Soạn bài Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới sách
Kết nối tri thức
Có những vị thần nào được liệt kê trong bài vè?
- Những vị thần nào được liệt kê trong bài vè: thần đếm cát, tát biển, kể sao, đào
sông, trồng cây, xây rú, trụ trời.
Mục đích của việc tạo ra nhân vật đứa con thần Gió là gì?
Mục đích của việc tạo ra nhân vật đứa con thần Gió: giải thích cho hiện tượng khi
cây ngải tướng quân cuốn bông, cuốn lá lại thì chúng ta biết đó là lúc trời nổi cơn
giông, gió và sắp có một trận mưa kéo đến.
Câu 1 SGK trang 14:
Xác định thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính trong từng truyện
kể.
- Câu chuyện 1:
Thần Trụ trời xuất hiện khi chưa có vũ trụ trong không gian giữa trời và đất với sự
kiện chính là tách trời và đất thành 2 thực thể riêng biệt.
- Câu chuyện 2:
Thời gian: không được nêu thời gian xuất hiện cụ thể.
Nhân vật chính: thần Sét, Ngọc Hoàng, ông Cường Bạo.
Không gian: cả ở trên trời lẫn dưới trần gian.
Sự kiện: Giới thiệu về thần Sét và hiện tượng sét đánh.
- Câu chuyện 3:
Thời gian: không được nêu thời gian xuất hiện cụ thể.
Không gian: cả ở trên trời lẫn dưới trần gian.
Nhân vật chính: Thần Gió, thần Mưa, thần Sét, Ngọc Hoàng, đứa con của thần Gió.
Sự kiện: Đứa con của thần Gió bị Ngọc Hoàng đầy xuống trần
Câu 2 SGK trang 14:
Hãy chỉ ra một số dấu hiệu giúp người đọc nhận biết ba truyện kể trên thuộc
nhóm thần thoại suy nguyên.
Một số dấu hiệu giúp người đọc nhận biết ba truyện kể trên thuộc nhóm thần thoại
suy nguyên:
- Nhân vật chính đều kể về các vị thần sáng tạo thế giới: thần Trụ trời, thần Sấm,
thấm Sét
- 3 câu chuyện lí giải về sự hình thành thế giới tự nhiên, nguồn gốc con người và
vạn vật: nguồn gốc hình thành trời, đất, biển, núi, sét,…
Câu 3 SGK trang 14:
Trong cái nhìn của con người thời cổ đại, thần Trụ Trời, thần Gió, thần Sét có
hình dạng và tinh khí ra sao? Sự tưởng tượng về các vị thần ấy được hình
thành trên cơ sở nào?
- Thần Trụ Trời có hình dạng và tinh khí: có hình dạng khổng lồ, có sức mạnh siêu
nhiên tách trời và đất để tạo nên địa hình như hiện nay mà con người đang sống.
- Thần Sét có hình dạng và tinh khí: có hình dạng khổng lồ, có sức mạnh siêu
nhiên, có một cái búa lớn, chuyên thi hành pháp luận ở trần gian, có “tính khí”
nóng nảy và đáng sợ.
- Thần Gió có hình dạng và tinh khí: có ngoại hình khác thường (không có đầu), có
sức mạnh siêu nhiên, có thể làm gió lúc to hoặc nhỏ, ngắn hoặc lâu.
Sự tưởng tượng về các vị thần ấy được hình thành trên cơ sở: đặc điểm của các
hiện tượng tự nhiên, xã hội gắn liền với đời sống, xã hội con người từ xa xưa.
Câu 4 SGK trang 14:
Công việc của thần Trụ Trời, thần Sét và thần Gió là gì? Công việc đó được
miêu tả như thế nào, nhằm mục đích gì?
Thần Trụ Trời làm công việc dùng đất, đá đắp thành một cái cột vừa cao vừa to để
chống trời, tách trời và đất ra làm hai nhằm mục đích tách trời và đất ra làm hai
thực thể phân biệt để lí giải sự hình thành trời đất và di tích Cột chống trời.
Thần Sét làm công việc thi hành pháp luật ở trần gian, khi xử kẻ nào dù là người,
là vật, là cây cỏ thì thần tự mình nhảy xuống tận nơi trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân
rồi dùng lưỡi búa bổ xuống đầu nhằm mục đích trừng trị những kẻ ác ở trần gian
để lí giải sự hình thành hiện tượng sấm sét ở trần gian.
Thần Gió làm công việc tạo gió nhỏ hay bão lớn, lâu hay mau tùy theo lệnh Ngọc
Hoàng, khi thần phối hợp với Thần Mưa, có khi cả thần Sét với mục đích tạo ra gió
ở dưới trần gian.
Tản Viên từ Phán sự lục
Tử Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện
của Thổ Công?
Hướng dẫn trả lời
Suy nghĩ, cảm xúc của Tử Văn khi nghe câu chuyện của Thổ Công:
-Tử Văn kinh ngạc vì người ban đầu mình nói chuyện không phải là thổ công mà là tên tướng
giặc phương Bắc tác oai tác quái trên bưng bít Thượng đế, dưới quấy rầy nhân dân.
-Sau khi nghe câu chuyện của Thổ Công, Tử Văn vô cùng tức giận trước việc tên bại tướng này
tác oai tác quái.
Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử
án?
Hướng dẫn trả lời
Ngô Tử Văn sớm đã được Thổ Công dặn dò đường đi nước bước và cách đối phó với tên tướng giặc lắm
chiêu.
