Thực trạng tham gia ngoại kiểm khí máu của các phòng xét nghiệm tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2020 - 2024

Xét nghiệm khí máu động mạch đóng vai trò thiết yếu trong đánh giá thăng bằng kiềm-toan, thông khí và bão hòa oxy máu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chẩn đoán và điều trị bệnh nhân. Để đảm bảo độ tin cậy và chính xác của kết quả xét nghiệm, việc triển khai các phương pháp kiểm soát chất lượng, đặc biệt là ngoại kiểm, là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, dữ liệu tổng thể về tình hình tham gia và chất lượng ngoại kiểm khí máu tại các phòng xét nghiệm ở miền Bắc Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng tham gia và kết quả ngoại kiểm khí máu của các phòng xét nghiệm tại khu vực này trong giai đoạn 2020-2024, từ đó cung cấp cơ sở khoa học để so sánh, cải thiện chất lượng và định hướng phát triển.

Chuyên gia y tế, cán bộ quản lý chất lượng phòng xét nghiệm, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực y học xét nghiệm và các nhà hoạch định chính sách y tế.

Nghiên cứu mô tả cắt ngang này đánh giá thực trạng tham gia và kết quả chương trình ngoại kiểm khí máu (KM) tại các phòng xét nghiệm (PXN) miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2020-2024. Sử dụng dữ liệu ngoại kiểm do Trung tâm Kiểm chuẩn chất lượng xét nghiệm y học – Trường Đại học Y Hà Nội điều phối, nghiên cứu phân tích hiệu suất của các PXN dựa trên 11 thông số khí máu, được đánh giá bằng chỉ số SDI và TS. Kết quả cho thấy số lượng PXN tham gia tăng đáng kể từ 18 (2020) lên 39 (2024), tương ứng tăng 77%, và tỷ lệ PXN đạt kết quả ngoại kiểm ≥ 90% cũng tăng từ 50,0% lên 72,0%. Các thông số như pH và lactat duy trì tỷ lệ đạt cao trên 90%, trong khi pO2, pCO2 và glucose dao động từ 80-90%. Sự phân bố PXN tham gia không đồng đều, tập trung chủ yếu ở Đồng bằng sông Hồng và Đông Bắc Bộ. Các dòng thiết bị phổ biến của các hãng lớn như Roche, Siemens, IL cho thấy tỉ lệ đạt cao và ổn định, trong khi một số dòng khác còn hạn chế. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng mặc dù đã có những cải thiện đáng kể về số lượng tham gia và chất lượng ngoại kiểm KM, vẫn còn tồn tại sự thiếu đồng đều giữa các thông số và vùng miền. Điều này đòi hỏi các PXN cần tăng cường tuân thủ quy trình phân tích, đặc biệt với các thông số nhạy cảm. Hàm ý của nghiên cứu là cần thiết phải tăng cường đào tạo, giám sát và mở rộng phạm vi tham gia ngoại kiểm KM để nâng cao chất lượng xét nghiệm và tiến tới chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế, đặc biệt tại các khu vực còn hạn chế và với các thông số có tỉ lệ đạt thấp. Nghiên cứu cũng mở ra hướng cho các nghiên cứu tiếp theo đi sâu vào phân tích chi phí-lợi ích và dữ liệu cụ thể tại từng PXN để đưa ra giải pháp toàn diện hơn.