Đ bài: Thuy t minh v qu n th di tích c đô Hu ề ế ề ầ ể ố ế
Bài làm
Hu là m t thành ph mi n Trung Vi t Nam và là t nh l c a t nh Th a Hu . Là kinh đôế ộ ố ở ề ệ ỉ ị ủ ỉ ừ ế
c a Vi t Nam d i tri u Nguy n Hu n i ti ng v i nh ng đn chùa, thành quách, lăngủ ệ ướ ề ễ ệ ổ ế ớ ữ ề
t m, ki n trúc g n li n v i c nh quan thiên nhiên. Nghiêng mình bên dòng sông xanh hi nẩ ế ắ ề ớ ả ề
hòa c a mi n Trung. Hu là m t di s n văn hoá v t th và tính th n mang ý nghĩa qu củ ề ế ộ ả ậ ể ầ ố
h n qu c túy, m t mi n văn hoá đc đáo c a Vi t Nam và th gi i. Năm 1993, Hu đãồ ố ộ ề ộ ủ ệ ế ớ ế
đc UNESCO công nh n là di s n văn hoá th gi i. Cho đn hôm nay, Hu đã đang, vàượ ậ ả ế ớ ế ế
s mãi mãi đc gi gìn, b o t n và phát tri n, sánh vai v i các k quan hàng ngàn nămẽ ượ ữ ả ồ ể ớ ỳ
c a nhân lo i trong danh m c Di s n Văn hoá Th gi i c a UNESCO.ủ ạ ụ ả ế ớ ủ
Qu n th di tích C đô Hu hay Qu n th di tích Hu ch nh ng di tích l ch s – văn hoáầ ể ố ế ầ ể ế ỉ ữ ị ử
do tri u Nguy n ch tr ng xây d ng trong kho ng th i gian đu th k 19 đn n a đuề ễ ủ ươ ự ả ờ ầ ế ỷ ế ử ầ
th k 20 trên đa bàn kinh đô Hu x a; nay thu c ph m vi thành ph Hu và m t vàiế ỷ ị ế ư ộ ạ ố ế ộ
vùng ph c n thu c t nh Th a Thiên-Hu Qu n th di tích C đô Hu có th phân chiaụ ậ ộ ỉ ừ ế ầ ể ố ế ể
thành các c m công trình g m: Các di tích trong Kinh thành Hu g m Kinh thành, Hoàngụ ồ ế ồ
thành, T c m thành. Các di tích bên ngoài Kinh thành Hu g m các lăng t m, chùa chi n,ử ấ ế ồ ẩ ề
cung đi n…ệ
N m gi a lòng Hu bên b B c c a con sông H ng dùng d ng ch y xuyên qua t Tâyằ ữ ế ờ ắ ủ ươ ằ ả ừ
sang Đông, h th ng ki n trúc bi u th cho quy n uy c a ch đ trung ng t p quy nệ ố ế ể ị ề ủ ế ộ ươ ậ ề
nhà Nguy n v n đang s ng s ng tr c bao bi n đng c a th i gian. Đó là Kinh thànhễ ẫ ừ ữ ướ ế ộ ủ ờ
Hu Hoàng thành Hu T c m thành Hu , ba tòa thành l ng vào nhau đc b trí đăngế ế ử ấ ế ồ ượ ố
đi trên m t tr c d c xuyên su t t m t Nam ra m t B c. H th ng thành quách đây làố ộ ụ ọ ố ừ ặ ặ ắ ệ ố ở
m t m u m c cùng s k t h p hài hòa nhu n nhuy n gi a tinh hoa ki n trúc Đông vàộ ẫ ự ự ế ợ ầ ễ ữ ế
Tây. Đó là Kinh thành Hu đc vua Gia Long ti n hành kh o sát t năm 1803, kh i côngế ượ ế ả ừ ở
xây d ng t 1805 và hoàn ch nh vào năm 1832 d i tri u vua Minh M ng. Kinh thànhự ừ ỉ ướ ề ạ
Hu phía nam giáp đng Tr n H ng Đo; phía tây giáp đng Lê Du n; phía b c giápế ườ ầ ư ạ ườ ẩ ắ
đng Tăng B t H ; phía đông giáp đng Phan Đăng L u. Kinh thành Hu g m: Kườ ạ ổ ườ ư ế ồ ỳ
Đài, Tr ng Qu c T Giám, Đi n Long An, B o tàng M thu t Cung đình Hu Đình Phúườ ố ừ ệ ả ỹ ậ ế
Xuân, H T nh Tâm, Tàng th lâu Vi n C M t – Tam Tòa, Đàn Xã T c, C u v th nồ ị ư ệ ơ ậ ắ ử ị ầ
công.
