
lêi më ®Çu
Trong bÊt kú nÒn kinh tÕ nµo, m« h×nh s¶n xuÊt nµo th× còng cÇn cã sù phèi
hîp gi÷a c¸c h×nh thøc s¶n xuÊt, ph©n phèi, trao ®æi, tiªu dïng. Ph©n phèi lu«n thÓ
hiÖn mét vÞ trÝ hÕt søc quan träng. Nã phô thuéc vµo s¶n xuÊt nhng ph©n phèi tèt hay
kh«ng tèt l¹i ¶nh hëng ®Õn s¶n xuÊt, ®Õn trao ®æi tiªu dïng vµ ®êi sèng nh©n d©n.
Khi mµ nÒn kinh tÕ cña níc ta chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tù cung tù cÊp sang nÒn
kinh tÕ thÞ trêng th× ph©n phèi gi÷ mét vÞ trÝ hÕt søc quan träng.Ph©n phèi nèi liÒn
s¶n xuÊt víi s¶n xuÊt,s¶n xuÊt víi tiªu dïng, nèi liÒn thÞ trêng hµng tiªu dïng ,dÞch
vô thÞ trêng yÕu tè s¶n xuÊt ,lµm cho sù vËn ®éng cña kÞnh tÕ thÞ tr¬ng diÔn ra
th«ng suèt.
Tuy nhiªn, khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ trêng , hµng lo¹t c¸c vÊn ®Ò thuéc lÜnh
vùc ph©n phèi thu nhËp nh tiÒn l¬ng,lîi nhuËn,lîi tøc ,®Þa t« vµ ph©n phèi lao ®éng
,c¸c h×nh thóc ph©n phèi kh¸c phï hîp víi nguyªn lý kinh tÕ thÞ trêng còng nh c¸c
t¸c ®äng cña chóng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinhtÕ - x· héi ë níc ta®ang ®ßi hái cã s
nghiªn cøu nghiªm tóc c«ng phu. V× vËy viÖc nghiªn cøu vÊn ®Ò quan hÖ ph©n phèi
ë viÖt nam hiÖn nay lµ hÕt søc cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch .
KÕt cÊu ®Ò tµi nµy gåm hai ch¬ng
ch¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ quan hÖ ph©n phèi ë
nøoc ta hiÖn nay
ch¬ng2: Thùc tr¹ng quan hÖ ph©n phèi ë nøoc ta vµ nh÷ng
gi¶i ph¸p hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi ë nøoc ta hiÖn nay
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n th©ú TrÇn ViÖt TiÕn ®· tËn t×nh híng dÉn,t¹o ®iÒu
kiÖn, gióp ®ì cho em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy .
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

CH¦¥NG 1
Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ quan hÖ ph©n phèi
ë níc ta hiÖn nay
1.1/TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña vai trß ph©n phèØ trong nÒn
kinh tÕ thÞ trêng
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× ph©n phèi gi÷ vi trÝ hÕt søc quan träng .Trong
qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt thi ph©n phèi lµm kh©u trung gian nèi liÒn giòa s¶n xuÊt víi s¶n
xuÊt, s¶n xuÊt víi tiªu dïng, nã phôc vô vµ thóc ®Èy s¶n xuÊt, phôc vô tiªu dïng.
Nhng s¶n xuÊt l¹i ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi ph©n phèi ,s¶n xÊt tao ra ®èi
tîng vµ vËt liÖu cho ph©n phèi ,quyÕt ®Þnh quy m« vµ c¬ cÊu cña c¶i ®Ó ph©n phèi .
