy dạy cho học sinh biết
đọc, đọc đúng, đọc hiểu và đọc diễn cảm là một việc làm cần thiết và có ý
nghĩa rất quan trọng.
Trong thực tế hiện nay, ở trường Tiểu học việc dạy đọc, bên cạnh
những thành công, còn nhiều hạn chế. Học sinh của chúng ta chưa đọc
được như mong muốn, kết quả đọc của các em chưa đáp ứng được yêu cầu
của việc hình thành kĩ năng đọc. Các giờ Tập đọc thì hầu như học sinh chỉ
mới biết đọc đúng, đọc trơn, số lượng học sinh biết đọc diễn cảm tốt còn
rất hữu hạn. Giáo viên tiểu học còn lúng túng khi dạy Tập đọc đồng thời
những phương pháp cụ thể hướng dẫn rèn đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu
học cũng rất ít được quan tâm.
Vậy để giúp học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm, hiểu và cảm thụ được
bài văn, bài thơ thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy
học theo định hướng mới đó là “Mọi học sinh đều phải tích cực tham gia
vào hoạt động học tập”.
Do đó với mong muốn làm thế nào để chất lượng đọc đúng, đọc diễn
cảm của học sinh lớp 5 ngày càng nâng cao, tôi đã chọn đề tài “ Rèn đọc
diễn cảm cho học sinh lớp 5” làm đề tài nghiên cứu.
I.2. Môc ®Ých nghiªn cøu
Thông qua đề tài này, tôi mong muốn được góp phần vµo viÖc d¹y
nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy - học môn
Tiếng việt nói riêng.
I.3. Thêi gian ®Þa ®iÓm nghiªn cøu
Trong thời gian hơn 8 tháng kể từ khi đăng kí đề tài (tháng 9/2009) đến
khi hoàn thành đề tài (tháng 5/2010) tôi đã thực hiện nghiên cứu tại líp 5A
I.4. Cơ sở thực tiễn
3
Qua quá trình giảng day nhiều năm ở trường tiểu học, tôi nhận thấy việc
rèn đọc diễn cảm cho học sinhtrong giờ học chiếm một vị trí rất quan trọng
đặc biệt đối với học sinh lớp 5.
Tìm hiểu về những thuận lợi và khó khăn trong việc rèn đọc diễn cảm
của học sinh lớp 5 qua giờ Tập đọc nói chung và lớp 5A trường tiểu học
An Sinh A nói riêng. Tôi thấy học sinh có nhiều điều kiện tốt giúp cho việc
rèn đọc có kết quả. Những điều kiện đó là về chương trình, trình độ học
sinh, sự quan tâm của gia đình, thầy cô và bạn bè. Mặc dù có thuận lợi như
vậy, thực tế tôi thấy khả năng đọc của học sinh không đồng đều, một số em
có khả năng đọc rất tốt chỉ là sau khi nghe giáo viên đọc mẫu và hướng
dẫn là các em có thể đọc khá đạt một tác phẩm. Song bên cạnh đó, có
những em có khả năng đọc còn hạn chế mặc dù đã được hướng dẫn tỉ mỉ.
Nguyên nhân tình trạng này có cả nguyên chủ quan và khách quan.
Nguyên nhân khách quan là do những lỗi sai chung của địa phương khi
phát âm và do phương pháp hướng dẫn của giáo viên, nên chưa phù hợp
với toàn bộ học sinh. Bên cạnh nguyên nhân, chính là nguyên nhân chủ
quan, từ phía học sinh các em chưa tích cực rèn luyện, chậm trong tiếp thu
kiến thức. Từ sự chênh lệch như vậy, với mục tiêu chung đặt ra đối với
giáo dục, là phát triển đồng bộ học sinh về các mặt. Trên cơ sở bồi dưỡng
những học sinh khá giỏi, khuyến khích quan tâm các học sinh yếu, giúp
các em đạt trình độ chung.
Từ những suy nghĩ như trên tôi quyết định chọn đề tài này đi vào “tôi
quyết định chọn đề tài nàyđi vào tìm hiểu việc rèn đọc diễn cảm cho học
sinh qua giờ tập đọc ở lớp 5”. Tìm ra phương pháp giảng dạy một cách tốt
nhất trong quá trình hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm và cảm thụ tác phẩm
văn học. Đưa các em thâm nhập vào thế giới kì diệu của ngôn ngữ văn
chương. Từ đó giáo dục cho các em cái hay, cái đẹp, bồi dưỡng những tinh
thần đúng đắn đối với thiên nhiên, đất nước con người.
4
II. PHẦN NỘI DUNG
II.1. Ch¬ng I: Tæng quan
Trong thực tế giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học
sinh và kết quả khảo sát chất lượng đầu năm của trường, để đảm bảo cho
chất lượng cuối năm thực sự là những con số thật, tránh được hiện tượng
học sinh ngồi nhầm lớp và để học sinh có thể học tốt môn văn trong
chương trình Trung học cơ sở, tôi thấy việc đọc diễn cảm cho học sinh lớp
5 là thực sự cần thiết.
Mục tiêu cần đạt của môn Tập đọc lớp 5 là: hình thành và phát triển
ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng việt (nghe - nói - đọc - viết) để học
tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động của lứa tuổi.
Thông qua việc dạy và học Tiếng việt góp phần rèn luyện các thao
tác của tư duy, kiến thức sơ giản về tự nhiên, về xã hội, văn hoá, văn học,
về con người trong nước và nước ngoài.
Bồi dưỡng tình yêu Tiếng việt và hình thành thói quen giữ gìn sự
trong sáng của Tiếng việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt
Nam x· hội chủ nghĩa.
Ở lớp 5, các mục tiêu của môn Tiếng việt được cụ thể hoá thành những yêu
cầu về kiến thức, kĩ năng đối với học sinh đó là các kĩ năng nghe - nói -
đọc - viết. Cụ thể nghiên cứu về đọc:
Biết cách đọc các loại văn bản hành chính, khoa học, báo chí, văn
học phù hợp với nội dung văn bản thể hiện được tình cảm, thái độ của tác
giả, giọng điệu của nhân vật thông qua giọng đọc.
Biết đọc thầm với tốc độ nhanh hơn học sinh lớp 4.