Tăng Eosinophil-Lược dịch từ “The
Washington Manual of Medical Therapeut
Có rất nhiều tình huống nhiễm trùng, dị ứng, u bướu, bệnh tự phát có liên quan sự
gia tăng eosinophil trong máu và/hoặc trong các mô. Bài viết sau sẽ giới thiệu một
số thông tin về mối liên hệ giữa tăng Eosinophil và sự liên quan với bệnh dị ứng,
bệnh lý về da…, phân loại các trường hợp cũng như hướng dẫn chẩn đoán, điều
trị tăng Eosinophil
- Trị số eosinophil trong máu được xem là tăng thì khác nhau. Thường eosinophil
tăng trên 600 tế bào / µl biểu hiện trong nhiều trường hợp bệnh lý.
- Mức độ gia tăng eosinophi từ nhẹ (600 -1000 tế bào/ µl), trung bình (1500- 5000
tế bào/ µl) và nặng (> 5000 tế bào/ µl)
- Eosinophil là những tế bào trú ngụ trong các mô và nhiều nhất là ở mô niêm như
niêm mạc của đường hô hấp và tiêu hóa.
I. PHÂN LOẠI
- Tăng Eosinophil ngoại biên có thể chia là tăng nguyên phát, thứ phát và tự phát .
+ Tăng nguyên phát thường gặp trong những bệnh lý máu ác tính như rối loạn sinh
tủy mạn tính, leukemia cấp
+ Thường nguyên nhân thứ phát là do nhiễm ký sinh trùng, bệnh cảnh dị ứng, tự
miễn, ngộ độc, thuốc men, rối loạn nội tiết như bệnh Addition
+ Tăng eosinophil tự phát được được chẫn đoán khi loại trừ tăng nguyên phát và
thứ phát.
1. Tăng eosinophil liên quan với bệnh dị ứng: số lượng eosinophil máu tăng vừa
phải trong viêm mũi dị ứng, hen suyễn, viêm da dị ứng.
+ Trong bệnh cảnh viêm mũi dị ứng, tăng eosinophil tại chổ thường gặp hơn tăng
trong máu.
+ Tăng eosinophil trong mô mũi kèm hoặc không kèm tăng trong máu có thể gặp
trong bệnh cảnh hen suyễn, đa polyp mũi hoặc hội chứng viêm mũi không dị ứng
kèm tăng eosinophil (nonallergic rhinitis with eosinophilia syndrome(NARES)).
+ NARES là một hội chứng tăng eosinophil mô tại mũi và polyp mũi. Bệnh nhân
không có tiền căn dị ứng, hen suyễn, nhạy cảm aspirin, test dị ứng da (-), IgE
không tăng.
2. Tăng eosinophil với tổn thương thâm nhiễm phổi: có thể phân thành hai
bệnh cảnh là hội chứng thâm nhiễm phổi tăng eosinophil (pulmonary infiltrates
with eosinophilia (PIE) syndrome) và bệnh viêm phổi tăng eosinophil.
+ Hội chứng PIE là những bệnh cảnh có tình trạng tăng eosinophil máu và tổn
thương thâm nhiễm trên phổi. Hội chứng này gồm bệnh nhiễm Aspergillus phế
quản phổi dị ứng (allergic brochopulmonary aspergillosis (ABPA)), tình trạng
phản ứng tự miễn phụ thuộc IgE do nấm Aspergillus fumagitus với tổn thương
thâm nhiễm phổi, dãn phế quản đoạn gần và hen suyễn. Bệnh cảnh thứ hai là viêm
phổi do thuốc.
+ Viêm phổi tăng eosinophil biểu hiện thâm nhiễm phổi và tăng eosinophil trong
nhu mô phổi. Điều quan trọng là thỉnh thoảng mới có biểu hiện tăng eosinophil
trong máu. Viêm phổi tăng eosinophil bao gồm bệnh cảnh cấp tính và mạn tính
(bệnh tự phát với bệnh cảnh sốt, ho và khó thở), hội chứng Loffler (kèm tăng
eosinophil máu, thâm nhiễm phổi thoáng qua do ấu trùng giun sán di chuyển
thường là giun đũa) và viêm phổi tăng eosinophil nhiệt đới (tăng nhạy cảm đáp
ứng phổi đối với giun chỉ trong mạch bạch huyết).
3. HIV: Tăng eosinophil nhẹ đến vừa phải không rõ nguyên nhân gặp thỉnh thoảng
trong một số trường hợp nhiễm HIV. Tăng eosinophil có thể do phản ứng với
thuốc sử dụng, suy thượng thận do nhiễm trùng cơ hội cytomegalovirus hoặc viêm
nang lông tăng eosinophil (bệnh da phổ biến ở bệnh nhân HIV).
4. Tăng eosinophil trong bệnh cảnh nhiễm ký sinh trùng:Nhiều loại ký sinh
trùng đa bào hoặc giun sán như giun đũa, giun móc, giun lươn có thể gây tăng
eosinophil máu. Trong khi đó ký sinh trùng nguyên sinh đơn bào như Giardia
lamblia thì không tăng. Mức độ tăng eosinophil nhiều hay ít phản ánh tình trạng
xâm nhập mô của ký sinh trùng.
+ Trong trường hợp tăng eosinophil máu, nhiễm giun lươn strongyloides
stercoralis cần phải lưu ý bởi vì nó có thể tạo một chu kỳ tự nhiễm dẫn đến nhiễm
trùng mạn tính với từng giai đoạn ghi nhận tăng eosinophil máu .
+ Tăng eosinophil mô có thể không biểu hiện trong máu do ký sinh trùng trú ẩn
trong các mô (như nang echinococcal) hoặc chỉ ở trong lòng ruột (như sán dây).
- Trong số các loại giun sán, những loại thường gặp là giun lươn steracolis, giun
móc và sán chó. Xác định nhiễm bệnh có thể dựa theo vùng địa lý.
- Trong một số điều kiện nào đó cần lưu ý là nhiễm ký sinh trùng như giun lươn,
trong thời gian dài hàng chục năm nhưng không biểu hiện gì, rồi đến khi xuất hiện
tăng eosinophil nhẹ đến mức độ nặng.
- Nhiễm sán chó cần lưu ý trẻ em ăn thức ăn bẩn có trứng ấu trùng sán chó.
5. Tăng eosinophil liên quan đến bệnh lý da
- Viêm da dị ứng là bệnh cảnh có tăng eosinophil trong máu và mô da
