MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………..1
I. Lí do chọn đề tài………………………………………………………………1
II. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………....2
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu………………………………………….2
IV. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………….2
V. Tính mới của đề tài…………………………………………………………...2
PHẦN II: NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng PPĐV vào dạy học Lịch sử…....4
1.Cơ sở lí luận…………………………………………………………………..4
1.1. Phương pháp dạy học tích cực……………………………………………..4
1.2. Phương pháp đóng vai và vai trò của phương pháp đóng vai trong dạy
học………………………………………………………………………………5
2. Cơ sở thực tiễn……………………………………………………………….7
2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về sử dụng PPĐV vào dạy học………..7
2.2. Mức độ sử dụng PPĐV của giáo viên trong dạy học Lịch sử………………7
2.3. Mức độ hứng thú của HS đối với các phương pháp dạy học của GV...........8
II. Tổ chức đóng vai trong dạy học lịch sử ở trường THPT để tạo hứng thú học
tập cho học sinh………………………………………………………………….9
1. Nguyên tắc sử dụng PPĐV trong dạy học Lịch sử……………………………9
2. Cách thức sử dụng các dạng đóng vai trong dạy học Lịch sử……………….10
2.1. Đóng vai nhân vật Lịch sử…………………………………………………11
2.2. Đóng vai nhân vật giả định………………………………………………...16
2.3. Đóng vai tình huống……………………………………………………….23
III. Thực nghiệm sư phạm……………………………………………………...29
1. Mục đích thực nghiệm……………………………………………………….29
2. Nhiệm vụ thực nghiệm………………………………………………………29
3. Tiến hành thực nghiệm………………………………………………………29
PHẦN III: KẾT LUẬN………………………………………………………...34
I. Những đóng góp của đề tài…………………………………………………..34
1. Tính mới của đề tài……………………………………………………….34
2. Tính khoa học…………………………………………………………….34
3. Tính hiệu quả……………………………………………………………..34
II. Một số khó khăn khi áp dụng đề tài…………………………………………34
III. Kiến nghị, đề xuất…………………………………………………………..35
1. Với các cấp quản lí giáo dục………………………………………………..36
2. Với giáo viên……………………………………………………………… 36
3. Với học sinh………………………………………………………………..36
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………….37
PHỤ LỤC……………………………………………………………………..38
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Chữ cái viết tắt/Ký hiệu
Cụm từ đầy đủ
PPĐV
Phương pháp đóng vai
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
THPT
Trung học phổ thông
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do chọn đề tài
Hiện nay chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực đã trở thành
xu hướng giáo dục quốc tế. Nhiều nước trên thế giới đã có sự thay đổi mạnh mẽ
theo hướng chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang dạy học phát triển năng
lực người học. Ở nước ta Đại hội XII của Đảng xác định: Tiếp tục đổi mới mạnh
mẽ, đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục- đào tạo theo hướng coi trọng phát
triển phẩm chất, năng lực của người học; hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân
theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập;
đổi mới căn bản công tác quản lý Giáo dục- Đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống
nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục-đào tạo;
coi trọng quản lý chất lượng; phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới; đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy động sự
tham gia đóng góp của toàn xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư để phát triển Giáo
dục - Đào tạo.
Đổi mới phương pháp dạy học cần phải đáp ứng mục tiêu giáo dục mới đó là
không chỉ nhằm trang bị kiến thức mà còn chú trọng đến vận dụng kiến thức kĩ
năng vào cuộc sống, đặc biệt quan tâm đến phát triển năng lực sáng tạo, năng
lực giải quyết vấn đề phù hợp với hoàn cảnh. Điều đó có nghĩa dạy học không
chỉ đơn thuần truyền đạt, cung cấp thông tin mà chủ yếu rèn luyện khả năng tìm
kiếm và chiếm lĩnh tri thức.
