intTypePromotion=1
ADSENSE

Sáng kiến kinh nghiệm Tiểu học: Một số biện pháp giúp dạy và học tốt môn Mĩ thuật theo phương pháp mới

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:23

18
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là vào các giải pháp giúp Giáo viên dạy tốt theo từng quy trình như: Vẽ biểu cảm - Vẽ cùng nhau và sáng tác câu chuyện - Vẽ theo nhạc – Xây dựng cốt truyện – Tạo hình ba chiều – Tiếp cận chủ đề v.v… Giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo cao hơn, tiết học thoải mái, sinh động hơn, tạo cơ hội cho học sinh thực hành, ứng dụng trong học tập và cuộc sống. Bên cạnh đó, giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, kỹ năng trình bày sản phẩm của mình trước đám đông. Học sinh say mê học tập hơn, không bị áp lực nhiều về mặt thời gian hoặc sợ mình không làm được; tinh thần hợp tác nhóm trong môn Mĩ thuật và các môn học khác được nâng cao.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm Tiểu học: Một số biện pháp giúp dạy và học tốt môn Mĩ thuật theo phương pháp mới

  1. 1  PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Thực hiện chủ  chương đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục và Đào tạo,   theo Nghị quyết 29 của Đảng với mục tiêu “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ  chủ  yếu trang bị  kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất  người học”. Đứng trước xu hướng đổi mới căn bản, toàn diện của nền giáo dục   và đào tạo nước nhà đòi hỏi mỗi một nhà trường phải không ngừng đổi mới  Phương pháp và Hình thức tổ  chức dạy học các môn, trong đó có môn học Mĩ  thuật. Việc đổi mới phương pháp dạy học môn Mĩ thuật là một trong những  việc làm thiết yếu và quan trọng trong quá trình giáo dục học sinh Tiểu học, bởi   lẽ môn học Mỹ thuật trong nhà trường Tiểu học không nhằm đào tạo các em trở  thành hoạ sĩ mà thông qua các hoạt động tạo hình để khơi gợi và phát huy khiếu  thẩm mỹ vốn có ở trẻ, gây hứng thú cho các em trước cái đẹp tiến tới hình thành  thị hiếu thẩm mỹ của riêng mình trong cuộc sống hằng ngày. Bên cạnh đó, học  môn Mĩ thuật còn giúp các em hình thành và phát triển các kĩ năng như: kĩ năng  giao tiếp, kĩ năng sống, kĩ năng hợp tác, kĩ năng quan sát…Các kĩ năng đó sẽ hỗ  trợ để các em dễ dàng lĩnh hội tri thức ở các bộ môn khoa học khác.  Thực tế trong quá trình giảng dạy môn Mĩ thuật, tôi thấy đa số các em đều  yêu thích môn Mĩ thuật, các em tham gia học tập với tinh thần hăng say, cảm   nhận được cái hay, cái đẹp được thể hiện từ nội dung và hình thức mỗi khi các   em vẽ một bức tranh. Song, bên cạnh đó một số học sinh vẫn còn nhút nhát, rụt   rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, một số  em còn chán nản   không yêu thích môn học Mĩ thuật vì trong quá trình thực hành các em sợ  mình  vẽ  không đúng, vẽ  không đẹp, sợ  các bạn cười chê. Tất cả  những vấn đề  trên  khiến bản thân tôi nói riêng và giáo viên dạy Mĩ thuật nói chung không khỏi băn  khoăn, lo ngại. Vậy làm thế nào để giúp học sinh có hứng thú, yêu thích môn học   Mĩ thuật? Làm thế nào để  tất cả  học sinh có hứng thú, say mê khi học môn Mĩ   thuật? Đó là câu hỏi không chỉ  tôi mà tất cả  các bạn đồng nghiệp luôn băn  khoăn, trăn trở. Chính vì lẽ đó, tôi đã lựa chọn đề  tài: “Một số  biện pháp giúp   dạy và học tốt môn Mĩ thật theo phương pháp mới ” nhằm góp phần giúp giáo  viên dạy tốt hơn cũng như giúp học sinh có hứng thú hơn với môn học Mĩ thuật. 2. Điểm mới của đề tài:
  2. 2 Sáng kiến của tôi tập trung vào các giải pháp giúp Giáo viên dạy tốt theo từng  quy trình như: Vẽ biểu cảm ­ Vẽ cùng nhau và sáng tác câu chuyện ­ Vẽ theo  nhạc – Xây dựng cốt truyện – Tạo hình ba chiều – Tiếp cận chủ đề v.v… Giúp  học sinh phát huy khả năng sáng tạo cao hơn, tiết học thoải mái, sinh động hơn,  tạo cơ hội cho học sinh thực hành, ứng dụng trong học tập và cuộc sống. Bên  cạnh đó, giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, kỹ năng trình bày sản phẩm  của mình trước đám đông. Học sinh say mê học tập hơn, không bị áp lực nhiều  về mặt thời gian hoặc sợ mình không làm được; tinh thần hợp tác nhóm trong  môn Mĩ thuật và các môn học khác được nâng cao. Với phương pháp dạy học mĩ thuật mới áp dụng trong chương trình Mĩ  thuật hiện hành, học sinh như được giải phóng khỏi khuôn mẫu, học sinh được  "Học mà chơi, chơi mà học "Các em thỏa sức sáng tạo, không bị gò bó, không sợ  mình không biết vẽ mà tự do thể hiện sự sáng tạo. Với 7 quy trình mới học sinh   có thể vẽ, nặn, xé dán, tạo hình 2D, 3D, làm con rối, tận dụng các vật dụng tìm  được để  thỏa sức sáng tạo với nghệ  thuật sắp đặt, vẽ  theo nhạc, hoạt cảnh,   biểu diễn, sắm vai, hóa thân thành nhân vật...Đồng thời phát triển và rèn luyện   cho học sinh các kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng giao tiếp như thuyết trình  và trình bày sản phẩm. 3. Phạm vi áp dụng đề tài: Đề tài được thực hiện có phạm vi nghiên cứu cho các đối tượng học sinh từ  lớp 1 đến lớp 5 nơi trường tôi công tác và có thể áp dụng cho tất cả đối tượng  học sinh các trường Tiểu học trong toàn huyện.
  3. 3  PHẦN NỘI DUNG 1. Thực trạng của công tác dạy học môn Mĩ thuật hiện nay  ở  đơn vị  tôi  công tác: 1.1.Đặc điểm, tình hình chung về đơn vị Ngôi trường tôi đang công tác có bề  dày truyền thống về  tinh thần hiếu   học. Trong nhiều năm qua, trường liên tục phấn đấu đạt danh hiệu tập thể Lao   động Xuất sắc, LĐ Tiên tiến. Có thể  khẳng định cùng với các trường trên địa  bàn toàn huyện, trường đã đóng góp một phần không nhỏ cho sự thành công của   ngành Giáo dục và Đào tạo huyện Lệ  Thủy. Đặc biêt là phong trào đổi mới  phương pháp dạy học, phong trào bồi dưỡng học sinh năng khiếu, giáo viên giỏi.  Hiện nay trường có 22 cán bộ giáo viên, nhân viên (trong đó có 2 giáo viên  hợp đồng). Nữ  20 người tỉ  lệ   91 %, nam 02 người tỉ lệ 9 %. Trình độ  đào tạo  đạt chuẩn và trên chuẩn 100%.  Được sự  quan tâm sâu sát của các cấp lãnh đạo đặc biệt là của chính   quyền địa phương xã nên nhìn chung cơ sở vật chất của trường đảm bảo khá tốt  cho việc dạy và học. Trường có 09 lớp với 09 phòng học kiên cố cùng các phòng   chức năng được trang bị  các phương tiện dạy học đầy đủ. Khuôn viên, cảnh   quan của trường rộng rãi, thoáng mát, đủ chỗ cho học sinh học tập, vui chơi.  1.2. Thực trạng của công tác dạy học môn Mĩ thuật hiện nay ở đơn vị. 1.2.1 Thuận lợi. * Về phía nhà trường:     Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm chỉ  đạo giáo viên thực  hiện việc đổi mới phương pháp dạy học, tạo mọi điều kiện thuận lợi để  giáo  viên nghiên cứu và áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm trong dạy học. Nhà  trường trang bị  đầy đủ  các thiết bị  như  màn chiếu, máy chiếu, kết nối internet  để phục vụ cho việc dạy và học được thuận lợi.
