Tên bi n pháp: NG D NG TRÒ CH I T NG TÁC TRONG BÀI D Y MÔNệ Ứ Ụ Ơ ƯƠ Ạ
HÓA H C B C THCS Đ NÂNG CAO CH T L NG D Y H C THEOỌ Ậ Ể Ấ ƯỢ Ạ Ọ
H NG PHÁT TRI N NĂNG L C VÀ PH M CH T H C SINHƯỚ Ể Ự Ẩ Ấ Ọ
I. N i dung bi n pháp:ộ ệ
1. Lý do ch n bi n pháp:ọ ệ
Trên th c t khi ti p c n ngh quy t 29 - NQ/TW v đi m i căn b n, toànự ế ế ậ ị ế ề ổ ớ ả
di n giáo d c và đào t o và khi có thông t 32 c a BGDĐT v h ng d n th c hi nệ ụ ạ ư ủ ề ướ ẫ ự ệ
công tác giáo d c ph thông m i năm 2018 b n thân tôi luôn trăn tr đ tìm raụ ổ ớ ả ở ể
ph ng pháp d y h c theo h ng phát tri n năng l c và ph m ch t h c sinh. Điươ ạ ọ ướ ể ự ẩ ấ ọ ổ
m i ph ng pháp d y h c theo n i dung hi n nay s làm cho vi c d y, vi c h cớ ươ ạ ọ ộ ệ ẽ ệ ạ ệ ọ
đc ti p c n g n h n, sát h n v i m c tiêu hình thành và phát tri n nhân cách conượ ế ậ ầ ơ ơ ớ ụ ể
ng i. Nh m ph c v cho b c ti p c n đi m i ch ng trình GDPT 2018 thì b nườ ằ ụ ụ ướ ế ậ ổ ớ ươ ả
thân tôi ph i luôn n l c và tìm tòi, nghiên c u nh ng ph ng pháp t ch c d y h cả ổ ự ứ ữ ươ ổ ứ ạ ọ
phong phú và linh ho t h n đ ng d ng vào các bài d y.ạ ơ ể ứ ụ ạ
V i đc thù là m t xã mi n bi n, ph huynh th ng đi bi n ho c đi làm ăn xaớ ặ ộ ề ể ụ ườ ể ặ
x , nên ít quan tâm đn con em mình, v i t t ng h c đ l y b ng c p 2 đi n cứ ế ớ ư ưở ọ ể ấ ằ ấ ướ
ngoài. Nên đa s các em còn ch a chú tâm vào vi c h c d n đn k t qu h c t pố ư ệ ọ ẫ ế ế ả ọ ậ
ch a cao.ư
Tôi đã ti n hành đi u tra m c đ bi u hi n s h ng thú đi v i môn ế ề ứ ộ ể ệ ự ứ ố ớ Hóa h cọ
thông qua đi u tra ề35 h c sinhọ c a ủkh i 9 trong đu năm h c 2020 – 2021 tr ngố ầ ọ ườ
TH&THCS s 2 Ng Th yố ư ủ . K t qu đi u tra đc th hi n các b ng sau:ế ả ề ượ ể ệ ở ả
B ng 1ả. B ng đi u tra m c đ h ng thú h c t p b môn Hóa h c 9:ả ề ứ ộ ứ ọ ậ ộ ọ
T ng sổ ố
( 35 HS )
H ng thú v i môn Hóa h cứ ớ ọ
R t h ng thúấ ứ H ng thúứBình th ngườ Không h ng thúứ
SL % SL % SL % SL %
2 5,7 6 17,1 5 14,3 22 62,9
B ng 2ả. K t qu kh o sát ch t l ng đu năm h c 2020 – 2021 môn Hóa h cế ả ả ấ ượ ầ ọ ọ
kh i 9ố
T ng sổ ố
( 35 HS )
Ch t l ng môn h cấ ượ ọ
Gi iỏKháTB Y uế
SL % SL % SL % SL %
3 8,6 1 2,9 15 42,8 16 45,7
Qua b ng đi u tra trên tôi nh n th y r ng s l ng h c sinh yêu thích và h ngả ề ậ ấ ằ ố ượ ọ ứ
thú h c t p môn Hóa h c ch a cao, nhi u em cho r ng môn Hóa là môn khó h c, cácọ ậ ọ ư ề ằ ọ
