Tài liệu giảng dạy về
PHÒNG CHỐNG và ỨNG PHÓ
với BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI
trong trường học
Dành cho giáo viên THCS
DỰ ÁN TRƯỜNG HỌC AN TOÀN, THÂN THIỆN & BÌNH ĐẲNG
THẨM ĐỊNH:
Hội đồng thẩm định thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
PHÊ DUYỆT:
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội
CHỊU TRÁCH NHIỆM NỘI DUNG:
PGS.TS. Nguyễn Đức Sơn, TS. Hoàng Anh Phước, TS. Khúc Năng Toàn, Th.S Nguyễn Thị Hải Thiện,
Th.S Nguyễn Nam Phương Khoa Tâm l Giáo dục - Đại học Sư phạm Hà Nội
BẢN QUYỀN:
T chức Plan International Việt Nam
QUY ĐỊNH SAO CHP:
C th sao chp, trch dn cun sách này nhm phục vụ hoạt động giáo dục hoc v
các mục đch phi thương mại khác, tuy nhiên, cn ghi r nguồn tài liệu khi sao chp hoc
trch dn.
THIT K: Công ty Luck House Graphics
IN N:
GIY PHP XUT BẢN:
NHÓM BIÊN TẬP: Lê Quỳnh Lan, Trịnh Thị Mai Anh, Phan Minh Châu, Trn Minh Quang
ĐỊA CHỈ LIÊN HỆ:
T chc Plan International Vit Nam
Tng 2, Ta nh Ha Bnh, 106 Hong Quc Vit, Cu Giy, H Ni
Đin thoi: 04 3 8220 661. Fax: 04 3 8223 004
Email: vietnam.co@plan-international.org
Website: www.plan-international.org/vietnam
T chc Plan International Vit Nam cam kt đm bo quyn tr em v bo v tr em
3
Dự án Trường học an toàn thân thiện và bình đẳng
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 5
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU 7
DANH MỤC TỪ VIT TẮT 9
PHẦN I: CÁC BÀI GIẢNG 10
NĂM 1 11
CHỦ ĐỀ: GIỚI VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI 11
TIẾT 1: GIỚI VÀ GIỚI TÍNH 11
TIẾT 2: BÌNH ĐẲNG GIỚI 19
TIẾT 3: ĐẶC QUYỀN VÀ SỰ TRÓI BUỘC 32
CHỦ ĐỀ: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CƠ THỂ 38
TIẾT 4: TÔN TRỌNG CƠ THỂ CỦA BẢN THÂN EM VÀ BẠN BÈ 38
CHỦ ĐỀ: BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI TRONG TRƯỜNG HỌC 44
TIẾT 5: BẠO LỰC VÀ HÀNH VI BẠO LỰC 44
TIẾT 6: BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI TRONG TRƯỜNG HỌC 49
TIẾT 7: VÒNG TRÒN BẠO LỰC 56
TIẾT 8: XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 61
CHỦ ĐỀ: KỸ NĂNG SỐNG TRONG PHÒNG CHỐNG VÀ ỨNG PHÓ VỚI
BLTCSG TRONG TRƯỜNG HỌC 76
TIẾT 9: KỸ NĂNG TÌM KIẾM SỰ HỖ TRỢ KHI BỊ BẠO LỰC Ở TRƯỜNG 76
TIẾT 10: KỸ NĂNG TÌM KIẾM SỰ HỖ TRỢ KHI BỊ BẠO LỰC TRÊN ĐƯỜNG TỚI TRƯỜNG 82
TIẾT 11: KỸ NĂNG HỖ TRỢ BẠN BÈ KHI BỊ BẠO LỰC 88
TIẾT 12: KỸ NĂNG LÀM CHỦ CẢM XÚC CỦA BẢN THÂN 96
NĂM 2 104
TIẾT 1: KỸ NĂNG XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ 104
TIẾT 2: TÌNH BẠN 112
TIẾT 3: ÁP LỰC TỪ BẠN BÈ 121
TIẾT 4: KỸ NĂNG GIAO TIẾP QUYẾT ĐOÁN 131
4Tài liệu giảng dạy dành cho giáo viên THCS
CHỦ ĐỀ: BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI TRONG TRƯỜNG HỌC 140
TIẾT 5: BẮT NẠT HỌC ĐƯỜNG 140
TIẾT 6: BẮT NẠT QUA MẠNG 151
TIẾT 7: QUẤY RỐI TÌNH DỤC TRẺ EM 159
CHỦ ĐỀ: CÁC MỐI QUAN HỆ 170
TIẾT 8: TÌNH YÊU TUỔI HỌC TRÒ 170
CHỦ ĐỀ: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CƠ THỂ 178
TIẾT 9: CƠ CHẾ THỤ THAI VÀ PHÒNG TRÁNH THAI 178
CHỦ ĐỀ: CÁC MỐI QUAN HỆ 198
TIẾT 10: BẠO LỰC TRONG HẸN HÒ 198
CHỦ ĐỀ: KĨ NĂNG SỐNG TRONG PHÒNG CHỐNG VÀ ỨNG PHÓ VỚI
BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI TRONG TRƯỜNG HỌC 209