Trong những năm gần đây vấn đề dạy, học lịch sử đang thu hút sự quan tâm
của toàn xã hội. Trong kì thi THPT QG 2019, lịch sử là môn có điểm thấp nhất
với 4,3 điểm, hơn 70 % số học sinh dự thi dưới điểm trung bình. Điều này không
có gì lạ vì trong nhiều năm qua điểm thi môn lịch sử luôn thấp nhất trong các
môn thi (2016: 4,32, 2017: 4,6, 2018: 3,79). Trước thực trạng đó, chúng tôi -
những giáo viên lịch sử luôn trăn trở về việc dạy học của mình: làm thế nào để
nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử? Làm sao các em học sinh yêu thích
lịch sử và học lịch sử ngày càng có hiệu quả hơn?
Muốn nâng cao chất lượng dạy học lịch sử, trước hết người giáo viên phải
tạo được hứng thú, khơi gợi niềm đam mê học tập cho học sinh một cách tự
giác. Trong thực tế dạy học lịch sử ở trường chúng tôi trong những năm gần đây
các giáo viên đã tích cực đổi mới PP dạy học, trong đó vận dụng có hiệu quả
PPĐV. Do đó các giờ học lịch sử trở nên sinh động, học sinh hứng thú hơn trong
tiếp nhận kiến thức.
Phương pháp đóng vai là một trong những phương pháp dạy học tích cực
nhằm phát triển năng lực học sinh, phát huy cao độ tính tự giác, độc lập và sáng
tạo của người học. Phương pháp đóng vai làm phong phú thêm phương pháp
dạy học của giáo viên, góp phần tích cực vào xu thế đổi mới phương pháp lịch
sử ở trường phổ thông hiện nay. Phương pháp này giúp học sinh nhận thức sâu
2
sắc hơn nội dung lịch sử đang học, phát triển trí tuệ và giáo dục các phẩm chất
nhân cách cho người học, có tác dụng to lớn trong tạo hứng thú và động cơ học
tập cho học sinh, giáo dục kĩ năng sống và hướng nghiệp cho học sinh...phương
pháp này đáp ứng được mục tiêu giáo dục mà UNESSCO đã đề ra: học để biết,
học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình.
Nhằm nâng cao hiệu quả bài học lịch sử và tạo hứng thú học tập cho học
sinh, tôi áp dụng sáng kiến “ Sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học
Lịch sử tạo hứng thú cho học sinh ở trường THPT”, với mong muốn chia sẻ
những kinh nghiệm hiểu biết của mình tới đồng nghiệp, áp dụng vào thực tiễn
dạy học để nâng cao chất lượng bộ môn
II. Mục đích nghiên cứu
- Vận dụng PPĐV nhằm nâng cao hiệu quả bài học
- Tạo sự hứng thú và yêu thích môn học của học sinh
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Phương pháp đóng vai trong dạy học lịch sử áp dụng cho nhiều bài học
Lịch sử THPT
- Khách thể nghiên cứu: quá trình dạy học môn lịch sử ở trường THPT
- Đối tượng: học sinh THPT
IV.Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lí luận: nghiên cứu tài liệu, các công trình nghiên cứu về
PPĐV, phương pháp dạy học lịch sử, sách giáo khoa phổ thông, các chủ trương
chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới giáo dục và đào tạo…
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm: khảo sát ý kiến của giáo viên, của học
sinh về PPĐV. Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi ý kiến với giáo viên, xây dựng hệ
thống các câu hỏi, phiếu điều tra để điều tra thực trạng.
- Phương pháp thống kê toán học: sử dụng phương pháp thống kê toán học
để xử lí kết quả thực nghiệm để rút ra kết luận, chứng minh tính khả thi của đề
tài
V. Tính mới của đề tài
Sử dụng PPĐV trong dạy học đã được tiến hành và áp dụng ở nhiều môn
học như: GDCD, Ngữ văn, Địa lí…Trong những năm trở lại đây, do yêu cầu
đổi mới dạy học, kiểm tra đánh giá môn Lịch sử, nhiều giáo viên đã quan tâm,
trăn trở hơn đến các tiết dạy, áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để phát
triển năng lực học sinh. Những biện pháp đó được đúc rút trong một số sáng
kiến kinh nghiệm hay các đề tài nghiên cứu như:
