392
SỬ DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) THIẾT KẾ, TỔ CHỨC CHƢƠNG TRÌNH
HỌC TỰ ĐỘNG TRONG DẠY NGHỀ NGẮN HẠN
ThS. Phạm Thị Thanh Tâm
Trưởng phòng Quản lý đào tạo - Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn
Điện thoại: 0907070439; Email: thanhtam@namsaigon.edu.vn
T m tắt: Lao động có nhu cầu học nghề ngắn hạn trong xã hội hiện nay rất cao. Tuy nhiên,
để có thể tham gia các khoá học ngắn hạn, người học phụ thuộc vào hình thức đào tạo khoá
học do nhà trường xây dựng hình thức trực tiếp, trực tuyến hay hình thức hỗn hợp vừa trực
tuyến và trực tiếp. Việc này làm người học mất nhiều thời gian tìm kiếm khoá học phù hợp,
đồng thời hạn chế cơ hội tự bồi dưỡng, học tập nâng cao k năng của người lao động. Ngày
nay, trí tuệ nhân tạo có thể giúp cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiếp cận và đáp ứng nhu cầu
học tập của mọi người thông qua việc thiết kế, tổ chức Chương trình học tự động, chương
trình có sử dụng công nghệ AI để tự động hóa quá trình xây dựng, cập nhật và điều chỉnh
nội dung đào tạo trong các cơ sở giáo dục, đặc biệt là trong giáo dục nghề nghiệp.
T kho : AI, chương trình học tự động
1. Đặt vấn đề:
Trong thời kỳ công nghệ số phát triển mạnh mẽ như hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã
đề ra mục tiêu chung, chuyển đổi số trong GDNN trên địa bàn TPHCM nhằm triển khai các
hoạt động giáo dục nghề nghiệp trên môi trường số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông
tin trong quản lý, hoạt động dạy học, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá, qua đó giúp
tăng cường hiệu quả công tác quản lý và mở rộng phương thức cũng như cơ hội tiếp cận
giáo dục nghề nghiệp. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục nghề nghiệp là xu
thế tất yếu, đặc biệt trong đào tạo nghề ngắn hạn, các ứng dụng AI đã thể hiện vai trò rất
quan trọng, linh hoạt trong việc phát triển chương trình đào tạo nghề, giúp người người tiếp
cận nhanh chóng chương trình phù hợp, đồng thời ứng dụng cũng giúp quản trị chất lượng
và hiệu quả chương trình đào tạo.
Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn là một trong các cơ sở giáo dục đẩy mạnh quá
trình chuyển đổi số. Nhà trường đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến để tối ưu
quản trị hệ thống, nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng nhu cầu tiện ích cho người học.
Trên cơ sở phân tích xu hướng phát triển công cụ AI, bài viết này sẽ mô tả mức độ AI đáp
ứng cho việc thiết kế chương trình học và tổ chức đào tạo. Từ đó, đề xuất các điều kiện cần
thiết để đưa AI vào trong công tác xây dựng, điều chỉnh chương trình đào tạo trong nhà
trường.
2. Cơ sở lý luận:
Khái niệm ―Trí tuệ nhân tạo‖ lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1956 tại Hội nghị Darmount
khi nhà khoa học máy tính người Mỹ John McCarthy mô tả về một ngành khoa học kỹ thuật
tạo ra máy móc thông minh có thể bắt chước hành vi con người. Trãi qua nhiều thập kỷ, các
nhà khoa học phát triển Trí tuệ nhân tạo trong rất nhiều lĩnh vực đời sống, khoa học, giáo
dục…Năm 1990, AI được nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực đào tạo. Hệ thống quản lý
393
học tập ra đời (LMS) đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc quản lý học tập trực
tuyến, hệ thống này cũng hỗ trợ quản lý tri thức, thuận lợi cho việc cập nhật nội dung liên
tục và cung cấp các công cụ học tập linh hoạt như micro-learning và e-learning.
Tại Việt Nam, trước sự phát triển công nghệ 4.0, các chương trình học trong dạy nghề ngắn
hạn giảng dạy trực tuyến được người học quan tâm tìm kiếm. Chương trình học trong dạy
nghề ngắn hạn được hiểu là chương trình đào tạo có thời lượng ngắn, thường dưới sáu
tháng, có thể bao gồm các khóa học nghiệp vụ, kỹ năng mềm, hoặc các khóa học về lĩnh
vực cụ thể nhằm mục đích trang bị kiến thức và kỹ năng cụ thể cho người học để áp dụng
ngay trong công việc hoặc có thể nhanh chóng đáp ứng các yêu cầu nghề nghiệp hoặc nâng
cao kỹ năng sẵn có, giúp người học có việc làm phù hợp hoặc tự khởi nghiệp. Một đặc điểm
mà người học cân nhắc khi chọn lựa học khoá ngắn hạn đó là chi phí cho một khóa học
ngắn hạn thường thấp hơn so với các chương trình đào tạo dài hạn, chương trình được nhà
trường thiết kế để phù hợp với nhiều đối tượng, đặc biệt với những người bận rộn hoặc
người học cần nâng cao kỹ năng một cách nhanh chóng, từ những người mới bắt đầu đến
những người đã có kinh nghiệm làm việc.
Tuy nhiên, để có nội dung đưa vào hệ thống LMS để giảng dạy đáp ứng nhu cầu người học
ngắn hạn, thời gian qua nhà trường phải tiến hành phân tích nghề, thiết kế chuẩn đầu ra,
mục tiêu đào tạo về kiến thức, về kỹ năng… để xây dựng và ban hành chương trình học phù
hợp. Công tác xây dựng chương trình học đòi hỏi sự tham gia của cán bộ, đội ngũ giảng
viên, nhà khoa học, nhà tuyển dụng và mất khá nhiều thời gian cho các buổi hội thảo, thẩm
định.
Gần đây, sự xuất hiện của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) có thể thu nạp một lượng dữ
liệu khổng lồ, thường là từ Internet, nhưng cũng từ các nguồn với hơn 50 tỷ trang web và
với khoảng 57 triệu trang Wikipedia đã mở ra hướng tiếp cận mới trong thiết kế chương
trình đào tạo ngắn hạn. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu tập trung vào việc sử dụng các
mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), kỹ thuật phân tích dữ liệu, và hợp tác liên ngành giữa chuyên
gia giáo dục và nhà phát triển AI cho phép các nhà thiết kế chương trình nhập các yêu cầu
cụ thể vào LLMs để tạo ra nội dung đào tạo phù hợp, nhanh chóng và có thể tùy chỉnh linh
hoạt, được gọi là chương trình học tự động..
Chương trình học tự động ngắn hạn là một ứng dụng sử dụng công nghệ AI để tự động hóa
quá trình xây dựng, cập nhật và điều chỉnh nội dung đào tạo. Ứng dụng hỗ trợ thu thập và
phân tích dữ liệu về nhu cầu kỹ năng trong ngành nghề mà người học cần bổ sung, từ đó xác
định những gì cần đưa vào chương trình học cho người học. Đồng thời, ứng dụng có thể
phân tích nhu cầu sở thích và khả năng của người học, để điều chỉnh lộ trình học tập phù
hợp với từng cá nhân, giúp nâng cao hiệu quả học tập. và hỗ trợ tự động cập nhật nội dung
khóa học theo những xu hướng mới, đảm bảo rằng người học luôn được tiếp xúc với kiến
thức mới nhất và phù hợp nhất.
3. Sử dụng AI trong thiết kế và tổ chức chƣơng trình học tự động
Với hướng tiếp cận khai thác các ứng dụng AI để rút ngắn thời gian nghiên cứu, rà soát và
xây dựng bản thảo chương trình học ngắn hạn, nhanh chóng xuất bản các khoá học đang
được quan tâm cho cộng đồng, người dùng sử dụng công cụ AI tích hợp mô hình Chat GPT,
Claude AI, Gemini để thiết kế nội dung và cấu trúc khó học; sử dụng công cụ Canva &
Ideogram tạo bản quảng cáo khoá học. Để tạo khoá học, người dùng cung cấp từ khoá mô tả
chủ đề khoá học, cung cấp đối tượng mà khoá học đào tạo, thời gian dự kiến hoàn thành
khoá học, xác định những hình thức dạy học cần có trong khoá học. Tiếp theo, ứng dụng sử
dụng các thuật toán Machine learning (ML) để phân tích chủ đề khoá học, xác định tên và
394
thứ tự các mô đun học tập, tên và thứ tự các bài học trong từng mô đun; Kế tiếp AI tiến
hành xây dựng nội dung khoá học, trong đó liệt kê các nội dung chính của từng bài học
trong từng mô đun; đồng thời AI tạo tự động nội dung chi tiết từng bài học bao gồm mục
tiêu học tập, nội dung kiến thức, ví dụ minh hoạ, bài tập thực hành, hoạt động mô phỏng,
giúp tự động hóa quá trình rèn luyện kỹ năng thực hành và tự động hoá quá trình giao tiếp
giữa thầy và trò; cuối cùng công cụ AI sẽ xuất hoàn chỉnh chương trình khoá học và hướng
dẫn người dùng định dạng chương trình vừa thiết kế dưới dạng PDF hoặc dạng tài liệu trực
tuyến. AI đưa ra khuyến khích người dùng sử dụng các công cụ như Canva, Google Docs
hoặc Microsoft Word để thiết kế một cách chuyên nghiệp. AI cũng hướng dẫn người dùng
có thể xuất trang khoá học lên trên website để giới thiệu nội dung và hướng dẫn đăng ký
nhập học; hoặc có thể đăng ký thông tin khoá học trên các nền tảng học trực tuyến có nguồn