  4. 4 * Về phía giáo viên:    Bản thân là giáo viên được đào tạo về  chuyên môn giảng dạy Mĩ thuật,  giàu lòng đam mê và tâm huyết với bộ môn, luôn nhiệt tình giảng dạy, có ý thức  tinh thần trách nhiệm cao, biết lấy học sinh làm trung tâm. Thường xuyên chăm  lo học hỏi đồng chí đồng nghiệp, qua sách báo tài liệu, đặc biệt nhanh nhạy  trong việc tiếp cận với xu thế của việc dạy học mới hiện nay. * Về phía học sinh:  Đa số học sinh ngoan, thích học vẽ và rất hứng thú với phương pháp mĩ  thuật mới. Một số em sớm bộc lộ năng khiếu mĩ thuật, đam mê học vẽ. Phụ huynh học sinh quan tâm đến việc học tập của con em mình, mua sắm  đầy đủ  các đồ  dùng dạy học phục vụ  cho các môn học nói chung và môn mĩ  thuật nói riêng  1.2.2.Khó khăn. * Về phía nhà trường:    Hiện tại trường chưa có phòng học bộ  môn Mĩ thuật, đồ  dùng phục vụ  cho chương trình mới còn chưa có; thời gian điều tiết chương trình phải phụ  thuộc vào thời gian hoạt động chung của toàn trường đối với những môn học  khác nên tiết học chưa liền mạch nên quá trình học tập của học sinh bị  gián  đoạn. * Về phía giáo viên:   Trường chỉ  có  một  giáo viên dạy Mĩ  thuật nên việc tiếp thu, rút kinh   nghiệm qua dự giờ góp ý chủ yếu thông qua dự giờ của các đồng nghiệp không  cùng chuyên môn nên việc học tập phương pháp dạy học có phần hạn chế.   Khó khăn trong việc quản lý trật tự  lớp học. Vì học nhóm, các em ngồi  đối diện nhau hoặc thành vòng tròn nên hay nói chuyện, đùa giỡn trong giờ học. * Về phía học sinh:    Học sinh bước đầu thực hiện phương pháp học mới sẽ  gặp lúng túng  trong việc trao đổi nội dung để thống nhất chủ đề vẽ tranh phác họa bố cục các  mảng chính trước khi vẽ họa tiết.        * Kết quả điều tra cơ bản:   Đầu năm học 2017­2018 và 2018­2019 tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát   bằng phiếu thăm dò ý kiến trong tổng số  243 học sinh toàn trường. Kết quả 
  5. 5 thăm dò cho thấy vẫn còn nhiều học sinh ở tất cả các khối lớp chưa có hứng thú,  chưa yêu thích môn học Mĩ thuật. Cụ thể như sau:   Có hứng thú, yêu  Không có hứng thú,  Tổng  thích môn Mĩ  không yêu thích  Khối số học  thuật  môn MT sinh Năm học: SL % SL % 2017­2018 1 34 27 79.4 7 20.6 2 62 59 95.2 3 4.8 3 42 35 83.3 7 16.7 4 54 50 92.6 4 7.4 5 51 49 96.1 2 3.9 Có hứng thú, yêu  Không có hứng thú,  Tổng  thích môn Mĩ  không yêu thích  Khối số học  thuật  môn MT sinh Năm học: SL % SL % 2018­2019 1 34 30 88.2 4 11.8 2 62 60 96.8 2 3.2 3 42 38 90.5 4 9.5 4 54 52 96.3 2 3.7 5 51 49 96.1 2 3.9 1.2.3. Nguyên nhân:  Các vấn đề nêu ra ở phần khó khăn trên là do một số nguyên nhân cơ bản   sau: Thứ nhất: Giáo viên chưa chú ý nghiên cứu kỹ  các thể  loại trong môn Mĩ  thuật, do vậy chưa nắm chắc các phương pháp và hình thức dạy học của từng  thể loại. Bên cạnh đó khâu chuẩn bị của giáo viên không được chu đáo, chưa chú  trọng vào việc đổi mới phương pháp dạy học. Trong quá trình dạy học nhiều   giáo viên chỉ hướng dẫn cho học sinh tự tìm hiểu và tự thực hành là chính mà ít   chú ý đến việc rèn luyện kỹ năng của môn học cho học sinh. Thứ  hai: Một số  học sinh thiếu ý thức học tập, tham gia môn học không  mấy hứng khởi, do các em nhận thức về môn học chưa thấu đáo. Bên cạnh đó,  phương pháp dạy học của giáo viên chưa có sức lôi cuốn các em tham gia. Mặt  khác, nhiều em còn rụt rè, thiếu tự tin khi học tập.
