lêi më ®Çu
Trong bÊt nÒn kinh o, m« h×nh s¶n xuÊt o tcòng cÇn phèi
hîp gi÷a c¸c nh thøc s¶n xuÊt, ph©n phèi, trao ®æi, tu dïng. Ph©n phèi lu«n thÓ
hiÖn mét vÞ trÝ hÕt søc quan träng. Nã phô thuéc vµo s¶n xuÊt nhng ph©n phèi tèt hay
kh«ng tèt l¹inh hëng ®Õn s¶n xuÊt, ®Õn trao ®æi tiªu dïng vµ ®êi sèng nh©n d©n.
Khi mµ nÒn kinh tÕ cña níc ta chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ cung tù cÊp sang nÒn
kinh thÞ trêng th× ph©n phèi gi÷ mét thÕt c quan träng.Ph©n phèi nèi liÒn
s¶n xuÊt víi s¶n xuÊt,s¶n xuÊt víi tiªu dïng, nèi liÒn thÞ trêng hµng tiªu dïng ,dÞch
thÞ trêng yÕu s¶n xuÊt ,lµm cho vËn ®éng cña kÞnh thÞ tr¬ng diÔn ra
th«ng suèt.
Tuy nhiªn, khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ trêng , hµng lo¹t c¸c vÊn ®Ò thuéc lÜnh
vùc ph©n phèi thu nhËp nh tiÒn l¬ng,lîi nhuËn,lîi tøc ,®Þa t« vµ ph©n phèi lao ®éng
,c¸c h×nh thóc ph©n phèi kh¸c phï hîp víi nguyªn lý kinh tÕ thÞ trêng còng nh c¸c
t¸c ®äng a chóng ®èi víi pt triÓn kinhtÕ - x· héi ë níc ta®ang ®ßi hái cã s
nghiªn cøu nghiªm tóc c«ng phu. V× vËy viÖc nghiªn cøu vÊn ®Ò quan hÖ ph©n phèi
ë viÖt nam hiÖn nay lµ hÕt søc cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch .
KÕt cÊu ®Ò tµi nµy gåm hai ch¬ng
ch¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n quan ph©n phèi ë
nøoc ta hiÖn nay
ch¬ng2: Thùc tr¹ng quan hÖ ph©n phèi ë nøoc ta vµ nh÷ng
gi¶i ph¸p hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi ëoc ta hiÖn nay
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n th©ú TrÇn ViÖt TiÕn ®· tËn t×nh híng dÉn,o ®iÒu
kiÖn, gióp ®ì cho em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy .
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
CH¦¥NG 1
Mét vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ quan hÖ ph©n phèi
ë níc ta hiÖn nay
1.1/TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña vai trß ph©n phèØ trong nÒn
kinh thÞ trêng
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× ph©n phèi gi÷ vi trÝ hÕt søc quan träng .Trong
qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt thi ph©n phèi lµm kh©u trung gian nèi liÒn giòa s¶n xuÊt víi s¶n
xuÊt, s¶n xuÊt víi tiªu dïng, phôc thóc ®Èy s¶n xuÊt, pc tiªu dïng.
Nhng s¶n xuÊt l¹i ®ãng vai tquyÕt ®Þnh ®èi víi ph©n phèi ,s¶n xÊt tao ra ®èi
tîng vËt liÖu cho ph©n phèi ,quyÕt ®Þnh quy m« vµ c¬ cÊu cña c¶i ®Ó ph©n phèi .
Ph©n phèi kh«ng thÓ vît qóa kh¶ n¨ng cho phÐp cña s¶n xuÊt,thu nhËp thùc
tÕ chØ cã thÓ t¨ng n theo ®µ ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt nhng tèc ®é t¨ng cña thu nhËp
thùc ph¶i chËm h¬n tèc ®é t¨ng lªn cña n xuÊt ,cã nh tmíi ®¶m o t¸i n
xuÊt më ng . HiÖn nay nøoc ta ®ang thùc hiÖn c«ng cuéc CNH-H§H ®Êt níc x©y
dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi . ChÕ ®é x· héi chñ nghÜa lµ chÕ
®é lµm chñc tËp thÓ cña nh©n d©n lao ®éng trªn t mäi nh vùc trong ®ã lµm chñ
tËp thÓ vÒ kinh c¬ së. Trong chÕ ®é lµm chñ tËp tvÒ kinh th× lµm chñ t
liÖu s¶n xuÊt lµ c¬ së ,®iÒu kiªn ®Ó ®¶m bo lµm chñtËp thÓ vÒ ph©n phèi. t khi t
liÖu s¶n xuÊt la thuéc së h÷u chung cña nh©n d©n lao ®éng th× cña c¶i lµm ra còng
thuéc h÷u chung cña viÖc ph©n phèi cña c¶i lµm ra chØ thÓ nh»m môc
®Ých phôc vô lîi Ých cña nh©n d©n lao ®éng .Trong ®iÒu kn cña níc ta hiÖn nay nÒn
kinh tÕ vÉn cßn ë t×nh tr¹ng l¹c u , nghÌo nµn cha ®ñ s¶n phÈm ®Ó ph©n phèi theo
nhu cÇu .V× thÕ viÖc thùc hiÖn ph©n phèi theo thu nhËp trong thêi qu¸ ®é lªn chñ
nghÜa x· héi lµ mé vÊn ®Ò v« cïng quan träng ®Î t¹o ra ®äng lùc m¹nh mÏ gãp phÇn
tÝch cùc thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ -x· héi n©ng cao ®êi
sèng nh©n d©n thùc hiÖn môc tiªu d©n giÇu níc m¹nh i c«ng b»ng ,d©n chñ
,v¨n minh .
