intTypePromotion=1
ADSENSE

Tác động của công nghệ đến ngành tài chính ngân hàng trong thời đại công nghiệp 4.0

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

18
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày những đặc điểm của nền tảng công nghệ đặc biệt trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay và tác động của nó đến lĩnh vực tài chính ngân hàng. Bên cạnh nhận diện được những cơ hội và thách thức, bài viết đề xuất những khuyến nghị và chính sách cho ngành Tài chính - ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung để có thể hội nhập và chủ động ứng phó thành công với những xu hướng của công nghệ.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tác động của công nghệ đến ngành tài chính ngân hàng trong thời đại công nghiệp 4.0

  1. Hội nghị Khoa học trẻ lần 3 năm 2021 (YSC2021) – IUH Ngày 06/8/2021 ISBN: 978-604-920-124-0 ID: YSC3F.328 TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG NGHỆ ĐẾN NGÀNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TRONG THỜI ĐẠI CÔNG NGHIỆP 4.0 NGUYỄN LÊ HỒNG VỸ1 1 Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh ttdn1thayvy@gmail.com, nguyenlehongvy@iuh.edu.vn Tóm tắt. Nền tảng công nghệ đã và đang tác động mạnh mẽ đến sự chuyển mình của nền kinh tế nói chung và ngành tài chính - ngân hàng nói riêng. Các mặt tích cực được nhìn nhận với vai trò to lớn trong việc thúc đẩy, tạo ra các cơ hội cho các doanh nghiệp trong ngành tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, những mặt hạn chế cũng được đặt ra với lĩnh vực tương đối nhạy cảm này, đặc biệt là tính an toàn và độ bảo mật. Bài viết trình bày những đặc điểm của nền tảng công nghệ đặc biệt trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay và tác động của nó đến lĩnh vực tài chính ngân hàng. Bên cạnh nhận diện được những cơ hội và thách thức, bài viết đề xuất những khuyến nghị và chính sách cho ngành Tài chính - ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung để có thể hội nhập và chủ động ứng phó thành công với những xu hướng của công nghệ. Từ khóa. Ngành tài chính ngân hàng, cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ ngân hàng. THE IMPACT OF TECHNOLOGY TO THE FINANCIAL - BANKING SECTOR IN INDUSTRIAL AGE 4.0 Abstract. The technology platform has had a strong impact on the transformation of the economy in general and the financial - banking industry in particular. The positive sides are recognized with a great role in promoting and creating opportunities for businesses in the industry to participate in the global value chain. Besides, limitations are also posed with this relatively sensitive field, especially safety and security. The article presents the characteristics of the special technology platform in the current industrial revolution 4.0 and its impact on the banking and finance sector. In addition to identifying opportunities and challenges, the article proposes recommendations and policies for the finance and banking industry in particular and the economy in general to be able to integrate and actively respond successfully to technology trends. Keywords. Banking and finance industry, industrial revolution 4.0, banking technology. 