  6. 6 Thứ ba: Mặc dù nhà trường đã có sự đầu tư kinh phí phục vụ cho công tác   dạy học nói chung và môn Mĩ thuật nói riêng, tuy nhiên cơ sở vật chất vẫn chưa   thật sự đáp ứng đủ cho nhu cầu dạy và học. Những nguyên nhân trên đã  ảnh hưởng không nhỏ  tới chất lượng dạy và  học Mĩ thuật ở Tiểu học, không kích thích được hứng thú học tập cho học sinh. 2. Một số biện pháp giúp dạy và học tốt môn Mĩ thuật theo phương pháp  mới.  Để  nâng cao hiêu qua day và hoc môn Mĩ thu ̣ ̉ ̣ ̣ ật theo phương pháp mới,  ̉ ̣ ̣ gop phân tăng ti lê hoc sinh có h ́ ̀ ứng thú, yêu thích môn học, nâng cao hiệu quả  học tập của học sinh, tôi đã vận dụng phối hợp các biện pháp sau: Biện pháp 1: Vận dụng linh hoạt 7 quy trình Mĩ thuật mới phù hợp với   khả  năng nhận thức của học sinh và điều kiện cơ  sở  vật chất của nhà   trường.   Với mục đích là tạo cơ hội cho học sinh thích học và học thực sự dựa trên   những gì các em đã biết, những gì liên quan đế sở thích của các em, tôi đã chú ý  vận dụng linh hoạt, nắm chắc Bảy quy trình Mĩ thuật theo phương pháp mới,  gồm: 1. Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện. 2. Vẽ biểu cảm. 3. Vẽ theo nhạc. 4. Xây dựng cốt truyện. 5. Tạo hình ba chiều – Tiếp cận chủ đề. 6. Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian. 7. Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn. Tôi luôn tạo hứng thú cho học sinh bằng cách lập nên các quy trình dạy ­  học Mĩ thuật tích hợp, linh hoạt theo chủ đề  liên quan đến kinh nghiệm cá nhân,  tâm lý lứa tuổi và kiến thức của học sinh. Dựa vào điều kiện cơ  sở  vật chất   hiện có của nhà trường, tôi tổ chức các hoạt động học tập vận dụng linh hoạt 7  quy trình Mĩ thuật mới. Khi thực hiện tích hợp các quy trình dạy ­ học, tôi luôn  chú ý đến các vấn đề  như : Xây dựng dựa trên những gì học sinh đã biết, và   những gì liên quan đến sở  thích, mối quan tâm của các em; Để  học sinh chủ  động trong quá trình học tập; Tạo điều kiện cho học sinh sáng tạo, giao tiếp và  thể hiện; Hình thành cho học sinh những kĩ năng cần thiết như: nói, trình bày và  
  7. 7 làm việc cùng nhau. Mặt khác, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn  tạo cơ hội cho  học sinh thích học và học thực sự  thông qua việc học sinh tự  làm và thích làm,  bởi vì quy trình dạy ­ học Mĩ thuật đó có liên hệ và gắn với cuộc sống hàng ngày   và quá trình học tập của các em, sẽ phát triển thêm những kỹ năng sống mới cho   các em.  Trong các quy trình dạy ­ học Mĩ thuật sáng tạo, tôi thường chú ý chỉ  ra   cho học sinh thấy rằng sẽ  có vô vàn cách thức biểu đạt khác nhau chứ  không   phải chỉ  có một cách duy nhất. Những quy trình dạy ­ học Mĩ thuật này không   phải là công thức cố định mà chúng ta phải làm theo. Với bất kì quy trình dạy ­  học Mĩ thuật nào, tôi cũng quan tâm đến việc dẫn dắt học sinh trao đổi, thảo  luận trong suốt quy trình với các hoạt động học và trưng bày tác phẩm hoàn  thành. Trong quá trình hợp tác nhóm, học sinh được trao đổi, chia sẻ, bày tỏ  ý  kiến của mình với bạn. Như vậy, cùng lúc với việc phát triển kĩ năng giao tiếp,   học sinh cũng có thể phát triển các giác quan, các kỹ năng sống, các năng lực hợp   tác, kinh nghiệm và khả năng giải quyết vấn đề, năng lực tự học và tự đánh giá.  Bên cạnh đó, học sinh có khả năng khám phá ra năng lực của mình thông qua các  phương tiện khác nhau cũng như  trải nghiệm những niềm vui thích khi tạo ra  những sản phẩm, những biểu đạt mang tính độc lập và đặc sắc của mình. Điều   này giúp học sinh có thể sử dụng và ứng dụng ngôn ngữ Mĩ thuật để có thể biểu   đạt kinh nghiệm và thái độ của các em bằng nhiều cách khác nhau.  Ví dụ: Giáo viên và học sinh đánh giá kết quả làm việc khi các nhóm học  sinh thuyết trình về tác phẩm của mình. Để diễn giải, phân tích và khuyến khích  các em đưa ra phản hồi và hội thoại với nhau về tác phẩm, tôi sử dụng phương   pháp phỏng vấn, tìm kiếm hình ảnh tưởng tượng qua khung hình trên bức tranh  màu sắc trừu tượng, đóng kịch, di chuyển vị  trí nhân vật trong tranh, nhân cách  hoá hình  ảnh, hoặc vẽ  lại một tác phẩm nghệ  thuật...Mỗi nhóm học sinh trình  bày câu chuyện của mình giống như một vở kịch ngắn. Học sinh sẽ thảo luận và  đánh giá các hoạt động tại lớp học. Sau mỗi quy trình, tôi thường cùng học sinh   đánh giá chất lượng của mỗi sản phẩm được tạo ra cũng như  hiệu quả  xuyên  suốt quá trình học tập. Cụ thể các quy trình như sau: * Vẽ cùng nhau: Học sinh biến những quan sát của mình thành các bức vẽ  cá nhân. Tất cả các bài vẽ cá nhân sẽ là ngân hàng hình ảnh của nhóm để các em 
  8. 8 lựa chọn, sắp xếp theo một câu chuyện và vẽ  cùng nhau, tạo thành một tác  phẩm lớn hơn. Khi tạo ngân hàng hình  ảnh, các em sẽ  vẽ  vào giấy A4, khi vẽ  cùng nhau sẽ vẽ vào giấy A3 hoặc giấy A0 (vẽ theo nhóm 2 hoặc nhóm 4). * Vẽ biểu cảm: Học sinh sẽ tập trung quan sát, sử dụng kết hợp mắt và   tay, vẽ không nhìn giấy. Học sinh thường sợ vẽ không đúng, không đẹp nên hay  lén nhìn giấy, nên tôi luôn nói ngay từ  đầu rằng, mục đích không phải vẽ  cho   đúng với mẫu mà chúng ta quan sát, ghi nhớ và truyền cảm xúc qua tay, thể hiện   lên giấy tạo ra bức vẽ  ấn tượng và hài hước. Đồng thời tôi luôn khuyến khích,   tuyên dương các em học sinh vẽ  đúng yêu cầu của phương pháp, không nhìn   giấy khi vẽ để các em còn lại cố gắng thực hiện theo. *  Vẽ  theo nhạc: Khi vẽ  theo nhạc, tôi tổ  chức cho học sinh đứng xung  quanh mép bàn theo từng nhóm (nhóm 4), trước mỗi học sinh là một bảng màu.   