M T S BI N PHÁP GIÚP H C SINH L P 5 H C T T Ộ Ố Ệ Ọ Ớ Ọ Ố
PHÂN MÔN T P LÀM VĂNẬ
A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
Phân môn T p làm văn r t quan tr ng trong ch ng trình d y h c Ti uậ ấ ọ ươ ạ ọ ở ể
h c, nó không ch giúp cho các em hình thành các kĩ năng: Nghe, nói, đc, vi tọ ỉ ọ ế
mà còn rèn cho các em kh năng giao ti p, quan sát, phân tích t ng h p và đcả ế ổ ợ ặ
bi t còn hình thành cho các em nh ng ph m ch t t t đp c a con ng i m iệ ữ ẩ ấ ố ẹ ủ ườ ớ
hi n đi và năng đng.ệ ạ ộ
Qua nhi u năm gi ng d y l p 5 tôi nh n th y r ng đa s các em bi t làmề ả ạ ớ ậ ấ ằ ố ế
m t bài văn hoàn ch nh nh ng trong quá trình làm bài văn các em ch a bi t dùngộ ỉ ư ư ế
bi n pháp tu t so sánh, nhân hóa c bi n pháp liên t ng vào các bài văn. Trongệ ừ ả ệ ưở
cách làm bài c a các em ch a s d ng câu m đo n cho m t đo n văn m c dùủ ư ử ụ ở ạ ộ ạ ặ
ki n th c này đã đc h c l p 4. ế ứ ượ ọ ở ớ Các câu trong đo n văn ch a có s liên k tạ ư ự ế
ch t ch , không theo m t trình t nh t đnh. Chính vì v y, bài văn c a các emặ ẽ ộ ự ấ ị ậ ủ
th ng miêu t lung tung, không theo m t th th ng nh t. Lúc này đây các emườ ả ộ ể ố ấ
mu n đòi h i ng i th y cái tâm, cái tài đ truy n cho các em ni m say mê,ố ỏ ở ườ ầ ể ề ề
đ đng viên b i d ng các em tr thành h c sinh có năng khi u, nh ng nhânể ộ ồ ưỡ ở ọ ế ữ
tài có tâm h n văn h c. Chính vì nh ng lý do trên tôi xin trình bày: ồ ọ ữ “M t s gi iộ ố ả
pháp giúp h c sinh l p 5ọ ớ h c t t phân môn T p làm văn”ọ ố ậ đ b n bè đngể ạ ồ
nghi p cùng tham kh o.ệ ả
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
I. TH C TR NGỰ Ạ
1. Thu n l iậ ợ
- Sách giáo khoa Ti ng vi t l p 5 đc biên so n theo các quan đi m d yế ệ ớ ượ ạ ể ạ
giao ti p, quan đi m tích h p, quan đi m tích c c hóa ho t đng c a h c sinh. ế ể ợ ể ự ạ ộ ủ ọ
1
- Sách giáo viên không trình bày ki n th c b ng nh ng k t qu cho s nế ứ ằ ữ ế ả ẵ
mà xây d ng h th ng câu h i yêu c u h c sinh ho t đng nh m chi m lĩnhự ệ ố ỏ ầ ọ ạ ộ ằ ế
ki n th c.ế ứ
- Giáo viên đc d gi thăm l p và tham d các bu i h i th o chuyên ươ' ư' ơ ơ ự ổ ộ ả
đ, h i gi ng c a t chuyên môn, c a tr ng, c a c m tr ng đê rút ra nh ngề ộ ả ủ ổ ủ ườ ủ ụ ườ ( ữ
kinh nghiêm cho ban thân. ' (
- H ng ngày, giáo viên đc g n gũi và ti p xúc tr c ti p v i các em nên ằ ượ ầ ế ự ế ớ