Hoàng Thành n m bên trong Kinh Thành, có ch c năng b o v các cung đi n quan tr ngằ ứ ả ệ ệ ọ
nh t c a tri u đình, các mi u th t tiên nhà Nguy n và b o v T C m Thành – n iấ ủ ề ế ờ ổ ễ ả ệ ử ấ ơ
dành riêng cho vua và hoàng gia Hoàng Thành và T C m Thành th ng đc g i chungử ấ ườ ượ ọ
là Đi N i. Các di tích trong Hoàng Thành g m: Ng Môn, Đi n Thái Hoà và sân Điạ ộ ồ ọ ệ ạ
Tri u Nghi, Tri u T Mi u, H ng T Mi u, Th T Mi u, Thái T Mi u, Cung Diênề ệ ổ ế ư ổ ế ế ổ ế ổ ế
Th , Cung Tr ng Sanh, Hi n Lâm Các, C u Đnh, Đi n Ph ng Tiên. Hoàng Thành gi iọ ườ ể ử ỉ ệ ụ ớ
h n b i m t vòng t ng thành g n vuông v i m i chi u x p x 600m v i 4 c ng ra vàoạ ở ộ ườ ầ ớ ỗ ề ấ ỉ ớ ổ
đc đáo nh t th ng đc l y làm bi u t ng c a C đô: Ng Môn, chính là khu v cộ ấ ườ ượ ấ ể ượ ủ ố ọ ự
hành chính t i cao c a tri u đình Nguy n.ố ủ ề ễ
Bên trong Hoàng Thành, h i d ch v phía sau, là T C m Thành. T C m Thành là vòngơ ị ề ử ấ ừ ấ
t ng thành th ba c a Kinh đô Hu gi i h n khu v c làm ăn và sinh ho t c a vua vàườ ứ ủ ế ớ ạ ự ở ạ ủ
hoàng gia. Các di tích trong T C m Thành g m: T Vu và H u Vu, V c đng, Đi nử ấ ồ ả ữ ạ ổ ệ
Ki n Trung, Đi n C n Chánh, Thái Bình Lâu, Duy t Th Đng.ế ệ ầ ệ ị ườ
Xuyên su t c ba tòa thành, con đng Th n đo ch y t b sông H ng mang trên mìnhố ả ườ ầ ạ ạ ừ ờ ươ
nh ng công trình ki n trúc quan y u nh t c a Kinh thành Hu : Nghinh L ng Đình, Phuữ ế ế ấ ủ ế ươ
Văn Lâu, K Đài, Ng Môn, đi n Thái Hòa, Đi n C n Chánh, đi n Càn Thành, cung Khônỳ ọ ệ ệ ẩ ệ
Thái, l u Ki n Trung… Hai bên đng Th n đo này là hàng trăm công trình ki n trúc l nầ ế ườ ầ ạ ế ớ
nh b trí cân đi đu đn, đan xen cây c , ch p ch n khi n khi hi n gi a nh ng s cỏ ố ố ề ặ ỏ ậ ờ ẩ ệ ữ ữ ắ
màu thiên nhiên, luôn t o cho con ng i m t c m giác nh nhàng thanh th n.ạ ườ ộ ả ẹ ả
Các di tích ngoài kinh thành Hu bao g m Lăng t m và m t s di tích khác. V phía Tâyế ồ ẩ ộ ố ề
c a Kinh thành, n m hai bên b sông H ng, lăng t m c a các vua Nguy n bao g m:ủ ằ ờ ươ ẩ ủ ễ ồ
Lăng Gia Long – còn g i là Thiên Th L ng, th c ra là m t qu n th nhi u lăng t m trongọ ọ ằ ự ộ ầ ể ề ẩ
hoàng quy n. Lăng Minh M ng còn g i là Hi u lăng do vua Thi u Tr cho xây d ng đề ạ ọ ế ệ ị ự ế
chôn c t vua cha Minh M ng cách c đô Hu 12 km. Lăng T Đc đc chính vua Tấ ạ ố ế ự ứ ượ ự
Đc cho xây d ng khi còn t i v , lúc m i xây d ng, lăng có tên là V n Niên C , sau khiứ ự ạ ị ớ ự ạ ơ
T Đc m t, lăng đc đi tên thành Khiêm Lăng, là m t trong nh ng lăng t m đp nh tự ứ ấ ượ ổ ộ ữ ẩ ẹ ấ
