BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HỒ CHÍ MINH
VIỆN HÀNG HẢI
BỘ MÔN QUẢN LÝ CẢNG VÀ LOGISTICS
TÀI LIỆU HỌC TẬP
HÀNG HÓA
MÃ HỌC PHẦN:
TÊN HỌC PHẦN: HÀNG HÓA
TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY
DÙNG CHO SINH VIÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CẢNG VÀ LOGISTICS
HỒ CHÍ MINH, 2023
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HÀNG HÓA TRONG VẬN TẢI......................................1
1.1. Khái niệm, phân loại hàng hóa................................................................................1
1.1.1. Khái niệm hàng hóa............................................................................................................1
1.1.2. Đặc tính vận tải của hàng hoá............................................................................................1
1.1.3. Phân loại hàng hóa..................................................................................................................1
1.1.4. Các phương pháp kiểm định hàng hóa...................................................................................2
1.2. Bao bì, nhãn hiệu hàng hóa............................................................................................3
1.2.1. Bao bì hàng hóa......................................................................................................................3
1.2.2. Nhãn hiệu hàng hóa................................................................................................................4
1.3. Hao hụt tự nhiên và tổn thất hàng hóa..........................................................................5
1.3.1. Hao hụt tự nhiên......................................................................................................................5
1.3.2. Tổn thất hàng hoá....................................................................................................................5
1.4. Các phương pháp xác định khối lượng hàng trên tàu................................................6
1.4.1. Hệ thống đơn vị đo trong vận chuyển hàng hóa đường biển..................................................6
1.4.2. Phương pháp xác định khối lượng hàng lỏng.........................................................................7
1.4.3. Xác định khối lượng hàng rời đổ đống....................................................................................9
1.4.4. Xác định khối lượng hàng theo mớn nước của tàu...............................................................11
1.4.5. Xác định khối lượng hàng bằng phương pháp cân, đếm, nguyên hầm nguyên tàu..............12
1.5. Các tác động của môi trường đén hàng hóa và các phương pháp cải tạo môi
trường....................................................................................................................................13
1.5.1. Các tác nhân của môi trường................................................................................................13
1.5.2. Cách xác định thong số trạng thái môi trường.......................................................................14
1.5.3. Các phương pháp thông gió..................................................................................................14
CHƯƠNG 2. NHÓM HÀNG RỜI KHÔ...........................................................................16
2.1. Quặng..............................................................................................................................16
2.1.1. Phân loại quặng..................................................................................................................... 16
2.1.2. Tính chất chung của quặng...................................................................................................16
2.1.3. Kĩ thuật vận chuyển và chất xếp quặng.................................................................................17
2.2. Than................................................................................................................................17
i
2.2.1. Phân loại và tính chất của than.............................................................................................17
2.2.2. Yêu cầu bảo quản, vận chuyển.............................................................................................19
2.3. Ngũ cốc (Lương thực)...................................................................................................20
2.3.1. Đặc điểm của lương thực......................................................................................................20
2.3.2. Tính chất của lương thực......................................................................................................20
2.3.3. Yêu cầu trong bảo quản và vận chuyển lương thực rời........................................................21
2.4. Các mặt hàng khô thứ cấp khác...................................................................................21
2.4.2. Đường................................................................................................................................... 22
2.4.3. Phân hóa học........................................................................................................................24
2.4.4. Xi măng................................................................................................................................. 24
2.4.5. Gỗ.......................................................................................................................................... 25
2.4.6. Hàng thông dụng...................................................................................................................28
CHƯƠNG 3. DẦU MỎ VÀ CÁC SẢN PHẨM CỦA DẦU...............................................34
3.1. Tính chất của dầu mỏ....................................................................................................34
3.2. Các chỉ tiêu chất lượng của dầu và sản phẩm dầu....................................................34
3.2.1. Tỷ trọng (mật độ tương đối) của dầu.....................................................................................34
3.2.2. Bảng đông đặc......................................................................................................................34
3.2.3. Độ nhờn dính......................................................................................................................... 34
3.2.4. Lượng nước trong dầu..........................................................................................................35
3.3. Bảo quản, vận chuyển và xếp dỡ dầu.........................................................................35
3.3.1. Bảo quản dầu........................................................................................................................35
3.3.2. Xếp dỡ dầu............................................................................................................................ 35
3.3.3.Vận chuyển dầu...................................................................................................................... 36
