SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 2
TRƯỜNTtTTTTTT TTTYTTTttG THPT NGHI LỘC 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG CÁC MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC
CHO HỌC SINH TẠI TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 2
Lĩnh vực : Kỹ năng sống
Tác giả : Nguyễn Đình Ánh
Tổ : Văn - Anh
Năm : 2020 - 2021
Điện thoại: 0984327426
1
MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ........................................................................................ 2
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ...................................................................................... 2
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................................... 3
3. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI .......................................................................................... 3
PHẦN II: NỘI DUNG ............................................................................................ 4
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ .................................... 4
1.1 Cơ sở lí luận ..................................................................................................... 4
1.1.1 Khái niệm văn hóa đọc ................................................................................. 4
1.1.2. Các mô hình phát triển văn hóa đọc trong trường học ................................... 4
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................ 5
1.2.1. Thực trạng văn hóa đọc của học sinh ở trường học ...................................... 5
1.2.2. Thực trạng văn hóa đọc của học sinh trường THPT Nghi Lộc 2 ................... 8
2. Vai trò, ý nghĩa của việc xây dựng các mô hình phát triển văn hóa đọc trong
trường học ............................................................................................................ 10
3. Các mô phát triển văn hóa đọc tại trường THPT Nghi Lộc 2 ............................ 14
3.1. Mô hình hoạt động phát triển văn hóa đọc trong thư viện .............................. 14
3.1.1 Mô hình phòng đọc sách lưu động ............................................................... 14
3.1.2 Mô hình giá sách lớp học ............................................................................. 17
3.2. Mô hình hoạt động phát triển văn hóa đọc ngoài thư viện.............................. 21
3.2.1 Tổ chức cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc các cấp............................................... 21
3.2.2. Tổ chức các buổi thuyết trình về chủ đề sách .............................................. 23
4. Kết quả ứng dụng ............................................................................................. 27
4.1. Kết quả thực hiện .......................................................................................... 27
4.2. Khả năng ứng dụng, triển khai kết quả của đề tài ..................................................... 28
PHẦN III: KẾT LUẬN ........................................................................................ 29
1. Kết luận chung ................................................................................................. 29
2. Đóng góp của đề tài .......................................................................................... 29
2.1. Tính mới ........................................................................................................ 29
2.2. Tính khoa học ................................................................................................ 30
2.3. Tính hiệu quả................................................................................................. 30
3. Những kiến nghị, đề xuất ................................................................................. 30
3.1. Đối với Bộ Giáo dục - Đào tạo và Sở Giáo dục- Đào tạo ............................... 30
3.2. Đối với Nhà trường ....................................................................................... 30
PHỤ LỤC ............................................................................................................ 31
2
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1. Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò quan trọng,
sách chính là người bạn, người thầy, là chiếc chìa khóa vạn năng để mở cửa lâu đài
tri thức. Việc đọc sách, nhất là đọc sách khi còn trẻ - lúc đang ngồi trên ghế nhà
trường sẽ giúp bản thân nhìn nhận những nội dung trong sách theo các bình diện
khác nhau. Tầm quan trọng của sách là việc có thể giúp cho người đọc phát huy sự
sáng tạo, chắp cánh ước mơ và áp dụng những kiến thức trong sách vào ứng dụng
thực tế của bản thân để xử lý trong các tình huống công việc khác nhau trong học
tập cũng như lao động. Đặc biệt hơn qua những quyển sách quý, mỗi học sinh còn
có thể phát hiện ra được những khả năng đặc biệt, những năng lực phi thường của
bản thân để từ đó có thể hoạch định cho mình một hướng đi riêng trong tương lai
như các mô hình khởi nghiệp và dần phát triển, mở rộng thành các công ty, doanh
nghiệp… làm ăn thịnh vượng. Từ đó, chúng ta có điều kiện giúp đỡ được những
người khác cùng phát triển.
1.2. Đánh giá cao tầm quan trọng của văn hóa đọc, Tổ chức Giáo dục, Khoa học
và Văn hóa Liên hiệp quốc (viết tắt UNESCO) đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng
năm làm “Ngày Sách và Bản quyền thế giới” (World Book and Copyright Day) là
dịp để cả thế giới tôn vinh sách và những người sáng tạo ra sách. Đây cũng là dịp
để khuyến khích cộng đồng, nhất là giới trẻ, khám phá niềm yêu thích đọc sách,
tôn vinh văn hoá đọc. Tại Việt Nam, ngày 24/02/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ky
Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21/4 hàng năm là Ngày Sách Việt Nam nhằm
khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận
thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với
việc nâng cao tri thức, xây dựng kỹ năng và phát triển tư duy, giáo dục và rèn
luyện nhân cách con người. Quyết định số 329/QĐ-TTg ngày 15/3/2017 của Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt “Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến
năm 2020, định hướng đến năm 2030”. Việc triển khai đề án phát triển văn hoá đọc
trong thư viện tại các trường học sẽ giúp đánh giá thực trạng hoạt động của mạng
lưới thư viện, xác định các tiêu chí cụ thể phục vụ cho việc xây dựng các mô hình
văn hóa đọc trong và ngoài các thư viện, chia sẻ các kinh nghiệm, giải pháp và mô
hình phát triển văn hóa đọc có hiệu quả.
