Dành cho khối kinh doanh dịch vụ ăn uống, vận chuyển, du lịch, chăn nuôi,
người dân cộng đồng và các đơn vị thực thi pháp luật tham khảo
Sổ tay truyền thông và hướng dẫn tuân thủ
pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã
© Le Hoang / WWF-Viet Nam
© Tăng A Pẩu
Sổ tay là nguồn tham khảo
hữu ích dành cho tất cả người
dân, khách du lịch, cơ sở nuôi
động vật có nguồn gốc hoang dã,
kinh doanh thực phẩm, dịch vụ
ăn uống, vận tải và các cơ quan
thực thi pháp luật. Bên cạnh việc
tóm tắt ngắn gọn những quy
định pháp luật về quản lý, bảo vệ
động vật hoang dã, Sổ tay giới
thiệu nhiều tình huống vi phạm
cụ thể xảy ra trong thực tế, giúp
chúng ta cùng tham chiếu, nâng
cao nhận thức và thực hành quy
định pháp luật. Sổ tay cũng được
xem như cẩm nang để cán bộ
chuyên môn sử dụng trong công
tác thực thi pháp luật, hoạt động
đào tạo, truyền thông.
Ông Hà Phước Phú
Phó Chi cục trưởng
Chi cục Kiểm lâm Quảng Nam
Ông Nguyễn Văn Tùng
Phó Vụ trưởng
Vụ Pháp chế & Quản lý khoa học
Tòa án Nhân dân Tối Cao
Nâng cao hiểu biết và tuân thủ
các quy định của pháp luật về bảo
vệ động vật hoang là công việc
đòi hỏi cần có các tài liệu phù hợp
và nỗ lực liên tục từ nhiều cấp và
bên ngành khác nhau. Tôi mong
rằng Sổ tay này sẽ góp phần giúp
chính quyền địa phương và các
đơn vị, tổ chức thực hiện việc
phổ biến các quy định pháp luật
tới người dân, cơ sở kinh doanh
dịch vụ vận chuyển, dịch vụ ăn
uống, chăn nuôi và thương mại
tốt hơn, từ đó góp phần cải thiện
hoạt động thực thi pháp luật và
bảo tồn động vật hoang dã.
““
“ “
Miễn trừ trách nhiệm
Tài liệu này được thực hiện với sự hỗ trợ của nhân dân Mỹ thông qua Hợp phần
Bảo tồn Đa dạng sinh học do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ,
tổ chức WWF-Việt Nam thực hiện. Các thông tin, quan điểm trong tài liệu này
là của đơn vị/nhóm tư vấn và không nhất thiết phản ánh quan điểm của USAID,
Chính phủ Hoa Kỳ và WWF-Việt Nam.
MỤC LỤC
DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT ...............................................................................4
I. GIỚI THIỆU .....................................................................................................5
1. Động vật hoang dã là gì? ......................................................................... 6
2. Các hành vi vi phạm pháp luật ................................................................ 7
II. HÀNH VI CÓ THỂ BỊ XỬ LÝ HÌNH SỰ .........................................................9
1. Quy định của pháp luật về xử lý hình sự đối với các hành vi vi phạm
quy định về bảo vệ động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm .................. 9
2. Những câu hỏi thường gặp ................................................................... 13
3. Những tình huống vi phạm ..................................................................... 17
III. HÀNH VI CÓ THỂ BỊ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH .........................38
1. Quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với
các hành vi vận chuyển, mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã ............. 38
2. Những câu hỏi thường gặp .................................................................... 48
3. Những tình huống vi phạm .................................................................... 50
IV. PHỤ LỤC ....................................................................................................52