Tôi lựa chọn nhạc không lời, nhạc thiếu nhi, nhạc có lời, tiếng vỗ tay, nghe hát  …(tùy từng tiết học) từ nhẹ nhàng chuyển sang nhanh, mạnh, sôi nổi. Học sinh   lắng nghe và cảm nhận giai điệu, vẽ  theo hướng dẫn của giáo viên: thứ  tự  các   màu từ  sáng sang đậm. Ví dụ: Theo thứ  tự  vàng, đỏ, cam, xanh… và kết thúc  bằng màu đen. Sau khi hoàn thành bức tranh lớn, tôi yêu cầu học sinh quan sát và  tưởng tượng theo mức độ cảm nhận: Em nhìn thấy gì trong tranh? Em nghĩ đến  đề tài nào? Từ đó tôi gợi ý học sinh sáng tạo từ thế giới tưởng tượng của mình  để bắt đầu quy trình: lựa chọn một phần tranh trong bức tranh lớn làm tác phẩm  của mình. Học sinh có thể vẽ thêm vào để làm nổi bật nội dung chủ đề hoặc bỏ  bớt các chi tiết, để  cuối cùng tác phẩm đạt được có thể  là: bưu thiếp, thiệp  mừng, bìa sách, họa tiết trang trí đồ  vật, tranh đề  tài…Nhưng nếu không có   phòng chức năng thì giáo viên cũng có thể  tổ  chức cho học sinh vẽ  theo nhạc   bằng cách: yêu cầu các em đứng tại chỗ vẽ và vận động theo nhạc trên khổ giấy  A3,A0... * Xây dựng cốt truyện: Khi chọn nội dung để  xây dựng cốt truyện, tôi  lưu ý về nhân vật, bối cảnh, sự kiện… phù hợp tâm lý lứa tuổi của các em. Tình   huống truyện dễ hình dung, dễ trình bày để  học sinh có thể  sắm vai, đóng kịch   và xây dựng bối cảnh bằng hình thức vẽ, cắt dán, xé dán, tạo hình 3D… * Tạo hình ba chiều – Tiếp cận chủ  đề:  Các khối được tạo ra từ  vật  tìm được: đất sét, đất nặn, từ những vật liệu phế thải, …  và được kết nối tiết  học và kĩ năng trong một không gian nhất định . Có rất nhiều chủ điểm như ngôi 
  9. 9 nhà, ô tô, con vật, xe đạp, thuyền, cửa hàng,  nghề nghiệp, trò chơi, đồ chơi, câu  chuyện cổ tích, ước mơ. Tùy vào mỗi chủ điểm cụ thể, tôi giúp các em học tập,  khám phá, phản ánh cuộc sống bằng nghệ thuật . * Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian: Nói rõ hơn có nghĩa là  tạo hình bằng lắp ghép, trang trí từ  những vật liệu phế  thải, uốn dây thép và  giấy bồi… thông qua sự liên tưởng về thế giới xung quanh để tạo thành các tác  phẩm biểu đạt 2 chiều hoặc 3 chiều. Đối với học sinh lớp 1, lớp 2, quy trình tạo  hình bằng dây thép là khó thực hiện được vì các em chưa thể  sử dụng kìm cắt,   uốn dây thép theo ý muốn, do vậy tôi hướng dẫn các em tạo hình từ vật phế thải   ở  một số  chủ  đề  như  Ngôi nhà của em, Em sáng tạo với đồ  vật...Tuy nhiên tôi   cũng giới thiệu về cách thực hiện và sáng tạo với dây thép để  học sinh có điều   kiện làm ở nhà với sự hỗ trợ từ phụ huynh. * Quy trình Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn:  Trong văn hóa  dân gian Việt Nam, con rối đóng một vai trò quan trọng và có mặt ở  nhiều loại   hình nghệ thuật, điển hình là múa rối nước và múa lân. Thông qua hai loại hình  nghệ  thuật này những câu chuyện dân gian, truyện cổ  tích, truyền thuyết ... đã   được chuyển tải một cách sống động và gần gũi với con người. Con rối có thể  thay thế  giáo viên nói chuyện với học sinh một cách dễ  dàng, tự  tin hơn. Học  sinh có thể  sử  dụng con rối đơn giản để  giúp mình tự  tin hơn khi thuyết trình,   học ngoại ngữ  ...Đôi khi các em không tự  tin vì sợ  mắc lỗi khi nói, nhưng nếu   dùng con rối thì lúc này con rối nói chứ không phải các em.   Sau khi áp dụng các quy trình dạy học Mĩ thuật nêu trên, tôi thấy hầu hết  học sinh đều biết chủ  động trong quá trình học tập, tự  tin trước lớp, giao tiếp   tiến bộ, năng lực sáng tạo, biểu đạt tốt hơn nhiều. Biện pháp 2:  Lập kế  hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo   đúng tinh thần đổi mới theo phương pháp Mĩ thuật của dự án SAEPS.   Lập kế hoạch dạy chi tiết từng hoạt động giúp giáo viên chủ động và ứng  phó kịp thời, đúng đắn các tình huống sư phạm có thể xảy ra trên lớp. Xác định  được tầm quan trọng đó, trong quá trình dạy học tôi luôn chú ý đến việc lập kế  hoạch dạy học chi tiết từng hoạt động phù hợp thực tế của mỗi khôi lớp.    Khi dạy học dưới bất cứ  phương pháp nào đều yêu cầu giáo viên phải  lập được kế  hoạch dạy học hoàn chỉnh. Đó không chỉ  là đơn thuần thực hiện   cho đúng nhiệm vụ  khi lên lớp mà nó còn thể  hiện tinh thần trách nhiệm của  
  10. 10 mỗi giáo viên đối với học sinh. Có thể nói việc lập kế hoạch giảng dạy tốt là đã  thành công một nửa của quá trình dạy học. Giáo viên là người điều khiển quá  trình và tạo điều kiện cho học sinh phát triển tư  duy bằng các câu hỏi mở  và  khuyến khích các em chia sẻ những kinh nghiệm sẵn có của mình. Điều này tạo   ra nền tảng cần thiết để giúp các em kiến tạo được quy trình học tập của mình   bằng cách liên hệ những điều đã biết với những điều sẽ học. Khi lập kế hoạch  tôi luôn căn cứ  vào tình hình thực tế  của từng lớp để  điều chỉnh, thay đổi cho  phù hợp và sát với khả năng tiếp thu của học sinh. Kế hoạch cho từng hoạt động  hoặc cho toàn bộ  quy trình theo phương pháp mới có thể  ngắn, dài và kết nối,  liên kết, xâu chuỗi các hoạt động quy trình với nhau, kết thúc hoạt động này sẽ  là mở  đầu cho hoạt động tiếp theo… Cụ  thể  khi xây dựng kế  hoạch dạy học   theo phương pháp mới, tôi thường chú ý tới các vấn đề như: ­ Mục tiêu bài học: Mỗi bài học, tiết học đều có mục tiêu chung là hướng  tới hình thành cho học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và năng lực   diễn đạt bằng lời nói, học sinh tưởng tượng và sáng tạo được một câu chuyện   bằng ngôn ngữ  mĩ thuật. Tuy nhiên, giáo viên vẫn cần xác định rõ mục tiêu cụ  thể  của bài học đó là học sinh hiểu được gì? Thực hiện như  thế  nào và làm  được gì? Không phải bài học nào cũng có mục tiêu giống nhau mà mỗi bài học  có một mục tiêu cụ  thể  riêng. Chẳng hạn ở  lớp 5, chủ  đề  5: Trường em. Mục  tiêu là: Giúp học sinh phát triển được khả  năng quan sát và phát hiện về  hình  khối đơn giản xung quanh mình. Học sinh sử  dụng được các hình khối để  tạo  nên các hình dáng đơn giản, cụ  thể  về ngôi trường và khung cảnh xung quanh.   Học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và năng lực diễn đạt bằng lời   nói.  ­ Nội dung chủ đề: Nội dung các chủ  đề  phải vừa sức học sinh, phù hợp   với tâm lý lứa tuổi của các em. ­ Điều kiện tiên quyết: Đó là những yêu cầu thiết yếu để quá trình giảng  dạy có hiệu quả, bao gồm: Tạo điều kiện để học sinh học qua nhiều kênh; chú ý  khả  năng, phong cách học của từng học sinh; kết hợp kiến thức của bản thân   học sinh và chiến lược học tập; xây dựng môi trường học tập thân thiện, truyền  cảm hứng cho các em. ­ Môi trường học tập: Học tại lớp, học ở phòng chức năng hay sân trường.   Môi trường học tập thoải mái sẽ hỗ trợ rất nhiều cho quá trình dạy và học.
