SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
“M T S KINH NGHI M VÀ BI N PHÁPỘ Ố Ệ Ệ
GIÁO D C ĐO ĐC H C SINH TR NG TI U H C HI N NAY”Ụ Ạ Ứ Ọ Ở ƯỜ Ể Ọ Ệ
A. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tài:ọ ề
Giáo d c là s nghi p tr ng ng i, v i m c tiêu đào t o ra nh ng công dânụ ự ệ ồ ườ ớ ụ ạ ữ
t t cho đt n c. Đ đào t o đc nh ng công dân t t trong t ng lai thì ph iố ấ ướ ể ạ ượ ữ ố ươ ả
k t h p ch t ch gi a d y ki n th c văn hóa v i d y ng i, gi a truy n thế ợ ặ ẽ ữ ạ ế ứ ớ ạ ườ ữ ề ụ
tinh hoa tri th c nhân lo i v i nh ng giá tr truy n th ng c a dân t c, gi a giáoứ ạ ớ ữ ị ề ố ủ ộ ữ
d c tri th c khoa h c v i giáo d c đo đc. Chi n l c Giáo d c Vi t Nam giaiụ ứ ọ ớ ụ ạ ứ ế ượ ụ ệ
đo n 2010-2020 xác đnh: ạ ị “Giáo d c và đào t o có s m ng đào t o con ng iụ ạ ứ ạ ạ ườ
Vi t Nam phát tri n toàn di n, góp ph n xây d ng n n văn hóa tiên ti n c a đtệ ể ệ ầ ự ề ế ủ ấ
n c trong b i c nh toàn c u hóa, đng th i t o l p n n t ng và đng l cướ ố ả ầ ồ ờ ạ ậ ề ả ộ ự
công nghi p hóa, hi n đi hóa đt n c”ệ ệ ạ ấ ướ .
Hi n nay, do s tác đng và nh h ng c a m t trái kinh t th tr ng làmệ ự ộ ả ưở ủ ặ ế ị ườ
cho đo đc xã h i có chi u h ng gi m sút. Các hi n t ng h c sinh vô l v iạ ứ ộ ề ướ ả ệ ượ ọ ễ ớ
th y giáo, cô giáo và nh ng ng i sinh thành, d ng d c mình; h c sinh t t pầ ữ ườ ưỡ ụ ọ ụ ậ
thành băng nhóm qu y phá, ăn ch i, đánh nhau… không còn hi m. Nguyên nhânậ ơ ế
c a nh ng hi n t ng trên có nhi u, nh ng m t trong nh ng nguyên nhân củ ữ ệ ượ ề ư ộ ữ ơ
b n là s xu ng c p đo đc h c sinh đi cùng v i s xu ng c p đo đc xãả ự ố ấ ạ ứ ọ ớ ự ố ấ ạ ứ
h i; vi c giáo d c đo đc cho các em còn nhi u h n ch , c v n i dung vàộ ệ ụ ạ ứ ề ạ ế ả ề ộ
ph ng pháp, s quan tâm cho các em c a nhà tr ng, xã h i và gia đình.ươ ự ủ ườ ộ
Sinh th i, Chu tich Hô Chi Minh rât chu trong đên viêc bôi d ng va xây ơ ươ
d ng nh ng con ng i xa hôi chu nghia. Trong nhiêu bai viêt, bai noi chuyên cua ư ư ươ
minh Ng i đêu nhân manh: ươ “Muôn xây d ng chu nghia xa hôi phai co con ư
ng i xa hôi chu nghia” ươ . Con ng i m i xa hôi chu nghia la nh ng ng i co đao ươ ơ ư ươ
đc va tri th c, la nh ng ng i v a ư ư ư ươ ư “hông” v a “chuyên”.ư