tìm hi u và n m b t đc nh ng khó khăn, sai sót c a các em khi làm bài văn ể ắ ắ ượ ữ ủ
miêu t . ả
- Đa s các em co kha năng t ng t ng phong phú, bi t nhìn nh n nh ngố ( ưở ượ ế ậ ữ
hình nh vào tri th c và nh có h th ng, các em đã bi t s d ng dùng t đtả ứ ớ ệ ố ế ử ụ ừ ặ
câu, vi t nh th nào cho đy đ ý, các em lĩnh h i nhanh và bi t s d ng cácế ư ế ầ ủ ộ ế ử ụ
bi n pháp tu t đ đa vào bài t p làm văn c a mình. ệ ừ ể ư ậ ủ
- H n n a các em còn đc h c 9 bu i/ tu n nên ki n th c đc n m kĩơ ữ ượ ọ ổ ầ ế ứ ượ ắ
h n.ơ
- Các em càng có đi u ki n ti p c n v đp c a con ng i, c a thiênề ệ ế ậ ẻ ẹ ủ ườ ủ
nhiên qua các bài văn, đan văn đi n hình. ọ ể
2. Khó khăn
2.1. V phía giáo viênề
- M t s giáo viên d y còn áp đt, ch h ng d n h c sinh theo yêu c uộ ố ạ ặ ỉ ướ ẫ ọ ầ
c a sách mà ch a chú ý đn vi c khám phá cái hay, cái đp c a bài văn.ủ ư ế ệ ẹ ủ
- M t s giáo viên ch chú ý đn vi c h c l p mà ch a chú ý đn vi cộ ố ỉ ế ệ ọ ở ớ ư ế ệ
luy n t p nhà, ch a h ng d n cho các em tìm hi u thêm sách, báo...ệ ậ ở ư ướ ẫ ể
- Đ đi phó v i vi c h c sinh làm bài kém, đ đm b o ch t l ngể ố ớ ệ ọ ể ả ả ấ ượ
ki m tra m t s giáo viên cho h c sinh chép bài m u. ể ộ ố ọ ẫ
- Nh ng ti t tr bài vi t giáo viên tr bài cho các em và nêu m t s l i,ữ ế ả ế ả ộ ố ỗ
ch a bài qua loa, ch a quan tâm nhi u đn s a câu, cách dùng t trong câu,ữ ư ề ế ử ừ dùng
t sai c a h c sinh. ừ ủ ọ
2
2.2. V phía h c sinhề ọ
- M t s h c sinh v n ch a có thói quen chu n b bài chu đáo tr c khiộ ố ọ ẫ ư ẩ ị ướ
đn l p, th m chí khi c n thi t ch chép l i bài c a bế ớ ậ ầ ế ỉ ạ ủ ạn.
- Năng l c c m th văn b n cũng nh nh ng kĩ năng phân tích đ, làm bàiự ả ụ ả ư ữ ề
văn còn nhi u h n ch . Không ít h c sinh t ra th , ít có nhu c u đc t b cề ạ ế ọ ỏ ờ ơ ầ ượ ự ộ
l c m nh n c a mình qua m t ti t h c hay m t bài làm.ộ ả ậ ủ ộ ế ọ ộ
- Kĩ năng làm văn c a các em còn h n ch nh : ch a bi t quan sát, miêuủ ạ ế ư ư ế
t còn chung chung ch a th hi n đc đc đi m n i b t c a t ng đi t ngả ư ể ệ ượ ặ ể ổ ậ ủ ừ ố ượ
mình đnh t ; ch a bi t s d ng nh ng t g i t và các bi n pháp ngh thu tị ả ư ế ử ụ ữ ừ ợ ả ệ ệ ậ
trong bài văn ; ch a bi t th hi n c m xúc c a mình khi miêu t .ư ế ể ệ ả ủ ả
- V n t ng c a các em còn h n ch . Khi miêu t , các em ch a bi tố ừ ữ ủ ạ ế ả ư ế
ch n l c nh ng nét tiêu bi u đ t nên đã bi n bài văn miêu t thành bài k lanọ ọ ữ ể ể ả ế ả ể
man.
