“V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5”ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ
1. PHÂN M ĐÂU Ơ
1.1. Ly do chon đê tai
Trong ch ng trình Ti u h c, môn Ti ng Vi t là môn cóươ ể ọ ế ệ vai trò r t quanấ
tr ng. D y ti ng Vi t Ti u h c t o cho h c sinh k năng s d ngọ ạ ế ệ ở ể ọ ạ ọ ỹ ử ụ ti ng Vi tế ệ
thành th o đ s d ng trong h c t p, giao ti p; cung c p cho h c sinhạ ể ử ụ ọ ậ ế ấ ọ nh ngữ
hi u bi t phong phú v ti ng Vi t, m mang ki n th c v t nhiên, xã h i,ể ế ề ế ệ ở ế ứ ề ự ộ văn
hóa c a dân t c Vi t Nam và n c ngoài. Môn Ti ng Vi t g m có b yủ ộ ệ ướ ế ệ ồ ả
phân môn, m i phân môn có m t vai trò và nhi m v khác nhau nh ng có m iỗ ộ ệ ụ ư ố
quan hệ ch t ch , tích h p v i nhau.ặ ẽ ợ ớ
Phân môn T p Làm Văn (TLV) có nhi m v rèn cho h c sinh các k năngậ ệ ụ ọ ỹ
s n sinh ngôn ng ; s d ng và hoàn thi n m t cách t ng h p các ki n th c vàả ữ ử ụ ệ ộ ổ ợ ế ứ
kĩ
năng ti ng Vi t mà các phân môn Ti ng Vi t khác đã hình thành.ế ệ ế ệ Khi nói đnế
phân môn TLV, thì vi t văn, hành văn chính là cái đích cu iế ố cùng, cái đích cao
nh t c a vi c h c môn Ti ng Vi t. Đi v i h c sinh Ti u h c, bi tấ ủ ệ ọ ế ệ ố ớ ọ ể ọ ế nói đúng,
vi t đúng di n đt m ch l c đã khó, đ nói hay, có c m xúc, giàu hình nhế ễ ạ ạ ạ ể ả ả
l iạ càng khó h n. ơ
Ch ng trình TLV Ti u h c ch y u là d y văn miêu t bao g m: vănươ ở ể ọ ủ ế ạ ả ồ
tả c nh, văn t ng i, văn t cây c i,văn t đ v t, văn t con v t… T c nh làả ả ườ ả ố ả ồ ậ ả ậ ả ả
m t ki u bài khó vì h c sinh không có khộ ể ọ ả năng quan sát tinh t , m t khác h cế ặ ọ
sinh không c m nh n đc v đp c a c nh hay nh ng thay điả ậ ượ ẻ ẹ ủ ả ữ ổ c a c nh,ủ ả
không bi t d a vào c m xúc c a mình đ làm c nh đó tr nên đp h n,ế ự ả ủ ể ả ở ẹ ơ
sinh đng h n, g n gũi h n. ộ ơ ầ ơ
Qua tìm hi u th c t cho th y,ể ự ế ấ k t qu vi t văn t c nh l p 5 cònế ả ế ả ả ở ớ
nhi u v n đề ấ ề b t c p so v i yêu c u đt ra c a m t bài văn t c nh. Các emấ ậ ớ ầ ặ ủ ộ ả ả
còn g p nhi u s lúng túngặ ề ự tr c m t đ văn, ch a n m đc c u t o, quyướ ộ ề ư ắ ượ ấ ạ
trình vi t m t bài văn t c nh, còn thi u hi u bi t v đi t ng c n t và ch aế ộ ả ả ế ể ế ề ố ượ ầ ả ư
bi t cách đ di nế ể ễ đt đi u mà mình mu n t . T th c t đó, chúng ta c n làmạ ề ố ả ừ ự ế ầ
th nào đ h c sinh có th n m đc c u t o bài văn, l p đc dàn ý m t bàiế ể ọ ể ắ ượ ấ ạ ậ ượ ộ
văn?