Ph©n phèi kh«ng thÓ vît qóa kh¶ n¨ng cho phÐp cña s¶n xuÊt,thu nhËp thùc
tÕ chØ cã thÓ t¨ng lªn theo ®µ ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt nhng tèc ®é t¨ng cña thu nhËp
thùc tÕ ph¶i chËm h¬n tèc ®é t¨ng lªn cña s¶n xuÊt ,cã nh thÕ míi ®¶m b¶o t¸i s¶n
xuÊt më réng . HiÖn nay nøoc ta ®ang thùc hiÖn c«ng cuéc CNH-H§H ®Êt níc x©y
dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi . ChÕ ®é x· héi chñ nghÜa lµ chÕ
®é lµm chñc tËp thÓ cña nh©n d©n lao ®éng trªn tÊt c¶ mäi lÜnh vùc trong ®ã lµm chñ
tËp thÓ vÒ kinh tÕ lµ c¬ së. Trong chÕ ®é lµm chñ tËp thÓ vÒ kinh tÕ th× lµm chñ vÒ t
liÖu s¶n xuÊt lµ c¬ së ,®iÒu kiªn ®Ó ®¶m b¶o lµm chñtËp thÓ vÒ ph©n phèi. Mét khi t
liÖu s¶n xuÊt la thuéc së h÷u chung cña nh©n d©n lao ®éng th× cña c¶i lµm ra còng
thuéc së h÷u chung cña hä vµ viÖc ph©n phèi cña c¶i lµm ra chØ cã thÓ nh»m môc
®Ých phôc vô lîi Ých cña nh©n d©n lao ®éng .Trong ®iÒu kiÖn cña níc ta hiÖn nay nÒn
kinh tÕ vÉn cßn ë t×nh tr¹ng l¹c hËu , nghÌo nµn cha ®ñ s¶n phÈm ®Ó ph©n phèi theo
nhu cÇu .V× thÕ viÖc thùc hiÖn ph©n phèi theo thu nhËp trong thêi k× qu¸ ®é lªn chñ
nghÜa x· héi lµ mé vÊn ®Ò v« cïng quan träng ®Î t¹o ra ®äng lùc m¹nh mÏ gãp phÇn
tÝch cùc thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ -x· héi n©ng cao ®êi
sèng nh©n d©n thùc hiÖn môc tiªu d©n giÇu níc m¹nh x· héi c«ng b»ng ,d©n chñ
,v¨n minh .
1.2.B¶n chÊt vµ vÞ trÝ cña ph©n phèi.
Qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi gåm bèn kh©u:s¶n xuÊt, ph©n phèi ,trao ®æi, tiªu
dïng. C¸c kh©u nµy cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau,trong ®ã s¶n xuÊt lµ kh©u c¬ b¶n
®ãng vai trß quyÕt ®Þnh;c¸c kh©u kh¸c phô thuéc vµo s¶n xuÊt,nhng chóng cã quan
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

hÖ trë l¹i ®èi víi s¶n xuÊt còng nh ¶nh hëng lÉn nhau chÝnh vi cã qu¸ trinh ph©n
phèi nµy míi cã sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïngvµ tõ ®ã thóc ®Èy s¶n
xuÊt ph¸t triÓn ,t¨ng quy m« tiªu dïng .
TÝnh chÊt cña quan hÖ ph©n phèi do quan hÖ së h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt quyÕt
®Þnh. Khi ta xÐt vÒ quan hÖ gi÷a ngêi vµ ngêi th× ph©n phèi do quan hÖ s¶n xuÊt
quyÕt ®Þnh. Quan hÖ trong s¶n xuÊt nh thÕ nµo th× quan hÖ trong ph©n phèi nh thÕ
Êy. X· héi lu«n tån t¹i mèi quan hÖ s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm. B¶n th©n ph©n phèi lµ s¶n
phÈm cña s¶n xuÊt kh«ng chØ vÒ néi dung mµ c¶ vÒ h×nh thøc. Ph©n phèi kh«ng ph¶i
lµ mét lÜnh vùc ®éc lËp ®øng bªn c¹nh s¶n xuÊt. B¶n chÊt cña quan hÖ ph©n phèi
hoµn toµn do quan hÖ s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh.