Xã h i càng phát tri n con ng i càng ph i hoàn thi n, m t con ng i hoànộ ể ườ ả ệ ộ ườ
thi n v nhân cách là con ng i không ch có tài mà c n ph i có c đc. Nhânệ ề ườ ỉ ầ ả ả ứ
1
cách c a con ng i mu n đc xây d ng và phát tri n c n b t đu ngay t khiủ ườ ố ượ ự ể ầ ắ ầ ừ
m i sinh ra và đc bi t là trong giai đo n ng i trên gh nhà tr ng. Có th nói,ớ ặ ệ ạ ồ ế ườ ể
vi c hình thành và phát tri n các ph m ch t đo đc, tri th c cho th h tr làệ ể ẩ ấ ạ ứ ứ ế ệ ẻ
m t trong nh ng nhi m v h t s c quan tr ng và c p thi t, đây cũng là m tộ ữ ệ ụ ế ứ ọ ấ ế ộ
trong nh ng nhi m v c a nhà tr ng nói riêng, c a ngành giáo d c nói chungữ ệ ụ ủ ườ ủ ụ
c n ph i th c hi n. Vì v y công tác giáo d c tr c tiên ph i đt chăm lo b iầ ả ự ệ ậ ụ ướ ả ặ ồ
d ng đo đc cho h c sinh, coi đó là cái căn b n, cái g c cho s phát tri nưỡ ạ ứ ọ ả ố ự ể
nhân cách. Khi nói đn nhân cách c a vi c h c trong ch đ m i ch t ch Hế ủ ệ ọ ế ộ ớ ủ ị ồ
Chí Minh đã nói: “Bây gi ph i h c; h c đ yêu T qu c, yêu nhân dân, yêu laoờ ả ọ ọ ể ổ ố
đng, yêu khoa h c, yêu đo đcộ ọ ạ ứ ”. H c đ có đo đc, đ hành đng có đoọ ể ạ ứ ể ộ ạ
đc, đ yêu đo đc. Đó là m t t t ng l n c a th i đi, m t đnh h ngứ ể ạ ứ ộ ư ưở ớ ủ ờ ạ ộ ị ướ
đúng đn và quan tr ng c a n n giáo d c hi n đi. Ngày nay, v i nh ng thànhắ ọ ủ ề ụ ệ ạ ớ ữ
t u vĩ đi c a cách m ng khoa h c và k thu t, con ng i n m trong tay nh ngự ạ ủ ạ ọ ỹ ậ ườ ắ ữ
t t ng và khoa h c h t s c sáng t o, to l n. B c ti n phi th ng đó c a xãư ưở ọ ế ứ ạ ớ ướ ế ườ ủ
h i loài ng i đòi h i m i con ng i, m i dân t c nh t thi t ph i có tâm h n vàộ ườ ỏ ỗ ườ ỗ ộ ấ ế ả ồ
đo đc trong sáng c a lòng nhân ái.ạ ứ ủ
Ch t ch H Chí Minh d y: “ủ ị ồ ạ Có tài mà không có đc là ng i vô d ng, cóứ ườ ụ
đc mà không có tài làm vi c gì cũng khóứ ệ ”. Đc là n n t ng t o đà cho tài phátứ ề ả ạ
tri n, tài làm cho đc phát tri n toàn di n v ng ch c làm gia tăng các giá tr xã h iể ứ ể ệ ữ ắ ị ộ
cho m i ng i. Ng i còn nh n m nh: ỗ ườ ườ ấ ạ “ D y cũng nh h c, ph i bi t chú tr ngạ ư ọ ả ế ọ
c tài l n đc. Đc là đo đc Cách m ng, đó là cái g c r t quan tr ng, n uả ẫ ứ ứ ạ ứ ạ ố ấ ọ ế
không có đo đc Cách m ng thì có tài cũng vôạ ứ ạ d ngụ ”.