Xuống Minh ti, trước mặt Diêm Vương, Tử Văn bèn tâu trình đầu đuôi như lời Thổ Công nói, lời rất
cứng cỏi, không chịu nhún nhường chút nào.
Vì sao Tử Văn đồng ý nhận chức Phán sự đền Tản Viên?
Hướng dẫn trả lời
Ngô Tử Văn đồng ý nhận chức Phán sự đền Tản Viên đó là phần thưởng xứng đáng cho việc dám dũng
cảm đấu tranh chống cái ác, bảo vệ công lí. Bên cạnh đó, chức Phán sự còn là chức quan xử kiện, đòi lại
công bằng cho người dân, rất phù hợp với con người tri thức, anh dũng như Ngô Tử Văn.
Câu 1 trang 20 SGK, Ngữ văn 10 tập 1 sách CTST
Xác định người kể chuyện trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên. Những lời kể nào giúp bạn có được
sự hình dung ban đầu về tính cách của nhân vật Tử Văn?
Hướng dẫn trả lời
Truyện được kể theo ngôi thứ ba, người kể chuyện là chính tác giả.
Những lời kể giúp ta có được sự hình dung ban đầu về tính cách của nhân vật Tử Văn: chàng vốn khảng
khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương
trực.
Câu 2 trang 20 SGK, Ngữ văn 10 tập 1 sách CTST
Nêu các sự kiện chính của câu chuyện. Các sự kiện đó được trình bày theo trình tự nào?
Hướng dẫn trả lời -
Các sự kiện chính của truyện:
Tử Văn châm lửa đốt đền của tên tướng giặc.
Tử Văn nổi lên một cơn sốt nóng sốt rét và thấy tên hung thần đến trách mắng, đe dọa mình.
Tử Văn gặp Thổ thần va được báo về sự việc cũng như cách đối phó.
Tử Văn bệnh nặng rồi bị quỷ sử bắt xuống Minh ti và khép vào tội chết. Tử Văn vẫn rất cứng cỏi, không
bị khuất phục bởi những lời buộc tội oan.
Tử Văn được giải oan và nhận chức Phán sử đền Tản Viên.
- Truyện được kể theo trình tự thời gian: Sự kiện nào xảy ra trước thì kể trước, lần lượt cho đến hết câu
chuyện.
Câu 3 trang 20 SGK, Ngữ văn 10 tập 1 sách CTST
Tóm tắt diễn biến của chuyện xử án. Chỉ ra các yếu tố góp phần làm nên chiến thắng của Tử Văn trong
phiên tòa. Theo bạn, yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong chiến thắng đó?
Hướng dẫn trả lời
-Tóm tắt diễn biến câu chuyện xử án tại Minh ti: Tử Văn bị quỷ sứ bắt xuống Minh ti. Ở dưới
Minh ti, tên tướng giặc vu khống, bịa đặt nhằm đẩy Tử Văn vào đường cùng nhưng Tử Văn vẫn rất
cương quyết, cứng cỏi, không chịu nhún nhường. Hai bên cãi cọ nhau mãi vẫn không phân phải trái, vì
thế Diêm Vương sinh nghi và sai người đến đền Tản Viên để chứng thực. Cuối cùng, Tử Văn được trả
lại công bằng, người đội mũ trụ bị bỏ vào ngục Cửu U.
-Các yếu tố làm nên chiến thắng của Tử Văn:
Tử Văn là một người khảng khái, cương trực, không bị khuất phục bởi uy quyền những lời đe dọa, dám
làm dám chịu.
Tử Văn được Thổ thần giúp đỡ chỉ đường đi nước bước để có thể thắng tên tướng giặc.
Sự quyết định đúng đắn, anh minh của Diêm Vương
-Yếu tố đóng vai trò quyết định làm nên chiến thắng của Tử Văn chính là nhờ vào tính cách
khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác của mình.
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
Theo bạn, viên quản ngục sẽ đối xử với nhân vật Huấn Cao như thế nào? Chi
tiết nào ở phần 1 có thể khiến bạn suy đoán như vậy?
Hướng dẫn trả lời
Dựa vào những hành động, những lời dặn dò của viên quản ngục với thầy thơ lại,
quản ngục không những không lo sợ mà còn tỏ ý ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn
Cao và chắc chắn sẽ đối xử với Huấn Cao một cách vô cùng đặc biệt, hậu hĩnh
thông qua chi tiết bảo thầy thơ lại sai ngục tốt dọn dẹp lại cái buồng nơi Huấn Cao
sẽ ở.
Huấn Cao đã chấp nhận sự "biệt đãi" của viên quản ngục như thế nào?
Hướng dẫn trả lời
Huấn Cao đã chấp nhận sự biệt đãi của viên quản ngục bằng một sự thản nhiên
nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị
giam cầm.
Nhân vật Huấn Cao khuyên quản ngục điều gì? Quản ngục có thái độ như thế
nào trước lời khuyên đó?
Hướng dẫn trả lời
Nhân vật Huấn Cao khuyên quản ngục hãy thoát khỏi chốn lẫn lộn này để giữ cho
mình nhân cách cao đẹp vốn có bởi ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi
cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.
Thái độ của quản ngục trước lời khuyên của Huấn Cao: cảm động, vái người tù
một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn
ngào: “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.
Câu 1 trang 27 SGK Ngữ văn 10 tập 1 sách CTST
Hãy xác định tình huống truyện trong Chữ người tử tù.
Hướng dẫn trả lời
Tình huống truyện của Chữ người tử tù: cuộc gặp gỡ éo le của hai con người có
thiên lương trong sáng và yêu cái đẹp.