MÆt kh¸c ta thÊy r»ng ph©n phèi kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ mét kÕt qu¶ tiªu cùc
cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi mµ nã cßn t¸c ®éng m¹nh mÏ ngîc trë l¹i trao ®æi vµ s¶n
xuÊt. Ph©n phèi cã tÝnh ®éc lËp t¬ng ®èi cña nã,nã cã chøc n¨ng cô thÓ ,cã nh÷ng
quy luËt ®Æc thï t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn c¸ckh©u cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. Tríc khi
ph©n phèi s¶n phÈm th× nã lµ: ph©n phèi nh÷ng c«ng cô s¶n xuÊt vµ ®iÒu nµy lµ mét
tÝnh qui ®Þnh n÷a còng cña mét mèi quan hÖ Êy - ph©n phèi c¸c thµnh viªn x· héi theo
nh÷ng lo¹i s¶n xuÊt kh¸c nhau. Râ rµng ph©n phèi s¶n phÈm chØ lµ kÕt qu¶ cña sù
ph©n phèi ®ã, sù ph©n phèi nµy ®· bao hµm trong b¶n th©n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ quyÕt
®Þnh trong c¬ cÊu s¶n xuÊt. Xem xÐt s¶n xuÊt mét c¸ch ®éc lËp víi sù ph©n phèi ®ã,
sù ph©n phèi bao hµm trong s¶n xuÊt, th× râ rµng lµ mét sù trõu tîng trèng rçng, cßn
sù ph©n phèi s¶n phÈm th× tr¸i l¹i, ®· bao hµm trong sù ph©n phèi nµy lµ sù ph©n phèi
ngay tõ ®Çu ®· lµ mét yÕu tè cña s¶n xuÊt.
C¬ së kinh tÕ cña sù ph©n phèi bao gåm c¶ sù ph©n phèi cho s¶n xuÊt vµ ph©n
phèi cho tiªu dïng do ®ã tæng s¶n phÈm x· héi võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho
s¶n xuÊt, võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho c¸ nh©n mçi thµnh viªn trong x· héi .
Nhng v× sù ph©n phèi bao giê còng gåm c¶ sù ph©n phèi cho s¶n xuÊt xem lµ yÕu tè
cña s¶n xuÊt vµ ph©n phèi cho tiªu dïng xem lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt,cho
nªn kh«ng ph¶i toµn bé s¶n phÈm x· héi t¹o ra ®Òu ®îc ph©n phèi cho tiªu dïng c¸
nh©n mµ cÇn trÝch ra ®Ó bï ®¾p nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt hao phÝ, më réng s¶n xuÊt lËp
quü dù phßng, chi phÝ vÒ qu¶n lý hµnh chÝnh tæ chøc... PhÇn cßn l¹i phï hîp víi sè
lîng vµ chÊt lîng lao ®éng. Nh vËy,ph©n phèi lµ tæng s¶n phÈm x· héi vµ ph©n
phèi ®Ó tiªu dïng cho s¶n xuÊt, võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho c¸ nh©n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

1.3/ C¸c h×nh thøc ph©n phèi ë níc ta hiÖn nay
§¹i héi ®ai biÓu toµn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh vµ §¹i héi
§¶ng lÇn thø IX còng tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh nÒn kinh tÕ níc ta trong thêi kú qu¸ ®é lµ
nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cã sù qu¶n lý cña nhµ níc ,t¬ng øng víi nã lµ nhiÒu
h×nh thøc ph©n phèi nhng lÊy ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ
lµ chñ yÕu , ®ång thêi ph©n phèi dùa trªn møc ®ãng gãp nguån lùc kh¸c vµo kÕt qu¶
s¶n xuÊt - kinh doanh vµ ph©n phèi th«ng qua phóc lîi x· héi.