c a vua chúa nhà Nguy n. Lăng Đng Khánh còn g i là T Lăng xây d ng đ th cha, khiủ ễ ồ ọ ư ự ể ờ
Đng Khánh đt ng t qua đi, Vua Thành Thái (1889 – 1907) k v trong b i c nh đtồ ộ ộ ờ ế ị ố ả ấ
n c g p nhi u khó khăn không th xây c t lăng t m cho cha, đành đi làm Ng ng Hy đướ ặ ề ể ấ ấ ổ ư ể
th vua Đng Khánh. Lăng D c Đc tên ch An Lăng cách trung tâm thành ph ch a đyờ ồ ụ ứ ữ ố ư ầ
2km; là n i an táng c a 3 vua nhà Nguy n: D c Đc, Thành Thái, Duy Tân. Lăng Kh iơ ủ ễ ụ ứ ả
Đnh còn g i là ng Lăng t a l c trên tri n núi Châu Ch bên ngoài kinh thành Hu đcị ọ Ứ ọ ạ ề ữ ế ượ
xây d ng t năm 1920 ngay sau khi Kh i Đnh lên ngôi, pha tr n ki n trúc Đông Tây Kimự ừ ả ị ộ ế
c l th ng, v i các tác ph m ngh thu t ghép tranh sành s đc đáo. Lăng Thi u Trổ ạ ườ ớ ẩ ệ ậ ứ ộ ệ ị
còn g i là X ng Lăng là n i chôn c t hoàng đ Thi u Tr . So v i lăng t m các vua ti nọ ươ ơ ấ ế ệ ị ớ ẩ ề
nhi m và k v , lăng Thi u Tr có nh ng nét riêng. Đây là lăng duy nh t quay m t vệ ế ị ệ ị ữ ấ ặ ề
h ng Tây B c, m t h ng ít đc dùng trong ki n trúc cung đi n và lăng t m th iướ ắ ộ ướ ượ ế ệ ẩ ờ
Nguy n. M i lăng vua Nguy n đu ph n ánh cu c đi và tính cách c a v ch nhân đangễ ỗ ễ ề ả ộ ờ ủ ị ủ
yên ngh .ỉ
Các di tích khác bao g m: Tr n Bình Đài và c a Tr n Bình. Tr n Bình đài n m v tríồ ấ ử ấ ấ ằ ở ị
Đông B c kinh thành Hu Phu Văn Lâu n m trên tr c chính c a Hoàng Thành Hu phíaắ ế ằ ụ ủ ế
tr c K Đài dùng làm n i niêm y t nh ng ch d quan tr ng c a nhà vua và tri u đình,ướ ỳ ơ ế ữ ỉ ụ ọ ủ ề
ho c k t qu các k thi do tri u đình t ch c. Tòa Th ng B c t a l c bên b Nam sôngặ ế ả ỳ ề ổ ứ ươ ạ ọ ạ ờ
H ng, là tr s đ đón ti p các s th n n c ngoài. Văn Mi u còn g i là Văn Thánhươ ụ ở ể ế ứ ầ ướ ế ọ
Mi u là n i th Kh ng T và d ng bia ti n sĩ. Võ Miêu hay Võ Thánh mi u, là n i thế ơ ờ ổ ử ự ế ế ơ ờ
ph ng và ghi danh nh ng danh t ng Vi t Nam, nh ng ti n sĩ đ tr ng ba khoa thi võụ ữ ướ ệ ữ ế ỗ ọ
d i tri u Nguy n. Đàn Nam Giao tri u Nguy n là n i các vua Nguy n t tr i. Hướ ề ễ ề ễ ơ ễ ế ờ ổ
Quy n còn đc là H Khuyên là m t chu ng nuôi h và là m t đâu tr ng đc đáo, đây làề ọ ổ ộ ồ ổ ộ ườ ộ
đu tr ng c a nh ng cu c t chi n gi a voi và h nh m t th n trong ngày h i và ph cấ ườ ủ ữ ộ ử ế ữ ổ ằ ế ầ ộ ụ
v nhu c u gi i trí tiêu khi n. Đi n Voi Ré đ th các v th n b o v và mi u th b nụ ầ ả ể ệ ể ờ ị ầ ả ệ ế ờ ố
con voi dũng c m nh t trong chi n tr n c a tri u Nguy n. Đi n Hòn Chén t a l c trênả ấ ế ậ ủ ề ễ ệ ọ ạ
núi Ng c Trán, thu c làng Ng c H , xã H ng H , huy n H ng Trà, t nh Th a Thiên –ọ ộ ọ ồ ươ ồ ệ ươ ỉ ừ
