Tiểu luận Kinh tế chính trị
L I M Đ UỜ Ở Ầ
Đ i h i X c a Đ ng đã phân bi t rõ ch đ s h u, thành ph nạ ộ ủ ả ệ ế ộ ở ữ ầ
kinh t và hình th c t ch c s n xu t, kinh doanh. Khi nói ch đ s h uế ứ ổ ứ ả ấ ế ộ ở ữ
là nói v quy n c a các ch th đ i v i tài s n n m trong c c u c a c iề ề ủ ủ ể ố ớ ả ằ ơ ấ ủ ả
xã h i. Ch đ s h u c a n c ta g m ba lo i: toàn dân, t p th , tộ ế ộ ở ữ ủ ướ ồ ạ ậ ể ư
nhân. Nh v y, l n đ u tiên Đ ng ta th a nh n n n kinh t quá đ c aư ậ ầ ầ ả ừ ậ ề ế ộ ủ
n c ta là n n kinh t h n h p, g m nhi u lo i hình s h u, m i ch đướ ề ế ỗ ợ ồ ề ạ ở ữ ỗ ế ộ
s h u đ u là y u t h p thành ch đ kinh t chungở ữ ề ế ố ợ ế ộ ế .
Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th X c a Đ ng cung đã kh ngạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ ả ẳ
đ nh: kinh t nhà n c gi vai trò ch đ o và cùng v i kinh t t p thị ế ướ ữ ủ ạ ớ ế ậ ể
ngày c ng tr thành n n t ng v ng ch c c a n n kinh t qu c dân c aả ở ề ả ữ ắ ủ ề ế ố ủ
n c ta.ướ
Chính vì, vai trò quan tr ng c a kinh t Nhà n c nên em đã ch nọ ủ ế ướ ọ
đ tài "ềTăng c ng vai trò c a kinh t nhà n c trong n n kinh tườ ủ ế ướ ề ế
th tr ng n c ta hi n nay”ị ườ ở ướ ệ đ nghiên c u. Trong quá trình nghiênể ứ
c u do ki n th c còn h n ch , mong nh n đ c s đóng góp ý ki n tứ ế ứ ạ ế ậ ượ ự ế ừ
phía th y cô và các b n cùng khoá. ầ ạ
Đ tài này đ c chia làm 3 ph n:ề ượ ầ
Ph n 1: Lý lu n chung v kinh t nhà n c và vai trò c a nó trongầ ậ ề ế ướ ủ
n n kinh t th tr ng.ề ế ị ườ
Ph n 2: Th c tr ng kinh t nhà n c trong n n kinh t th tr ng ầ ự ạ ế ướ ề ế ị ườ ở
n c ta tr hi n nay.ướ ệ
Ph n 3: ầNh ng gi i pháp nh m nâng cao vai trò c a KTNN trongữ ả ằ ủ
n n KTTT n c ta hi n nay.ề ở ướ ệ
Tô Hồng Vân -K15E
PH N 1Ầ
LÝ LU N CHUNG V KINH T NHÀ N C VÀ VAI TRÒ C A NÓẬ Ề Ế ƯỚ Ủ
TRONG N N KINH T TH TR NG.Ề Ế Ị ƯỜ
1. Lý lu n chung v kinh t nhà n c.ậ ề ế ướ
Khái ni m: kinh t nhà n c(KTNN) là thành ph n kinh t d a trênệ ế ướ ầ ế ự
ch đ s h u công c ng(công h u) v t li u s n xu t(s h u toàn dânế ộ ở ữ ộ ữ ề ư ệ ả ấ ở ữ
và s h u nhà n c). Kinh t nhà n c bao g m các doanh nghi p Nhàở ữ ướ ế ướ ồ ệ
n c, các qu d tr qu c gia, các qu b o hi m nhà n c và các tài s nướ ỹ ự ữ ố ỹ ả ể ướ ả
thu c s h u nhà n c có th đ a vào vòng chu chuy n kinh t .ộ ở ữ ướ ể ư ể ế
Các doanh nghi p nhà n c, b ph n quan tr ng nh t c a kinh t ,ệ ướ ộ ậ ọ ấ ủ ế
gi nh ng vi trí then ch t ph i đi đ u trong vi c ng d ng ti n b khoaữ ữ ố ả ầ ệ ứ ụ ế ộ
h c và công ngh . Đ làm đ c nh v y ph i hoàn thành vi c c ng c ,ọ ệ ể ượ ư ậ ả ệ ủ ố
s p x p đi u ch nh c c u đ i m i và nâng cao hi u qu ho t đ ng c aắ ế ề ỉ ơ ấ ổ ớ ệ ả ạ ộ ủ
các doanh nghi p hi n có.ệ ệ
Nh ng h ng đ th c hi n s p x p l i các doanh nghi p nhà n c:ữ ướ ể ự ệ ắ ế ạ ệ ướ
-Xây d ng các t p đoàn kinh t m nh trên c s các t ng công ty nhàự ậ ế ạ ơ ở ổ
n c, có s tham gia c a các thành ph n kinh t .ướ ự ủ ầ ế