em th ng th y n ng n m i khi h c Hóa h c khi n cho gi h c căng th ng vàườ ấ ặ ề ỗ ọ ọ ế ờ ọ ẳ
tr m.ầ
Xu t phát t nh ng lý do trên, tôi đã n y sinh ra gi i pháp ng d ng trò ch iấ ừ ữ ả ả ứ ụ ơ
t ng tác trong d y h c môn Hóa h c THCS đ nâng cao ch t l ng d y h c theoươ ạ ọ ọ ể ấ ượ ạ ọ
h ng phát tri n năng l c h c sinh, đng th i đ t o h ng thú h c t p cho h c sinh.ướ ể ự ọ ồ ờ ể ạ ứ ọ ậ ọ
Gi i pháp này tr c đây đã đc các giáo viên khác th c hi n nh ng còn mang n ngả ướ ượ ự ệ ư ặ
tính ch t giáo viên là ng i ch đng, h c sinh đang còn l thu c vào ho t đng c aấ ườ ủ ộ ọ ệ ộ ạ ộ ủ
giáo viên. Nh ng hi n nay, đ ti p c n đi m i ch ng trình GDPT 2018 thì ph ngư ệ ể ế ậ ổ ớ ươ ươ
1
pháp này v n ti p t c th c hi n nh ng đi m i trên ph ng di n chuy n hóa cácẫ ế ụ ự ệ ư ổ ớ ươ ệ ể
ho t đng c a c a giáo viên thành các ho t đng c a h c sinh, ng i giáo viên ch làạ ộ ủ ủ ạ ộ ủ ọ ườ ỉ
ng i ch trì, ch đo, h ng d n h c sinh th c hi n các ho t đng đó đ chi mườ ủ ỉ ạ ướ ẫ ọ ự ệ ạ ộ ể ế
lĩnh và n m các ki n th c đó. Mu n làm đc đi u này thì c h c sinh và giáo viênắ ế ứ ố ượ ề ả ọ
ph i đi m i c ph ng pháp h c và ph ng pháp d y. ả ổ ớ ả ươ ọ ươ ạ
V y đ góp ph n nâng cao hi u qu các ph ng pháp d y h c tích c c trongậ ể ầ ệ ả ươ ạ ọ ự
d y h c môn Hóa h c tôi đã v n d ng ạ ọ ọ ậ ụ đa trò ch i vào d y h c đ ti t h c sinh đng,ư ơ ạ ọ ể ế ọ ộ
cu n hút, h c sinh ti p thu ki n th c h ng thú, nh nhàng, d hi u h n… B n thân tôiố ọ ế ế ứ ứ ẹ ễ ể ơ ả
đã đa vào áp d ng gi i pháp ư ụ ả v i tiêu đ:ớ ề “ ng d ng trò ch i t ng tác trong bàiỨ ụ ơ ươ
d y môn Hóa h c b c THCS đ nâng cao ch t l ng d y h c theo h ng phátạ ọ ậ ể ấ ượ ạ ọ ướ
tri n năng l c h c sinh”.ề ự ọ
2. M c đích c a bi n pháp:ụ ủ ệ
Đi m i ph ng pháp d y h c theo n i dung và ph ng pháp hi n nay.ổ ớ ươ ạ ọ ộ ươ ệ
Nâng cao ch t l ng d y h c b môn, t o ra các ti t h c sinh đng, cu n hútấ ượ ạ ọ ộ ạ ế ọ ộ ố
và không còn n ng n đi v i h c sinh.ặ ề ố ớ ọ
Nâng cao s h ng thú v i b môn Hóa h c, h c sinh ti p thu ki n th c m tự ứ ớ ộ ọ ọ ế ế ứ ộ
cách hào h ng, nh nhàng và d hi u h n.ứ ẹ ễ ể ơ
Phát tri n năng l c và ph m ch t cho h c sinh:ể ự ẩ ấ ọ
- V ph m ch t: Các em s phát tri n ph m ch t trung th c, chăm ch , tráchề ẩ ấ ẽ ể ẩ ấ ự ỉ
nhi m.ệ
- V năng l c: Giúp h c sinh phát tri n hai lo i năng l c:ề ự ọ ể ạ ự