Nh m giúp h c sinh có m t đi m t a đ vi t đc m t bài văn hoànằ ọ ộ ể ự ể ế ượ ộ
ch nh thì s đ t duy (SĐTD) là m t trong nh ng gi i pháp t i u. Vi c sỉ ơ ồ ư ộ ữ ả ố ư ệ ử
d ng SĐTD giúp cho h c sinh d dàng l p đc dàn ý nh s h tr tr c quanụ ọ ễ ậ ượ ờ ự ỗ ợ ự
c a màu s c, hình nh, đng nét, t ng . Vì v y, tôi m nh d n l a ch n đủ ắ ả ườ ừ ữ ậ ạ ạ ự ọ ề
tài: “V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l pậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ 5”
làm đ tài nghiên c u v iề ứ ớ mong mu n c th hóa m t ph n n i dung d y h cố ụ ể ộ ầ ộ ạ ọ
vào th c t , góp ph n th c hi n yêuự ế ầ ự ệ c u đi m i và nâng cao ch t l ng hi uầ ổ ớ ấ ượ ệ
qu d y h c phân môn TLV nói chung và vănả ạ ọ t c nh trong ch ng trình TLVả ả ươ
l p 5 nói riêng.ớ
Giáo viên: Hoàng Th TìnhịTrang 1
“V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5”ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ
1.2. Điêm m i cua đ tài ơ ề
Vi c suy nghĩ đ l a ch n, xây d ng sáng ki n kinh nghi m này đã đcệ ể ự ọ ự ế ệ ượ
ti n hành trong th i gian dài, b n thân tôi cũng đã rút kinh nghi m qua quá trìnhế ờ ả ệ
gi ng d y. T nh ng kinh nghi m, nh ng k t qu tích lũy đc, trong đó có sả ạ ừ ữ ệ ữ ế ả ượ ự
ti n b c a h c sinh, tôi đã th ng xuyên c p nh t đ so sánh, rút kinh nghi mế ộ ủ ọ ườ ậ ậ ể ệ
vào t ng th i đi m trong năm h c và so sánh k t qu v i nh ng năm h c tr c.ừ ờ ể ọ ế ả ớ ữ ọ ướ
T đó đ ra nh ng bi n pháp đ gi ng d y đt k t qu cao h n. Ngoài ra, tôiừ ề ữ ệ ể ả ạ ạ ế ả ơ
cũng th ng xuyên trao đi kinh nghi m cùng đng nghi p đ t ng b cườ ổ ệ ồ ệ ể ừ ướ
nghiên c u va đa ra cac biên phap cu thê, thiêt th c nhăm v n d ng t t s đ t ư ư & & ' ư& ậ ụ ố ơ ồ ư
duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5 tr ng Tiêu hoc.ạ ọ ả ả ọ ớ ở ươ ' &
1.3. Pham vi áp d ng c a đ tài ụ ủ ề
-Văn tả c nh l p 5.ả ở ớ
- H c sinh l p 5.ọ ớ
Giáo viên: Hoàng Th TìnhịTrang 2
“V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5”ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ
2. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ng v ph ng pháp và ch t l ng d y h c văự ạ ề ươ ấ ượ ạ ọ n t c nhả ả ở
ti u h c hi n nayể ọ ệ :
- Đi v i h c sinh:ố ớ ọ Nhìn chung các em đã n m đc c u trúc m t bài vănắ ượ ấ ộ
t c nh, phân tích đc c u t o c a bài văn t c nh, vi t đc đo n m bàiả ả ượ ấ ạ ủ ả ả ế ượ ạ ở
tr c ti p, đo n k t bài không m r ng. H c sinh gi i có th phát hi n hình nhự ế ạ ế ở ộ ọ ỏ ể ệ ả
đp trong bài văn, l p đc giàn ý chi ti t cho bài văn, quan sát và ch n l c chiẹ ậ ượ ế ọ ọ
ti t cho bài văn t c nh, hoàn ch nh các đo n văn d a vào n i dung chính c aế ả ả ỉ ạ ự ộ ủ
