MAC LÊNIN
2.1/ Ch ng minh hàng hóa s c lao đng là hàng hóa đc bi t.ứ ứ ộ ặ ệ
2.2/ Trình bày ý nghĩa khi nghiên c u v n đ này Vi t Nam hi nứ ấ ề ở ệ ệ
nay
2.3/ Cho bi t nh ng bi n pháp c a nhà n c đ đi u hòa m i quanế ữ ệ ủ ướ ể ề ố
h gi a ng i lao đng và ng i s d ng lao đng.ệ ữ ườ ộ ườ ử ụ ộ
L i nói đu: ờ ầ Trong nh ng năm qua n n kinh t n c ta d n d n chuy nữ ề ế ướ ầ ầ ể
n n kinh t t k ho ch hoá t p trung sang n n kinh t th tr ng, nhi uề ế ừ ế ạ ậ ề ế ị ườ ề
th tr ng c a n c ta đã t ng b c đc hình thành và phát tri n, songị ườ ủ ướ ừ ướ ượ ể
trình đ phát tri n còn th p so v i các n c và s phát tri n c a nó cònộ ể ấ ớ ướ ự ể ủ
thi u đng b . M t trong nh ng th tr ng đc hình thành đó là thế ồ ộ ộ ữ ị ườ ượ ị
tr ng s c lao đng (hay còn g i là th tr ng lao đng). Cho đn nayườ ứ ộ ọ ị ườ ộ ế
v n còn ch a có nh n th c rõ và th ng nh t v th tr ng s c lao đng.ẫ ư ậ ứ ố ấ ề ị ườ ứ ộ
Tr c đi m i, chúng ta h u nh không th a nh n th tr ng s c laoướ ổ ớ ầ ư ừ ậ ị ườ ứ
đng . Trog đi u ki n nh hi n nay th a nh n nó là t t y u. S c lao đngộ ề ệ ư ệ ừ ậ ấ ế ứ ộ
đc xem là hàng hóa đc bi t, s n ph m đc t o ra t s c lao đng l iượ ặ ệ ả ẩ ượ ạ ừ ứ ộ ạ
mang m t ý nghĩa h t s c to l n góp ph n làm phát triên đn ngành kinhộ ế ứ ớ ầ ế
MAC LENIN2
t c a đt n c.C ng i lao đng và s d ng lao đng đu có nh ngế ủ ấ ướ ả ườ ộ ử ụ ộ ề ữ
quy n c b n đm b o cho viêc tham gia vao th tr ng lao đng.ề ơ ả ả ả ị ườ ộ
I. S CHUY N HOÁ S C LAO ĐNG THÀNH HÀNG HOÁỰ Ể Ứ Ộ
1. Khái ni m :ệ
- Hàng hóa là s n ph m c a lao đng, có th th a mãn nhu c u nào đó c aả ẩ ủ ộ ể ỏ ầ ủ
con ng i thông qua trao đi, mua bán. (Ví d : Tivi, trái cây, lúa, g o,…)ườ ổ ụ ạ
- S c lao đng là toàn b th l c và trí l c t n t i trong c th con ng i,ứ ộ ộ ể ự ự ồ ạ ơ ể ườ
nó đc v n d ng vào quá trình lao đng s n xu t.ượ ậ ụ ộ ả ấ
2. Nh ng đi u ki n bi n s c lao đng thành hàng hoá:ữ ề ệ ế ứ ộ
Trong b t k xã h i nào, s c lao đng cũng đu là y u t hàng đu c aấ ỳ ộ ứ ộ ề ế ố ầ ủ
quá trình lao đng s n xu t. Nh ng không ph i bao gi s c lao đng cũngộ ả ấ ư ả ờ ứ ộ
là hàng hoá. S c lao đng ch bi n thành hàng hoá khi có hai đi u ki nứ ộ ỉ ế ề ệ
sau:
-M t là ng i lao đng ph i đc t do v thân th , do đó có khộ ườ ộ ả ượ ự ề ể ả
năng chi ph i s c lao đng c a mình. S c lao đng ch xu t hi n trênố ứ ộ ủ ứ ộ ỉ ấ ệ
th tr ng v i t cách là hàng hoá, n u nó do b n con ng i có s cị ườ ớ ư ế ả ườ ứ
lao đng đa ra bán. Mu n v y, ng i có s c lao đng ph i có quy nộ ư ố ậ ườ ứ ộ ả ề
s h u năng l c c a mình. Vi c bi n s c lao đng thành hàng hoá đòiở ữ ự ủ ệ ế ứ ộ
h i ph i th tiêu ch đ chi m h u nô l và ch đ phong ki n. ỏ ả ủ ế ộ ế ữ ệ ế ộ ế
-Hai là ng i lao đng b t c đo t h t t li u s n xu t không th tườ ộ ị ướ ạ ế ư ệ ả ấ ể ự
ti n hành lao đng s n xu t. Ch trong đi u ki n y, ng i lao đngế ộ ả ấ ỉ ề ệ ấ ườ ộ