-Th c hi n t t ch tr ng c ph n hoá và đa d ng s h u đ i v iự ệ ố ủ ươ ổ ầ ạ ở ữ ố ớ
nh ng doanh nghi p mà nhà n c không c n n m gi 100%.ữ ệ ướ ầ ắ ữ
-Giao, bán, khoá, cho thuê..các doanh nghi p lo i nh mà Nhà n cệ ạ ỏ ướ
không c n n m gi .ầ ắ ữ
-Sáp nh p, gi i th , cho phá s n nh ng doanh nghi p ho t đ ngậ ả ể ả ữ ệ ạ ộ
không có hi u qu và không th c hi n đ c các bi n pháp trên.ệ ả ự ệ ượ ệ
Ti p t c đ i m i c ch , chính sách đ i v i các doanh nghi p Nhàế ụ ổ ớ ơ ế ố ớ ệ
n c đ t o đ ng l c phát tri n và nâng cao hi u qu theo h ng xoá bướ ể ạ ộ ự ể ệ ả ướ ỏ
tri t đ bao c p, doanh nghi p c nh tranh bình đ ng trên th tr ng; tệ ể ấ ệ ạ ẳ ị ườ ự
ch u trách nhi m s n xu t kinh doanh, n p đ thu và có lãi.ị ệ ả ấ ộ ủ ế
2
Tiểu luận Kinh tế chính trị
2. Vai trò c a kinh t nhà n c trong n n KTTTủ ế ướ ề
2.1 Vai trò m đ ng c a kinh t Nhà n c: m đ ng, h ngở ườ ủ ế ướ ở ườ ướ
d n h tr các thành ph n kinh t khác cùng phát tri nẫ ỗ ợ ầ ể ể
Nh ng lĩnh v c nhà n c c n ph i m đ ng:ữ ự ướ ầ ả ở ườ
-Xây d ng m i, nâng c p c i t o m r ng c s h th ng ph c vự ớ ấ ả ạ ở ộ ơ ở ạ ầ ụ ụ
cho s n xu t và cu c s ng nh : giao thông, đi n, thông tin liên l c, n cả ấ ộ ố ư ệ ạ ướ
s ch, các công trình công c ng khác ph c v cho s nghi p công nghi pạ ộ ụ ụ ự ệ ệ
hoá hi n đ i hoá.ệ ạ
-T p trung nghiên c u đ xây d ng m i và c i t o b sung và giúpậ ứ ể ự ớ ả ạ ổ
đ các doanh nghi p c a các thành ph n kinh t khác s n xu t nh ngỡ ệ ủ ầ ế ả ấ ữ
hàng hoá và nh ng ngành kinh t mũi nh n.ữ ế ọ
-Nhà n c t o đi u ki n t i đa đ khu v c kinh t Nhà n c vàướ ạ ề ệ ố ể ự ế ướ
thành ph n kinh t Nhà n c đi đ u trong cu c cách m ng khoa hoc kầ ế ướ ầ ộ ạ ỹ
thu t.ậ
-Cùng v i thành ph n kinh t khác, KTNN và TP KTNN đóng vai tròớ ầ ế
quan tr ng trong vi c thăm dò, khai thác, b o qu n, phát tri n và s d ngọ ệ ả ả ể ử ụ
có hi u qu tài nguyên và các ti m năng c a đ t n c.ệ ả ề ủ ấ ướ
-Trong s nghi p công nghi p hoá hi n đ i hoá, kinh t Nhà n c,ự ệ ệ ệ ạ ế ướ
doanh nghi p Nhà n c b ng vai trò m đ ng h tr c a mình đã th cệ ướ ằ ở ườ ỗ ợ ủ ứ
đ y hình thành các trung tâm kinh t -văn hoá-xã h i m i tiên ti n.ẩ ế ộ ớ ế
2.2 Vai trò l c l ng v t ch t đ Nhà n c đi u ti t và qu n lý vĩự ượ ậ ấ ể ướ ề ế ả
mô n n kinh t .ề ế
Đ đi u ti t n n kinh t , Nhà n c ph i có ti m l c kinh t m nh.ể ề ế ề ế ướ ả ề ự ế ạ
Ti m l c kinh t trong tay Nhà n c ph i d a vào s phát tri n c a n nề ự ế ướ ả ự ự ể ủ ề
kinh t trong đi u ki n hi n t i c a n c ta ch y u d a vào doanhế ề ệ ệ ạ ủ ướ ủ ế ự
nghi p Nhà n c.ệ ướ
M t xã h i m nh là xã h i c a các doanh nghi p.ộ ộ ạ ộ ủ ệ
Tô Hồng Vân -K15E
Trong n n kinh t th tr ng m c đích chung c a các doanh nghi p làề ế ị ườ ụ ủ ệ
l i nhu n nh ng s khác nhau ch khu v c t nhân l i nhu n là m cợ ậ ư ự ở ỗ ự ư ợ ậ ụ
đích cá nhân vì d a trên ch đ t h u v t li u s n xu t còn khu v cự ế ộ ư ữ ề ư ệ ả ấ ự