1.3. Từ nhận thức về tầm quan trọng trên của sách, tôi muốn xây dựng các mô
hình phát triển văn hóa đọc trong trường học nhằm giúp học sinh vừa tiếp cận dễ
dàng hơn với những quyển sách mình cần tìm đọc vừa có thể tham gia các dự án,
các cuộc thi thông qua các hoạt động trải nghiệm ở trường học.
Bản thân là một giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn cùng việc kiêm nhiệm
công tác Đoàn, tôi mong muốn được đóng góp một phần công sức bé nhỏ của mình
trong việc thúc đẩy xây dựng các mô hình phát triển văn hóa đọc tại trường THPT
Nghi Lộc 2. Từ đó, lan tỏa được các mô hình này đến nhiều trường học phổ thông
3
trên địa bàn tỉnh góp phần xây dựng văn hóa trường học lấy văn hóa đọc là một
trong những hoạt động trọng tâm.
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng một số phương pháp
nghiên cứu như sau:
- Phương pháp phân tích - tổng hợp
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp hệ thống
- Phương pháp nêu số liệu
3. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI
Phần mở đầu nêu lí do về tính cấp thiết của việc xây dựng các mô hình phát
triển văn hóa đọc ở trường học nói chung và tại trường THPT Nghi Lộc 2 nói
riêng. Ngoài phần mở đầu, kết luận, phần nội dung đề tài gồm:
- Những cở sở lí luận và thực tiễn vấn đề xây dựng các mô hình phát triển văn hóa đọc
- Vai trò, ý nghĩa của việc xây dựng các mô hình phát triển văn hóa đọc
- Mô hình hoạt động phát triển văn hóa đọc trong thư viện
- Mô hình hoạt động phát triển văn hóa đọc ngoài thư viện
- Kết quả ứng dụng.
4
PHẦN II: NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Khái niệm văn hóa đọc
Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp.
Ở nghĩa rộng, đó là ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân, của
cộng đồng xã hội và của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước. Như vậy,
văn hoá đọc ở nghĩa rộng là sự hợp thành của ba yếu tố, hay chính xác hơn là ba
lớp như ba vòng tròn không đồng tâm, ba vòng tròn giao nhau. Còn ở nghĩa hẹp,
đó là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân. Ứng xử, giá trị và chuẩn
mực đọc của mỗi cá nhân cũng gồm ba thành phần: thói quen đọc, sở thích đọc và
kỹ năng đọc. Ba thành phần này cũng là ba lớp, ba vòng tròn không đồng tâm, ba
vòng tròn giao nhau.
Muốn phát triển nền văn hoá đọc phải phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn mục
đọc lành mạnh của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước, của cộng đồng xã
hội và của mỗi cá nhân trong xã hội. Nhưng trọng tâm và là mục đích cuối cùng
của phát triển văn hoá đọc chính là phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc
lành mạnh của mỗi thành viên trong xã hội. Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành
mạnh của mỗi cá nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc
lành mạnh của họ. Đó chính là nền tảng của một xã hội học tập, của việc học suốt
đời, một yêu cầu cũng là một thách thức của xã hội hiện đại.
Như vậy, văn hóa đọc đã vượt lên khái niệm đọc đơn thuần, nó hướng đến giá
trị nghệ thuật đích thực, hướng đến các ứng xử, giá trị và chuẩn mực thẩm mỹ của
công chúng.
1.1.2. Các mô hình phát triển văn hóa đọc trong trường học
Mô hình (model) là sự đơn giản hóa hiện thực một cách có chủ định. Nó cho
phép người nghiên cứu bỏ qua các mặt thứ yếu để tập trung vào phương diện chủ
yếu, có ý nghĩa quan trọng đối với vấn đề nghiên cứu.
Hiện nay, các mô hình văn hóa đọc tại trường học gồm các mô hình hoạt động
liên quan đến thư viện như tủ sách học đường, tủ sách lớp học, câu lạc bộ sách, xe
sách lưu động, phòng đọc sách, thư viện sách lưu động… và các mô hình hoạt
động ngoài thư viện như các cuộc thi (cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc các cấp, Cuộc
thi kể chuyện…), các hoạt động trải nghiệm (Hội chợ sách, diễn thuyết về chủ đề
sách, mỗi tuần đọc 1 quyển sách hay…).
Trên cơ sở nhu cầu thực tế, các trường học đã xây dựng và phát triển các mô
hình trên nhằm phát triển văn hóa đọc. Các mô hình tổ chức tại trường được chia
thành 2 loại hình chính đó là: Mô hình hoạt động phát triển văn hoá đọc trong thư
viện và ngoài thư viện; được thực hiện xuyên suốt liên tục trong các năm học nhằm
mục đích cuối cùng là phát triển văn hóa đọc cho học sinh ở cả ba khối 10, 11, 12
trong trường THPT Nghi Lộc 2.
