1
BOÄ NOÂNG NGHIEÄP VAØ PHAÙT TRIEÅN NOÂNG THOÂN
CUÏC BAÛO VEÄ THÖÏC VAÄT
SOÅ TAY HÖÔÙNG DAÃN
PHOØNG TRÖØ NHEÄN LOÂNG NHUNG
TRUYEÀN BEÄNH CHOÅI ROÀNG HAÏI NHAÕN
Nhaø xuaát baûn Vaên hoùa daân toäc
Haø Noäi - 2012
TRUNG TAÂM KHUYEÁN NOÂNG QUOÁC GIA
2
Chòu traùch nhieäm saûn xuaát baûn
LÖU XUAÂN LYÙ
Bieân taäp: Traàn Thu Vaân
Bìa vaø trình baøy: Coâng ty TNHH Phaùt trieån Thöông hieäu Quaûng caùo INNET
Ban bieân soaïn:
- PGS. TS. Nguyeãn Xuaân Hoàng - Chuû bieân.
(Cuïc Baûo veä thöïc vaät).
- TS. Nguyeãn Vaên Hoøa, ThS. Traàn Thò Myõ Haïnh
(Vieän Caây AÊn Quaû Mieàn Nam).
- TS. Nguyeãn Höõu Huaân, TS. Hoà Vaên Chieán
(Cuïc Baûo veä thöïc vaät).
Lôøi caûm ôn: Taäp theå taùc giaû bieân soaïn xin chaân thaønh
caûm ôn söï goùp yù cuûa caùc ñoàng nghieäp ñeå hoaøn thieän
cuoán Soå tay naøy.
Lieân keát Xuaát baûn: Trung taâm Khuyeán noâng Quoác gia,
Boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân.
Taøi lieäu phaùt haønh chính thöùc cuûa Cuïc Baûo veä thöïc vaät,
(chæ phaùt taëng, khoâng ñöôïc pheùp baùn) nhaèm phuïc vuï
coâng taùc thoâng tin, tuyeân truyeàn, taäp huaán, chæ ñaïo phoøng
tröø daäp dòch nheän loâng nhung truyeàn beänh choåi roàng haïi
nhaõn ôû vuøng ñoàng baèng soâng Cöûu Long.
3
MUÏC LUÏC
Phaàn 1: Phoøng tröø nheän loâng nhung truyeàn beänh choåi roàng......................5
1 Moâ taû nheän loâng nhung......................................................................5
2 Voøng ñôøi nheän loâng nhung.................................................................5
3 Dieãn bieán maät soá nheän.......................................................................5
4 Ñaëc ñieåm gaây haïi...............................................................................5
a Taùc haïi tröïc tieáp............................................................................5
b Taùc haïi giaùn tieáp...........................................................................5
5 Phoøng, tröø nheän loâng nhung .............................................................5
a Caùc bieän phaùp phoøng....................................................................5
b Bieän phaùp tröø baèng thuoác baûo veä thöïc vaät ñeå daäp dòch....................6
Phaàn 2: Phoøng tröø beänh choåi roàng haïi nhaõn..............................................8
1 Ñaëc ñieåm beänh choåi roàng..................................................................8
a Taùc nhaân gaây beänh............................................................................8
b Nhaän daïng trieäu chöùng beänh.............................................................8
c Caùch lan truyeàn beänh.........................................................................9
2 Caùch tính tæ leä nhieãm beänh choåi roàng................................................9
a Tæ leä nhieãm treân caây.....................................................................9
b Tæ leä caây bò nhieãm cho 1 vöôøn......................................................9
3 Bieän phaùp phoøng, tröø beänh choåi roàng haïi nhaõn...............................10
a Gioáng..........................................................................................10
b Kyõ thuaät caét tæa caønh beänh.........................................................10
c Phaân boùn....................................................................................11
d Töôùi nöôùc.....................................................................................12
Phaàn 3: Toå chöùc chæ ñaïo phoøng tröø nheän loâng nhung
truyeàn beänh choåi roàng................................................................................13
PHUÏ LUÏC Danh muïc thuoác tröø nheän loâng nhung........................................15
Trang
4
LÔØI TÖÏA
Beänh choåi roàng haïi nhaõn do nheän loâng nhung laø moâi giôùi truyeàn beänh
ñaõ phaùt sinh thaønh dòch vaø gaây thieät haïi naëng cho nhieàu vöôøn nhaõn taïi
moät soá tænh vuøng ñoàng baèng soâng Cöûu Long trong thôøi gian gaàn ñaây (töø
2009 - 2011). Tính ñeán cuoái naêm 2011, ñaõ coù khoaûng 22.728 ha nhaõn bò
nhieãm beänh phaân boá taïi 5 tænh: Tieàn Giang, Ñoàng Thaùp, Vónh Long, Soùc
Traêng vaø Traø Vinh; trong ñoù gaàn 15.625 ha bò nhieãm naëng, hôn 7.107
ha bò nhieãm trung bình - nheï. Hieän nay nhieàu tænh ñaõ coâng boá dòch, vaø
taäp trung moïi noã löïc phoøng choáng dòch haïi. Tuy nhieân, dòch haïi naøy vaãn
ñang coøn laø moái nguy hieåm cho saûn xuaát nhaõn ôû vuøng ñoàng baèng soâng
Cöûu Long.