kinh t Nhà n c l i nhu n là ph c v chung cho l i ích c a xã h i trongế ướ ợ ậ ụ ụ ợ ủ ộ
đó có b n thân ng i lao đ ng và quan tr ng h n n a là t o ra s n đ nhả ườ ộ ọ ơ ữ ạ ự ổ ị
kinh t , chính tr . Vai trò đ nh h ng đi u ti t c a kinh t nhà n c và TPế ị ị ướ ề ế ủ ế ướ
KTNN ph i th hi n là đòn b y quan tr ng đ h n ch tình tr ng c nhả ể ệ ẩ ọ ể ạ ế ạ ạ
tranh quá m c nh m n đ nh và thúc đ y các TP KT cùng phát tri n t o đàứ ằ ổ ị ẩ ể ạ
cho vi c tăng tr ng kinh t .ệ ưở ế
2.3 Kinh t Nhà n c là ngu n l c nuôi b máy Nhà n cế ướ ồ ự ộ ướ
Các cán b viên ch c Nhà n c đ c Nhà n c tr l ng t ngânộ ứ ướ ượ ướ ả ươ ừ
sách Nhà n c thông qua phân ph i l i trong n n kinh t qu c dân. Thuướ ố ạ ề ế ố ế
là ngu n thu ch y u c a ngân sách. Tăng thu ngân sách Nhà n c tr cồ ủ ế ủ ướ ướ
m t gi m d n tình tr ng khê đ ng, tr n, l u, n thu đ m b o thu đúngắ ả ầ ạ ọ ố ậ ợ ế ả ả
đ i t ng, thu đ và k p th i.ố ượ ủ ị ờ
4
Tiểu luận Kinh tế chính trị
PH N 2: Ầ
TH C TR NG C A KTNN TRONG N N KTTT Ự Ạ Ủ Ề
N C TA HI N NAYỞ ƯỚ Ệ
Trong nh ng năm g n đây, Vi t Nam ti p t c và tăng c ng côngữ ầ ệ ế ụ ườ
cu c đ i m i kinh t trên nhi u lĩnh v c và đã đ t đ c nh ng thành t uộ ổ ớ ế ề ự ạ ượ ữ ự
quan tr ng và phát tri n kinh t nh t là sau khi ti n hành c ph n hoá cácọ ể ế ấ ế ổ ầ
doanh nghi p nhà n c. Ph n 2 s nêu s qua nh ng thành t u đ t đ cệ ướ ầ ẽ ơ ữ ự ạ ượ
và nh ng v n đ c a doanh nghi p nhà n c(sau khi CPH).ữ ấ ề ủ ệ ướ
2.1 Nh ng thành t u đ t đ c c a các doanh nghi p nhàữ ự ạ ượ ủ ệ
n c(sau khi CPH)ướ
Sau h n 13 năm ti n hành đ i m i DNNN (b t đ u t năm 1992), đãơ ế ổ ớ ắ ầ ừ
có 2.996 doanh nghi p đ c CPH (tính đ n cu i năm 2005), bình quânệ ượ ế ố
kho ng trên 200 DN/năm. Đây là con s không nh . Trong vài năm g nả ố ỏ ầ
đây ngày càng nhi u DNNN đ c CPH và t c đ c a quá trình này đ cề ượ ố ộ ủ ượ
đ y nhanh h n. Riêng năm 2005 c n c CPH đ c 724 doanh nghi p.ẩ ơ ả ướ ượ ệ
Nhìn l i quá trình qua có th th y chúng ta đã đ t đ c nh ng k t quạ ể ấ ạ ượ ữ ế ả
đáng ghi nh n.ậ
* S DNNN đã CPH chi m kho ng 24% t ng s DN khi ch a ti nố ế ả ổ ố ư ế
hành s p x p l i và CPH (kho ng 12.000 DN vào th i đi m tr c nămắ ế ạ ả ờ ể ướ
1995)
Có trên 10% v n c a nhà n c trong các DNNN đ c CPH (kho ngố ủ ướ ượ ả
30.000 t đ ng)ỷ ồ
* H u h t các doanh nghi p thu c lo i nh , y u, hi u qu kinhầ ế ệ ộ ạ ỏ ế ệ ả
doanh th p, s c c nh tranh kém đã đ c đ a b t ra kh i h th ng cácấ ứ ạ ượ ư ớ ỏ ệ ố
DNNN. Nh v y có thêm đi u ki n đ c ng c các DNNN khác.ư ậ ề ệ ể ủ ố
* Trong các doanh nghi p đã CPH, 30% s các doanh nghi p (trênệ ố ệ
800 DN) đ c hoàn toàn đ c l p t ch trong kinh doanh mà không còn sượ ộ ậ ự ủ ự
chi ph i tr c ti p nào c a nhà n c (nhà n c không n m gi m t cố ự ế ủ ướ ướ ắ ữ ộ ổ
ph n nào, toàn b thu c v t p th ng i lao đ ng).ầ ộ ộ ề ậ ể ườ ộ
Tô Hồng Vân -K15E