Hu . Ngày x a ng i Chăm th n th n PoNagar, sau đó ng i Vi t ti p t c th bàế ư ườ ờ ữ ầ ườ ệ ế ụ ờ
x ng Thánh M u Thiên Y A Na. Chùa Thiên M là m t ngôi chùa n m trên đi Hà Khê,ư ẫ ụ ộ ằ ồ
t ng n sông H ng, cách trung tâm thành ph Hu kho ng 5km v phía tây, là ngôi chùaả ạ ươ ố ế ả ề
c nh t c a Hu . Tr n H i Thành (Thành tr n gi m t bi n) là m t thành lũy dùng đổ ấ ủ ế ấ ả ấ ữ ặ ể ộ ể
b o v kinh đô tri u Nguy n đc xây d ng c a Phía Đông, kinh thành Hu . Nghênhả ệ ề ễ ượ ự ở ử ế
L ng Đình hay Nghênh L ng T dùng làm n i ngh chân c a nhà vua tr c khi điươ ươ ạ ơ ỉ ủ ướ
xu ng bên sông đ lên thuy n r ng ho c làm n i hóng mát. Cung An Đnh t a l c bên bố ể ề ồ ặ ơ ị ọ ạ ờ
sông An C u, là cung đi n riêng c a vua Kh i Đnh t khi còn là thái t đn khi làm vua,ự ệ ủ ả ị ừ ừ ế
sau này đc Vĩnh Thu th a k và t ng s ng đây sau khi thoái v .ượ ỵ ừ ế ừ ố ở ị
T t c nh ng công trình ki n trúc trên đc đt trong m t khung c nh thiên nhiên k thúấ ả ữ ế ượ ặ ộ ả ỳ
v i nhi u y u t bi u t ng s n có t nhiên đn m c ng i ta m c nhiên xem đó làớ ề ế ố ể ượ ẵ ự ế ứ ườ ặ
nh ng b ph n c a Kinh thành Hu – đó là núi Ng Bình dòng H ng Giang, c n Giãữ ộ ậ ủ ế ự ươ ồ
Viên, c n B c Thanh… Nhìn t phía ng c l i nh ng công trình ki n trúc đây nh hoàồ ộ ừ ượ ạ ữ ế ở ư
l n vào thiên nhiên t o nên nh ng ti t t u k di u khi n ng i ta quên m t bàn tay conẫ ạ ữ ế ấ ỳ ệ ế ườ ấ
ng i đã tác đng lên nó. Ngày nay, Hu tr thành m t thành ph Festival đc tr ng c aườ ộ ế ở ộ ố ặ ư ủ
Vi t Nam. C hai năm m t l n, nhân dân thành ph Hu l i đón chào ngày l h i tr ngệ ứ ộ ầ ố ế ạ ễ ộ ọ
đi này trong ni m háo h c. V i m t di s n văn hoá v t th và tinh th n mang ý nghĩaạ ề ứ ớ ộ ả ậ ể ầ
qu c h n qu c túy c a dân t c, Hu là m t hi n t ng văn hoá đc đáo c a Vi t Nam vàố ồ ố ủ ộ ế ộ ệ ượ ộ ủ ệ
th gi i. Hu s mãi mãi đc gi gìn – cho Vi t Nam và cho th gi i, mãi mãi là ni mế ớ ế ẽ ượ ữ ệ ế ớ ề
t hào c a chúng ta. Hu h p d n và chi m đc tình c m c a nhi u ng i, trong n cự ủ ế ấ ẫ ế ượ ả ủ ề ườ ướ
cũng nh qu c t .ư ố ế
Bài s 2ố
C đô Hu là m t trong nh ng đa đi m du l ch n i ti ng c a Vi t Nam hàng năm thu hútố ế ộ ữ ị ể ị ổ ế ủ ệ
r t nhi u du khách trong và ngoài n c. Hu là vùng đt kinh k x a đc nhà Nguy nấ ề ướ ế ấ ỳ ư ượ ễ
xây d ng làm trung tâm chính tr , kinh t và văn hóa c a c n c t đu th k 19 đnự ị ế ủ ả ướ ừ ầ ế ỷ ế
n a đu th k 20.ử ầ ế ỷ
N i đây t ng là kinh đô c a tri u đi phong ki n cu i cùng c a Vi t Nam, n i ch ngơ ừ ủ ề ạ ế ố ủ ệ ơ ứ
ki n bi t bao thăng tr m trong m t giai đo n l ch s chuy n giao gi a th i k Phongế ế ầ ộ ạ ị ử ể ữ ờ ỳ