bài, l p đc dàn ý chi ti t cho bài văn, b c đu bi t dùng t ng , các bi nậ ượ ế ướ ầ ế ừ ữ ệ
pháp ngh thu t nh so sánh, nhân hóa, các bi n pháp ngh thu t tu t … ệ ậ ư ệ ệ ậ ừ Song,
qua th c t gi ng d y, tôi th y nhi u h c sinh còn v ng v , g p nhi uự ế ả ạ ấ ề ọ ụ ề ặ ề khó khăn
trong vi t văn t c nh. Khi vi t văn các em ch đa ra nh ng ýế ả ả ế ỉ ư ữ chung chung,
ch a ưđc bi t t p trung vào nh ng nétặ ệ ậ ữ tiêu bi u c a c nh v t đóể ủ ả ậ . Bên c nh đó,ạ
bài văn t c nhả ả c a đa s các em vi t có b c c thi u cân đi, mang tính li t kêủ ố ế ố ụ ế ố ệ
các chi ti t, b ph nế ộ ậ m t cách đn gi n, trình t t ch a h p lí, ch n l c các chiộ ơ ả ự ả ư ợ ọ ọ
ti t ch a tiêu bi u,ế ư ể đc s c, thi u hình nh, di n đt ch a m ch l c và th ngặ ắ ế ả ễ ạ ư ạ ạ ườ
vi t theo m t khuônế ộ m u nh t đnh mà thi u đi r t nhi u tính sáng t o c a cácẫ ấ ị ế ấ ề ở ạ ủ
em. M t khác các emặ dùng t , đt câu thi u chính xác, hay dùng t l p, t đaừ ặ ế ừ ặ ừ ị
ph ng. Câu văn thi uươ ế các t ng g i t , g i c m, thi u t ng so sánh, nhânừ ữ ợ ả ợ ả ế ừ ữ
hoá d n đn bài văn vi t khôẫ ế ế khan, thi u chân th c, thi u sinh đng. Th m chíế ự ế ộ ậ
có em còn vi t sai đ.ế ề
- Đi v i giáo viên:ố ớ Đa s giáo viên trong tr ng tôi đu là nh ng ng iố ườ ề ữ ườ
có nhi u kinh nghi m, tâm huy t v i ngh sề ệ ế ớ ề ong m t s ti t h c giáo viên cònở ộ ố ế ọ
nói nhi u, ch a kh i g i huy đng v n hi u bi t, cách s d ng t ng mà b tề ư ơ ợ ộ ố ể ế ử ụ ừ ữ ắ
h c sinh h c nhi u, yêu c u h c sinh nh nhi u đ b t ch c r i “làm Văn”.ọ ọ ề ầ ọ ớ ề ể ắ ướ ồ
Đng th i, ồ ờ khi d y phân môn T p làm văn còn nhi u lúng túng v ph ng pháp,ạ ậ ề ề ươ
giáo viên ch a linh ho t và sáng t o trong vi c d n d t, g i m cho h c sinh đư ạ ạ ệ ẫ ắ ợ ở ọ ể
tìm ra nh ng t ng , nh ng ý hay khi miêu t . ữ ừ ữ ữ ả Vi c s d ng đ dùng trong d yệ ử ụ ồ ạ
h c ch a hi u qu .ọ ư ệ ả
Tr c khi th c hiên ươ ư& & sáng ki nế, tôi cho hoc sinh lam môt bai kiêm tra. & & '
Giáo viên: Hoàng Th TìnhịTrang 3
“V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5”ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ
Đê bai : Ta cánh đng lúa quê em.' ồ
Kêt qua lam bai cua cac em thu đc nh sau: ' ' ươ& ư
S h c sinhố ọ Đi m 9 - 10ể Đi m 7 - 8ể Đi m 5 - 6ể Đi m < 5ể
SL % SL % SL % SL %
20 1 5 6 30 10 50 3 15
2.2. M t s gi i phap giúp h c sinh l p 5 h c t t văn t c nh:ộ ố ả ọ ớ ọ ố ả ả
2.2.1: Giúp h c sinh n m v ng cách v s đ t duyọ ắ ữ ẽ ơ ồ ư
S đ t duy giúp chúng ta d dàng hình dung c u t o c a bài văn, hi uơ ồ ư ễ ấ ạ ủ ể
rõ m ch t duy trong cách vi t văn c a tác gi , n m b t đc trình t hành văn,ạ ư ế ủ ả ắ ắ ượ ự
n m v ng đc các d ng th c và ph ng pháp vi t các th văn khác nhau, tắ ữ ượ ạ ứ ươ ế ể ừ
đó h c đc cách vi t văn d dàng h n.ọ ượ ế ễ ơ
