Suy tim
(Heart failure)
(Kỳ 3)
PGS.TS. Ng.Phú Kháng(Bệnh học nội khoa HVQY)
2.4. Chẩn đoán:
Những biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng để chẩn đoán suy tim phải:
- Tìm được nguyên nhân gây suy tim phải.
- Khó thở, đau ngực, mệt mỏi...
- Tĩnh mạch cảnh nổi phồng, đập nảy.
- Gan to (phản hồi gan tĩnh mạch cảnh dương tính giai đoạn đầu) .
- Lạch to (giai đoạn sau).
- Phù ngoại vi.
- Tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng ngoài tim, cổ chướng.
- Môi và đầu chi tím tái, có thể có ngón tayvà ngón chân “dùi trống”.
- Vàng kết mạc mắt, vàng da.
- Tim đập mạnh ở mũi ức, tiếng thổi tâm thu và nhịp ngựa phi nghe được ở
vùng mũi ức.
- Tăng áp lực tĩnh mạch trung ương > 7cmH20.
- X quang và điện tim đồ: phì đại, giãn nhĩ phải và thất phải.
- Siêu âm Doppler tim: dày, giãn và giảm chức năng thất phải.
- Xét nghiệm máu, niệu: biểu hiện suy chức năng gan và suy chức năng thân.
- Ngoài ra còn có những biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh gây
ra suy tim phải.
3. Suy tim trái.
3.1. Nguyên nhân:
Có nhiều nguyên nhân gây suy tim trái, có những nguyên nhân cấp tính
(nhồi máu cơ tim cấp tính) gây suy tim trái cấp tính, có những nguyên nhân gây
suy tim trái mạn tính.
Trong lâm sàng thường gặp những nguyên nhân sau đây:
. Hở và/hoặc hẹp lỗ van 2 lá do thấp tim.
. Sa van 2 lá, đứt trụ cơ dây chằng van 2 lá.
. Hở van động mạch chủ.
. Hẹp lỗ van động mạch chủ.
. Tăng huyết áp động mạch.
. Thiếu máu cơ tim cục bộ (nhồi máu cơ tim).
. Bệnh cơ tim tiên phát.
. Phình bóc tách, vỡ túi phình Valsalva.
. Hẹp eo động mạch chủ bẩm sinh.
. Tồn tại ống thông động mạch.
. Thiểu sản buồng thất trái hoặc dị dạng động mạch vành.
3.2. Bệnh sinh của suy tim trái:
- Cũng giống như suy tim phải, do tăng gánh về thể tích, áp lực, hoặc cả
hai, từ đó dẫn đến những rối loạn nặng nề về chuyển hoá, cấu trúc và tái cấu trúc
cơ thất trái làm giảm khả năng co bóp cơ tim.
- Hậu quả của suy tim trái nặng hơn nhiều so với suy tim phải vì gây
thiếu máu các cơ quan như:
. Thiếu máu não gây choáng váng, ngất, lịm, đột tử.
. Thiếu máu động mạch vành tim.
. Thiếu máu thân.
. Thiếu máu các cơ quan khác.
. Gây hậu quả rối loạn nhiều chức năng khác nhau như: nội tiết, chuyển
hoá...
3.3. Biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng của suy tim trái:
- Khó thở: là triệu chứng chức phận biểu hiện sớm và đặc trưng của suy tim
trái. Có nhiều mức độ khó thở khác nhau và phụ thuộc vào mức độ suy tim trái:
. Khó thở khi gắng sức.
. Khó thở khi làm việc nhẹ.
. Khó thở thường xuyên liên tục cả khi nghỉ ngơi, không nằm được phải
ngồi dậy để thở.
. Cơn khó thở kịch phát về ban đêm.
. Khó thở mức độ rất nặng kèm theo suy hô hấp: hen tim, phù phổi cấp.
- Ho khan, có khi ho ra đờm kèm tia máu hoặc bọt hồng.
- Đau ngực, kèm theo hồi hộp đánh trống ngực.
- Ngất, lịm, hoặc có cơn ngừng tim ngắn (Adams-Stoke).
- Nhìn: mỏm tim xuống dưới và ra ngoài.
- Nghe ở mỏm tim: nhịp tim nhanh (đều hoặc không đều), tiếng thổi tâm
thu cường độ khác nhau, nhịp ngựa phi tim trái.
- Huyết áp tâm thu thấp (≤ 90mmHg).
- Nghe phổi đặc biệt ở 2 bên nền phổi có nhiều rên nổ, khi hen tim hoặc phù
phổi cấp còn có rên rít, rên ngáy.
- X quang tim-phổi: có hình ảnh phù phế nang, phù tổ chức kẽ, tái phân
phối máu, cung dưới trái giãn to, nhĩ trái giãn to (chèn đẩy thực quản).
- Điện tim đồ: phì đại nhĩ trái và thất trái. Nhịp tim nhanh.
- Siêu âm tim: dày vách liên thất, dày thành sau thất trái, tăng kích thước
nhĩ trái và thất trái, tăng khối lượng cơ thất trái hoặc tăng chỉ số khối lượng cơ
thất trái, suy chức năng tâm thu (EF%