học viên lớn như Udemy, Coursera, hoặc Teachable; AI cũng khuyến khích người dùng tạo
video ngắn để giới thiệu khoá học, nội dung và các lợi ích mà khoá học cung cấp. Đồng
thời, ứng dụng gợi ý các bước tiến hành quảng bá một khoá học mới đến người học thông
qua việc sử dụng hình ảnh, các video giới thiệu để chia sẻ thông tin trên nền tảng mạng xã
hội như Facebook, Instagram, LinkedIn và Twitter hoặc các nhóm, cộng đồng liên quan; gợi
ý người dùng thông qua danh sách email để gửi thông báo khoá học; thông qua bài viết đăng
trên blog có kèm theo liên kết khoá học, hoặc tìm kiếm đối tác trong lĩnh vực để hợp tác
tuyển sinh, tổ chức buổi hội thảo trực tuyến, sử dụng quảng cáo trên Facebook, Google Ads
hoặc Instagram để tiếp cận đối tượng mục tiêu của khoá học…
Bảng: Quy trình AI xây dựng cấu trúc và nội dung chương trình học
Sau khi người học thực hiện thủ tục đăng ký khoá học, ứng dụng sử dụng thuật toán để xây
dựng lộ trỉnh học tập của người học, thời khoá biểu học tập phù hợp. Thông qua hệ thống
LMS ghi nhận toàn bộ hoạt động học tập người học, theo dõi sự tiến bộ của người học trong
suốt quá trình học, nhận biết những khó khăn của người học và tự động điều chỉnh kịp thời
nội dung học tập cho người học.
Người dùng thử nghiệm thiết kế chương trình học trên công cụ AI điển hình Chat GPT,
ChatbotX, để tạo ra 25 nghề ngắn hạn đối sánh với 25 nghề ngắn hạn mà trường đã ban
395
hành, cho thấy với năng lực mạnh mẽ của công cụ AI đã rút ngắn thời gian nghiên cứu xây
dựng dự thảo chương trình từ 15 ngày chỉ còn 10 phút, các mục tiêu khoá học được mô tả
tổng quan, toàn diện phù hợp với đối tượng người học, các bài học được liệt kê nội dung chi
tiết, logic với quá trình nhận thức người học, các hoạt động trong bài học được xây dựng đa
dạng, phong phú. Tuy nhiên, nội dung kết quả AI hiển thị thỉnh thoảng mô tả chưa chính
xác, phải rà soát, chỉnh sửa và biên tập theo mẫu biểu quy định của Bộ; Ngoài ra, AI chưa
linh hoạt trong phân bổ thời gian giảng dạy cho 1 bài mà mặc định phân bổ thời gian 1 bài /
1 ngày. Do đó, người dùng phải biên tập, phân bố lại thời gian phù hợp mức độ tích luỹ từng
kiến thức, kỹ năng người học và phù hợp với nguồn tài liệu dạy học có sẳn.
Chương trình học tự dộng ngắn hạn hoàn toàn phù hợp với hệ thống đào tạo trực tuyến nhà
trường. Mặc dù hệ thống LMS hiện nay chỉ đáp ứng hình thức học viên và giảng viên cùng
tham gia lớp học, hoạt động dạy và học được truyển tải thông qua hệ thống LMS, các tính
năng kỳ vọng còn lại được nhà trường quan tâm, xây dựng lộ trình nâng cấp, đầu tư.
4. Kết luận và kiến nghị
Việc sử dụng Trí tuệ nhân tạo để thiết kế, tổ chức đào tạo chương trình học tự động trong
dạy nghề ngắn hạn mở ra hướng đi đầy tiềm năng, rút ngắn thời gian thiết kế, cập nhật
nhanh nội dung theo yêu cầu thực tế. AI giúp cá nhân hoá quá trình học tập, tạo môi trường
tương tác tích cực, sinh động, nâng cao năng lực nghề nghiệp. Tuy nhiên, để hiện thực hoá
những lợi ích này, cần giải quyết những vấn đề về cơ sở vật chất, kỹ năng công nghệ, bảo
mật thông tin, tài chính trong thời gian sắp tới, việc nghiên cứu và phát triển các ứng dụng
AI cần được đẩy mạnh, đồng thời đảm bảo một số điều kiện cơ bản để triển khai hiệu quả
chương trình học tự động trong dạy nghề ngắn hạn như sau:
Về cơ sở hạ tầng công nghệ và thiết bị công nghệ: Nhà trường cần có hệ thống cơ sở hạ tầng
công nghệ như phần mềm hệ thống quản lý học tập (LMS) mạnh mẽ để tổ chức khoá học,
theo dõi tiến độ học sinh và cung cấp tài liệu học tập; Giảng viên và người học cũng cần có
thiết bị công nghệ như máy tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh có kết nối internet ổn
định.