+ Năng l c chung: Năng l c t ch và t h c, giao ti p và h p tác, gi i quy tự ự ự ủ ự ọ ế ợ ả ế
v n đ và sáng t o.ấ ề ạ
+ Năng l c đc thù: Năng l c ngôn ng Hóa h c, năng l c tính toán, năng l cự ặ ự ữ ọ ự ự
tin h c.ọ
3. Cách th c ti n hành:ứ ế
Đ t o h ng thú và tăng s t ng tác trong gi h c cho h c sinh khi h c mônể ạ ứ ự ươ ờ ọ ọ ọ
Hóa h c, t o đng l c nâng cao ch t l ng giáo d c, tôi đa ra gi i pháp v cácọ ạ ộ ự ấ ượ ụ ư ả ề
b c đ t ch c các trò ch i trong gi h c có hi u qu nh sau:ướ ể ổ ứ ơ ờ ọ ệ ả ư
3.1. Chu n b trò ch i:ẩ ị ơ
Đ t ch c trò ch i trong d y h c môn Hóa h c đt hi u qu giáo viên ph iể ổ ứ ơ ạ ọ ọ ạ ệ ả ả
chu n b k càng, chu đáo, đ làm t t v n đ này giáo viên c n:ẩ ị ỉ ể ố ấ ề ầ
- Xác đnh m c tiêu d y h c.ị ụ ạ ọ
- D a trên m c tiêu bài h c đ xây d ng, l a ch n trò ch i: Phù h p v i n iự ụ ọ ể ự ự ọ ơ ợ ớ ộ
dung bài d y, đáp ng các m c tiêu d y h c đó đ ra. T ch c trò ch i th ng đcạ ứ ụ ạ ọ ề ổ ứ ơ ườ ượ
s d ng trong ho t đng kh i đng, cũng c ho c ti t luy n t p giúp h c sinh khôngử ụ ạ ộ ở ộ ố ặ ế ệ ậ ọ
còn căng th ng, n ng n mà thay vào đó là c m giác hào h ng, vui t i.ẳ ặ ề ả ứ ươ
- Giáo viên xác đnh: s nhóm ch i, s ng i trong nhóm và các đ dùng, d ngị ố ơ ố ườ ồ ụ
c c n.ụ ầ
-Th i gian ch i: Giáo viên c n xác đnh th i đi m t ch c trò ch i trong ti tờ ơ ầ ị ờ ể ổ ứ ơ ế
h c ( đu ti t, cu i ti t, ti t luy n t p…) ho c bu i ngo i khoá cho phù h p.ọ ầ ế ố ế ế ệ ậ ặ ổ ạ ợ
- Trò ch i có tác d ng khích l tinh th n h c t p cho t t c các đi t ng h cơ ụ ệ ầ ọ ậ ấ ả ố ượ ọ
sinh trong l p, tránh b r i h c sinh y u kém ngoài cu c.ớ ỏ ơ ọ ế ộ
2
- Không ch n nh ng trò ch i ch t o đc không khí vui nh n, thi u tác d ngọ ữ ơ ỉ ạ ượ ộ ế ụ
giáo d c v m t ph m ch t cũng nh kĩ năng h c t p. ụ ề ặ ẩ ấ ư ọ ậ
Nh v y, vi c chu n b t t các trò ch i tr c khi t ch c th c hi n là h t s cư ậ ệ ẩ ị ố ơ ướ ổ ứ ự ệ ế ứ
quan tr ng, đm b o cho s thành công c a trò ch i là ch i đ mà h c mà ghi nh ,ọ ả ả ự ủ ơ ơ ể ọ ớ
rèn luy n. M t thi u sót nh trong vi c chu n b d làm h ng c m t trò ch i thú v ,ệ ộ ế ỏ ệ ẩ ị ễ ỏ ả ộ ơ ị
h p d n, có tác d ng giáo d c t t nh ý nghĩa c a nó.ấ ẫ ụ ụ ố ư ủ
3.2. Nh ng k năng c n thi t trong t ch c trò ch i:ữ ỉ ầ ế ổ ứ ơ
- S d ng trò ch i phù h p v i n i dung ki n th c, k năng.ử ụ ơ ợ ớ ộ ế ứ ỹ
.