- Các em còn thi u s tr i nghi m th c t .ế ự ả ệ ự ế
2.3. S li u th ng kêố ệ ố
Ngay t đu năm h c tôi th ng kê ch t l ng làm bài văn c a h c sinhừ ầ ọ ố ấ ượ ủ ọ
l p 5.1 (L p đi t ng h c sinh Gi i) do tôi ch nhi m sau khi d y h t 02 tu nớ ớ ố ượ ọ ỏ ủ ệ ạ ế ầ
ôn t p nh sau: ậ ư
B ng 1: Ch t l ng phân môn T p làm văn l p 5.1:ả ấ ượ ậ ớ
L pớ
T ngổ
số
HS
S em vi t đtố ế ạ
đi m d i 5ể ướ
S em vi tố ế
đt ạđi m 5 -ể
6
S em vi tố ế
đt đi m 7 -ạ ể
8
S em vi t đtố ế ạ
đi m 9 - 10ể
SL % SL % SL % SL %
5.1 34 02 5,88 20 58,82 10 29,41 0 0
II. CÁC BI N PHÁP TH C HI NỆ Ự Ệ
1. B i d ng v n s ngồ ưỡ ố ố
Khi th y h c sinh ng i tr c m t đ văn kho ng 15 – 20 phút ch a vi tấ ọ ồ ướ ộ ề ả ư ế
đc, tôi hi u r ng nguyên nhân đu tiên làm các em không có h ng thú vi t làượ ể ằ ầ ứ ế
3
do các em đã không t o đc m t quan h thân thi t gi a mình v i đi t ngạ ượ ộ ệ ế ữ ớ ố ượ
miêu t , k , tranh lu n,… nghĩa là các em không có n i dung, không có gì đ nói,ả ể ậ ộ ể
đ vi t v cái đó. Nguyên nhân c a tình tr ng trên là vi c thi u h t v n s ng,ể ế ề ủ ạ ệ ế ụ ố ố
v n c m xúc. Vì v y ph i b i d ng v n s ng cho các em. ố ả ậ ả ồ ưỡ ố ố
Tr c h t là v n s ng tr c ti p, tôi cho các em quan sát, tr i nghi mướ ế ố ố ự ế ả ệ
nh ng gì s ph i vi t. Ví d tôi h ng d n các em quan sát con đng t nhàữ ẽ ả ế ụ ướ ẫ ườ ừ
đn tr ng ho c m t dòng sông ho c m t cánh đng tr c khi yêu c u t nóế ườ ặ ộ ặ ộ ồ ướ ầ ả
ho c tôi tham m u v i lãnh đo nhà tr ng t ch c cho các em tham quan m tặ ư ớ ạ ườ ổ ứ ộ
c nh đp c a đa ph ng tr c khi yêu c u các em t ng thu t m t bu i thamả ẹ ủ ị ươ ướ ầ ườ ậ ộ ổ
quan. T t nhiên, tôi c n làm cho v n s ng th c này không c n tr trí t ngấ ầ ố ố ự ả ở ưở
t ng phong phú c a các em. Nh ng trí t ng t ng dù bay b ng đn m y v nượ ủ ư ưở ượ ổ ế ấ ẫ
ph i có c s , b t ngu n t đi s ng th c. Khi các em tham quan ho c quan sát,ả ơ ở ắ ồ ừ ờ ố ự ặ
tôi đóng vai trò d n d t, g i m , t o ngu n c m h ng, kh i d y suy nghĩ trongẫ ắ ợ ở ạ ồ ả ứ ơ ậ
các em. Sau khi các em đã quan sát, làm quen v i đi t ng r i thì c n ph i vi tớ ố ượ ồ ầ ả ế
nh ng bài c th v nh ng gì đã quan sát đc, nh ng gì đã đc tham quan.ữ ụ ể ề ữ ượ ữ ượ
Ngoài ra, trong đi s ng th ng ngày các em ph i ti p xúc v i nhi u ng iờ ố ườ ả ế ớ ề ườ
khác nhau và trong t ng tr ng h p c th y các em cũng s gi nh ngừ ườ ợ ụ ể ấ ẽ ữ ữ
“vai” khác nhau. Chính “vai”giao ti p này bu c các em trau d i thêm v n s ngế ộ ồ ố ố
l a ch n chi ti t đ nói, ch n ngôn t đ th hi n.ự ọ ế ể ọ ừ ể ể ệ
