BỘ Y TẾ
BỆNH VIỆN 74 TRUNG ƯƠNG
THỰC TRẠNG TỪ CHỐI MẪU XÉT NGHIỆM VÀ MỘT SỐ
YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI BỆNH VIỆN 74 TRUNG ƯƠNG
Vĩnh Phúc, 2017
1
BỘ Y TẾ
BỆNH VIỆN 74 TRUNG ƯƠNG
THỰC TRẠNG TỪ CHỐI MẪU XÉT NGHIỆM VÀ MỘT SỐ
YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI BỆNH VIỆN 74 TRUNG ƯƠNG
CN. Nguyễn Bá Vương
ThS. Trương Công Thứ
BS. Cao Thanh Thủy
Vĩnh Phúc, 2017
2
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, ngành y tế đã đạt được nhiều thành tựu to
lớn trong công tác dự phòng và điều trị bệnh. Trong những thành tích chung
đó, lĩnh vực xét nghiệm (XN) y học đã phát triển không ngừng, đóng góp
những thành tích không nhỏ. Xét nghiệm y học là một trong những lĩnh vực
không thể thiếu nhằm giúp các bác sĩ chẩn đoán chính xác bệnh, xác định căn
nguyên để quyết định phương pháp điều trị, đánh giá hiệu quả cũng như tiên
lượng. Với sự tiến bộ của y học, việc thực hiện các xét nghiệm như sinh hóa,
huyết học, xét nghiệm miễn dịch, xét nghiệm vi sinh trở thành yếu tố mang
tính quyết định cho phác đồ điều trị của các bác sĩ. Hiện nay, việc làm này đã
trở thành thường quy trong các chỉ định khám cận lâm sàng. Mặt khác, với
nhu cầu về sức khỏe, xét nghiệm giúp người bệnh có thể phát hiện sớm bệnh
tật để có phương án phòng bệnh tốt hơn…
Hiện nay đứng trước yêu cầu hội nhập và phát triển của đất nước, nền y
học nói chung và lĩnh vực xét nghiệm nói riêng phải không ngừng cải tiến
nâng cao chất lượng đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân, Thủ
tướng Chính phủ đã ra quyết định số 316/QĐ- TTg ngày 27/02/2016: Phê
duyệt đề án tăng cường năng lực hệ thống quản lý chất lượng xét nghiệm y
học giai đoạn 2016- 2025. Thông tư số 01/2013/TT-BYT của Bộ Y tế: hướng
dẫn thực hiện quản lý chất lượng xét nghiệm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh
Cùng với sự quan tâm và đầu tư của lãnh đạo bệnh viện (BV) về cơ sở
vật chất và trang thiết bị hiện đại cho khoa Xét nghiệm, các bệnh viện cũng
đồng thời áp dụng nhiều giải pháp khác nhằm nâng cao chất lượng của xét
nghiệm và chất lượng hoạt động của khoa xét nghiệm. Chất lượng của xét
nghiệm phụ thuộc vào việc đảm bảo ở cả 3 giai đoạn: giai đoạn trước xét
nghiệm, giai đoạn xét nghiệm và giai đoạn sau xét nghiệm. Đặc biệt ở giai
đoạn trước xét nghiệm, nguy cơ sai số ở giai đoạn này là cao nhất chiếm từ 49
đến 73% (tức là trong 100 trường hợp sai số kết quả xét nghiệm thì sai số do
1
giai đoạn này chiếm từ 49 đến 73 trường hợp) mà lý do chính là do cách lấy
và bảo quản bệnh phẩm xét nghiệm.
Khoa Xét nghiệm Bệnh viện 74 trung ương gồm 04 bộ phận: Huyết
học, Sinh hóa, Vi sinh và Giải phẫu. Được sự quan tâm của lãnh đạo Bệnh
viện, khoa Xét nghiệm đã xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng xét nghiệm
nhằm đảm bảo và nâng cao chất lượng xét nghiệm đáp ứng yêu cầu của lâm
sàng trong chẩn đoán và điều trị người bệnh. Tuy nhiên, tình trạng mẫu xét
nghiệm khi bàn giao cho khoa Xét nghiệm thường không đảm bảo và nhiều
mẫu khoa Xét nghiệm phải từ chối. Vậy tỷ lệ mẫu xét nghiệm không đảm bảo
yêu cầu và bị từ chối là bao nhiêu? Yếu tố nào liên quan đến từ chối mẫu xét
nghiệm?
Xuất phát từ lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực
trạng từ chối mẫu xét nghiệm và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện 74
Trung ương”. Nghiên cứu nhằm mục tiêu:
1. Mô tả tỷ lệ từ chối và lý do từ chối mẫu xét nghiệm tại Bệnh viện
74 Trung ương, năm 2017.
2. Xác định một số yếu tố liên quan đến từ chối mẫu tại Bệnh viện
74 Trung ương, năm 2017.
2
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Một số khái niệm về chuyên ngành xét nghiệm
Xét nghiệm là một loạt các hoạt động có mục tiêu xác định giá trị hoặc
tính chất của một vật thể.
Xét nghiệm chẩn đoán là một xét nghiệm để xác định một bệnh hoặc
một triệu chứng của bệnh.
Xét nghiệm định tính là một xét nghiệm để phát hiện sự hiện diện hoặc
không của một chất, một phức hợp đặc biệt, hoặc điều kiện cho sự tồn tại hay
mất đi của chúng.
Xét nghiệm định lượng là một xét nghiệm để xác định nồng độ
hoặc số lượng của một chất phân tích trong một mẫu bệnh phẩm, kết quả
được biểu hiện dưới dạng số lượng.
Phòng xét nghiệm là các khoa, phòng hoặc đơn vị xét nghiệm
tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tiếp nhận mẫu xét nghiệm lấy từ người và
các nguồn liên quan khác để thực hiện xét nghiệm, cung cấp thông tin trực
tiếp phục vụ cho công tác khám bệnh, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học và đào
tạo.
Quản lý chất lượng xét nghiệm là các hoạt động phối hợp để định
hướng và kiểm soát của phòng xét nghiệm về chất lượng xét nghiệm, bao gồm
lập kế hoạch, kiểm soát, bảo đảm và cải tiến chất lượng xét nghiệm.
Bảo đảm chất lượng (Quality Assurance-QA) bao hàm toàn bộ
các chính sách, pháp qui, kế hoạch về đào tạo con người, trang bị máy móc,
lựa chọn phương pháp kỹ thuật và thuốc thử để làm cho xét nghiệm đạt
được độ tin cậy mà thầy thuốc lâm sàng có thể dựa vào nó trong việc chẩn
đoán và điều trị bệnh. Hay nói một cách khác, đảm bảo chất lượng là một quy
trình tổng thể đảm bảo kết quả của phòng thí nghiệm đưa ra là chính xác nhất.
3