  11. 11 ­ Quá trình học: Mỗi quá trình học là một xâu chuỗi các hoạt động diễn ra. ­ Đánh giá: Đánh giá từng giai đoạn và đánh giá cả quá trình thực hiện.   Môn Mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu cho học sinh thực hành, do  vậy giáo viên cần thiết kế  tổ  chức các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa  dạng nhưng không quá dài, mất nhiều thời gian. Tuyệt đối không đưa ra tranh   vẽ, sản phẩm làm mẫu để học sinh quan sát, bắt chước trong quá trình thực hành   mà phải để học sinh chủ động tích cực tìm hiểu và tham gia vào quá trình tranh   luận, thảo luận, bàn bạc khi làm việc cùng các bạn. Để  thực hiện việc lập kế  hoạch dạy học chi  tiết, khoa  học và  đảm bảo  đúng tinh thần  đổi mới theo  phương pháp của dự án SAEPS, tôi thường tiến hành như sau: 1. Dự kiến các hoạt động dạy ­ học diễn ra theo trình tự hợp lý và nối  tiếp nhau. Mỗi tiết dạy, mỗi giai đoạn của một quy trình đều có những hoạt động và  mục tiêu giáo dục khác nhau, do đó đòi hỏi giáo viên phải xây dựng và đề  ra  những nội dung công việc cụ  thể, hình thức học tập, cách thực hiện... Ví dụ  ở  tiết 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chủ đề  ( chủ  đề  4: Lớp 1. Những con cá   đáng yêu)  trình tự các hoạt động như sau: + Tổ chức trò chơi: Ai nhanh hơn. Luật chơi: Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên  vẽ  con vật. Học sinh dưới lớp hát 1 bài. Khi hát hết bài thì các đội thi vẽ  phải   ngừng tay. Đội nào có học sinh vẽ  nhanh, vẽ  được nhiều con vật nhất là đội  thắng cuộc. + Giáo viên cùng học sinh nhận xét phần thi đua của các đội. + Giáo viên giới thiệu chủ đề: ”Những con vật ngộ nghĩnh”. + Giáo viên cho học sinh quan sát một số ảnh về các con vật trong tự  nhiên, gợi ý học sinh trả lời:   Em thấy trong tranh có những hình ảnh gì ? ... + Giáo viên tóm tắt : Có nhiều con vật (Sư tử, trâu, bò, mèo, chim...). + Học sinh thảo luận nhóm đôi: Kể  cho bạn nghe về  con vật mà mình   thích. + Một số học sinh kể trước lớp.. + Giáo viên kết luận: Vẽ tranh chủ đề về con vật em có thể  vẽ  được rất  nhiều các hình  ảnh khác nhau về  các con vật,...trong đó có thêm hình  ảnh cây  cối, nhà cửa, khu rừng, người... cho bức tranh thêm sinh động.
  12. 12 + Gợi ý học sinh cách vẽ: Em sẽ  vẽ  con vật gì ? Vẽ  con vật, em vẽ  bộ  phận nào trước?... + Một số học sinh lên bảng tập vẽ. + Giáo viên và học sinh cùng nhận xét, rút ra cách vẽ. + Học sinh hát một bài kết hợp vận động để kết thúc tiết học.           2.Dự  kiến cách giới thiệu bài phong phú, đa dạng để  lôi cuốn học sinh   tham gia tích cực vào tiết học.  Nhiều giáo viên quan niệm: Giới thiệu chỉ cần ngắn gọn, cứ nêu ngay tên  bài là xong mà chưa chú ý nhiều đến tác dụng giáo dục của việc này.  Nếu làm  phép thử  nghiệm để  so sánh giữa hai hình thức giới thiệu bài trực tiếp và giới   thiệu bài gián tiếp sẽ thấy rõ ngay hiệu quả như thế nào.  Ví dụ khi giới thiệu chủ đề 7 Mĩ thuật lớp 2. Con vật thân thuộc: * Cách 1: + Giới thiệu trực tiếp: Hôm này cô và các em cùng tìm hiểu về chủ  đề  7   Con vật thân thuộc.  + Hiệu quả: Học sinh nắm được tên bài học. Không khí lớp học không  thay đổi, học sinh chăm chú nghe nhưng chưa nắm được thêm bất cứ kiến thức   gì ngoài tên bài. * Cách 2:  + Giới thiệu gián tiếp: Giáo viên tổ  chức trò chơi ô chữ  đoán tên con vật   (chú ý chỉ  nêu tên và hình con vật nuôi), gợi ý học sinh tìm chữ. Khi học sinh  đoán đúng thì hình con vật được lật ra. Kết thúc trò chơi, giáo viên giới thiệu:  Đây là những con vật thân thuộc. Để  giúp các em có thể  tạo hình được những  con vật thân thuộc, hôm nay cô và các em cùng tìm hiểu qua chủ  đề  7  Con vật   thân thuộc. + Hiệu quả: học sinh nắm được tên bài học, biết được những con vật nào   là con vật thân thuộc, không khí lớp học sinh động, học sinh thích thú khi được  tham gia trò chơi. Vậy nên tôi thường giới thiệu bài thông qua nhiều hình thức  như: thông qua trò chơi, kể  một câu chuyện nhỏ, một tình huống hay đóng vai,   tạo dáng, trải nghiệm thực tế…vừa tạo hứng thú học tập cho học sinh vừa cung   cấp kiến thức một cách dễ hiểu nhất.
  13. 13 Chính vì chú trọng đến khâu giới thiệu bài mà tôi luôn tạo được không khí  phấn khởi cho giờ  học, thu hút sự  chú ý, gây tâm lý chờ  đón, hồi hộp cho học   sinh ngay từ đầu tiết học.          3. Xây dựng các nội dung giúp học sinh trải nghiệm. Học sinh thích học thông qua các họat động nên giáo viên không nên sử  dụng hình thức thuyết giảng mà nên dạy học tích cực, dạy học tương tác, lý  thuyết gắn với thực hành. Học sinh được nói, được làm và vận dụng ngay thì sẽ  dễ  dàng tiếp thu kiến thức và nhớ  lâu bền. Trong giáo dục mĩ thuật, học sinh   được phát triển không ngừng và có sự khác biệt ở mỗi em về khả năng quan sát,   trí tưởng tượng, trí nhớ, cách thức thể hiện con người, con vật, đồ  vật về  hình  dáng, đặc điểm, cấu trúc, tỉ lệ...Học sinh được kích thích thông qua các khả năng   của bản thân cũng như trải nghiệm với người khác như: những thành viên trong   gia đình, bạn bè và thậm chí những người mới quen biết, với con vật yêu thích,   đồ  vật thân quen. Học sinh bị   ảnh hưởng thông qua tiếp xúc với sự  vật, hiện   tượng xung quanh thông qua các kênh thông tin như: ti vi, tạp chí, sách vở, truyện  tranh, quảng cáo, internet và các tác phẩm điêu khắc công cộng. Dần dần học  sinh nhận biết được những cách thức thể hiện hình ảnh con người khác nhau về  hình dáng, cấu trúc, tỉ lệ  như: phác họa con người, biểu cảm của nhân vật, biểu  tượng người khái quát... Do đó việc để học sinh trải nghiệm rất quan trọng, tùy  theo từng chủ đề mà giáo viên lựa chọn các hoạt động cho phù hợp giúp học sinh   nhớ lại kiến thức, những kỷ niệm và tưởng tượng, đồng thời cho các em cơ hội   chia sẻ những gì các em đã biết khi trình bày về sở thích, mối quan tâm, mơ ước   hay ý tưởng. Qua quá trình này học sinh sẽ có được những kiến thức thực tế  để  gợi mở cách nhìn nhận, cảm giác, sự tò mò, trí nhớ, trí tưởng tượng và phát triển   sức sáng tạo và biểu đạt thông qua việc được nghe kể  chuyện, chia sẻ  những  trải nghiệm của bản thân về chủ đề liên quan, xem tranh ảnh, hoặc tổ chức các   trò chơi phù hợp với từng lớp học.  