Ng i Vi t Nam t x a đã có bi t bao truy n th ng t t đp. Truy nườ ệ ừ ư ế ề ố ố ẹ ề
th ng tôn s tr ng đo đc ng i Vi t Nam tôn vinh, ng i th y đc kínhố ư ọ ạ ượ ườ ệ ườ ầ ượ
tr ng và đ cao. Song, do s du nh p c a nhi u ngu n văn hóa không lành m nhọ ề ự ậ ủ ề ồ ạ
và do xu th c ch th tr ng hi n nay thì vi c giáo d c đo đc có ít nhi u bế ơ ế ị ườ ệ ệ ụ ạ ứ ề ị
nh h ng. Tr c đây, trong các tr ng h c, hi n t ng vô l v i giáo viên,ả ưở ướ ườ ọ ệ ượ ễ ớ
nói t c ch i b y là r t hi m, ý th c k lu t c a h c sinh r t t t, tinh th n đoànụ ử ậ ấ ế ứ ỷ ậ ủ ọ ấ ố ầ
k t, t ng thân t ng ái r t cao. Trong gia đình con cháu yêu th ng ông bà, chaế ươ ươ ấ ươ
m , tr ng h c trò kính yêu, l phép v i th y cô giáo. Song do xu th phátẹ ở ườ ọ ễ ớ ầ ế
2
tri n c a xã h i, công ngh thông tin phát tri n mà đc bi t là m ng xã h i v iể ủ ộ ệ ể ặ ệ ạ ộ ớ
nhi u n i dung không lànhề ộ m nh, các trào l u văn hóa không lành m nh du nh pạ ư ạ ậ
vào n c ta đã làm ch t l ng đo đc đang b suy gi m trông th y, trong cácướ ấ ượ ạ ứ ị ả ấ
nhà tr ng hi n t ng vô l , nói t c ch i b y tăng lên, phong trào h c t p m tườ ệ ượ ễ ụ ử ậ ọ ậ ộ
s ít có chi u h ng đi xu ng, hi n t ng l i h c, chán h c tăng v t, truy nố ề ướ ố ệ ượ ườ ọ ọ ọ ề
th ng tôn s tr ng đo b gi m sút. Ngoài xã h i xu t hi n nhi u tiêu c c, tố ư ọ ạ ị ả ộ ấ ệ ề ự ệ
n n xã h i gia tăng và tràn lan kh p m i n i. Có nh ng gia đình cha m cu nạ ộ ắ ọ ơ ữ ẹ ố
theo c n l c xoáy c a kinh t th tr ng nên đã quên đi trách nhi m giáo d cơ ố ủ ế ị ườ ệ ụ
con cái và chính s thi u quan tâm giáo d c c a gia đình làm cho giá tr đo đcự ế ụ ủ ị ạ ứ
b gi m sút nghiêm tr ng. Tr c th c tr ng đó đo đc càng tr nên c n thi tị ả ọ ướ ự ạ ạ ứ ở ầ ế
và quan tr ng. Th h tr hôm nay là t ng lai c a đt n c ngày mai. Vì v y,ọ ế ệ ẻ ươ ủ ấ ướ ậ
m i nhà tr ng c n ph i coi tr ng và ngày càng làm t t h n vi c b i d ngọ ườ ầ ả ọ ố ơ ệ ồ ưỡ
đo đc cho th h tr đang l n lên và ti n hành ngay t c pTi u h c đó làạ ứ ế ệ ẻ ớ ế ừ ấ ể ọ
đi u r t c n thi t.ề ấ ầ ế
Xu t phát t nh ng lý lu n và th c ti n nêu trên, đ góp ph n vào côngấ ừ ữ ậ ự ễ ể ầ
tác giáo d c đo đc cho h c sinh ti u h c trong giai đo n hi n nay và qua th cụ ạ ứ ọ ể ọ ạ ệ ự
ti n công tác gi ng d y, tôi nh n th y vi c n m rõ th c tr ng và đ ra nh ngễ ả ạ ậ ấ ệ ắ ự ạ ề ữ
bi n pháp v công tác giáo giáo d c đo đc cho h c sinh Ti u h c trong giaiệ ề ụ ạ ứ ọ ể ọ
đo n hi n nay là m t nhi m v h t s c quan tr ng c a ng i làm công tác giáoạ ệ ộ ệ ụ ế ứ ọ ủ ườ
d c. Đó là lý do tôi ch n đ ch n đ tài: ụ ọ ề ọ ề “M t s kinh nghi m và bi n phápộ ố ệ ệ
giáo d c đo đc h c sinh tr ng ti u h c hi n nay”.ụ ạ ứ ọ ở ườ ể ọ ệ
2. Đi m m i c a đ tài: ể ớ ủ ề