m i bu c ph i bán s c lao đng c a mình, vì không còn cách nàoớ ộ ả ứ ộ ủ
khác đ sinh s ng. ể ố
Page 2
MAC LENIN2
S t n t i đng th i hai đi u ki n nói trên t t y u đn đn ch s c laoự ồ ạ ồ ờ ề ệ ấ ế ẫ ế ỗ ứ
đng bi n thành hàng hoá. D i ch nghĩa t b n, đã xu t hi n đy độ ế ướ ủ ư ả ấ ệ ầ ủ
hai đi u ki n đó. M t m t, cách m ng t s n đã gi i phóng ng i laoề ệ ộ ặ ạ ư ả ả ườ
đng kh i s l thu c v thân th vào ch nô và chúa phong ki n. M tộ ỏ ự ệ ộ ề ể ủ ế ặ
khác, do tác đng c a quy lu t giá tr và các bi n pháp tích lu nguyênộ ủ ậ ị ệ ỹ
thu c a t b n đã làm phá s n nh ng ng i s n xu t nh , bi n h trỷ ủ ư ả ả ữ ườ ả ấ ỏ ế ọ ở
thành vô s n và t p trung t li u s n xu t vào trong tay m t s ít ng i.ả ậ ư ệ ả ấ ộ ố ườ
Vi c mua bán s c lao đng đc th c hi n d i hình th c thuê m n.ệ ứ ộ ượ ự ệ ướ ứ ướ
Quan h làm thuê đã t n t i khá lâu tr c ch nghĩa t b n, nh ng khôngệ ồ ạ ướ ủ ư ả ư
ph bi n và ch y u đc s d ng trong vi c ph c v nhà n c và qu cổ ế ủ ế ượ ử ụ ệ ụ ụ ướ ố
phòng. Ch đn ch nghĩa t b n nó m i tr nên ph bi n, thành h th ngỉ ế ủ ư ả ớ ở ổ ế ệ ố
t ch c c b n c a toàn b n n s n xu t xã h i. S c ng b c phi kinhổ ứ ơ ả ủ ộ ề ả ấ ộ ự ưỡ ứ
t đc thay th b ng h p đng c a nh ng ng i ch s h u hàng hoá,ế ượ ế ằ ợ ồ ủ ữ ườ ủ ở ữ
bình đng v i nhau trên c s “thu n mua, v a bán”. Đi u đó đã t o raẳ ớ ơ ở ậ ừ ề ạ
kh năng khách quan cho s phát tri n t do cá nhân c a các công dân vàả ự ể ự ủ
đánh d u m t trình đ m i trong s phát tri n c a văn minh nhân lo i.ấ ộ ộ ớ ự ể ủ ạ
S c lao đng bi n thành hàng hoá là đi u ki n ch y u quy t đnh sứ ộ ế ề ệ ủ ế ế ị ự
chuy n hoá ti n thành t b n. ể ề ư ả
II. HÀNG HOÁ S C LAO ĐNG LÀ HÀNG HOÁ ĐC BI T Ứ Ộ Ặ Ệ
Cũng nh m i hàng hoá khác, hàng hoá s c lao đng cũng có hai thu cư ọ ứ ộ ộ
tính: giá tr và giá tr s d ng. ị ị ử ụ
Giá tr hàng hoá s c lao đng cũng gi ng nh các hàng hoá khácị ứ ộ ố ư
đc quy đnh b i s l ng th i gian lao đng xã h i c n thi t đượ ị ở ố ượ ờ ộ ộ ầ ế ể
s n xu t và tái s n xu t ra s c lao đng. Nh ng, s c lao đng chả ấ ả ấ ứ ộ ư ứ ộ ỉ
Page 3
MAC LENIN2
t n t i trong c th s ng c a con ng i. Đ s n xu t và tái s nồ ạ ơ ể ố ủ ườ ể ả ấ ả
xu t ra năng l c đó, ng i công nhân ph i tiêu dùng m t s l ngấ ự ườ ả ộ ố ượ
t li u sinh ho t nh t đnh. Nh v y, th i gian lao đng xã h i c nư ệ ạ ấ ị ư ậ ờ ộ ộ ầ
thi t đ s n xu t ra s c lao đng s quy thành th i gian lao đngế ể ả ấ ứ ộ ẽ ờ ộ
xã h i c n thi t đ s n xu t ra nh ng t li u sinh ho t y, hay nóiộ ầ ế ể ả ấ ữ ư ệ ạ ấ
m t cách khác, s l ng giá tr s c lao đng đc xác đnh b ngộ ố ượ ị ứ ộ ượ ị ằ
s l ng giá tr nh ng t li u sinh ho t đ duy trì cu c s ng c aố ượ ị ữ ư ệ ạ ể ộ ố ủ
ng i có s c lao đng tr ng thái bình th ng. ườ ứ ộ ở ạ ườ
Khác v i hàng hoá thông th ng, giá tr hàng hoá s c lao đng baoớ ườ ị ứ ộ