Ví dụ: Ở chủ đề  Đàn gà của em  tôi tổ chức cho học sinh kể về con vật   em thích nhất (hình dáng, màu sắc, đặc điểm nổi bật…). Hay chủ đề  Đây là tôi   tôi tổ chức cho học sinh tạo dáng, điều này gây hứng thú học tập, giúp cho học   sinh nâng cao hiểu biết về những tình huống sự kiện từ đời sống hàng ngày của  các em. Học sinh tự tạo lại các dáng hoạt động từ  những tình huống trong hoạt 
  14. 14 động chơi, làm việc hoặc học tập. Các em dễ dàng nắm bắt được hình dáng, tư  thế của người khi hoạt động để vẽ.           4. Tổ chức hình thức học tập theo quy trình hiệu quả nhất. Mỗi quy trình theo phương pháp Mĩ thuật mới đều có mục tiêu giáo dục  khác nhau để giúp học sinh có thể phát triển khả năng tự học. Khi lựa chọn quy  trình cần chú ý sắp xếp trình tự  các bước sao cho có sự  kết hợp hài hoà giữa   phương pháp, nội dung và hình thức tổ chức lớp học. Vì nếu lựa chọn quy trình  không phù hợp sẽ  dẫn đến tình trạng học sinh học tập chán nản, thiếu ý tưởng   sáng tạo.    Sau một thời gian thực hiện, tôi không còn lúng túng khi lên lớp, các hoạt   động diễn ra theo trình tự một cách khoa học và gắn kết với nhau. Học sinh dễ  tiếp thu bài hơn, hiệu quả sáng tạo tăng lên rõ rệt. Biện pháp 3 : Xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo hứng   thú học tập cho học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi.     Xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo hứng thú học tập cho  học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi với mục đích: Tăng cường sự  tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục với thái   độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo. Học sinh cảm nhận được sự  thoải mái   khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sự  trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động tập thể.  Để  xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo được hứng thú học  tập cho học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi, tôi thường thực hiện  như sau: 1. Xây dựng bầu không khí học tập thân thiện: Để  các học sinh tự  tin hơn khi thực hiện các sản phẩm của mình thì rất  cần một môi trường học tập thân thiện. Phong trào này cũng đã được Bộ  Giáo  dục ­ Đào tạo triển khai trong toàn ngành từ nhiều năm nay. Muốn xây dựng môi  trường học tập thân thiện thì mỗi một thành viên trong nhà trường đều phải   chung tay góp sức, nhưng ở phạm vi lớp học và tùy tình hình học sinh, cơ sở vật   chất…mà giáo viên tổ  chức cho phù hợp. Trước hết giáo viên cần thể  hiện  phong cách giao tiếp thực sự tôn trọng học sinh. Tất cả bề ngoài hình thức như  dáng đi, đứng, cử chỉ, điệu bộ, thái độ, ngôn ngữ  …đều phải thể  hiện được sự  thân thiện. Luôn giao tiếp thân thiện với học sinh trong mọi tình huống.
  15. 15 Đại đa số học sinh tiểu học, các em chưa mạnh dạn, các em rất ngại  tiếp xúc với thầy cô, thậm chí có em sợ thầy cô hơn cả cha mẹ. Vậy làm thế  nào để các em mạnh dạn hơn thì giáo viên phải gần gũi, thân tình để các em dễ  hoà đồng vào môi trường tập thể. Nếu các em nhận ra ở thầy cô một sự bảo bọc  che chở, nhất là sự quan tâm, cảm thông thực sự, các em sẽ dần dần quấn quýt,  tin cậy gần như tuyệt đối và thầy cô như là thần tượng của các em. Để làm  được điều này thì cách nói, âm vực lời nói là vô cùng quan trọng. Có nghĩa là  giáo viên chỉ phát âm vừa đủ nghe, tránh quát tháo, lớn tiếng dễ gây tâm lý sợ  học, sợ thầy cô cho học sinh. Vì vậy giáo viên phải tạo không khí hào hứng  trong lớp học song vẫn giữ được tính kỉ luật, trật tự. Cho phép các em trao đổi ý  kiến, xem, nhận xét bài bạn, nhưng giáo viên phải nhắc nhở những học sinh mải  chơi, nói chuyện riêng ngoài việc học vẽ.   Mặt khác Mĩ thuật là một bộ  môn phụ  thuộc nhiều vào năng khiếu của  từng cá nhân, do đó giáo viên không nên đòi hỏi quá nhiều  ở  các em. Học sinh  hoàn thành sản phẩm đúng theo nội dung chủ đề, qua mỗi giờ học các em có thể  nhận xét, đánh giá cái đẹp – cái chưa đẹp đã là thành công. Mỗi lời động viên,   khích lệ dù rất nhỏ của giáo viên cũng có thể là một động lực lớn để các em cố  gắng. Khi học sinh thực hành, tôi luôn theo dõi, quán xuyến chung, điều chỉnh,  bổ  sung những gì mà đa số  học sinh chưa rõ hoặc còn lúng túng. Theo dõi giúp   học sinh chưa có năng khiếu, động viên khích lệ học sinh có năng khiếu, cụ thể:  Gợi ý học sinh nhận ra những thiếu sót ở bài vẽ để học sinh rút kinh nghiệm và  tự  sửa chữa; Động viên, khích lệ học sinh có năng khiếu tạo điều kiện cho các  em suy nghĩ tìm tòi thêm, nâng cao hiệu quả sáng tạo ở bài vẽ. Ví dụ như  khi học sinh vẽ  biểu đạt : Tùy điều kiện thực tế, tôi khuyến  khích học sinh lựa chọn chất liệu, màu sắc phù hợp để  vẽ  nhằm tăng tính biểu   cảm. Tôi đi và quan sát cả lớp, đặt câu hỏi để  giúp các em lựa chọn được màu   sắc và nội dung đạt chất lượng. Sau hoạt động này, tôi hướng dẫn học sinh   dùng khung tự tạo để xác định bố cục bức tranh trong Vẽ chân dung và cả những  bức tranh khác được sáng tạo trong suốt quá trình học mĩ thuật, tạo cho các em   cách nhìn thẩm mĩ và phương pháp trình bày tác phẩm khi trưng bày bằng những  câu hỏi gợi ý như: + Em muốn thể hiện điều gì và em thể hiện nội dung đó như thế nào trong   bức tranh này? + Tại sao em sử dụng màu này?