Trang b cho h c sinh ti u h c nh ng hi u bi t nh t đnh v đo đc c a xãị ọ ể ọ ữ ể ế ấ ị ề ạ ứ ủ
h i đi v i cá nhân, các yêu c u bi u th d i d ng các chu n m c đo đc, cácộ ố ớ ầ ể ị ướ ạ ẩ ự ạ ứ
quy t c đo đc, các khái ni m đo đc, các nguyên t c đo đc, các lý t ng đoắ ạ ứ ệ ạ ứ ắ ạ ứ ưở ạ
đc… đ giúp cho h c sinh ý th c đc ý nghĩa, tính đúng đn, giá tr c a các hànhứ ể ọ ứ ượ ắ ị ủ
vi đo đc phù h p v i các yêu c u đ ng x đúng đn trong các tình hu ng đoạ ứ ợ ớ ầ ể ứ ử ắ ố ạ
đc.ứ
3
Hình thành cho h c sinh nh ng kinh nghi m đo đc, thói quen đo đc thôngọ ữ ệ ạ ứ ạ ứ
qua vi c t ch c các ho t đng (h c t p, lao đng, công tác xã h i, sinh ho t t pệ ổ ứ ạ ộ ọ ậ ộ ộ ạ ậ
th , ho t đng tr i nghi m, k năng s ng…). Thói quen hành vi đo đc ch đcể ạ ộ ả ệ ỷ ố ạ ứ ỉ ượ
hình thành và tr nên b n v ng thông qua ho t đng, m i quan h đa d ng v iở ề ữ ạ ộ ố ệ ạ ớ
nh ng ng i khác, tr em t kh ng đnh, t tin đó là đi u quan tr ng trong vi c ngữ ườ ẻ ự ẳ ị ự ề ọ ệ ứ
x đo đc.ử ạ ứ
B i d ng cho h c sinh ý th c, thái đ, hành vi đi x đúng đn c aồ ưỡ ọ ứ ộ ố ử ắ ủ
mình đi v i ng i khác.ố ớ ườ
Giáo d c h c sinh v truy n th ng yêu n c, lòng t hào dân t c, ý th cụ ọ ề ề ố ướ ự ộ ứ
v vi c gìn gi và phát huy truy n th ng văn hóa, tôn vinh nh ng nét văn hóaề ệ ữ ề ố ữ
đm đà b n s c c a dân t c, nêu cao tinh th n làm ch quê h ng đt n cậ ả ắ ủ ộ ầ ủ ươ ấ ướ
thông qua ho t đng tr i nghi m.ạ ộ ả ệ
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
Đo đc là nh ng tiêu chu n, nguyên t c x lý các m i quan h trong giaạ ứ ữ ẩ ắ ử ố ệ
đình, c ng đng hay xã h i, đc th a nh n r ng rãi. Đo đc quy đnh hành vi,ộ ồ ộ ượ ừ ậ ộ ạ ứ ị
quan h c a con ng i đi v i nhau và đi v i xã h i nói chung; là nh ngệ ủ ườ ố ớ ố ớ ộ ữ
nguyên t c ph i tuân theo trong quan h gi a ng i v i ng i, gi a cá nhân v iắ ả ệ ữ ườ ớ ườ ữ ớ
xã h i, phù h p yêu c u c a m i ch đ chính tr và kinh t xã h i nh t đnh. ộ ợ ầ ủ ỗ ế ộ ị ế ộ ấ ị
Ngày nay, cùng v i s phát tri n và đi lên c a xã h i, m i chúng ta đcớ ự ể ủ ộ ỗ ượ
s ng trong môi tr ng văn minh, hi n đi h n, nh ng kéo theo đó cũng có nhi uố ườ ệ ạ ơ ư ề
v n đ n y sinh làm nh h ng ít nhi u đn đi s ng xã h i. M t trong nh ngấ ề ả ả ưở ề ế ờ ố ộ ộ ữ
v n đ đáng lo ng i hi n nay, đó là đo đc h c đng c a m t b ph n h cấ ề ạ ệ ạ ứ ọ ườ ủ ộ ộ ậ ọ
sinh đang có chi u h ng gi m sút, d n đn tình tr ng b o l c h c đng,ề ướ ả ẫ ế ạ ạ ự ọ ườ
nh ng hành vi gian l n, bi u hi n thi u đo đc nhi u góc đ…ữ ậ ể ệ ế ạ ứ ở ề ộ x y ra ngàyả
càng ph bi n. Đây là nh ng bi u hi n l ch l c trong hành vi, nhân cách đoổ ế ữ ể ệ ệ ạ ạ
đc h c sinh. Đi u này không nh ng gây hoang mang cho d lu n xã h i mà cònứ ọ ề ữ ư ậ ộ
nóng lên h i chuông c nh báo v l i s ng đo đc, nhân cách c a gi i tr ngàyồ ả ề ố ố ạ ứ ủ ớ ẻ