2. B i d ng c m th văn h cồ ưỡ ả ụ ọ
C m th văn h c ph thu c r t nhi u vào v n s ng c a các em. Tr cả ụ ọ ụ ộ ấ ề ố ố ủ ướ
h t tôi t o đi u ki n đ các em ti p xúc v i tác ph m, tôn tr ng nh ng suy nghĩế ạ ề ệ ể ế ớ ẩ ọ ữ
c m xúc th c, th ngây c a các em và nâng chúng lên ch t l ng cao h n. Sauả ự ơ ủ ở ấ ượ ơ
đó tôi trang b cho các em m t s ki n th c v văn h c nh hình nh, chi ti t,ị ộ ố ế ứ ề ọ ư ả ế
các đc tr ng ngh thu t, m t s bi n pháp tu t , … M t trong nh ng bi nặ ư ệ ậ ộ ố ệ ừ ộ ữ ệ
pháp có hi u qu đ b i d ng c m th văn h c là rèn luy n cách đc di nệ ả ể ồ ưỡ ả ụ ọ ệ ọ ễ
c m có sáng t o. Nó giúp các em nâng cao kh năng c m xúc th m mĩ, kíchả ạ ả ả ẩ
thích các em khám phá ra cái hay, cái đp c a văn ch ng. ẹ ủ ươ
4
Ví dụ: Rèn kĩ năng cho h c sinh cách nghe đ c m th cái hay c a bài vănọ ể ả ụ ủ
“Hoàng hôn trên sông H ng” (Sách giáo khoa Ti ng Vi t l p 5 t p 1, trang 11)ươ ế ệ ớ ậ
- Tr c tiên tôi đc bài văn th t hay. ướ ọ ậ .
- Cho m t vài em đc th t t t đc l i toàn b bài văn. ộ ọ ậ ố ọ ạ ộ
- Tôi l n l t cho h c sinh phân tích bài văn b ng h th ng câu h i đầ ượ ọ ằ ệ ố ỏ ể
khai thác cái hay c a bài.ủ
.
* Tìm ph n m bàiầ ở :
Đo n 1: T “ạ ừ Cu i bu i chi u, ... yên tĩnh này” ố ổ ề ” ”
- Câu m bài di n t nh n xét gì c a tác gi ? ở ễ ả ậ ủ ả ?
- Tác quan sát c nh v t v trí nào ? ả ậ ở ị ?
- Tác gi quan sát c nh v t và t vào th i đi m nào trong ngày ?ả ả ậ ả ờ ể
?
- T đó tôi k t lu n: Câu m bài ph i gi i thi u đc v trí quan sát, gi iừ ế ậ ở ả ớ ệ ượ ị ớ
thi u v trí quan sát b ng cách th hi n đc c m xúc ng i vi t. Tác gi đãệ ị ằ ể ệ ượ ả ườ ế ả
gi i thi u đc n i mà mình đnh t vào th i đi m nào đó trong ngày.ớ ệ ượ ơ ị ả ờ ể
.
* Tìm ph n thân bàiầ: :
- Xác đnh trong ph n thân bài g m có m y đo n, m i đo n miêu t nh ngị ầ ồ ấ ạ ỗ ạ ả ữ
gì?
- Có 2 đo n: T ạ ừ “Mùa thu,….ch m d t”ấ ứ
+ Đo n 2: S thay đi màu s c c a sông H ng t lúc b t đu hoàngạ ự ổ ắ ủ ươ ừ ắ ầ
hôn đn lúc t i h n.ế ố ẳ
+ Đo n 3: T ho t đng c a con ng i bên b sông, trên m t sông t lúcạ ả ạ ộ ủ ườ ờ ặ ừ
hoàng hôn đn lúc thành ph lên đèn.ế ố
- Xác đnh câu m đo n c a t ng đo n. ị ở ạ ủ ừ ạ .
- Cho h c sinh tìm hi u s liên k t gi a các câu trong đo n văn, sọ ể ự ế ữ ạ ự
chuy n ý c a các câu, quá trình miêu t v không gian, th i gian trong bài văn.ể ủ ả ề ờ
.
* Tìm ph n k t bài: ầ ế “Hu th c d y trong m t nh p chuy n đng m i, điế ứ ậ ộ ị ể ộ ớ
vào cu c s ng ban đu c a nó”ộ ố ầ ủ : S th c d y c a Hu sau hoàng hônự ứ ậ ủ ế
5