Trong nÒn kinh tÕ nµy xuÊt hiÖn nhiÒu chñ thÓ kinh tÕ kh¸c nhau víi c¸c h×nh
thøc së h÷u kh¸c nhau vµ còng v× lÏ ®ã mµ xuÊt hiÖn nhiÒu ph¬ng thøc ph©n phèi
kh¸c nhau.Mçi thµnh phÇn kinh tÕ cã ph¬ng thøc s¶n xuÊt –kinh doanh kh¸c nhau
nªn kÕt qu¶ kinh doanh kh¸c nhau do ®ã cÇn c¸c h×nh thøc ph©n phèi kh¸c nhau
V× vËy ë níc ta hiÖn nay kh«ng thÓ tån t¹i mét h×nh thøc ph©n phèi duy nhÊt
1.3.1/ Ph©n phèi theo lao ®éng
Trong thêi kú qu¸ ®é hiÖn nay ,h×nh thøc ph©n phèi theo lao ®éng lµ h×nh thøc
ph©n phèi c¨n b¶n , lµ nguyªn t¾c ph©n phèi chñ yÕu vµ thÝch hîp nhÊt víi c¸c thµnh
phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt (kinh tÕ nhµ níc)hoÆc c¸c
hîp t¸c x· cæ phÇn mµ gãp vèn cña c¸c thµnhviªn b»ng nhau (kinh tÕ h¬p t¸c )
Ph©n phèi theo lao ®éng lµ h×nh thøc ph©n phèi c¨n b¶n, lµ nguyªn t¾c ph©n phèi
chñ yÕu thÝch hîp nhÊt víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é së h÷u c«ng h÷u vÒ
t liÖu s¶n xuÊt. Do ®ã dùa trªn c¬ së cña chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt mµ chÕ
®é ngêi bãc lét ngêi bÞ xo¸ bá.Ngêi lao ®éng lµm chñ nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt nªn
tÊt yÕu còng lµm chñ ph©n phèi theo thu nhËp . Lao ®éng ®ang trë thµnh c¬ së quyÕt
®Þnh ®Þa vÞ vµ phóc lîi vËt chÊt cña mçi ngêi. ChÝnh v× vËy mµ ph©n phèi theo lao
®éng lµ phï hîp víi quan hÖ s¶n xuÊt cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®ang tån t¹i ë níc
ta.
Tríc ®©y níc ta ®· thùc hiÖn sù ph©n phèi b×nh qu©n lµ ph©n phèi cho mçi
ngêi mét lîng s¶n phÈm nh nhau, kh«ng ph©n biÖt møc ®ãng gãp cña tõng
ngêi vµo s¶n xuÊt x· héi. Ph©n phèi b×nh qu©n ®· g©y ra sù bÊt hîp lý vµ tiªu
cùc trong x· héi.
1.3.2/Ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c
Bªn c¹nh viÖc thùc hiÖn ph©n phèi theo lao ®éng th× níc ta cßn sö dông
h×nh thøc ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c. NÒn kinh tÕ níc
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

ta trong bíc qu¸ ®é ®Þnh híng lªn chñ nghÜa x· héi . Víi c¬ cÊu nhiÒu thµnh phÇn
,nªn tÊt yÕu co nhiÒu h×nh thøc së h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt vµ còng sÏ xuÊt hiÖn nhiÒu
h×nh thøc s¶n xuÊt kinh doanh kh¸c nhau.