1. Danh mục văn bản pháp luật liên quan đến xử lý các hành vi
mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã ..................................................... 52
2. Danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm thuộc
đối tượng bảo vệ theo Điều 244 của Bộ luật Hình sự ........................... 53
3. Danh mục các loài động vật hoang dã thuộc đối tượng bảo vệ
theo Điều 234 của Bộ luật Hình sự ........................................................ 53
4Sổ tay truyền thông và hướng dẫn tuân thủ pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã
DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT
BKS Biển kiểm soát
BLHS Bộ luật hình sự
CITES Công ước Quốc tế về Buôn bán các loài động, thực vật
hoang dã nguy cấp
DVAU Dịch vụ ăn uống
ĐVHD Động vật hoang dã
TDP Tổ dân phố
TT Thị trấn
UBND Uỷ ban nhân dân
USAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ
VFBC Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học
WWF Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên
© Đỗ Doãn Hoàng
5Dành cho khối kinh doanh dịch vụ ăn uống, vận chuyển, du lịch, chăn nuôi, người dân cộng đồng và các đơn vị thực thi pháp luật tham khảo
I. GIỚI THIỆU
bảo vệ ĐVHD, động vật nguy cấp, quý,
hiếm; phân tích những quy định pháp
luật (hình sự, hành chính, quy định về
quản lý, bảo vệ ĐVHD); đưa ra cách
xử lý đối với các tình huống và vụ việc
cụ thể.
Sổ tay được thiết kế trong khuôn
khổ Hợp phần Bảo tồn đa dạng sinh
học, Dự án Quản lý rừng bền vững và
Bảo tồn đa dạng sinh học với nguồn tài
trợ từ Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa
kỳ (USAID) tài trợ.
Chúng tôi cảm ơn ông Nguyễn Văn
Tùng, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế và
Quản lý khoa học, Tòa án Nhân dân
tối cao đã biên soạn nội dung và các
chuyên gia pháp lý trong nước tham
gia đóng góp ý kiến. Chúng tôi trân
trọng cảm ơn sự hỗ trợ tài chính quý
báu từ USAID.
Quá trình xây dựng Sổ tay có thể
không tránh khỏi những hạn chế và
thiếu sót nhất định, chúng tôi rất mong
nhận được góp ý từ các chuyên gia,
đơn vị có chuyên môn để Sổ tay có
thể được hoàn thiện tốt hơn trong thời
gian tới.
Trân trọng cảm ơn
Hợp phần Bảo tồn Đa dạng sinh học
WWF-Việt Nam
Bảo vệ và phòng chống buôn bán,
săn bắt, nuôi nhốt trái phép và tiêu thụ
các loài động vật hoang dã (ĐVHD),
động vật nguy cấp, quý, hiếm là trách
nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cá
nhân và toàn xã hội cũng như trách
nhiệm của mỗi quốc gia trên thế giới.
Tại Việt Nam, hành vi vi phạm quy định
về bảo vệ ĐVHD, động vật nguy cấp,
quý, hiếm tùy từng tính chất, mức độ
vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành
chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm
hình sự theo quy định của pháp luật.
Sổ tay truyền thông và hướng dẫn
tuân thủ pháp luật về bảo vệ động
vật hoang dã (gọi tắt là Sổ tay) xây
dựng dựa trên các văn bản quy phạm
pháp luật có hiệu lực tại thời điểm hoàn
thiện tài liệu này (tháng 10/2023). Sổ
tay là tài liệu tham khảo và mang tính
chỉ dẫn, hỗ trợ các cơ sở kinh doanh
dịch vụ ăn uống (DVAU) hiểu và tuân
thủ đầy đủ các quy định của pháp luật
về bảo vệ ĐVHD. Sổ tay có thể được
sử dụng, tham chiếu làm tài liệu tập
huấn, tuyên truyền cho các hoạt động
liên quan tới giảm cầu tiêu thụ và bảo
tồn ĐVHD.
Sổ tay được biên soạn theo hướng
giới thiệu chung về các quy định liên
quan tới quản lý và bảo tồn ĐVHD; chỉ
ra những hành vi vi phạm quy định về