- Tác phong c a ng i đi u khi n ph i phù h p v i trò ch iủ ườ ề ể ả ợ ớ ơ .
- Giáo viên luôn tích lũy ki n th c và kinh nghi m v vi c t ch c trò ch i.ế ứ ệ ề ệ ổ ứ ơ
- S u t m nhi u trò ch i khác nhau đ tránh nhàm chán.ư ầ ề ơ ể
- Sáng tác trò ch i phù h p v i n i dung bài h c.ơ ợ ớ ộ ọ
- Nh ng đi u nên tránh khi t ch c trò ch i:ữ ề ổ ứ ơ
+ Đa ra trò ch i h c t p không phù h p v i đi t ng h c sinh v i các ki nư ơ ọ ậ ợ ớ ố ượ ọ ớ ế
th c Hóa h c mà các em đc h c. H c sinh tham gia ch i ch a n m v ng lu tứ ọ ượ ọ ọ ơ ư ắ ữ ậ
ch i, ch a có s chu n b chu đáo.ơ ư ự ẩ ị
+ Nh ng trò ch i xúc ph m đn nhân cách c a ng i ch i, trò ch i thi u vănữ ơ ạ ế ủ ườ ơ ơ ế
hóa, thi u tính giáo d c m c dù có th liên quan v m t ki n th c sinh h c.ế ụ ặ ể ề ặ ế ứ ọ
+ Dùng hình ph t thô b o hay kéo dài th i gian ph t đi v i ng i ph m lu tạ ạ ờ ạ ố ớ ườ ạ ậ
hay ng i thua, d gây nhàm chán.ườ ễ
+ Dáng v c a giáo viên quá đo m o, nghiêm ngh khi đi u khi n nh là tr ngẻ ủ ạ ạ ị ề ể ư ọ
tài c a cu c thi đu th thao.ủ ộ ấ ể
+ Thiên v ho c quá d dãi b qua hình ph t đi v i ng i ph m lu t, ng iị ặ ễ ỏ ạ ố ớ ườ ạ ậ ườ
thua.