Ñeå phuïc vuï cho coâng taùc phoøng choáng dòch beänh choåi roàng haïi
nhaõn, Cuïc Baûo veä thöïc vaät aán haønh Soå tay höôùng daãn phoøng tröø nheän
loâng nhung truyeàn beänh choåi roàng haïi nhaõn. Soå tay ñöôïc bieân soaïn töø
nhöõng keát quaû nghieân cöùu cuûa ñeà taøi caáp Boä vaø keát quaû thöïc tieãn, kinh
nghieäm phoøng choáng dòch taïi caùc ñòa phöông.
Mong raèng Soå tay naøy laø taøi lieäu höôùng daãn cô baûn coù ích ñoái vôùi
coâng taùc phoøng tröø nheän loâng nhung truyeàn beänh choåi roàng haïi nhaõn.
CUÏC BAÛO VEÄ THÖÏC VAÄT
BOÄ NOÂNG NGHIEÄP VAØ PHAÙT TRIEÅN NOÂNG THOÂN
5
PHAÀN 1
PHOØNG TRÖØ NHEÄN LOÂNG NHUNG
TRUYEÀN BEÄNH CHOÅI ROÀNG HAÏI NHAÕN
1. Moâ taû nheän loâng nhung (Eriophyes dimocarpi)
- Ñaëc ñieåm hình thaùi: Tröùng hình troøn, maøu traéng trong, luùc saép nôû coù
maøu traéng ñuïc. AÁu truøng khoaûng 2 tuoåi. Nheän tröôûng thaønh coù hình daïng gaàn
gioáng aáu truøng tuoåi 2 nhöng cô theå thon daøi hôn, cong hôn, coù maøu traéng
trong vaø traéng ñuïc, coù 2 raâu ñaàu, chieàu daøi cô theå trung bình 81,23µm, phía
treân ñaàu loõm hai beân, coù 2 raõnh ôû giöõa ñaàu, coù nhieàu tua loâng phaân boá hai
beân cô theå, coù 2 loâng ôû cuoái ñuoâi, coù 2 caëp chaân.
- Ñaëc ñieåm sinh hoïc:
Nheän ñeû raûi raùc töøng tröùng
moät ôû maët döôùi cuûa laù non gaàn
gaân chính cuûa laù. Nheän tröôûng
thaønh di chuyeån deã daøng,
thöôøng taäp trung gaàn gaân laù,
xuaát hieän maët döôùi cuûa laù, neáu
maät soá cao xuaát hieän caû maët
treân cuûa laù, xuaát hieän treân laù
non, laù giaø, hoa vaø xuaát hieän
nhieàu treân caùc choài co cuïm laïi.
2. Voøng ñôøi nheän loâng nhung: raát ngaén, vaøo khoaûng 8 - 15 ngaøy.
3. Dieãn bieán maät soá cuûa nheän loâng nhung treân nhaõn Tieâu da boø
Maät soá nheän cao nhaát vaøo caùc thaùng 2, 3, 4, 11 vaø 12 döông lòch; maät soá
nheän thaáp vaøo caùc thaùng 6, 7, 8, 9 vaø 10 döông lòch.
4. Ñaëc ñieåm gaây haïi
a. Taùc haïi tröïc tieáp: nheän chích huùt nhöïa cuûa laù nhaõn.
b. Taùc haïi giaùn tieáp: laø moâi giôùi truyeàn vi khuaån gaây beänh choåi roàng haïi nhaõn.
5. Phoøng, tröø nheän loâng nhung
a. Bieän phaùp phoøng
AÁu truøng, thaønh truøng cuûa nheän loâng nhung