S đ t duy là m t s đ m nên không yêu c u t t c các nhóm h c ơ ồ ư ộ ơ ồ ở ầ ấ ả ọ
sinh có chung m t ki u s đ t duy, giáo viên ch nên ch nh s a cho h c sinh ộ ể ơ ồ ư ỉ ỉ ử ọ
v m t ki n th c, góp ý thêm v đng nét v , màu s c và hình th c…ề ặ ế ứ ề ườ ẽ ắ ứ
Giáo viên c n giúp h c sinh n m rõ c u trúc cua m t s đ t duy g mầ ọ ắ ấ ộ ơ ồ ư ồ
có: N i dung chính ( t khóa, t tr ng tâm,..), các nhánh chính (nhánh c p 1:ộ ừ ừ ọ ấ
tri n khai các ý chính), các nhánh ph (nhánh c p 2: tri n khai các nhánh chính),ể ụ ấ ể
các bi u t ng, tranh nh minh h a cho s đ thêm sinh đng, d hình dung, dể ượ ả ọ ơ ồ ộ ễ ễ
liên t ng.ưở
Giúp h c sinh n m rõ các b c v 1 s đ t duy:ọ ắ ướ ẽ ơ ồ ư
-B c 1: Xác đnh t trung tâmướ ị ừ
Ví d : +Đ bài t ngôi tr ng c a em thì t trung tâm có th ch n làụ ề ả ườ ủ ừ ể ọ
NGÔI TR NGƯỜ
+Đ bài t cánh đng quê em vào bu i sáng thì t trung tâm có thề ả ồ ổ ừ ể
ch n là CÁNH ĐNGọ Ồ
-B c 2: V ch đ trung tâm.ướ ẽ ủ ề
-B c 3: V các nhánh c p 1ướ ẽ ấ
Ví d : +Đ bài t ngôi tr ng c a em thì nhánh c p 1 có th là: ụ ề ả ườ ủ ấ ể
*M bàiở
*Thân bài
*K t bàiế
-B c 4: V các nhánh c p 2, 3,…ướ ẽ ấ
Ví d : +Đ bài t ngôi tr ng c a em thì nhánh c p 2 có th là: ụ ề ả ườ ủ ấ ể
*Thân bài: - Sân tr ngườ
-Các dãy phòng
-B c 5: Thêm hình nh minh h aướ ả ọ
Giáo viên: Hoàng Th TìnhịTrang 4
“V n d ng s đ t duy vào d y h c văn t c nh cho h c sinh l p 5”ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ ả ả ọ ớ
Giáo viên c n gi i thi u cho h c sinh hình nh các s đ t duy mà cácầ ớ ệ ọ ả ơ ồ ư
anh ch l p tr c ho c hình nh m u giáo viên v nh m giúp các em n m ch cị ớ ướ ặ ả ẫ ẽ ằ ắ ắ
h n và d dàng tìm đc ý t ng cho s đ t duy c a mình. ơ ễ ượ ưở ơ ồ ư ủ
2.2.2: H ng d n h c sinh n m v ng c u t o bài văn t c nh b ngướ ẫ ọ ắ ữ ấ ạ ả ả ằ
SĐTD do GV chu n b s n:ẩ ị ẵ
Tr c khi v đc m t SĐTD đ l p dàn ý cho bài văn t c nh thì yêuướ ẽ ượ ộ ể ậ ả ả
câu c n thi t là các em c n ph i xác đnh đc hình nh ch đ c a s đ mìnhầ ế ầ ả ị ượ ả ủ ề ủ ơ ồ
s p v . Sau đó các em c n xác đnh đc s đ c a mình có bao nhiêu nhánhắ ẽ ầ ị ượ ơ ồ ủ
c p 1, t các nhánh c p 1 có bao nhiêu nhánh c p 2, c n có nh ng kí hi u, hìnhấ ừ ấ ấ ầ ữ ệ
nh minh h a nào,…ả ọ
Ví d : Dùng SĐTD đ l p dàn ý c a bài văn t c nh các em c n:ụ ể ậ ủ ả ả ầ
-Xác đnh đc t trung tâmị ượ ừ
-Xác đnh đc có 3 nhánh c p 1:m bài, thân bài, k t bài. ị ượ ấ ở ế
-Xác đnh các nhánh c p 2:ị ấ
+M bài: M bài tr c ti pở ở ự ế
M bài gián ti pở ế
+Thân bài: T theo trình t th i gian, không gianả ự ờ
T t ng b ph n,..ả ừ ộ ậ
+K t bài: K t bài m r ngế ế ở ộ
K t bài không m r ngế ở ộ
-Tìm các t g i ý, các t ng cho t ng nhánh c p 2ừ ợ ừ ữ ừ ấ
Giáo viên: Hoàng Th TìnhịTrang 5