3.3. Cách th c t ch c các trò ch i trong d y h c môn Hóa h c:ứ ổ ứ ơ ạ ọ ọ
- Giáo viên trình bày trò ch i: Ch n l i gi i thích rõ ràng: ng n g n, d hi u, díơ ọ ố ả ắ ọ ễ ể
d m. Nói và c đng làm m u thì d hi u h n.ỏ ử ộ ẫ ễ ể ơ
- Đi u khi n trò ch i: Giáo viên khi đi u khi n trò ch i c n bao quát t t l pề ể ơ ề ể ơ ầ ố ớ
h c, chú ý h n đn đi t ng y u kém. ọ ơ ế ố ượ ế
- Giai đo n k t thúcạ ế : Có nh ng hình th c khen th ng k p th i, nh nhàng. Rútữ ứ ưở ị ờ ẹ
ra đc v n đ gì khi t ch c trò ch i.ượ ấ ề ổ ứ ơ
3.4. ng d ng trò ch i v i m t s bài h c c th m t cách phù h p:Ứ ụ ơ ớ ộ ố ọ ụ ể ộ ợ
Tùy vào đc đi m t ng bài c th đ l a ch n trò ch i m t cách phù h p nh t.ặ ể ừ ụ ể ể ự ọ ơ ộ ợ ấ
Ch n th i đi m t ch c trò ch i trong ti t h c nh m kh i đng ho c cũng c ,ọ ờ ể ổ ứ ơ ế ọ ằ ở ộ ặ ố
luy n t p m t cách thích h p.ệ ậ ộ ợ
Trò ch i có th đc ng d ng các ph n m m: Powerpoint, Violet, plickers… ơ ể ượ ứ ụ ầ ề
Tên: Trò
ch iơ
Bài – Môn M c đích – n i dungụ ộ M cụ
Trò ch i kh iơ ở
đng/ tình ộ
Bài 6, 15 – Hóa
8
Bài 8, 10, 18, 19,
26, 27, 28, 36,
T o ra các tình hu ng, câuạ ố
chuy n h p d n l ng ghépệ ấ ẫ ồ
v i các d ng câu h i đ kh iớ ạ ỏ ể ở
đng bài h c. Ví d : Gi i c uộ ọ ụ ả ứ
Kh iở
đngộ
3
hu ngố37, 38, 39, 44 -
Hóa 9
cá voi, B a ti c trăng r m,ữ ệ ằ
nh cà r t, gi i c u điổ ố ả ứ ạ
d ng, gi i c u thú hoang…ươ ả ứ
M nh ghép ả
bí n ẩ
Bài 12, 16, 25 –
Hóa 8
Bài: 40, 47 -
Hóa 9
H c sinh s l n l t tr l iọ ẽ ầ ượ ả ờ
các m nh ghép đ m ra b cả ể ở ứ
tranh bí n có liên qua đn bàiẩ ế
m i (s d ng đ kh i đngớ ử ụ ể ở ộ
bài h c ho c cũng c ki nọ ặ ố ế
th c)ứ
Kh iở
đng,ộ
luy n t p,ệ ậ
v n dung.ậ
Nhà Hóa h cọ
tí hon nghiên
c u khoa h cứ ọ
Bài 17 – Hóa 8
Bài 42 – Hóa 9
H c sinh s l n l t l a ch nọ ẽ ầ ượ ự ọ
các ô s đ gi i quy t các câuố ể ả ế
h i có trong bài h c thông quaỏ ọ
vi c l a ch n các ô c a. Sệ ự ọ ủ ử
d ng trong các bài luy n t p.ụ ệ ậ
Luy n t pệ ậ
Nhìn hình
đoán ch t ấ Bài 9 – Hóa 8
- H c sinh đoán đc các ch tọ ượ ấ
thông qua các hình nh đả ể
kh i đng bài h cở ộ ọ Kh iở
đngộ
Trò ch i ôơ
ch ữBài 8, 34 – Hóa
8
Bài: 22 – Hóa 9
- H c sinh l n l t tr l i cácọ ầ ượ ả ờ
ô hàng ngang đ tr l i tể ả ờ ừ
khóa (hàng d c), s d ngọ ử ụ
d ng trò ch i đ kh i đng,ạ ơ ể ở ộ
v n d ng, luy n t p ho c d yậ ụ ệ ậ ặ ạ
các bài luy n t p.ệ ậ