TIẾT 11: KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (1) 209
TIẾT 12: KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (2) 215
PHẦN II: THÔNG TIN DÀNH CHO GIÁO VIÊN 219
CHỦ ĐỀ 1: CƠ HỘI LỒNG GHP (THEO CÁC NHÓM CHỦ ĐỀ) 221
CHỦ ĐỀ 2: KỸ NĂNG KỶ LUẬT TÍCH CỰC 226
CHỦ ĐỀ 3: KỸ NĂNG HỖ TRỢ VÀ” XỬ LÝ BẠO LỰC GIỚI TRONG
TRƯỜNG HỌC 241
CHỦ ĐỀ 4: KỸ NĂNG TỔ CHỨC, THỰC HIỆN BÀI GIẢNG VỚI SỰ
THAM GIA CỦA HỌC SINH 249
CHỦ ĐỀ 5: KĨ NĂNG GIÁM SÁT VÀ HỖ TRỢ GVCN THỰC HIỆN
BÀI GIẢNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI, PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIỚI
(CHỈ DÀNH CHO GIẢNG VIÊN NGUỒN) 264
CHỦ ĐỀ 6: NỘI DUNG CẦN CHUYỂN TẢI ĐN GIÁO VIÊN BỘ MÔN VÀ CÁN
BỘ NHÀ TRƯỜNG TRONG BUỔI HỘI THẢO ĐỊNH HƯỚNG (CHỈ DÀNH
CHO GIẢNG VIÊN NGUỒN) 269
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 272
5
Dự án Trường học an toàn thân thiện và bình đẳng
Lời nói đầu
Cùng với sự phát trin của xã hội, các vấn đề học sinh gp phải trong nhà
trường ngày càng phức tạp và kh lường: bạo lực, các ri nhiễu tâm l, các
vấn đề về định dạng giới, các vấn đề về quan hệ ứng xử giữa bạn bè, quan
hệ với thy cô. Một phn do sự giao thoa văn ha một cách t chọn lọc, một
phn v sự phản chiếu các vấn đề xã hội vào đời sng của học sinh. Trong
bi cảnh đ, việc quan tâm giáo dục học sinh về các vấn đề trên là hết sức
cn thiết.
Trong các vấn đề nêu trên, hiện tượng bạo lực trên cơ sở giới là hiện tượng
mang tnh hỗn hợp, bao gồm cả bạo lực và các vấn đề về định kiến, phân
biệt giới. Trong đ các định kiến và phân biệt đi xử giới c th là nguyên
nhân hoc tác nhân gây ra các hiện tượng bạo lực. Phòng ngừa và giải
quyết vấn đề này đang trở thành cấp thiết trong giai đoạn hiện nay đ tạo
ra môi trường phát trin nhân cách lành mạnh cho học sinh.
Với mục tiêu tạo lập môi trường nhà trường an toàn, thân thiện, bnh đẳng,
cun “Ti liu giảng dy về phng chng v ng phó với bo lực trên cơ
sở giới trong trường học” đã được đề xuất và xây dựng nhm cung cấp các
tiết học trong giảng dạy cho học sinh về giới, bạo lực trên cơ sở giới, các kỹ
năng phòng chng và ứng ph với bạo lực trên cơ sở giới.
Cun tài liệu giảng dạy này được xây dựng trong khuôn kh Dự án Trường
học An ton, Thân thin v Bnh đẳng do T chức Plan International Việt
Nam phi hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội thực hiện tại 20 trường
học tại Hà Nội từ tháng 11/2013 đến tháng 11/2016 với nguồn tài trợ từ Quỹ
Ủy thác Liên Hợp Quc về Chấm dứt Bạo lực với Phụ nữ (United Nations Trust
Fund to End Violence against Women) và T chức Plan International Pháp và
Phn Lan.
Trong 3 năm trin khai dự án, đã c hơn 12.973 tiết dạy do các thy cô giáo
chủ nhiệm tiến hành tại hơn 700 lớp học cho hơn 31.000 em học sinh trong 20
trường tham gia dự án. Thông qua việc trin khai các tiết giảng trên lớp cho
học sinh, giáo viên không những được trau dồi kiến thức và kỹ năng về bnh
đẳng giới, phân biệt các hnh thức bạo lực giới, hỗ trợ và xử l các tnh hung
bạo lực giới xảy ra trong trường học với học sinh; mà còn được củng c các
kỹ năng giảng dạy tch cực, khch lệ lòng tự trọng, sự tự tin cho học sinh, chế