3.4. Tổn thất dầu mỏ.............................................................................................................37
3.4.1. Nguyên nhân tổn thất............................................................................................................37
3.4.2. Biện pháp khắc phục.............................................................................................................37
CHƯƠNG 4. NHỮNG HÀNG HÓA ĐẶC BIỆT..............................................................39
4.1. Hàng nguy hiểm.............................................................................................................39
4.1.1. Khái niệm............................................................................................................................... 39
4.1.2. Phân loại hàng nguy hiểm.....................................................................................................39
4.1.3. Vận chuyển hàng nguy hiểm.................................................................................................40
ii
4.1.4. Xếp dỡ hàng nguy hiểm........................................................................................................ 40
4.1.5. Chất xếp hàng nguy hiểm trong hầm tàu...............................................................................41
4.1.6. Bảo quản hàng nguy hiểm.....................................................................................................41
4.2. Hàng phóng xạ...............................................................................................................41
4.2.1. Khái niệm chung về chất phóng xạ và tia phóng xạ...............................................................41
4.2.2. Tính chất phóng xạ................................................................................................................42
4.2.3. Bao bì hàng phóng xạ............................................................................................................ 42
4.2.4. Vận chuyển hàng phóng xạ...................................................................................................43
4.2.5. Xếp dỡ hàng phóng xạ trong hầm tàu...................................................................................43
4.3. Hàng tươi sống..............................................................................................................44
4.3.1. Gia súc, gia cầm.................................................................................................................... 44
4.3.2. Hàng dễ ôi............................................................................................................................. 45
CHƯƠNG 5. HÀNG CONTAINER................................................................................48
5.1. Khái niệm, phân loại container.....................................................................................48
5.1.1. Khái niệm............................................................................................................................... 48
5.1.2. Phân loại container................................................................................................................48
5.1.3. Lợi ích của vận chuyển hàng hoá bằng container.................................................................49
5.2. Kỹ thuật đóng hàng vào container...............................................................................49
5.2.1. Đặc điểm của hàng hoá chuyên chở.....................................................................................50
5.2.2. Xác định và kiểm tra các loại kiểu container khi sử dụng......................................................50
5.2.3. Kỹ thuật chất xếp, chèn lót hàng hoá trong container............................................................51
5.2.4. Kỹ thuật chất xếp container trên tàu......................................................................................52
5.2.5. Chất xếp container ở bãi.......................................................................................................53
5.3. Ký mã hiệu container.....................................................................................................53
5.3.1. Hệ thống nhận biết (identification system).............................................................................53
5.3.2. Mã kích thước và mã kiểu (size and type codes)..................................................................57
5.3.3. Các dấu hiệu khai thác (operational markings)......................................................................57
CHƯƠNG 6. VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN.................................60
6.1. Lập kế hoạch hải trình...................................................................................................60
6.2. Cảng biển........................................................................................................................60
6.2.1. Khái niệm, đặc điểm và chức năng của cảng biển................................................................60
iii
6.2.2. Các tiền đề địa lý kinh tế để quy hoạch cảng biển - Phân loại cảng biển..............................61
6.2.3. Vùng tiền phương và hậu phương của Cảng........................................................................62
6.2.4. Luồng tàu biển.......................................................................................................................64
6.3. CÁC TUYẾN HÀNG HẢI.................................................................................................65
6.3.1. Các yếu tố cần xem xét khi chọn tuyến chạy đại dương.......................................................65
6.3.2. CHUẨN BỊ NHIÊN LIỆU........................................................................................................68
6.4. CÁC TUYẾN VẬN CHUYỂN BẰNG ĐƯỜNG BIỂN.......................................................69
6.4.1. Vận tải đường biển thế giới...................................................................................................69
6.4.2. CÁC TUYẾN VẬN CHUYỂN HÀNG KHÔ.............................................................................74
6.4.3. CÁC TUYẾN VẬN CHUYỂN HÀNG LỎNG...........................................................................81
6.4.4. CÁC TUYẾN VẬN CHUYỂN CONTAINER...........................................................................84
6.5. CÁC TUYẾN ĐƯỜNG VẬN CHUYỂN ĐƯỜNG BIỂN TỪ VIỆT NAM...........................91
6.5.1. Tuyến đường Việt Nam – Châu Âu.......................................................................................92
6.5.2. Tuyến đường Việt Nam – Hồng Kông – Nhật Bản.................................................................93
6.5.3. Tuyến Hải Phòng – Sài Gòn..................................................................................................94
6.5.4. Tuyến Việt Nam – Đông Nam Á............................................................................................95
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG VI....................................................................................95
iv