  16. 16 + Hình ảnh trong tranh của em có theo những gì em muốn thể hiện không?  + Trong bài vẽ của mình, em muốn thêm hay bỏ chi tiết nào? Lí do?... Mặt khác, dù dạy theo phương pháp cũ hay mới, giáo viên chuyên trách Mĩ  thuật luôn gặp khó khăn chung với đối tượng học sinh chưa có năng khiếu và  học sinh lớp 1 đó là : Các em không dám vẽ, sợ vẽ xấu các bạn chê cười, hay sao   chép hoặc bắt chước ý tưởng của bạn. Khi vẽ  các em hay tẩy xóa, thường vẽ  hình quá nhỏ. Đây là hạn chế mà các em thường mắc phải nhiều. Bỡi vậy, giáo  viên phải biết cách phát huy các mặt mạnh của học sinh, luôn khen ngợi những  học sinh có nét vẽ ngộ nghĩnh, động viên, khích lệ học sinh chưa có năng khiếu.  Động viên khích lệ kịp thời một tiến bộ dù nhỏ nhất của các em sẽ giúp các em  bớt mặc cảm tự ti và có tinh thần học tập hơn. Có em vẽ hình rất đẹp nhưng lại   hay tẩy xoá vì các em sợ sai, vì các em chưa nhìn thấy được cái đẹp trong tranh   của mình thì giáo viên cần phân tích, gợi mở  cho các em. Đồng thời nên tuyên  dương thường xuyên những nỗ  lực dù rất nhỏ của các em để các em tự  tin hơn  trong học tập. 2.Tăng cường tổ chức các trò chơi lồng ghép vào quá trình học tập: Bên cạnh hoạt động học là chủ đạo thì nhu cầu chơi, giao tiếp với bạn bè  của các em học sinh tiểu học cũng không thể thiếu. Nếu giáo viên biết phối hợp  nhịp nhàng giữa nhiệm vụ  của hoạt động học với sự  thỏa mãn nhu cầu chơi,  giao tiếp của các em "Học mà chơi, chơi mà học" thì các em sẽ hăng hái, say mê  học tập và một điều tất yếu là kết quả  học tập của các em sẽ  được nâng lên.  Đây cũng là một phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động và sáng  tạo của học sinh trên cơ sở  khai thác đặc điểm tâm sinh lý của học sinh. Khi tổ  chức trò chơi, tôi thường lưu ý: + Lựa chọn trò chơi vừa sức với học sinh. Các em học đấy nhưng phải   vui, khi vui thích thì việc học tập sẽ là tự nguyện, không bị gò ép, thúc bách. Khi  học mà như chơi thì việc học sẽ trở nên nhẹ nhàng, thoải mái, học sẽ  trở thành  là một trong những nhu cầu của học sinh. Song cần tìm những trò chơi sao cho  nhiều em được tham gia sẽ phát huy tính tích cực hơn . Giáo viên cần lưu ý cần  lựa chọn các trò chơi làm cho học sinh tự khám ra nội dung bài học một cách chủ  động, thích thú và ghi nhớ được kiến thức một cách tự nhiên và sâu sắc. Trò chơi   có chứa đựng những chủ đề, nội dung nhất định, có những quy chế nhất định mà  học sinh phải tuân thủ. Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi giải trí song đồng  
  17. 17 thời lại có ý nghĩa giáo dục. Dạy học bằng phương pháp tổ chức trò chơi là đưa  học sinh đến với các hoạt động vui chơi giải trí nhưng có nội dung gắn liền với   bài học.Trò chơi trong học tập có tác dụng giúp học sinh hăng say vào học tập,   chống mệt mỏi, tránh làm cho tiết học nặng nề nhàm chán, tăng cường khả năng  thực hành kiến thức của bài học, phát huy hứng thú, tạo thói quen độc lập, chủ  động và sự sáng tạo của học sinh, lôi cuốn các em vào những hoạt động học tập.   Hay nói cách khác: trò chơi học tập là hoạt động được tổ  chức có tính chất vui   chơi, giải trí nhưng có nội dung gắn với bài học hay hoạt động học tập của học   sinh. Tuy nhiên, khi tổ chức trò chơi, cần chú ý: + Tổ  chức vào thời điểm thích hợp. Trong thực tế  dạy học, giáo viên  thường tổ chức trò chơi học tập để củng cố kiến thức, kỹ năng. Tuy nhiên việc   tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi để giới thiệu bài hay hình thành kiến thức,   kỹ  năng mới là rất cần để  tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay từ  khi bắt   đầu bài học mới. Do đó, tôi luôn linh hoạt tổ  chức trò chơi  ở  những thời điểm  khác nhau nhằm tạo sự bất ngờ và giảm căng thẳng của giờ học. + Lôi cuốn tất cả học sinh của lớp cùng tham gia. Trò chơi học tập là một  hình thức học tập bằng hoạt động, hấp dẫn học sinh nên duy trì tốt hơn sự chú ý   của các em với bài học. Trò chơi làm thay đổi hình thức học tập chỉ  bằng hoạt  động trí tuệ, do đó giảm tính chất căng thẳng của giờ  học, nhất là các giờ  học   kiến thức mới. Trò chơi có nhiều học sinh tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kỹ  năng học tập hợp tác cho học sinh, tăng cường khả năng giao tiếp và giúp các em   rèn kỹ năng hợp tác. Có thể nói điều khiển tiến trình một cuộc chơi với học sinh   tiểu học sao cho sôi nổi, sinh động, hấp dẫn lôi cuốn được tất cả  các em tham   gia chơi một cách thích thú nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu tiết học là không dễ.   Vì nếu tổ  chức sơ  sài hoặc mang tính chất hình thức thì học sinh tham gia một  cách miễn cưỡng, có em còn nhân dịp này để  làm việc riêng, đùa giỡn gây mất  trật tự lớp học. Còn nếu tổ  chức quá chú trọng vào phần chơi mà quên đi phần  học thì giáo viên sẽ khó mà quản lý lớp học đi đúng hướng. Một số  trò chơi tôi thường áp dụng như:   thi vẽ  nhanh, vẽ  đẹp, tưởng  tượng từ  hình có sẵn… vào đầu, cuối  tiết học hoặc trước khi thực hành. Đây  chính là thời gian để các em luyện vẽ và tăng cường khả năng vẽ nhanh, vẽ đẹp  và giúp các em phấn chấn tinh thần, hăng hái học tập hơn. Cách tiến hành như  sau :
  18. 18 ­ Trò chơi Tưởng tượng từ hình có sẵn: Giáo viên vẽ lên bảng một số hình   (có liên quan đến chủ đề đang học), yêu cầu các đội cử đại diện tham gia thi đua   vẽ tiếp vào hình có sẵn để thành hình theo đúng chủ đề giáo viên yêu cầu. Ví dụ  như chủ đề 7 lớp 2 Con vật thân thuộc, giáo viên có thể vẽ lên bảng những hình   như sau: Từ  những hình này, học sinh vẽ  tiếp thành hình các con vật mà em thích  như: con trâu, con gà, con lợn, con mèo, … ­ Trò chơi : Ai nhanh hơn. Luật chơi: Mỗi nhóm cử  1 đại diện lên vẽ  nhiều con vật thân thuộc ( hoặc vẽ  một tranh). Học sinh dưới lớp hát một bài.  Khi hát hết bài thì các đội thi vẽ phải ngừng tay. Đội nào có học sinh vẽ nhanh,  vẽ nhiều con vật (hoặc tranh đẹp nhất) là đội thắng cuộc… Khi tổ chức trò chơi, giáo viên cần đánh giá cao phần tham gia của các đội,  không làm qua loa đại khái, có khen thưởng, tuyên dương kịp thời cũng là một  biện pháp làm cho học sinh thêm tích cực vì em nào cũng thích được khen, được  thầy cô quan tâm đến việc làm của mình. Bên cạnh đó cần động viên những đội   còn lại để các em cố gắng hơn  ở lần sau.  Sau mỗi lần chơi giáo viên cần nhận  xét đánh giá kết quả của học sinh. Dựa vào yêu cầu, nội quy chơi, kết quả cuộc   chơi giáo viên đánh gía cuộc chơi và phân loại thắng thua thật công bằng, rõ   ràng. Giáo viên phải hết sức lưu ý vấn đề này vì đôi khi có giáo viên nêu yêu cầu  và luật chơi rất khắt khe nhưng khi đánh giá kết quả  lại đại khái, không chính   xác hoặc không công bằng vì vậy sẽ  làm cho học sinh mất phấn khởi, đôi khi  các em biểu lộ sự phản đối với sự đánh giá đó và không chấp nhận kết luận của   giáo viên. Để đánh giá đúng thực chất của cuộc chơi, giáo viên phải thống kê ra  được những  ưu điểm, nhược điểm của từng đội tham gia chơi. Tuy nhiên vẫn   cần sự đánh giá nhẹ nhàng mang tính chất động viên, khích lệ là chính, tránh tình   trạng đánh giá để  các em buồn và xấu hổ  với bạn bè khi không thắng trò chơi.   Và điều lưu ý cần phải nhớ là tuyệt đối không được so sánh đội này với đội kia  hay em này với em khác.