1.2.B¶n chÊt vµ vÞ trÝ cña ph©n phèi.
Qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt héi gåm bèn kh©u:s¶n xuÊt, ph©n phèi ,trao ®æi, tiªu
dïng. C¸c kh©u nµy quan chÆt chÏ i nhau,trong ®ã s¶n xuÊt lµ kh©u b¶n
®ãng vai trß quyÕt ®Þnh;c¸c kh©u kh¸c phô thuéc vµo s¶n xuÊt,nhng chóng cã quan
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
trë l¹i ®èi víi s¶n xuÊt còng nh ¶nh hëng lÉn nhau chÝnh vi qu¸ trinh ph©n
phèi nµy míi cã sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng®ã thóc ®Èy s¶n
xuÊt ph¸t triÓn ,t¨ng quy m« tiªu dïng .
TÝnh chÊt a quan hÖ ph©n phèi do quan së u vÒ t liÖu s¶n xuÊt quyÕt
®Þnh. Khi ta xÐt quan gi÷a ngêi ngêi th× ph©n phèi do quan hÖ s¶n xuÊt
quyÕt ®Þnh. Quan trong s¶n xuÊt nhthÕ nµo th× quan trong ph©n phèi nh thÕ
Êy. X· héi lu«n tån t¹i mèi quan hÖ s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm. B¶n th©n pn phèi lµ s¶n
phÈm cña s¶n xuÊt kh«ng chØ vÒ néi dung vÒ h×nh thøc. Ph©n phèi kh«ng ph¶i
mét lÜnh vùc ®éc lËp ®øng bªn nh n xuÊt. n chÊt a quan hÖ ph©n phèi
hoµn toµn do quan hÖ s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh.
MÆt kh¸c ta thÊy r»ng ph©n phèi kh«ng chØ ®¬n thuÇn mét kÕt qu¶ tiªu cùc
cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi cßn t¸c ®éng nh ngîc trë l¹i trao ®æi n
xuÊt. Ph©n phèi tÝnh ®éc p t¬ng ®èi cña nã,nã chøc n¨ng thÓ ,cã nh÷ng
quy luËt ®Æc thï t¸c ®éng ch cùc ®Õn c¸ckh©u cña qtr×nh i s¶n xuÊt. Tríc khi
ph©n phèi n phÈm th× nã lµ: ph©n phèi nh÷ng c«ng s¶n xuÊt ®iÒu nµy mét
tÝnh qui ®Þnh n÷a còng cña mét mèi quan hÖ Êy - ph©n pi c¸c thµnh viªn x· héi theo
nh÷ng lo¹i s¶n xuÊt kh¸c nhau. rµng ph©n phèi s¶n phÈm chØ lµ t qu¶ cña
ph©n phèi ®ã, sù ph©n phèi nµy ®· bao hµm trong b¶n th©n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ qut
®Þnh trong c¬ cÊu s¶n xuÊt. Xem t s¶n xuÊt mét c¸ch ®éc lËp i sù pn phèi ®ã,
sù ph©n phèi bao hµm trong s¶n xuÊt, th× râ rµng lµ mét sù trõu tîng trèng rçng, cßn
sù ph©n phèi s¶n phÈm th× tr¸i i, ®· bao hµm trong sù ph©n phèi nµy lµ sù ph©n phèi
ngay tõ ®Çu ®· lµ mét yÕu tè cña s¶n xuÊt.
së kinh tÕ cña sù ph©n phèi bao gåm c¶ sù ph©n phèi cho s¶n xuÊt vµ ph©n
phèi cho tiªu dïng do ®ã tæng s¶n phÈm x· héi võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho
s¶n xuÊt, võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho c¸ nh©n mçi thµnh viªn trong x· héi .