Mét ®Æc ®iÓm râ nÐt cña níc ta trong qu¸ ®é ®Þnh híng lªn CNXH tõ mét
nÒn s¶n xuÊt nhá lµ t×nh tr¹ng thiÕu vèn ph©n t¸n vèn. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tÝch tô vµ
tËp trung vèn cha cao, mét phÇn t¬ng ®èi lín vèn vèn s¶n xuÊt hiÖn nay cßn n»m
r¶i r¸c ,ph©n t¸n trong tay ngêi t h÷u nhá ,t s¶n nhá ,trong ®ã cã c¶ díi dang jt
liÖu s¶n xuÊt , vµng b¹c ngo¹i hèi vµ tiÒn mÆt vv…. §Ó sö dông nguån vèn ®ã cho s¶n
xuÊt th× kh«ng thÓ sö dông c¸ chÝnh s¸ch ¾p ®Æt nh trng thu, trng mua hoÆc ®ãng
gãp cæ phÇn mét c¸ch b×nh qu©n. Tõ sau nghÞ quyÕt héi nghÞ lÇn thø VI Ban chÊp
hµnh trung ¬ng (kho¸ VI) th× ë níc ta ®· xuÊt hiÖn c¸c biÖn ph¸p huy ®éng vèn cña
d©n c díi c¸c h×nh thøc vay vèn, hïn vèn vµ gãp cæ phÇn kh«ng h¹n chÕ, víi møc
l·i suÊt hîp lý. C¸ch lµm nh vËy cã t¸c dông ®a ®îc vèn nhµn rçi ®i vµo chu
chuyÓn. Qua ®ã kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ n¾m quyÒn sö dông mét nguån
vèn to lín h¬n nhiÒu nguån vèn tù cã. Nh vËy mÆc dï së h÷u vèn lµ t nh©n, nhng
viÖc sö dông vèn ®· mang tÝnh x· héi. XÐt t×nh h×nh ®Êt níc ta th× cÇn ph¶i t¹o ®iÒu
kiÖn ph¸p lý cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t nh©n c¸ thÓ vµ tÊt c¶ mäi thµnh viªn trong
x· héi yªn t©m vµ m¹nh d¹n ®Çu t vèn vµ s¶n xuÊt kinh doanh. Bªn c¹nh ®ã thùc
hiÖn ph©n phèi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh theo vèn vµ theo tµi s¶n cña mçi c¸ nh©n
®ãng gãp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x· héi d¬Ý h×nh thøc “lîi tøc”vµ “lîi nhuËn” vµ ®îc
coi lµ h×nh thøc ph©n phèi hîp ph¸p vµ ®îc sù b¶o hé cña ph¸p luËt. Do sù liªn
doanh liªn kÕt gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, gi÷a c¸c chñ thÓ s¶n xuÊt kinh doanh nªn
®· xuÊt hiÖn c¸c c«ng ty liªn doanh, c¸c xÝ nghiÖp cæ phÇn. ë c¸c lo¹i xÝ nghiÖp nµy,
viÖc ph©n phèi dùa trªn c¬ së vèn cæ phÇn, díi h×nh thøc lîi tøc cæ phÇn. Ph©n phèi
thu nhËp díi h×nh thøc lîi tøc tiÒn göi cña c¸c c¸ nh©n hoÆc tËp thÓ vµo ng©n hµng.
1.3.3/ Ph©n phèi th«ng qua phóc lîi tËp thÓ , phóc lîi x· héi
Ph©n phèi theo lao ®éng vµ ph©n phèi theo tµi s¶n vµ vèn ®Òu lµ tÊt yÕu kh¸ch
quan trong qu¸ ®é hiÖn nay ë níc ta , v× c¸c h×nh thøc ph©n phèi ®ã ®Òu nh»m môc
®Ých thóc ®Èy nÒn s¶n xuÊt ph¸t triÓn vµ t¹o lËp sù c«ng b»ng x· héi gi÷a mäi thµnh
viªn trong x· héi. Nhng trong ®iÒu kiÖn cô thÓ cña níc ta hiÖn nay , nhng ngoµi
nh÷ng ngêi khoÎ m¹nh cã kh¶ n¨ng lao ®éng vµ ®ang lao ®éng, ®îc tr¶ c«ng theo
lao ®éng, nh÷ng cã vèn vµ tµi s¶n ®ãng gãp vµo qóa tr×nh s¶n xuÊt ®Ó ®îc nhËn lîi
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