  19. 19  Nhờ xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, áp dụng các trò chơi phù  hợp mà nhiều học sinh hăng hái phát biểu và thích được phát biểu, thích tham gia  nhận xét, đánh giá, hứng thú tham gia trò chơi học tập. Đặc biệt các em tập trung  trong học tập hơn, không còn hiện tượng nói chuyện riêng, làm việc riêng trong  giờ học. Biện pháp 4:  Đánh giá kết quả  học tập  của  học sinh theo năng lực   trong cả quá trình hoạt động và qua sản phẩm.   Đánh giá kết quả  học tập của học sinh theo năng lực trong cả  quá trình  hoạt động và qua sản phẩm sẽ nhận biết được điểm mạnh, điểm yếu của học  sinh để  có biện pháp cải thiện, hoàn thiện phương thức dạy và học nhằm phát  triển năng lực của học sinh. Việc đánh giá quá trình và kết quả học tập của học sinh là một nhiệm vụ  quan trọng, thường xuyên được thực hiện ở các tiết cuối của mỗi chủ đề  (hoạt   động Giới thiệu, trưng bày sản phẩm). Nó không đơn thuần là thực hiện một   quy định bắt buộc để giáo viên ghi nhận vào sổ theo dõi mà dựa vào đó giúp giáo  viên nắm được năng lực, khả  năng phối hợp của từng học sinh, từ  đó có kế  hoạch tổ chức dạy ­ học phù hợp và hiệu quả. Giáo viên không được đưa ra bất  cứ một nhận xét nào về sản phẩm của các em mà tùy theo từng sản phẩm, giáo  viên gợi ý các em có nên thêm vào, hay bỏ  bớt các hình  ảnh, nên chỉnh sửa hay   thay đổi gì để tác phẩm đẹp hơn, từ đó các em tự rút ra được kiến thức và kinh   nghiệm cho bản thân  ở  lần sau. Mặt khác cần theo dõi, đánh giá học sinh trong   suốt quá trình tham gia các hoạt động chứ  không chỉ  là dựa trên đánh giá sản   phẩm chung của nhóm. Mỗi học sinh có năng lực, sở  trường riêng (em thì vẽ  đẹp nhưng tạo hình bằng đất thì chưa đạt và ngược lại…) nên giáo viên cần   quan tâm theo dõi để có những nhận xét, đánh giá cho hợp lý và đảm bảo khách   quan. Giáo viên cần quan sát thái độ  học tập và làm việc trong các nhóm, đánh   giá sự tiến bộ của nhóm trên cơ  sở  thu thập những thông tin về  sự  tiến bộ  của   mỗi thành viên trong nhóm. Sản phẩm của nhóm thể hiện quá trình trao đổi, trình  bày ý kiến và kỹ năng hợp tác của từng thành viên. Do đó việc nhận xét quá trình  làm việc của nhóm không nên qua loa, đại khái. Càng đưa ra nhận định cụ  thể  càng giúp học sinh tích lũy nhiều kinh nghiệm cho những lần làm việc sau.   Những tiêu chí nhận xét cần thiết phải có: + Sự phân công trong nhóm.
  20. 20 + Tinh thần thái độ làm việc của các thành viên trong quá trình thực hiện. + Kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao. + Thời gian hoàn thành sản phẩm. + Kĩ năng trình bày nội dung tranh vẽ trước lớp. Việc đánh giá kết quả  không chỉ  dựa trên thành tích chung của cả  nhóm  mà còn dựa trên sự đóng góp của từng thành viên trong nhóm. Để thực hiện việc   đánh giá đảm bảo công bằng, đúng thực tế, tôi dùng sổ  tay theo dõi ghi nhận  ngay những cá nhân tích cực, cá nhân thụ  động hay sáng tạo, những nhóm làm  việc hiệu quả…Khi thực hiện việc đánh giá, tôi nêu rõ những mặt được và chưa   được để học sinh nắm và thực hiện tốt hơn. Bên cạnh việc tuyên dương những  học sinh tích cực, chăm chỉ, tôi cũng nghiêm khắc nhắc nhở những học sinh chưa   tập trung, lơ là, hay nói chuyện, làm việc riêng…để  các em có trách nhiệm và ý  thức hơn.  Khi đánh giá hoạt động của một nhóm, giáo viên cũng cần lưu ý tới  những tiến bộ của các em. Bởi vì sự tiến bộ đó thể hiện tinh thần, thái độ tiếp  thu bài học có hiệu quả mà các em đạt được. Sản phẩm của một nhóm thường  là hoàn thành tốt thì không có gì phải bàn, nhưng có nhiều trường hợp ở hoạt  động trước các em chỉ hoàn thành hoặc chưa hoàn chỉnh, ở hoạt động sau lại có  sản phẩm nổi trội hoặc xuất sắc thì rất cần sự ghi nhận của giáo viên. Đó chính  là động lực để các em có tinh thần học tập tốt hơn ở các hoạt động sau. Hiện tại việc đánh giá môn học được thực hiện theo thông tư 30 và được  sửa đổi bổ sung ở thông tư 22, do đó đánh giá hoạt động nhóm là một phần quan   trọng để làm căn cứ cho giáo viên thực hiện đúng thực chất, công bằng và khách  quan. Nhất là đối với nội dung năng lực và phẩm chất, nếu giáo viên chỉ dựa trên  cơ sở là sản phẩm mĩ thuật của các em là chưa đủ, chưa chính xác, mà phải dựa   trên nhiều yếu tố như: Khả năng kết hợp với bạn, khả năng giao tiếp, tính tích  cực, sáng tạo…Chính vì vậy, giáo viên cần coi trọng khâu đánh giá hoạt động  nhóm của học sinh trong các giờ học, để  đảm bảo các yêu cầu về  chuyên môn,  đạt mục tiêu giáo dục của môn học Mĩ thuật trong trường Tiểu học.  Nhờ  áp dụng giải pháp trên mà học sinh tích cực tham gia các hoạt động  của nhóm hơn, nhiều em đã biết khắc phục và khắc phục được những hạn chế  của bản thân, sáng tạo nhiều sản phẩm mĩ thuật độc đáo và đẹp mắt.
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2