Về nội dung và tài liệu khoá học: mặc dù chương trình học được AI thiết kế, tuy nhiên chỉ là
bản gợi ý, người dùng cần rà soát, đánh giá, điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu thị trường
và đặc điểm địa phương. Quan trọng nhất vẫn là nguồn tài liệu học tập có sẳn phải đa dạng,
phong phú như giáo trình điện tử, video, tài liệu tham khảo, bài tập thực hành, và các
chương trình mô phỏng.
Về đội ngũ phát triển Chương trình học và kỹ thuật: cần có kiến thức chuyên sâu về chuyên
môn và kỹ năng sử dụng AI để thiết kế khoá học; Bộ phận kỹ thuật thường trực xử lý các
vấn đề công nghệ phát sinh.
Về thu thập và phân tích dữ liệu: Hệ thống phải thu thập và phân tích dữ liệu liên quan tiến
độ học tập của người học, từ đó tự động điều chỉnh quá trình học tập của người học. Qua đó,
hệ thống sử dụng dữ liệu để phân tích, đánh giá mức độ đáp ứng của chương trình để cải
tiến phù hợp.
Về đầu tư, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, kỹ thuật: Tổ chức các khoá cập nhật kỹ năng công
nghệ mới; bồi dưỡng giảng viên về AI cơ bản, hiểu biết về Machine Learning, các khoá học
như Generative AI as learning design partnership do Univesity Michigan tổ chức miễn phí.
Đồng thời, tổ chức bồi dưỡng cho người học những kỹ năng công nghệ liên quan đến khoá
học trước khi bước vào chương trình học.
396
Về tổ chức thực hiện: Bộ phận phụ trách cần tham mưu kế hoạch triển khai cụ thể, chi tiết,
trong đó có sự chuẩn bị kỹ về tiến độ thực hiện, nguồn lực và phân công trách nhiệm. Định
kỳ rà soát, đánh giá để có đề xuất cải tiến phù hợp.
Chương trình học tự động trong dạy nghề ngắn hạn được thiết kế phải đảm bảo các quy định
tại Thông tư 43/2015/TT-BLĐTBXH ngày 20/10/2015 của Bộ Lao động – Thương binh và
Xã hội quy định về đào tạo thường xuyên, Thông tư 34/2018/TT-BLĐTBXH ngày
26/12/2018 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội sửa đổi, bổ sung một số điều Thông
tư 43/2015/TT-BLĐTBXH . Đồng thời, phải có chính sách bảo mật dữ liệu người học và
bảo mật hệ thống.
Tài liệu tham khảo
1. Thông tư 43/2015/TT-BLĐTBXH ngày 20/10/2015 của Bộ Lao động – Thương
binh và Xã hội quy định về đào tạo thường xuyên
2. Thông tư 34/2018/TT-BLĐTBXH ngày 26/12/2018 của Bộ Lao động – Thương
binh và Xã hội sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 43/2015/TT-BLĐTBXH
3. Lê Quang Sơn, Trần Thị Mai Hoa (2023); Nghiên cứu mô hình đào tạo nghề kết
hợp AI trong các trường nghề tại Việt Nam‖. Tạp chí GD Nghề nghiệp. Hà Nội
4. Al-Saiari, M., Al-Mughairiyah, Y., Al-Mashaikhiya, B., & Mudhsh, B. (2024).
Investigating the Impact of Training Program on Generative AI Applications in
Improving University Teaching. Qubahan Academic Journal.
5. Gąbka, J., & Przybyś, K. (2025). Analysis of Algorithms for AI Virtual Player in
the Production Management Training Platform. Production Engineering Archives
6. Luckin, R., & Cukurova, M. (2019). Designing educational technologies in the
age of AI: A learning sciences-driven approach. Br. J. Educ. Technol., 50, 2824-
2838
7. Maity, S. (2019). Identifying opportunities for artificial intelligence in the
evolution of training and development practices. Journal of Management
Development
8. Upadhyay, A., & Khandelwal, K. (2019). Artificial intelligence-based training
learning from application. Development and Learning in Organizations: An
International Journal.
9. Wang, H., Chen, P., , A., & Shen, Z. (2024). Leveraging Prompt Engineering for
Curriculum Design in Short-term Adult Training. 2024 4th International
Conference on Educational Technology ./.