Kh iờ
đngộ
Tr c nghi mắ ệ
đúng, sai
Bài 10, 11, 13 –
Hóa 8
Bài 50, 51, 52 –
Hóa 9
- H c sinh toàn l p tr l iọ ớ ả ờ
nhanh b ng cách d b ng, sằ ơ ả ử
d ng đ cũng c l i ki nụ ể ố ạ ế
th c.ứ
Kh iở
đng,ộ
luy n t p,ệ ậ
v n d ng.ậ ụ
Trò ch i ti pơ ế
s c ứBài 14, bài 26,
37 – Hóa 8
- H c sinh l n l t hoàn thànhọ ầ ượ
n i dung trò ch i theo t ngộ ơ ừ
nhóm, m i h c sinh s ti pỗ ọ ẽ ế
s c v i nhau đ th c hi nứ ớ ể ự ệ
Kh iở
đng,ộ
luy n t pệ ậ
Vòng quay
may m n/ắ
lucky star/
lucky numbet
Bài 20, 25, 33 –
Hóa 8
Bài 11, 17, 30 –
Hóa 9
- H c sinh l n l t hoàn thànhọ ầ ượ
n i dung trò ch i theo t ngộ ơ ừ
l t ch n, n u ch n đúng ôượ ọ ế ọ
may m n thì s đc nh nắ ẽ ượ ậ
quà
Kh iở
đng,ộ
luy n t pệ ậ
Trò ch i ngơ ứ
d ng ph nụ ầ
m m plickersề
Bài 5,13, 22, 24
– Hóa 9
Bài 29, 34 – Hóa
8
S d ng trò ch i đ ki m traử ụ ơ ể ể
m c đ hi u bài c a h c sinhứ ộ ể ủ ọ
sau ho t đng hình thành ki nạ ộ ế
th c ho c đc s d ng đứ ặ ượ ử ụ ể
d y bài luy n t p.ạ ệ ậ
Luy n t pệ ậ
* Trò ch i kh i đng: ơ ở ộ
4
Đây là lo i trò ch i dùng đ kh i đng bài h c. ạ ơ ể ở ộ ọ
Thông qua trò ch i này tôi ki m tra h c sinh các câu h i c a bài h c tr c đngơ ể ọ ỏ ủ ọ ướ ồ
th i có th l ng ghép t o tình hu ng gi i thi u bài m i.ờ ể ồ ạ ố ớ ệ ớ
Hi u qu trò ch i mang l i là: gây h ng thú cho các em h c sinh, t o tâm thệ ả ơ ạ ứ ọ ạ ế
vui t i khi b c vào ti t h c đng th i qua trò ch i phát tri n đc năng l cươ ướ ế ọ ồ ờ ơ ể ượ ự
và ph m ch t cho h c sinh.ẩ ấ ọ
Ví d : Trò ch i gi i c u cá voi:ụ ơ ả ứ
Câu chuy n đc đa ra nh sau:ệ ượ ư ư
‘Đêm qua, m t c n bão l n đã x y ra n i vung bi n c a chú cá voi. C nộ ơ ớ ả ơ ể ủ ơ
bão đã cu n chú cá voi đi xa va sáng s m chú b m c c n trên bai bi n. M tố ớ ị ắ ạ ể ộ
đám mây m a h a giúp chú n u có ng i gi i đc câu đ c a mây m a. Cácư ứ ế ườ ả ượ ố ủ ư
em tr l i th t đúng đ giúp chú cá voi tr vê nha nhé!”ả ừ ậ ể ở
Cách ch i: ơCó 5 câu h i, m i câu tr l i đúng thì mỏ ỗ ả ờ ưa s đ xu ng vàẽ ổ ố
nưc bi n dâng lên, hoàn thành xong 5 câu s c u đớ ể ẽ ứ ư c cá voi.ợ
Chú ý vì đây là trò chơi nhân văn nên h c sinh không tr l i đọ ả ờ ư c thì m i b nợ ờ ạ
h c sinh khác tr l i cho đn khi có đáp án đúng. Vì nhi m v là cùng giúpọ ả ờ ế ệ ụ
nhau gi i c u cá voi nên vi c b qua câu h i thì ý nghĩa giáo d c không t t.ả ứ ệ ỏ ỏ ụ ố
5