1 GIỚI THIỆU Công nghệ đã và đang thay đổi bộ mặt của nhiều lĩnh vực trong đời sống, ngày càng có sức ảnh hưởng trong việc phát triển kinh tế - xã hội nói chung và nâng cao năng suất lao động xã hội nói riêng. Việc sử dụng các giải pháp công nghệ thay thế các công cụ và cách làm truyền thống được áp dụng ngày càng phổ biến và trở thành một xu hướng thời đại hiện nay. Được coi là đứng đầu về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động của mình, lĩnh vực tài chính - ngân hàng chắc chắn không nằm ngoài sự ảnh hưởng không nhỏ từ sự phát triển của công nghệ đặc biệt trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay. Các sản phẩm dịch vụ tài chính ngân hàng truyền thống cũng như các kênh phân phối trong lĩnh vực dịch vụ tài chính - ngân hàng truyền thống đang dần được thay thế bằng việc ứng dụng các nền tảng công nghệ thông tin, ứng dụng chuyển đổi kỹ thuật số hiện đại. Có thể nói, cách mạng công nghệ 4.0 là tiền đề để tạo ra những bước đột phá mới cho ngành Tài chính ngân hàng, nhưng đồng thời cũng đối mặt nhiều thách thức, chẳng hạn như, các vấn đề liên quan đến an ninh mạng, minh bạch thông tin, tình trạng và nhu cầu lao động cũng là những thách thức không nhỏ. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả đã có một vấn đề nghiên cứu nhỏ “Tác động của công nghệ đến ngành tài chính ngân hàng trong thời đại công nghiệp 4.0”. © 2021 Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 315
  2. Hội nghị Khoa học trẻ lần 3 năm 2021 (YSC2021) – IUH Ngày 06/8/2021 ISBN: 978-604-920-124-0 2. NHỮNG TÁC ĐỘNG CHÍNH CỦA CÔNG NGHỆ ĐẾN LĨNH VỰC TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG HIỆN NAY Đầu tiên có thể đề cập đến khả năng thay đổi kênh phân phối và các sản phẩm dịch vụ tài chính – ngân hàng truyền thống đang dần trở thành xu hướng nổi trội. Kênh bán hàng qua internet, điện thoại, máy tính bảng, trên các nền tảng mạng xã hội, phát triển ngân hàng kỹ thuật số, giao dịch không giấy tờ là xu thế phát triển mạnh. Các sản phẩm của ngân hàng có thể tích hợp với nhiều sản phẩm phụ trợ để có thể làm hài lòng khách hàng. Cùng đi với sự phát triển của công nghệ trong thời kỳ công nghiệp 4.0 hiện nay có thể kể đến các nền tảng công nghệ đã và đang được áp dụng tại các ngân hàng thương mại như dịch vụ Internet Banking, dịch vụ E-Banking, dịch vụ Mobile Banking, dịch vụ Tablet Banking,… “Ngân hàng điện tử”, với sự trợ giúp của công nghệ thông tin, cho phép tiến hành các giao dịch bán lẻ với tốc độc cao trong đó nổi bật là dịch vụ Internet Banking, một thị trường hàng tỷ dân đang mở ra trước mắt họ. Các ngân hàng đua nhau tung ra thị trường một loạt các sản phẩm cho dịch vụ internet banking làm cho dịch vụ ngân hàng trở nên phong phú và phổ biến rộng rãi. Việc điện thoại thông minh, máy tính bảng, laptop và các thiết bị công nghệ truyền thông đa phương tiện đang dần trở nên phổ biến và đã thay đổi cách con người giao tiếp và tương tác. Bên cạnh đó, việc sử dụng các công nghệ giao tiếp mới với nền tảng internet tốc độ cao như hiện nay đã đẩy nhanh tốc độ tiếp cận thông tin cũng như giao tiếp thương mại. Các nghiên cứu đều đưa ra dự đoán cho sự phát triển với xu hướng khả quan không thể chối cãi của các phương tiện này trong ít nhất 10 năm tới, đây chính là điều mà các doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng cần nắm bắt và thay đổi nếu không muốn bị bỏ lại phía sau. Việc áp dụng các trụ cột của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 còn được thể hiện rõ qua các hoạt động phát triển sản phẩm như giao diện lập trình ứng dụng (API), phân phối liền mạch hay phân tích thông minh, đặc biệt là các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao của các ngân hàng. Trong đó, dữ liệu lớn (Big Data) và phân tích hành vi khách hàng sẽ là xu hướng tương lai cho thời đại công nghệ số khi có thể thu thập dữ liệu bên trong và bên ngoài thông qua tổ chức phân tích hành vi khách hàng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, mang lại giá trị gia tăng, tiết giảm chi phí và hỗ trợ cho các quá trình ra quyết định. Ở nhiều nước phát triển, cụm từ “ngân hàng không giấy” (non-paper