hàm c y u t tinh th n và l ch s . Đi u đó th hi n ch : nhuả ế ố ầ ị ử ề ể ệ ở ỗ
c u c a công nhân không ch có nhu c u v v t ch t mà còn g mầ ủ ỉ ầ ề ậ ấ ồ
c nh ng nhu c u v tinh th n (gi i trí, h c hành,…). Nhu c u đó,ả ữ ầ ề ầ ả ọ ầ
c v kh i l ng l n c c u nh ng t li u sinh ho t c n thi t choả ề ố ượ ẫ ơ ấ ữ ư ệ ạ ầ ế
công nhân không ph i lúc nào và đâu cũng gi ng nhau. Nó tùyả ở ố
thu c hoàn c nh l ch s c a t ng n c, t ng th i k , ph thu cộ ả ị ử ủ ừ ướ ừ ờ ỳ ụ ộ
vào trình đ văn minh đã đt đc c a m i n c, ngoài ra còn phộ ạ ượ ủ ỗ ướ ụ
thu c vào t p quán, vào đi u ki n đa lý và khí h u, vào đi u ki nộ ậ ề ệ ị ậ ề ệ
hình thành giai c p công nhân.ấ
Nh ng, đi v i m t n c nh t đnh và trong m t th i k nh t đnhư ố ớ ộ ướ ấ ị ộ ờ ỳ ấ ị
thì quy mô nh ng t li u sinh ho t c n thi t cho ng i lao đng làữ ư ệ ạ ầ ế ườ ộ
m t đi l ng nh t đnh. Do đó, có th xác đnh do nh ng b ph nộ ạ ượ ấ ị ể ị ữ ộ ậ
sau đây h p thành: ợ
+ M t là, giá tr nh ng t li u sinh ho t c n thi t đ duy trì s c laoộ ị ữ ư ệ ạ ầ ế ể ứ
đng c a b n thân ng i công nhân;ộ ủ ả ườ
Page 4
MAC LENIN2
+ Hai là, phí t n h c vi c c a công nhân; ổ ọ ệ ủ
+ Ba là, giá tr nh ng t li u sinh ho t c n thi t cho gia đình ng iị ữ ư ệ ạ ầ ế ườ
công nhân.
Nh v y, giá tr s c lao đng b ng giá tr nh ng t li u sinh ho tư ậ ị ứ ộ ằ ị ữ ư ệ ạ
v t ch t và tinh th n c n thi t đ tái s n xu t s c lao đng choậ ấ ầ ầ ế ể ả ấ ứ ộ
ng i công nhân và nuôi s ng gia đình c a anh ta. ườ ố ủ
Đ nêu ra đc s bi n đi c a giá tr s c lao đng trong m t th iể ượ ự ế ổ ủ ị ứ ộ ộ ờ
k nh t đnh, c n nghiên c u s tác đng l n nhau c a hai xuỳ ấ ị ầ ứ ự ộ ẫ ủ
h ng đi l p nhau. M t m t là s tăng nhu c u trung bình xã h iướ ố ậ ộ ặ ự ầ ộ
v hàng hoá và d ch v , v h c t p và trình đ lành ngh , do đóề ị ụ ề ọ ậ ộ ề
làm tăng giá tr s c lao đng. M t khác là s tăng năng su t laoị ứ ộ ặ ự ấ
đng xã h i, do đó làm gi m giá tr s c lao đng. Trong đi u ki nộ ộ ả ị ứ ộ ề ệ
t b n hi n đi, d i tác đng c a cu c cách m ng khoa h c – kư ả ệ ạ ướ ộ ủ ộ ạ ọ ỹ
thu t và nh ng đi u ki n khác , s khác bi t c a công nhân vậ ữ ề ệ ự ệ ủ ề
trình đ lành ngh , v s ph c t p c a lao đng và m c đ sộ ề ề ự ứ ạ ủ ộ ứ ộ ử
d ng năng l c trí óc và tinh th n c a h tăng lên. T t c nh ngụ ự ầ ủ ọ ấ ả ữ
đi u ki n đó không th không nh h ng đn các giá tr s c laoề ệ ể ả ưở ế ị ứ
đng. Không th không d n đn s khác bi t theo ngành và theoộ ể ẫ ế ự ệ
lĩnh v c c a n n kinh t b che l p đng sau đi l ng trung bìnhự ủ ề ế ị ấ ằ ạ ượ
c a giá tr s c lao đng.ủ ị ứ ộ
Giá tr s d ng hàng hoá s c lao đng cũng gi ng nh các hàng hoáị ử ụ ứ ộ ố ư
khác ch th hi n ra trong quá trình tiêu dùng s c lao đng, t c làỉ ể ệ ứ ộ ứ
quá trình ng i công nhân ti n hành lao đng s n xu t. Nh ng tínhườ ế ộ ả ấ ư
ch t đc bi t c a hàng hoá s c lao đng đc th hi n đó là: ấ ặ ệ ủ ứ ộ ượ ể ệ
Page 5