Nhng v× sù ph©n phèi bao giê còng gåm ph©n phèi cho s¶n xuÊt xem yÕu
cña s¶n xuÊt ph©n phèi cho tiªu dïng xem t qucña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt,cho
nªn kh«ng ph¶i toµn s¶n phÈm x· héi t¹o ra ®Òu ®îc ph©n phèi cho tiªu dïng
nh©n mµ cÇn trÝch ra ®Ó bï ®¾p nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt hao phÝ, réng s¶n xuÊt lËp
quü png, chi pqu¶n hµnh chÝnh chøc... PhÇn cßn l¹i phï hîp víi
lîng chÊt lîng lao ®éng. Nh vËy,ph©n phèi tæng n phÈm i ph©n
phèi ®Ó tiªu dïng cho s¶n xuÊt, võa ®îc ph©n phèi ®Ó tiªu dïng cho nh©n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
1.3/ C¸c h×nh thøc ph©n phèi ë níc ta hiÖn nay
§¹i héi ®ai biÓu toµn quèc lÇn tVIII cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh §¹i héi
§¶ng lÇn thø IX còng tp tôc kh¼ng ®Þnh nÒn kinh tÕ níc ta trong thêi kú qu¸ ®é
nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cã sù qu¶n lý cña nhµ níc ,t¬ng øng víi nã lµ nhiÒu
h×nh thøc ph©n phèi nhng y ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng hu qu¶ kinh
chñ yÕu , ®ång thêi ph©n phèi dùa trªn møc ®ãng gãp nguån lùc kh¸c vµo kÕt qu
s¶n xuÊt - kinh doanh ph©n phèi th«ng qua phóc lîi x· héi.
Trong nÒn kinh nµy xuÊt hiÖn nhiÒu cthÓ kinh kc nhau víi c¸c h×nh
thøc u kh¸c nhau vµ còng ®ã mµ xuÊt hiÖn nhiÒu ph¬ng thøc ph©n phèi
kh¸c nhau.Mçi thµnh phÇn kinh tÕ ph¬ng thøc s¶n xuÊt –kinh doanh kh¸c nhau
nªn kÕt qu¶ kinh doanh kh¸c nhau do ®ã cÇn c¸c h×nh thøc ph©n phèi kh¸c nhau
vËy ë níc ta hiÖn nay kh«ng thÓ tån t¹i mét h×nh thøc ph©n phèi duy nhÊt
1.3.1/ Ph©n phèi theo lao ®éng
Trong thêi qu¸ ®é hiÖn nay ,h×nh thøc ph©n phèi theo lao ®éng lµ h×nh thøc
ph©n phèi c¨n bn , nguyªn t¾c ph©n phèi chñ yÕu tch hîp nhÊt víi c¸c thµnh
phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é ng h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt (kinh tÕ nhµ níc)hoÆc c¸c
hîp t¸c cæ phÇn mµ gãp vèn cña c¸c thµnhviªn b»ng nhau (kinh tÕ h¬p t¸c )
Ph©n phèi theo lao ®éng h×nh thøc ph©n phèi c¨n b¶n, lµ nguyªn t¾c ph©n phèi
chñ yÕu thÝch hîp nhÊt víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é së h÷u c«ng h÷u vÒ
t liÖu s¶n xuÊt. Do ®ã dùa trªn c¬ së cña chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt mµ chÕ
®é ngêi bãc lét ngêi bÞ xbá.Ngêi lao ®éng lµm chñ nh÷ng tliÖu s¶n xuÊt n
tÊt yÕu còng lµm chñ ph©n phèi theo thu nhËp . Lao ®éng ®ang trë thµnh quyÕt
®Þnh ®Þa vµ phóc i vËt chÊt cña mçi ngêi. ChÝnh vËy mµ ph©n phèi theo lao
®éng lµ phï hîp víi quan hÖ s¶n xuÊt cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®ang tån t¹i ë níc
ta.
Tríc ®©y níc ta ®· tc hiÖn sù pn phèi b×nh qn pn phèi cho mçi
ngêi t lîng s¶n phÈm nh nhau, kh«ng ph©n biÖt c ®ãng gãp cña tõng
ngêi vµo s¶n xuÊt x· héi. Ph©n phèi b×nh qu©n ®· g©y ra bÊt hîp lý vµ tiªu
cùc trong x· héi.