banking) không còn là khái niệm không quá xa lạ và đang trở thành xu hướng không chỉ riêng tại các nước phát triển mà còn tại các nước đang phát triển. Các dịch vụ ngân hàng qua internet, điện thoại thông minh, mạng xã hội, phát triển ngân hàng số áp dụng nhiều giải pháp công nghệ mới hiện đại thông qua việc áp dụng xác thực vân tay, nhận diện khuôn mặt, sinh trắc, sử dụng mã QR Code, thanh toán phi tiếp xúc…đang mang lại tiện lợi và an toàn trong giao dịch thanh toán điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt. “Ngân hàng không giấy” trở nên phổ biến sẽ là thách thức không nhỏ của ngành ngân hàng trong việc giảm dần vai trò của các chi nhánh. Các chi nhánh không còn đóng vai trò quan trọng và cũng sẽ không phải là kênh phân phối mang lại nhiều lợi nhuận nhất trong tương lai. Việc cạnh tranh thông qua mở rộng mạng lưới các chi nhánh ngân hàng sẽ giảm dần hoặc thậm chí dần chấm dứt, do chi phí hoạt động cao, thay vào đó là công nghệ ngân hàng hiện đại. Khách hàng không còn đến với các chi nhánh nhiều như họ làm của những năm trước đây, điều này đồng nghĩa với việc các ngân hàng phải tìm ra một phương thức giao dịch có thể kết nối được với hành vi mới mẻ của một số khách hàng, nhưng không bỏ qua các hành vi truyền thống của những khách hàng khác. Các ngân hàng sẽ phải thiết kế lại chi nhánh của mình để tối đa hóa trải nghiệm khách hàng, quan tâm đến việc phát triển các thiết bị tự phục vụ như không gian giao dịch hiện đại, tiện ích, những chỗ ngồi hấp dẫn hợp thời gian, những màn hình tivi/máy tính bảng cỡ lớn giúp khách hàng tự tương tác và trải nghiệm dịch vụ mà không cần đến sự giúp đỡ của giao dịch viên truyền thống. Một vấn đề nữa cần được xem xét và đặt ra khi trao đổi và nghiên cứu về tác động của công nghệ đến lĩnh vực tài chính - ngân hàng chính là đồng tiền ảo Bitcoin nói riêng và những đồng tiền ảo khác nói chung. Dù chưa chính thức được công nhận như là một công cụ thanh toán chính thức và đưa vào giao dịch trong các hoạt động tài chính, Bitcoin và một số đồng tiền ảo vẫn đang “làm mưa làm gió” tại Việt Nam khi biến các giao dịch ngoại tệ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Sự phát triển của Bitcoin và các đồng tiền ảo khác cũng có thể có những tác động tới hệ số tạo tiền đẩy nhanh tốc độ lưu thông tiền mặt trong nền kinh tế nếu được sử dụng rộng rãi. Các ngân hàng trung ương của các quốc gia sẽ buộc phải thay đổi cách thức điều hành chính sách tiền tệ để thích nghi do khả năng ảnh hưởng tới các chỉ số tiền tệ trong mục tiêu ổn định 316 © 2021 Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
  3. Hội nghị Khoa học trẻ lần 3 năm 2021 (YSC2021) – IUH Ngày 06/8/2021 ISBN: 978-604-920-124-0 giá cả. Việc sử dụng các đồng tiền ảo giúp cho một người mua hàng ở một nước dễ dàng quy đổi tiền của mình sang một loại ngoại tệ mạnh hơn qua những dịch vụ như Pay Pal, E-gold hoặc tương tự. Công nghệ kỹ thuật trong thời đại công nghiệp 4.0 cũng tạo ra sự cạnh tranh lớn trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, ngân hàng, dịch vụ thanh toán trong bối cảnh các doanh nghiệp công nghệ tài chính đang ngày càng mở rộng và phát triển. Các thống kê đều cho thấy rằng số lượng các doanh nghiệp công nghệ tài chính đang phát triển một cách mạnh mẽ và là xu hướng ở nhiều quốc gia trên thế giới. 3 NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI NGÀNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TRONG THỜI KỲ 4.0 Theo cùng với sự phát triển của công nghệ là những băn khoăn của giới chuyên gia về vấn đề an ninh mạng khi các lỗ hổng bảo mật có thể xuất hiện ngày càng nhiều cùng những rủi ro và lo ngại về các vụ tấn công tin tặc trong bối cảnh