nay. S xu ng c p c a đo đc có nhi u nguyên nhân, trách nhi m thu c vự ố ấ ủ ạ ứ ề ệ ộ ề
4
nhi u ngành, nh ng tr c h t trách nhi m đó là c a nhà tr ng - n i giáo d cề ư ướ ế ệ ủ ườ ơ ụ
đo đc t khi m i c p sách đi h c đn lúc b c chân vào đi.ạ ứ ừ ớ ắ ọ ế ướ ờ
I. Th c tr ng v n đ đo đc h c sinh Ti u hi n nay.ự ạ ấ ề ạ ứ ọ ể ệ
Hi n nay, đt n c ta đang trong th i kì đi m i, h i nh p và phát tri nệ ấ ướ ờ ổ ớ ộ ậ ể
cùng v i th i đi công ngh 4.0. Do v y, n c ta ti p c n v i s phát tri nớ ờ ạ ệ ậ ướ ế ậ ớ ự ể
v t b t c a các qu c gia phát tri n trên th gi i v m i lĩnh v c kinh t , khoaượ ậ ủ ố ể ế ớ ề ọ ự ế
h c công ngh , văn hóa… Vi c ti p c n này luôn th hi n tính hai m t. N uọ ệ ệ ế ậ ể ệ ặ ế
chúng ta ti p thu và v n d ng đúng đn nh ng thành qu mà nhân lo i đt đcế ậ ụ ắ ữ ả ạ ạ ượ
vào th c ti n đt n c thì s mang l i nh ng thu n l i r t l n, giúp cho đtự ễ ấ ướ ẽ ạ ữ ậ ợ ấ ớ ấ
n c phát tri n. Ng c l i, n u chúng ta ti p thu không ch n l c và v n d ngướ ể ượ ạ ế ế ọ ọ ậ ụ
nh ng thành t u y không phù h p v i đi u ki n th c ti n n c ta s mang l iữ ự ấ ợ ớ ề ệ ự ễ ướ ẽ ạ
nh ng h u qu khôn l ng. ữ ậ ả ườ
Trong nh ng năm g n đây, n c ta ch u nh h ng r t l n b i n n vănữ ầ ướ ị ả ưở ấ ớ ở ề
hóa ph ng Tây, ti p c n v i n n kinh t th tr ng nên s có nhi u m t tiêuươ ế ậ ớ ề ế ị ườ ẽ ề ặ
c c tác đng đn đo đc, t duy và l i s ng c a nhân dân. Đc bi t, s tácự ộ ế ạ ứ ư ố ố ủ ặ ệ ự
đng c a chúng nh h ng đn l i s ng, đo đc c a m t b ph n không nhộ ủ ả ưở ế ố ố ạ ứ ủ ộ ộ ậ ỏ
th h tr c a Vi t Nam, nh t là các em h c sinh. C th , đo đc trong h cế ệ ẻ ủ ệ ấ ọ ụ ể ạ ứ ọ
đng đang có nguy c xu ng c p. H c sinh r i vào nh ng t n n xã h i, b oườ ơ ố ấ ọ ơ ữ ệ ạ ộ ạ
l c h c đng; không kính tr ng th y cô, xem th ng b n bè, m i ng i xungự ọ ườ ọ ầ ườ ạ ọ ườ
quanh; x ng hô thi u l phép; không hi u th o v i ông bà cha m ; thi u tínhư ế ễ ế ả ớ ẹ ế
nhân đo; các em mê games, b h c, thi u các hành vi có văn hóa… T đó làmạ ỏ ọ ế ừ
suy thoái nh ng giá tr đo đc truy n th ng t t đp c a dân t c. Vì v y vi cữ ị ạ ứ ề ố ố ẹ ủ ộ ậ ệ
giáo d c đo đc trong h c sinh ph thông là đi u r t c p thi t đ thúc đy sụ ạ ứ ọ ổ ề ấ ấ ế ể ẩ ự
hoàn thi n con ng i nói riêng và đy nhanh s phát tri n c a đt n c nóiệ ườ ẩ ự ể ủ ấ ướ
chung.
1. Th c tr ng giáo d c đo đc h c sinh t i tr ng.ự ạ ụ ạ ứ ọ ạ ườ
Tr ng có qui mô khá r ng l n, Toàn tr ng có 603 h c sinh/20 l p;ườ ộ ớ ườ ọ ớ
trong đó: Kh i 1 có 130 em; kh i 2 có 153 em; kh i 3 có 113 em; kh i 4 có 88ố ố ố ố
em; kh i 5 có 119 em. Tr ng liên t c nhi u năm g n đây đã t o đc môiố ườ ụ ề ầ ạ ượ
tr ng giáo d c khá t t, cùng v i ch t l ng văn hoá, ph m ch t đo đc c aườ ụ ố ớ ấ ượ ẩ ấ ạ ứ ủ
5