1.3.2/Ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c
n c¹nh viÖc thùc hiÖn ph©n phèi theo lao ®éng th× níc ta n ng
h×nh thøc ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c. NÒn kinh níc
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
ta trong bíc qu¸ ®é ®Þnh híng lªn chñ nghÜa héi . Víi u nhiÒu thµnh phÇn
,nªn tÊt yÕu co nhiÒu h×nh thøc h÷u t liÖu s¶n xuÊt vµ còng sÏ xuÊt hiÖn nhiÒu
h×nh thøc s¶n xuÊt kinh doanh kh¸c nhau.
t ®Æc ®iÓm nÐt cña níc ta trong qu¸ ®é ®Þnh híng n CNXH mét
nÒn s¶n xuÊt nt×nh tr¹ng thiÕu vèn ph©n t¸n n. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tÝch
tËp trung vèn cha cao, mét phÇn t¬ng ®èi lín vèn vèn s¶n xuÊt hiÖn nay cßn n»m
r¶i r¸c ,ph©n t¸n trong tay ngêi t h÷u nhá ,t s¶n nhá ,trong ®ã c¶ díi dang jt
liÖu s¶n xuÊt , vµng b¹c ngo¹i hèi vµ tiÒn mÆt vv…. §Ó sö ng nguån vèn ®ã cho s¶n
xuÊt th× kh«ng thÓ sö dông c¸ chÝnh s¸ch ¾p ®Æt nh trng thu, trng mua hoÆc ®ãng
gãp phÇn mét c¸ch nh qu©n. sau ngquyÕt i nghÞ lÇn thø VI Ban chÊp
hµnh trung ¬ng (kho¸ VI) th× ë níc ta ®· xuÊt hiÖn c¸c biÖn ph¸p huy ®éng vèn cña
d©n cdíi c¸c h×nh thøc vay vèn, hïn vèn vµ gãp phÇn kh«ng h¹n chÕ, víi møc
l·i suÊt hîp lý. C¸ch lµm nh vËy cã t¸c dông ®a ®îc vèn nhµn rçi ®i vµo chu
chuyÓn. Qua ®ã kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ n¾m quyÒn sö dông mét nguån
vèn to lín h¬n nhiÒu nguån vèn tù cã. Nh vËy mÆc së h÷u vèn t nh©n, nhng
viÖc sö dông vèn ®· mang tÝnh héi. XÐt t×nh h×nh ®Êt níc ta th× cÇn phi t¹o ®iÒu
kiÖn ph¸p lý cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t nh©n c¸ thÓ vµ tÊt c¶ mäi thµnh viªn trong
x· héi yªn t©m vµ m¹nh d¹n ®Çu t vèn vµ n xuÊt kinh doanh. Bªn c¹nh ®ã thùc
hiÖn ph©n phèi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh theo vèn vµ theo tµi n cña mçi c¸ nh©n
®ãng gãp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x· héi d¬Ý h×nh thøc “lîi tøc”vµ “lîi nhuËn” vµ ®îc
coi h×nh thøc ph©n phèi p ph¸p vµ ®îc o a ph¸p luËt. Do liªn
doanh liªn kÕt gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, gi÷a c¸c chñ thÓ s¶n xuÊt kinh doanh nªn
®· xuÊt hiÖn c¸c c«ng ty liªn doanh, c¸c xÝ nghiÖp cæ phÇn. ë c¸c lo¹i xÝ nghiÖp nµy,
viÖc ph©n phèi dùa trªn së vèn cæ phÇn, díi h×nh thøc lîi tøc phÇn. Ph©n phèi
thu nhËp díi h×nh thøc lîi tøc tiÒn göi cña cnh©n hoÆc tËp thÓ vµo ng©n hµng.
1.3.3/ Ph©n phèi th«ng qua phóc lîi tËp thÓ , phóc lîi x·i
Ph©n phèi theo lao ®éng vµ ph©n phèi theo tµi s¶n vµ vèn ®Òu lµ tÊt yÕu kh¸ch
quan trong qu¸ ®é hiÖn nay ë níc ta , c¸c h×nh thøc ph©n phèi ®ã ®Òu nh»m môc
®Ých thóc ®Èy nÒn s¶n xuÊt ph¸t triÓn t¹o p c«ng b»ng x· héi gi÷a i thµnh
viªn trong héi. Nhng trong ®iÒu kiÖn tcña níc ta hiÖn nay , nhng ngoµi
nh÷ng ngêi khoÎ m¹nh kh¶ n¨ng lao ®éng ®ang lao ®éng, ®îc tc«ng theo
lao ®éng, nh÷ng vèn tµi s¶n ®ãng gãp vµo qóa tr×nh n xuÊt ®Ó ®îc nhËn i
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.