ki n, thu c đa và th i k xây d ng đt n c trong th i đi m i. Ngày nay, Hu h u nhế ộ ị ờ ỳ ự ấ ướ ờ ạ ớ ế ầ ư
còn l u gi khá nguyên v n các công trình ki n trúc đc tr ng c a ch đ phong ki n nhàư ữ ẹ ế ặ ư ủ ế ộ ế
Nguy n tr i qua 143 năm t năm 1802 đn năm 1945. M t trong nh ng công trình ki nễ ả ừ ế ộ ữ ế
trúc đc tr ng tiêu bi u và hoành tráng nh t trong qu n th di tích c đô Hu đó là Kinhặ ư ể ấ ầ ể ố ế
Thành Hu . H th ng kinh thành ngày này g m r t nhi u công trình ki n trúc quan tr ng,ế ệ ố ồ ấ ề ế ọ
n i t ng là trung tâm chính tr c a c n c và là n i tr vì c a 13 v vua tri u Nguy n.ơ ừ ị ủ ả ướ ơ ị ủ ị ề ễ
Đa đi m lý t ng nh t đ h ng d n viên gi i thi u v Kinh Thành Hu chính là l uị ể ưở ấ ể ướ ẫ ớ ệ ề ế ở ầ
Ngũ Ph ng, n i du khách có th nhìn th y đc dòng sông H ng, núi Ng Bình phía xaụ ơ ể ấ ượ ươ ự
và C n H n, c n Dã Viên. Đây chính là m t trong nh ng y u t phong th y cho Kinhồ ế ồ ộ ữ ế ố ủ
Thành Hu . Kinh thành Hu đc xây d ng d i th i vua Gia Long, là v vua khai qu cế ế ượ ự ướ ờ ị ố
c a tri u đi nhà Nguy n.ủ ề ạ ễ
Công cu c kh o sát đ xây d ng Kinh Thành Hu b t đu t năm 1803, chính th c kh iộ ả ể ự ế ắ ầ ừ ứ ở
công vào năm 1805 hoàn ch nh vào kho ng nh ng năm 1832 d i th i vua Minh M ng.ỉ ả ữ ướ ờ ạ
Có th nói r ng, kinh thành Hu là m t trong nh ng thành t u vĩ đi c a vua Gia Long vàể ằ ế ộ ữ ự ạ ủ
tri u Nguy n.ề ễ
Kinh thành Hu đc xây d ng trên di n tích kho ng 520 ha có chu vi 10km cao 6,6m dàiế ượ ự ệ ả
21m. Thành có ki n trúc hình Vauban đc xây khúc kh u v i nh ng pháo đài phòng thế ượ ỉ ớ ữ ủ
đc b trí g n nh đi u nhau trên m t thành. Thành ban đu ch đp b ng đt, mãi đnượ ố ầ ư ề ặ ầ ỉ ắ ằ ấ ế
cu i th i vua Gia Long thành m i đc cho p g ch nh chúng ta th y ngày hôm nay.ố ờ ớ ượ ố ạ ư ấ
Bên ngoài vòng thành có m t h th ng h thành hào ch y d c theo chân thành có tác d ngộ ệ ố ộ ạ ọ ụ
nh là ch ng ng i v t có ch c năng phòng th v a có ch c năng giao thông th y.ư ướ ạ ậ ứ ủ ừ ứ ủ
Kinh thành Hu xoay m t v h ng Nam theo phong th y trong K ch d ch “Thánh nhânế ặ ề ướ ủ ị ị
nam di n, vi thính thiên h ” Có nghĩa là “Vua ph i quay m t v h ng nam đ tr vì thiênệ ạ ả ặ ề ướ ể ị
h ”.ạ
Kinh thành Hu l y núi ng bình cao 104m v phía nam làm y u t Ti n Án, Sông h ngế ấ ự ề ế ố ề ươ
ch y qua tr c m t kinh thành làm y u t Minh Đng. Hai bên t h u sông có c n H nả ướ ặ ế ố ườ ả ữ ồ ế
và c n Dã Viên làm y u t t Thanh Long và H u B ch H . T ng c ng kinh thành Huồ ế ố ả ữ ạ ổ ổ ộ ế