sự phát triển ngày càng tinh vi của công nghệ số và xu hướng chuyển dần sang điện toán đám mây. Vấn đề này đòi hỏi toàn bộ hệ thống tài chính – ngân hàng phải có trách nhiệm xã hội nhiều hơn trong việc đảm bảo tính an toàn, bảo mật thông tin cũng như xây dựng các cơ sở công cụ bảo mật, cơ sở dữ liệu dự phòng, nâng cao nhận thức về bảo mật và an toàn thông tin hệ thống khách hàng. Công nghệ tài chính - ngân hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro về bảo mật thông tin cá nhân, thông tin tài chính đối với khách hàng. Với các ngân hàng và cơ quan giám sát, các công nghệ này có thể sẽ mang lại rủi ro sẽ có thể phải thay đổi chiến lược kinh doanh, hoạt động do phụ thuộc vào bên thứ 3 cung cấp các dịch vụ như dữ liệu. Bên cạnh đó, như đã phân tích ở trên là các rủi ro liên quan đến an toàn thông tin, bảo mật thông tin không gian mạng và việc quyền lợi bảo mật thông tin khách hàng theo yêu cầu của khuôn khổ pháp lý không được bảo đảm. Việc công nghệ phát triển nhanh nhưng không có sự điều chỉnh kịp thời của các cơ quan nhà nước liên quan đến chính sách tiền tệ, chính sách tài chính sẽ tạo nên lỗ hổng dẫn đến nguy cơ rủi ro rửa tiền, thanh khoản, tín dụng với các sản phẩm công nghệ tài chính. Bên cạnh các thách thức đó, các nhà phân tích cũng cho rằng sự phát triển của công nghệ nói chung và sự phát triển của các nền tảng công nghệ trong thời đại công nghiệp 4.0 nói riêng sẽ tác động lớn đến thị trường lao động khi dẫn đến việc thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao nhưng tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng. Các lao động có trình độ cao, có thể dễ dàng tiếp cận và làm chủ công nghệ lại thiếu trong khi các lao động ở trình độ cơ bản lại dồi dào. 4 KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP Một là, đẩy mạnh đổi mới và ứng dụng các công nghệ hiện đại thông qua việc xây dựng và hoạch định chiến lược về phát triển công nghệ thông tin của khu vực tài chính, ngân hàng, trong đó nhiệm vụ xuyên suốt là nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu công nghệ hiện đại được phát minh từ cách mạng công nghiệp 4.0. Hai là, các tổ chức tài chính nói riêng và các định chế tài chính nói chung cần tập trung thúc đẩy phát triển, tạo sự bứt phá về hạ tầng công nghệ hỗ trợ cho sự phát triển của toàn hệ thống. Cụ thể là các cơ quan quản lý nhà nước cần tập trung đầu tư tài chính để phát triển hạ tầng công nghệ (đặc biệt là hạ tầng thanh toán quốc gia) nhằm phục vụ cho sự phát triển các sản phẩm dịch vụ của các tổ chức tài chính, các định chế tài chính. Thêm vào đó, việc xây dựng các chính sách khuyến khích các tổ chức tài chính, các định chế tài chính phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng dựa trên công nghệ số cũng cần được chú trọng và đặt lên hàng đầu. Ba là, tăng cường ứng dụng chuỗi cung ứng thông minh gắn kết chặt chẽ với nhu cầu của khách hàng. Đây là nền tảng của cách mạng công nghiệp 4.0 mà các doanh nghiệp nói chung, các ngân hàng và tổ chức nói riêng cần quan tâm ứng dụng và bắt kịp xu hướng. Chuỗi cung ứng mới này sẽ tạo ra một cơ sở dữ liệu duy nhất, làm cho chuỗi cung ứng thông minh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn ở mọi giai đoạn, từ khi phát sinh nhu cầu cho đến khi bàn giao dịch vụ, sản phẩm. Bốn là, đẩy nhanh tiến độ xây dựng và hoàn thiện Chiến lược tài chính toàn diện trong đó nhấn mạnh vai trò ứng dụng công nghệ thông tin, khuyến khích sự phát triển hợp tác giữa ngân hàng và các công ty tài chính công nghệ Fintech; Thúc đẩy hệ sinh thái Fintech phát triển, trở thành một phần của hệ sinh thái trong chuỗi cung ứng sản phẩm dịch vụ tài chính, ngân hàng hiện đại. Năm là, chú trọng quản lý an ninh mạng. Nhu cầu quản lý an ninh mạng được đặt ra rất nhiều kể từ khi thế giới chính thức bước vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Theo đó, các ngân hàng và các định chế tài © 2021 Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 317
  4. Hội nghị Khoa học trẻ lần 3 năm 2021 (YSC2021) – IUH Ngày 06/8/2021 ISBN: 978-604-920-124-0 chính cần đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng trung tâm dữ liệu dự phòng, nâng cấp hệ thống an ninh, bảo mật ở mức cao, đảm bảo việc mở rộng phạm vi hoạt động được ổn định, an toàn, mang lại hiệu quả lâu dài. Các cơ quan nhà nước, nhà hoạch định chính sách cần có những chính sách phù hợp để đảm bảo môi trường hoạt động an ninh mạng được diễn ra một cách đảm bảo nhất có thể. Sáu là, quan tâm, đào tạo và xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực cao trong toàn ngành tài chính, ngân hàng, trong đó chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao có thể làm chủ được công nghệ, đáp ứng được xu thế và nhu cầu lao động trong thời đại công nghiệp 4.0 hiện nay, đặc biệt là khả năng ứng dụng công nghệ thông tin. 5 KẾT LUẬN Công nghệ phát triển nhanh chóng nói chung và sự phát triển của các nền tảng công nghệ trong thời đại công nghiệp 4.0 nói riêng có sự tác động đến nhiều ngành nghề, lĩnh vực, trong đó có nhóm ngành tài chính - ngân hàng. Với tốc độ nhanh chóng, cách mạng công nghiệp 4.0 có sự tác động mạnh mẽ đến nhiều hoạt động trong đời sống xã hội, từ việc thay đổi hành vi tiêu dùng cho đến thay đổi cách thức tương tác và tiếp cận. Trong bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế như hiện nay, việc chủ động đón nhận các xu hướng cũng như trang bị các kiến thức cần thiết để làm chủ công nghệ, tiếp cận những thành tựu mới là hoàn toàn cần thiết đối với các ngân hàng và doanh nghiệp nói chung trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, từ đó có thể đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần tích cực cho sự phát triển của kinh tế đất nước nói chung và nền tài chính – ngân hàng nói riêng. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội có thể dễ dàng nhìn nhận từ sự tiện ích của nền công nghiệp 4.0 mang lại thì những thách thức vẫn được đặt ra và đang chờ được giải quyết. Nếu các doanh nghiệp biết tận dụng các cơ hội và vượt qua được những thách thức thì sẽ là một lợi thế cạnh tranh vô cùng lớn cho doanh nghiệp, tạo ưu thế vững vàng trên thị trường. Bên cạnh đó, vai trò của Nhà nước vẫn đóng một vai trò vô cùng quan trọng khi là một chủ thể quản lý, việc đưa ra những chính sách tiền tệ, chính sách tài chính phù hợp trong thời kỳ này có thể đem lại cho cac nhà đầu tư, các doanh nghiệp, các ngân hàng trong lĩnh vực tài chính ngân hàng có một bàn đạp vững chắc. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Nguyễn Ngọc Thương (2017), “Cách mạng công nghiệp 4.0 và những vấn đề đặt ra với Việt Nam”, Tạp chí CSND [2] Nguyễn Thị Hiền, Đỗ Thị Bích Hồng (2017), “Tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tới lĩnh vực tài chính - ngân hàng”, Tạp chí Điện tử tài chính - Viện Chiến lược Ngân hàng [3] Hà Thị Sáu (2019), “Xu hướng phát triển công nghệ tài chính và chủ động triển khai của hệ thống ngân hàng Việt Nam”, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ [4] Thùy Trang (2017), “Fintech: Xu thế mới của ngành tài chính hiện đại”, Tạp chí điện tử Hợp tác và Phát triển, Đại học quốc gia Hà Nội [5] Website Đại học Quốc gia Hà Nội https://vnu.edu.vn/ttsk/?C1661/N24242/Fintech:-Xu-the-moi-cua-nganh-tai- chinh-hien-dai.htm, truy cập lần cuối ngày 10/02/2020 318 © 2021 Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2